Rozwój zrównoważony
a
polityka przestrzenna
Rozwój zrównoważony
a
polityka przestrzenna
Podstawy i ramy prawne
Prawo wspólnotowe
Prawo Polskie
–
Konstytucja RP
Ochrona środowiska jest obowiązkiem m. in. władz
publicznych, które przez swą politykę powinny
zapewnić bezpieczeństwo ekologiczne
współczesnemu i przyszłym pokoleniom.
Zrównoważony rozwój i ład
przestrzenny
Ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska:
–
zrównoważony rozwój to „taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym
następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych
i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości
podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania
możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych
społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak
i przyszłych pokoleń”
Ustawa z dnia 27.03.2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu
przestrzennym:
–
„ład przestrzenny” jest to „takie kształtowanie przestrzeni, które tworzy
harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie
uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze,
ś
rodowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno – estetyczne”.
Ś
rodowisko
Ustawa z dnia 27.04.2001 r. - Prawo ochrony środowiska:
–
ogół elementów przyrodniczych, w tym także przekształconych
w wyniku działalności człowieka, a w szczególności powierzchnia
ziemi, kopaliny, wody, powietrze, krajobraz, klimat oraz pozostałe
elementy różnorodności biologicznej, a także wzajemne
oddziaływania pomiędzy tymi elementami (art. 3 pkt 39)
–
ochrona środowiska to podjęcie lub zaniechanie działań,
umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi
przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na:
racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu
zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego
rozwoju,
przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom,
przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego.
Ochrona przyrody
Ustawa z dn. 16.04.2004r. o ochronie przyrody:
-
Ochrona przyrody polega na „zachowaniu, zrównoważonym
użytkowaniu oraz odnawianiu zasobów, tworów
i składników przyrody”.
-
Cele ochrony przyrody są realizowane między innymi przez
uwzględnianie wymagań ochrony przyrody w polityce
ekologicznej państwa, programach ochrony środowiska,
dokumentach z zakresu planowania przestrzennego,
strategiach rozwoju oraz w działalności gospodarczej
i inwestycyjnej a także przez realizację krajowej strategii
ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności
biologicznej wraz z programem działań (art. 3 ustawy
o ochronie przyrody).
Planowanie przestrzenne
Polityka Ekologicznej Państwa na lata 2007-2010:
–
„Planowanie przestrzenne zapewnia warunki utrzymania
równowagi przyrodniczej w procesie organizacji przestrzeni
dla potrzeb społeczności i prognozowania rozwoju
gospodarczego. Kierunek ten jest zgodny z zasadniczymi
celami polityki Unii Europejskiej zawartymi między innymi
w dokumencie Europejskiej Perspektywy Rozwoju
Przestrzennego.”
–
Podkreślenie stale aktualnej
potrzeby wzmacniania roli
planowania przestrzennego jako instrumentu ochrony
ś
rodowiska.
Planowanie przestrzenne
Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska,
„
polityki, strategie, plany lub programy dotyczące
w szczególności przemysłu, energetyki, transportu,
telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki
odpadami
, gospodarki przestrzennej, leśnictwa,
rolnictwa, rybołówstwa, turystyki
i wykorzystywania
terenu
powinny uwzględniać zasady ochrony
ś
rodowiska i zrównoważonego rozwoju”.
Planowanie przestrzenne / OOŚ
System planowania przestrzennego
obejmujący procedury lokalizacyjne wraz
z systemem ocen oddziaływania na
ś
rodowisko są najważniejszymi
prewencyjnymi instrumentami ochrony
ś
rodowiska – będąc jednocześnie
instrumentami realizacji rozwoju
zrównoważonego i ładu przestrzennego
Ustawa Prawo ochrony środowiska transponuje zapisy:
–
dyrektywy 85/337/EWG w sprawie oceny skutków niektórych publicznych
i prywatnych przedsięwzięć na środowisko, znowelizowanej Dyrektywą
97/11/WE i Dyrektywą Rady 2003/35/WE,
–
dyrektywa 2001/42/WE w sprawie oceny oddziaływania na środowisko
niektórych planów i programów,
–
dyrektywa 2003/4/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia
2003 r. w sprawie publicznego dostępu do informacji dotyczących
ś
rodowiska i uchylająca dyrektywę Rady 90/313/EWG,
–
dyrektywa Rady 2003/35/WE ustanawiająca udział społeczeństwa
w przygotowaniu niektórych planów i programów dotyczących środowiska
oraz zmieniająca Dyrektywy Rady: 85/337/EWG i 96/61/WE w odniesieniu
do udziału społeczeństwa i dostępu do sprawiedliwości
Planowanie przestrzenne / OOŚ
–
dyrektywa Rady 92/43/EWG o ochronie siedlisk
przyrodniczych oraz dziko żyjącej fauny i flory z dnia 21
maja 1992 r. (zmieniona Dyrektywą 97/62/EWG)
–
dyrektywa Rady 79/409/EWG o ochronie dziko żyjących
ptaków z dnia 2 kwietnia 1979 r. (zmieniana późniejszymi
dyrektywami),
–
Konwencja EKG ONZ o ocenach oddziaływania na
ś
rodowisko w kontekście transgranicznym, podpisana
w 1991r. w Espoo i ratyfikowana przez Polskę w 1997 r.,
–
Konwencja EKG ONZ o dostępie do informacji, udziale
społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do
sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska,
podpisana w Aarhus w 1998r. i ratyfikowana przez Polskę
w 2001r.
Planowanie przestrzenne / OOŚ
Transpozycja ww. dyrektyw (POŚ)
Niedoskonała transpozycja dyrektywy Rady
85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie
oceny skutków wywieranych przez niektóre
przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko
naturalne (zmienionej dyrektywami: 97/11/WE
i 2003/35/WE)
–
postępowanie o naruszenie przepisów ww. dyrektywy
= konieczność zmiany w polskich przepisach
dotyczących postępowania w sprawie oceny
oddziaływania na środowisko planowanych
przedsięwzięć
Zmiany dot. OOŚ
Obecnie trwają prace nad nowym projektem
ustawy
o uprawnieniach społeczeństwa w ochronie
ś
rodowiska oraz o ocenach oddziaływania na
ś
rodowisko i organach administracji w tym
zakresie (planowane wejście w życie przed końcem
2008 r.)
–
daleko idące zmiany w dotychczasowym systemie ocen
oddziaływania na środowisko
terminologia
nowe organy OOŚ i obszarów Natura 2000.
Projekt ww. ustawy
Zakres:
–
ocena oddziaływania na środowisko planowanych
przedsięwzięć,
–
postępowanie w sprawie oceny oddziaływania na
ś
rodowisko skutków realizacji planów i programów,
–
postępowanie w sprawie transgranicznego oddziaływania
na środowisko,
–
dostęp do informacji o środowisku i jego ochronie,
–
udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym ochrony
ś
rodowiska.
Dyrektywa 2001/42/WE
w sprawie oceny oddziaływania na
ś
rodowisko niektórych planów i programów
–
Postępowaniu (strategicznej ocenie na
ś
rodowisko) poddawane są m.in..:
projekt koncepcji przestrzennego zagospodarowania
kraju,
projekty planów zagospodarowania przestrzennego
województw,
projekty miejscowych planów zagospodarowania
przestrzennego
Strategiczne oceny oddziaływania na
ś
rodowisko
Rozumiane jako systematyczny proces oceny
ś
rodowiskowych skutków wdrożenia proponowanych
polityk, planów i programów oraz innych opracowań
o charakterze strategicznym, prowadzący na równi
z uwarunkowaniami ekonomicznymi i społecznymi -
w najwcześniejszej możliwej fazie procesu
podejmowania decyzji lokalizacyjnej.
–
Prawo ochrony środowiska: obowiązek sporządzania przed
przystąpieniem do opracowywania planu
opracowania
ekofizjograficznego
Koncepcja przestrzennego
Zagospodarowania Kraju
Zgodnie z obowiązującą ustawą o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym strategicznym
instrumentem planistycznym długookresowej polityki
przestrzennej Rządu powinna być
Koncepcja
Przestrzennego Zagospodarowania Kraju (KPZK)
–
dotychczas obowiązuje dokument „Koncepcja polityki
przestrzennego zagospodarowania kraju”, opracowany
w latach 1995 – 2000, w oparciu o nieobowiązującą już
Ustawę o zagospodarowaniu przestrzennym z 1994 r.
Opracowanie nowej Koncepcji jest wskazane
z punktu widzenia przyszłych okresów finansowania
Unii Europejskiej, gdyż dzięki temu projekty
aplikujące do dofinansowania z funduszy
strukturalnych w latach 2013 - 2020 będą
opracowywane na bazie aktualnego dokumentu
krajowego, kompatybilnego z odpowiednim
dokumentem ogólnoeuropejskim (ESDP II).
Zgodnie z polskim prawem organ opracowujący
„Koncepcję Przestrzennego Zagospodarowania
Kraju na lata 2008-2033” zapewnia opracowanie jej
prognozy oddziaływania na środowisko.
Koncepcja przestrzennego
Zagospodarowania Kraju
Prognoza oddziaływania na
ś
rodowisko dla KPZK
Ministerstwo środowiska w maju 2008 r.
przedstawiło stanowisko w sprawie
określenia zakresu i stopnia szczegółowości
informacji wymaganych w prognozie
oddziaływania na środowisko dla projektu
KPZK na lata 2008-2033.
Zakres prognozy dla KPZK
M.in..:
spełnienie wymagań określonych w art. 41 ust. 2 i 2a ustawy
Poś;
określenie wpływu realizacji ustaleń koncepcji przestrzennego
zagospodarowania kraju na stan
Europejskiej Sieci
Ekologicznej Natura 2000. (Analizując wpływ realizacji ustaleń
projektu KPZK na stan i funkcjonowanie sieci Natura 2000,
należy uwzględniać zarówno obszary wyznaczone jak
i projektowane oraz potencjalne);
zaproponowanie kierunków działań i rozwiązań mających na
celu zapobieganie negatywnym oddziaływaniom na środowisko
dla wszystkich poziomów planowania przestrzennego w kraju;
Zakres prognozy dla KPZK
•
uwzględnienie w prowadzonych badaniach i analizach kwestii
związanych z planowaniem pewnych działań w granicach
polskich obszarów morskich, na znacznych powierzchniach
objętych bądź projektowanych do objęcia ochroną na mocy
prawa krajowego oraz międzynarodowego;
•
możliwość oceny („odpowiedzi na pytania”), czy i w jakim
stopniu działania wynikające z projektu KPZK wpłyną na stan
zasobów wodnych kraju, jak również oceny ich wpływ na
warunki korzystania z wód;
•
uwzględnienie dokumentów strategicznych w zakresie
gospodarowania wodami (aktualnie trwają prace nad nową
Strategią Gospodarki Wodnej).