Nie jest  prawdą, że brajl jest trudnym do przyswojenia szyfrem, 
którego nie jest w stanie opanować osoba widząca. Oczywiście może 
ona nauczyć się czytać dotykiem znaki brajlowskie, ale będzie to 
trudne i na pewno będzie trwało znacznie dłużej niż czytanie pisma 
Braille’a za pomocą wzroku. Dlatego większość czyta teksty brajlowskie 
oczyma. 

System Braille’a  

Pismo Braille'a  jest najbardziej popularnym, ortograficznym, 
wypukłym pismem punktowym dla osób niewidomych. Jest to kod, w 
którym litery i symbole zapisane są w postaci znaków zawierających 
wypukłe punkty. Podstawą systemu i tzw. ,,znakiem tworzącym’’ jest 
sześciopunkt. Lewa kolumna zawiera umownie oznaczone punkty: 
1,2,3, zaś prawą stanowią punkty: 4,5,6. 

   

Ilość punktów i wzajemne ich rozmieszczenie w znaku pozwala uzyskać 
64 kombinacji. Bazę alfabetu stanowią symbole oznaczające litery od 
„a” do „z” oraz znaki przestankowe i pomocnicze, które mimo pewnych 
różnic między odmianami systemu w poszczególnych językach mają na 
ogół międzynarodowy charakter http://www.braille.pl/ 

Przykłady: 

mała litera a to symbol zawierający punkt 1 

b to symbol zawierający punkty 1,2 

m to symbol zawierający punkty 1,3,4 

z to symbol zawierający punkty 1,3,5,6 

Wielkie litery w brajlu zapisuje się w ten sposób, że przed literą stawia 
się znak wielkiej litery –  symbol zawierający punkty 4,6 

Przykłady: 

wielka litera A to 2 symbole wielkiej litery  i symbol litery a 

B to symbol zawierający punkty 1,2 

M to symbol zawierający punkty 1,3,4 

Z to symbol zawierający punkty 1,3,5,6 

Kropka w polskiej notacji brajlowskiej to punkt 3, przecinek to punkt 2 

(zobacz tabela poniżej) 

Jak czytać tekst brajlowski? 

Częstym problemem początkujących użytkowników brajla jest 
wzrokowa percepcja wypukłych znaków brajlowskich. Nierzadkim 
błędem popełnianym przez widzące osoby rozpoczynające naukę brajla 
jest interpretacja sąsiadujących ze sobą punktów z dwóch 
znajdujących się obok siebie znaków, jako jeden znak. 

Korzystając z tabeli z symbolami brajlowskimi rozszyfruj tekst 

sprawdź    

sprawdź 

sprawdź    

Jak pisać w brajlu?  

Najprościej przygotowywać teksty w brajlu korzystając z komputera i 
drukarki brajlowskiej. Jest to jednak sprzęt na który trzeba 
przeznaczyć kilka lub kilkanaście tysięcy złotych.  

Najtańszym  narzędziem  do pisania  w brajlu jest tabliczka  i dłutko (koszt  ok. 70 zł). 
Dostępne w sklepie Polskiego Związku Niewidomych http://www.pzn.org.pl/ 
  

Tabliczka i dłutko 

  

Przy zapisie na tabliczce brajlowskiej obowiązuje reguła recto-verso. 
Znaki brajlowskie zapisuje się rozpoczynając od strony prawej i 
przesuwając ku lewej stronie wersu. Pisanie na tabliczce 
brajlowskiej polega na wtłaczaniu za pomocą dłutka poszczególnych 
punktów znaku brajlowskiego, ale w jego lustrzanym odbiciu po to, 
aby po odwróceniu kartki odczytać właściwie zapisany tekst. Trudność 
w pisaniu na tabliczce brajlowskiej polega na tym, że numeracja 
punktów w sześciopunkcie ulega odwróceniu. Punkty po lewej stronie 
kolumny to: 4, 5, 6, a prawej: 1, 2, 3. Recto jest to właściwa strona 
tekstu brajlowskiego, zawierająca wypukłe punkty,  zaś strona, na 
której odbywa się dłutkowanie punktów, a więc zawierająca punkty 
wklęsłe jest stroną verso. Znaki brajlowskie zapisywane są od strony 
prawej do lewej i dodatkowo każdy znak musi być odwrócony, zgodnie  
z numeracją punktów po stronie verso. 

Przykład: wyraz baca i zapis na tabliczce od strony prawej do lewej w 

lustrzanym odbiciu 

Przykład: wyraz okno i zapis na tabliczce od strony prawej do lewej w 
lustrzanym odbiciu 

Technika zapisu na maszynie brajlowskiej jest zupełnie inna niż na 
tabliczce (koszt maszyny brajlowskiej ok. 400 zł). Podstawowa 
klawiatura maszyny brajlowskiej składa się z 7 klawiszy. Każdemu 
punktowi sześciopunktu przyporządkowany jest jeden klawisz, a 
klawisz siódmy przeznaczony jest na wykonanie spacji (odstępu). 
Zasada zapisu na maszynie brajlowskiej polega na jednoczesnym 
przyciskaniu klawiszy odpowiadających punktom w znaku brajlowskim. 
Pisząc od strony lewej do prawej, można bezpośrednio odczytywać 
tekst, gdyż wypukłe punkty ukazują się na górnej stronie papieru. W 
trakcie pisania na maszynie nie ma potrzeby odwracania znaków 
brajlowskich, ani wciskania pojedynczych punktów. Wszystkie punkty 
danego znaku wybija się równocześnie i można niemal równolegle z 
pisaniem kontrolować poprawność zapisu, bez potrzeby wyjmowania 
kartki. 

Zapis na maszynie brajlowskiej 

Wykorzystując dowolne narzędzie do pisania lub przygotowywania 
tekstów brajlowskich trzeba pamiętać o zakupie papieru brajlowskiego. 
Jest to papier nieco grubszy, dzięki czemu wypukłe punkty są bardziej 
czytelne, a przede wszystkim nie „wcierają” się tak łatwo w trakcie 
czytania dotykowego.