G

G

A

A

L

L

E

E

R

R

I

I

A

A

 

 

T

T

O

O

L

L

E

E

R

R

A

A

N

N

C

C

J

J

I

I

 

 

 

 

 

 

 

Projekt jest dofinansowywany ze środków Wspólnoty Europejskiej i Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej  

www.galeriatolerancji.org.pl 

1 

Choroba psychiczna 

Dana Williams 

 

Nie  przypominam  sobie,  bym  w  młodości  bała  się  wielu  rzeczy.  Nie 

miałam dziecięcych obaw przed ciemnością, ani straszydłami czy potworami 

pod moim łóŜkiem. Poza dziwną fobią związaną z syrenami karetek i wozów 

straŜy poŜarnej, bałam się jeszcze jednego – Willie’go, starszego męŜczyzny 

z sąsiedztwa. Dzieci z sąsiedztwa mówiły, Ŝe Willie był na wojnie i potem juŜ 

nigdy  nie  był  taki  sam.  Nie  wiedziałam,  czy  to  jest  prawda,  ale  wiedziałam 

jedno – przeraŜał mnie. 

Willie  chodził  ulicami  w  dzień  i  w  nocy,  czasem  z  koszulą  naciągniętą  na 

głowę tak, Ŝe wystawały jedynie oczy. Wrzeszczał dziwne, złowieszcze słowa 

i wydawał dziwne odgłosy do tych, którzy przechodzili obok. W niektóre dni, 

wyskakiwał 

zza 

krzaków 

lub 

zza 

rogu, 

wymachując 

rękami 

– 

doświadczyłyśmy  tego  z  siostrą  wielokrotnie  idąc  rano  na  przystanek 

autobusowy.  

Pamiętam jak wiele razy pytałam, „Co jest nie tak z Willie’m?” Ale nie 

przypominam  sobie  by  moi  rodzice  –  ani  Ŝaden  inny  dorosły  –  próbowali 

wyjaśnić  nam  dlaczego  Willie  tak  się  zachowywał.  Jedyne  co  pamiętam,      

to ostrzeŜenia, by trzymać się od niego z daleka. Z tak ograniczoną wiedzą, 

większość  dzieci  w  sąsiedztwie  zachowywało  się  na  jeden  z  dwóch 

sposobów.  Były  takie,  jak  ja,  które  panicznie  się  go  bały.  I  były  inne  – 

większość – które dokuczały mu, stroiły z  niego Ŝarty, tworzyły rymowanki                

i piosenki o „Szalonym Willie’m.” 

NiewaŜne  czy  reagowaliśmy  na  Willie’go  ze  strachem  czy  z  kpiną, 

teraz  wiem,  Ŝe  wszystkie  dzieci  miały  jedną  rzecz  wspólną:  ignorancja 

przesłoniła  nam  obraz  Willie’go  i  brakowało  nam  najbardziej  nawet 

podstawowej wiedzy o chorobach psychicznych. 

Od tamtej pory, niestety, niewiele się zmieniło. Brak zrozumienia dla 

chorych  psychicznie  pogłębia  jedynie  strach,  wstyd,  piętno  i  stereotypy. 

Jeden na czworo Amerykanów jest dotkniętych, bezpośrednio lub pośrednio, 

chorobą  psychiczną.  Eliminowanie  piętna  jest  niezwykle  waŜne,  tak  samo 

jak zwiększanie wiedzy o tej chorobie. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

G

G

A

A

L

L

E

E

R

R

I

I

A

A

 

 

T

T

O

O

L

L

E

E

R

R

A

A

N

N

C

C

J

J

I

I

 

 

 

 

 

 

 

Projekt jest dofinansowywany ze środków Wspólnoty Europejskiej i Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej  

www.galeriatolerancji.org.pl 

2 

Szczera  rozmowa  z  dziećmi  stanowi  dobry  początek.  Amerykańska 

Akademia  Psychiatrii  Dziecięcej  i  MłodzieŜowej  oferuje  wskazówki 

skierowane do rodziców dzieci w róŜnym wieku: 

 

Dzieci w wieku przedszkolnym 

Dzieci w wieku przedszkolnym często opierają swoją charakterystykę innych 

ludzi na tym, co widzą, więc najczęściej mają pytania dotyczące zachowania 

lub wyglądu jakiejś osoby. Dzieci  w tym wieku  potrzebują mniej informacji                 

i  szczegółów.  Rodzice  mogą  wyjaśnić,  Ŝe  dana  osoba  tak  się  zachowuje,                   

bo  jest  chora.  Rodzice  mogą  takŜe  wyjaśnić,  Ŝe  smutek  i  gniew  wywołują 

czasem takie reakcje jak płacz czy krzyk. 

 

Dzieci w wieku szkolnym 

Starsze  dzieci  zadają  więcej  pytań  i  szukają  konkretnych  informacji.                   

Na  przykład,  „Dlaczego  ten  pan  płacze?”  albo  „Dlaczego  ta  pani  mówi  do 

siebie?”.  Dzieci  w  tym  wieku  mogą  takŜe  martwić  się  i  zadawać  pytania 

dotyczące  bezpieczeństwa  ich  oraz  ich  bliskich.  Rodzice  mogą  odpowiadać 

wprost  i  szczerze.  Na  przykład,  rodzic  moŜe  wytłumaczyć,  Ŝe  ten  pan 

płacze, poniewaŜ ma  depresję, i przekazać dziecku podstawowe  informacje 

o  depresji  i  jej  przyczynach.  Szczere  odpowiedzi  pomagają  dzieciom 

zmniejszyć ich obawy. 

 

Nastolatki 

Nastolatki zadają bardziej specyficzne i trudne pytania. Posiadają juŜ pewne 

stereotypy  i  wiedzę  o  chorobach  psychicznych  nabytą  od  przyjaciół  lub                   

z mediów. Rodzice mogą przeprowadzić otwarty dialog, poniewaŜ nastolatki 

lepiej  reagują  gdy  rozmowa  nie  jest  jednostronna.  Rodzice  mogą  takŜe 

rozmawiać  z  nastolatkami  o  szczegółach  jak  diagnozować  poszczególne  

choroby psychiczne oraz jak moŜna je leczyć. 

 

W  tym  roku  stałam  się  tą  jedną  Amerykanką,  której  Ŝycie  zostało 

dotknięte  przez  chorobę  psychiczną,  poniewaŜ  u  jednego  z  moich  bliskich 

krewnych  zdiagnozowano  chorobę  dwubiegunową.  Kiedy  dowiedziałam  się     

o  diagnozie,  zrobiłam  dwie  rzeczy.  Najpierw  przeczytałam  wszystko                      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

G

G

A

A

L

L

E

E

R

R

I

I

A

A

 

 

T

T

O

O

L

L

E

E

R

R

A

A

N

N

C

C

J

J

I

I

 

 

 

 

 

 

 

Projekt jest dofinansowywany ze środków Wspólnoty Europejskiej i Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej  

www.galeriatolerancji.org.pl 

3 

co mogłam znaleźć o chorobie mojego krewnego. Następnie podzieliłam się 

tym, czego się dowiedziałam z moim dziewięcioletnim synem. 

Mam nadzieję, Ŝe moje wysiłki sprawią, Ŝe gdy pewnego dnia mój syn 

będzie  myślał  o  swoich  lękach  z  dzieciństwa,  a  pojawi  się  w  jego 

wspomnieniach  taki  „Willie”,  nie  będzie  to  juŜ  „Szalony  Willie”  – 

napiętnowany i niezrozumiany.