206
Kamienio³om zlepieñca triasowego
w Czerwonej Górze
5636
Lokalizacja:
województwo œwiêtokrzyskie
powiat opatowski
gmina Sadowie
miejscowoœæ Czerwona Góra
Rejon geograficzny:
Wy¿yna Ma³opolska
Wy¿yna Kielecka
Wy¿yna Sandomierska
Jednostka geologiczna:
Góry Œwiêtokrzyskie
mezozoiczne obrze¿enie Gór Œwiêtokrzyskich
4524
Opatów
No
wa S³upia
Czerwona Góra ko³o Ostrowca Œwiêtokrzyskiego to
niewielka osada usytuowana w dolinie rzeki Kamionka.
Na pó³nocnym-wschodzie, w odleg³oœci 300 m od dro-
gi przecinaj¹cej wieœ, usytuowany jest ciekawy obiekt
geoturystyczny. Jest to nieczynne wyrobisko stokowe
o wysokoœci od 5 do 12 metrów i d³ugoœci oko³o 100
metrów. Ods³aniaj¹ siê w nim osady najni¿szego pstrego
piaskowca, powsta³e w dolnym triasie, tj. oko³o 250-245
mln lat temu. Œciany kamienio³omu zbudowane s¹ ze s³abo
zwiêz³ych zlepieñców, które wskutek intensywnego wie-
trzenia ulegaj¹ dezintegracji i u podnó¿a œciany tworz¹ na-
sypy ¿wirowe. G³ównym sk³adnikiem zlepieñców s¹ okru-
chy ska³ wulkanicznych i piroklastycznych (pochodz¹cych
z kana³u i krateru wulkanu). Sporadycznie spotkaæ mo¿na
ziarna kwarcu i ska³ krzemionkowych (lidytów). Kszta³t
okruchów jest g³ównie wrzecionowaty lub wyd³u¿ony,
choæ spotyka siê te¿ ziarna kuliste; ich wymiary mieszcz¹
siê zazwyczaj w przedziale 3 - 6 cm. W profilu opisywa-
nego obiektu wyró¿niono 6 litofacjalnych odmian ska³y,
ró¿ni¹cych siê cechami strukturalno-sedymentologiczny-
mi. To cechy sedymentologiczne w³aœnie, zwi¹zane z pro-
cesami powstawania osadu, wskazuj¹ na genezê zlepieñca.
S¹ one typowe dla œrodowiska ¿wirowych rzek roztokowych,
które mog³y siê rozwijaæ w dystalnych (odleg³ych) strefach
sto¿ka nap³ywowego. Osady te reprezentuj¹ bruk korytowy
i ³achy korytowe.
W profilu œciany kamienio³omu zobaczyæ mo¿na rów-
nie¿ wk³adki œrednioziarnistych piaskowców, z widocznymi
wg³êbieniami po ziarnach ¿wirowych. Na przekrojach po-
przecznych warstw widoczne s¹ struktury sedymentacyjne,
takie jak warstwowania przek¹tne i laminacja pozioma.
Obiekt nale¿y do dobrze zachowanych, okresowa i nie-
wielka eksploatacja ¿wirów na potrzeby lokalne (g³ównie
budownictwo drogowe) zabezpiecza œciany wyrobiska
przed zarastaniem. Œcie¿ka wiod¹ca od Czerwonej Góry
do samego kamienio³omu pozwala na bezpieczne dotarcie
do obiektu. Kamienio³om mo¿na zwiedzaæ indywidualnie,
jak i w wiêkszych grupach. Jest to doskona³e miejsce do
zapoznania siê z przyk³adem sedymentacji fluwialnych
osadów w œrodowisku ¿wirowej rzeki roztokowej i sto¿ka
nap³ywowego.
The Triassic conglomerate quarry
in Czerwona Góra
The site is located in an easily-accessible river valley,
in the vicinity of Czerwona Góra village near Ostrowiec
Œwiêtokrzyski town. The exposed conglomerate succes-
sion belongs to the Bunter (Lower Triassic) and represents
a high educational value as it illustrates fluvial sediments
deposited in the environment of braided river and alluvial fan.
Exposures enable to observe cross-bedding and horizontal
lamination. Interesting feature is an epigenetic, weathering-
induced, granular disintegration of the rock which is now
an unconsolidated gravel. These gravels were exploited for
road construction.
4522
1
2
3
