Polityka fiskalna UE Instytucje.pdf

POLITYKA FISKALNA UE

Polityka fiskalna (bud etowa) to stanowienie bud etu i podatków.

Celem  polityki  bud etowej  UE  jest  finansowanie  wydatków  i
działalno ci  UE  i  jej  polityki:  okre lenie  finansowych  priorytetów
działalno ci politycznej UE.

Instrumenty wykorzystywane w polityce bud etowej to:

•  rodki własne i pozostałe instrumenty finansowe UE,
•  bud et zbiorowy i bud ety szczegółowe Unii;
•  procedury bud etowe UE i kontrola finansowa przez ETO.

Wykonywanie

uprawnie

finansowych

stanowi

ka dej

zorganizowanej wspólnocie przedmiot walki o pozycj dominuj c .
Odnosi si to równie do polityki bud etowej Unii Europejskiej, która w
ci gu minionych lat podlegała wielorakim zmianom.

Konstytucja finansowa UE opiera si na artykułach 268-280 Traktatu o
WE i zawartych w nich klasycznych zasadach bud etowych, a tak e na
regulaminie bud etowym.

Jej baz  s  tak e mi dzyinstytucjonalne uzgodnienia i ró ne uchwały i
decyzje  Rady  Europejskiej.  Jednostk   obrachunkow ,  w  której
sporz dzany jest tak e bud et, jest euro.

Zasada uniwersalno ci (art. 4 i art. 7 regulaminu bud etowego)
obejmuje dwie reguły: wykluczenie decyzji wst pnych, co w praktyce
oznacza, e dochody bud etowe nie mog by przypisane do
okre lonych celów, oraz zakaz rozliczania dochodów i wydatków,
według którego wszystkie dochody i wydatki musz by uj te w
bud ecie w pełnej wysoko ci bez uprzedniego ich rozliczenia.

Zasada jednoroczno ci mówi,

e bud et jest przyjmowany

ka dorazowo  na  jeden  rok  bud etowy  oraz  e  zarówno  rodki  na
pokrycie zobowi za , jak i na pokrycie płatno ci na dany rok bud etowy
musz   by   zasadniczo  wykorzystane  w  trakcie  tego  roku.  Wszelkie
prace nad bud etem zwi zane s  z rokiem bud etowym. Ma to ułatwi
kontrol   działalno ci  władzy  wykonawczej.  Wspólnota  musi  jednak
pogodzi   przestrzeganie  tej  zasady  z  konieczno ci   administrowania
wieloletnich  programów,  które  zyskały  na  znaczeniu  w  projekcie
bud etu.

Zasada równowagi bud etowej oznacza,

e plan bud etu musi

wykazywa t sam kwot po stronie dochodów i po stronie wydatków.
Deficyt bud etowy nie mo e jednak by pokryty ze

rodków

kredytowych. Zaci ganie długu w celu pokrycia ewentualnego deficytu
bud etowego jest niezgodne z systemem rodków własnych i jest
niedozwolone

Zasada  specjalizacji  wydatków  nakazuje  przypisanie  ka demu
wykorzystaniu  rodków  okre lonego  celu.  Zastosowanie  tej  zasady
zapewnia  jasno

przy ich akceptowaniu i wydawaniu, przejrzysto

procesu opracowywania projektu bud etu i wykonanie bud etu zgodne
z wol organu bud etowego.

Zgodnie z zasad jednostki rozliczeniowej bud et sporz dza si i
wykonuje w euro; w euro przedstawia si równie rozliczenia.

Zasady jednolito ci oraz rzetelno ci bud etowej oznaczaj , e
całokształt dochodów oraz wydatków Wspólnoty

a tak e Unii

pokrywanych z bud etu uj ty jest w jednym dokumencie. Bud et
ustanawia si zgodnie z zasad przejrzysto ci, przy zapewnieniu
rzetelnej informacji o jego wykonaniu i rozliczeniu.

Zasada nale ytego zarz dzania finansami jest definiowana poprzez
odwołanie do gospodarno ci, skuteczno ci i efektywno ci.

rodki i zasoby s przedstawione w bud ecie według ich

przeznaczenia (bud et zadaniowy) w celu zwi kszenia przejrzysto ci
zarz dzania bud etem w odniesieniu do celów nale ytego zarz dzania
finansami, w szczególno ci do efektywno ci i skuteczno ci.

INSTYTUCJE EUROPEJSKIE

Aktualnie istnieje siedem instytucji europejskich. S to:

Parlament Europejski,

Rada Europejska,

Rada UE,

Komisja Europejska,

Trybunał Sprawiedliwo ci Unii Europejskiej,

Trybunał Obrachunkowy.

Europejski Bank Centralny

W ramach jedynej w swoim rodzaju struktury instytucjonalnej Unii
Europejskiej:

• ogólne priorytety UE ustala Rada Europejska, na posiedzeniach

której zbieraj si przywódcy Unii i pa stw członkowskich

• wybierani

bezpo rednich

wyborach

europosłowie

reprezentuj obywateli europejskich na forum Parlamentu
Europejskiego

• interesy całej UE chroni Komisja Europejska – jej członków

wyznaczaj rz dy krajowe

• rz dy pa stw UE broni interesów krajowych w Radzie Unii

Europejskiej.

Ustalanie programu prac
Rada Europejska okre la ogólny kierunek polityki UE, nie jest jednak
uprawniona

przyjmowania

prawa.

Jej

pracami

kieruje

przewodnicz cy  –  obecnie Herman  Van  Rompuy –  a  w  jej  skład
wchodz  szefowie pa stw i rz dów oraz przewodnicz cy Komisji. Rada
odbywa posiedzenia przynajmniej co pół roku, trwaj  one kilka dni.

Stanowienie prawa
W procesie stanowienia prawa UE uczestnicz trzy główne instytucje:

• Parlament Europejski, który reprezentuje obywateli UE i jest przez

nich bezpo rednio wybierany

• Rada Unii Europejskiej, która reprezentuje rz dy pa stw

członkowskich. Pracom Rady przewodnicz kolejno poszczególne
kraje UE w ramach tzw. prezydencji

• Komisja Europejska, która reprezentuje interesy całej Unii.

Te trzy instytucje w ramach „zwykłej procedury ustawodawczej” (dawna
„współdecyzja”)  wspólnie  kształtuj   polityk   i  stanowi   prawo
obowi zuj ce  w  całej  UE.  Z  reguły  to  Komisja  proponuje  nowe  akty
prawne,  a  Parlament  i  Rada  je  przyjmuj .  Komisja  i  pa stwa
członkowskie odpowiadaj  potem za ich wdra anie, za  sama Komisja
czuwa nad ich wła ciwym stosowaniem i wprowadzaniem w  ycie.

Uprawnienia  i  obowi zki  wszystkich  tych  instytucji  okre lono  w
traktatach,  które  stanowi   podstaw   wszystkich  działa   UE.  W
traktatach  okre lono  równie   zasady  i  procedury,  których  musz
przestrzega   instytucje  UE.  Tre

traktatów uzgadniaj prezydenci lub

premierzy wszystkich pa stw UE, a ich ratyfikacji dokonuj parlamenty
krajowe.

PARLAMENT EUROPEJSKI

Parlament Europejski reprezentuje obywateli pa stw członkowskich.
Liczba posłów do PE nie mo e przekroczy 751 (750 deputowanych
oraz

przewodnicz cy),

podział

miejsc

pomi dzy

pa stwa

członkowskie  odbywa  si   na  zasadzie  proporcjonalno ci  degresywnej
(z Polski 51 eurodeputowanych). Oznacza to,  e deputowani z krajów o
wi kszej  liczbie  ludno ci  reprezentuj   wi ksz   liczb   obywateli  ni
deputowani  z  krajów  o  mniejszej  liczbie  ludno ci.  Traktat  stanowi
równie ,

e na jedno pa stwo członkowskie musi przypada co

najmniej 6 i najwy ej 96 europosłów.

Europarlamentarzy ci (posłowie do PE) reprezentuj obywateli. S
wybierani w wyborach bezpo rednich, które odbywaj si co pi

lat.

Parlament jest, wraz z Rad Unii Europejskiej („Rad ”), jedn z
głównych instytucji odpowiedzialnych za stanowienie prawa w UE

Parlament pełni trzy podstawowe funkcje:

debatuje nad aktami prawa europejskiego i uchwala je wraz z
Rad

sprawuje nadzór nad innymi instytucjami UE, zwłaszcza nad
Komisj , aby upewni si , e działaj w sposób demokratyczny

debatuje nad bud etem UE i przyjmuje go wraz z Rad .

-  wraz  z  Rad   Parlament  przyjmuje  roczny  bud et  UE.  Parlament
posiada  komisj ,  która  monitoruje  wydatki  bud etowe  i  ka dego  roku
dokonuje oceny wykonania przez Komisj  bud etu na poprzedni rok.

Parlament  Europejski  ma  trzy  siedziby  –  w  Brukseli  (Belgia),  w
Luksemburgu i w Strasburgu (Francja).
Luksemburg  jest  siedzib   administracji  Parlamentu  („Sekretariat
Generalny”).
Posiedzenia  całego  Parlamentu  (tzw.  posiedzenia  plenarne)
odbywaj   si   w  Strasburgu  i  w  Brukseli.  Posiedzenia  komisji
parlamentarnych odbywaj  si  w Brukseli.

RADA EUROPEJSKA

Rola  Rady  Europejskiej  polega  na  wyznaczaniu ogólnych  kierunków
polityki  i  priorytetów UE  oraz  rozwi zywaniu  zło onych  i  delikatnych
kwestii,  których  nie  mo na  było  rozwi za   na  ni szym  szczeblu
współpracy mi dzyrz dowej.
Chocia   Rada  Europejska  ma  wpływ  na  okre lanie  kalendarza
politycznego UE, nie ma uprawnie  do uchwalania aktów prawnych.

Kto dokładnie wchodzi w skład Rady Europejskiej?
W  skład  Rady  Europejskiej  wchodz   szefowie  pa stw  lub  rz dów
ka dego  kraju  UE,  przewodnicz cy  Komisji  i  przewodnicz cy  Rady
Europejskiej,  który  przewodniczy  posiedzeniom.  W  posiedzeniach
uczestniczy tak e wysoki przedstawiciel Unii do spraw zagranicznych i
polityki bezpiecze stwa

Kto jest przewodnicz cym Rady Europejskiej?
Przewodnicz cym Rady Europejskiej jest Herman Van Rompuy,
którego druga kadencja rozpocz ła si 1 czerwca 2012 roku i potrwa do
30 listopada 2014 roku. Od 1 grudnia b dzie to Donald Tusk.

Jak cz sto i gdzie odbywaj  si  posiedzenia Rady?
Dwa  razy  w  ci gu  ka dego  półrocza,  jednak  w  razie  potrzeby
przewodnicz cy  mo e  zwoła   posiedzenie  specjalne.  Posiedzenia
odbywaj  si  zwykle w Brukseli.

RADA UNII EUROPEJSKIEJ

Rada  reprezentuje  rz dy  pa stw  członkowskich.  Na  mocy  traktatu
Rada  dzieli  funkcj   prawodawcz   i  bud etow   z  Parlamentem
Europejskim oraz zachowuje swoj  pierwszoplanow  rol  w dziedzinie
wspólnej  polityki  zagranicznej  i  bezpiecze stwa  (WPZiB)  oraz
koordynacji polityki gospodarczej.

Istotn zmian , jak wprowadza traktat lizbo ski, jest zmiana dotycz ca
procesu decyzyjnego. Przede wszystkim stanowi on,

e Rada

podejmuje  decyzje  wi kszo ci   kwalifikowan ,  z  wyj tkiem
przypadków,  w  których  traktaty  przewiduj   inn   procedur ,  tak   jak
decyzja  jednogło na.  W  praktyce  oznacza  to,

e głosowanie

wi kszo ci kwalifikowan zostało rozszerzone na wiele obszarów
polityki (jak na przykład imigracja lub kultura).

W roku 2014, dzi ki wprowadzeniu głosowania podwójn wi kszo ci : pa stw (55%) i
ludno ci (65%), które odzwierciedla podwójn legitymacj Unii Europejskiej, wzro nie
przejrzysto

i zarazem skuteczno

procesu decyzyjnego. Ta nowa metoda

obliczeniowa  zostanie  uzupełniona  mechanizmem  przypominaj cym  „kompromis  z
Janiny”,  który  powinien  umo liwi   niewielkiej  liczbie  pa stw  członkowskich  (liczbie
bliskiej  mniejszo ci  blokuj cej)  wyra enie  sprzeciwu  wobec  danej  decyzji.  Rada  musi
zatem  doło y   wszelkich  stara ,  aby  w  rozs dnym  terminie  znale

rozwi zanie

zadowalaj ce obydwie strony.

Czym zajmuje si Rada UE?

•  Uchwala akty prawne UE.
•  Koordynuje ogóln  polityk  gospodarcz  pa stw członkowskich UE.
•  Podpisuje umowy mi dzy UE a innymi krajami.
•  Zatwierdza  roczny  bud et  UE.  (Rada  wspólnie  z  Parlamentem

Europejskim podejmuje decyzj o rodkach, które UE mo e wyda w
danym roku.)

• Okre la kierunki polityki zagranicznej i polityki obrony UE.
• Koordynuje współprac mi dzy s dami i organami policji pa stw

członkowskich.

Kto wchodzi w skład Rady?
Rada nie ma stałych członków. Na ka de posiedzenie Rady wszystkie
pa stwa  wysyłaj   ministrów  odpowiedzialnych  za  obszar  polityki
b d cy  tematem  dyskusji  –  np.  ministrów  rodowiska  na  posiedzenia
dotycz ce  kwestii  zwi zanych  ze  rodowiskiem.  Posiedzenie  w  takim
składzie jest wówczas okre lane jako Rada ds.  rodowiska.
Przewodnictwo w Radzie UE: Włochy, lipiec − grudzie  2014 r.

KOMISJA EUROPEJSKA

Cel
Zadaniem Komisji jest reprezentowanie i ochrona interesów całej Unii.
Komisja

nadzoruje

wdra a polityk

poszczególnych

obszarach poprzez:

przedstawianie wniosków dotycz cych nowych aktów prawnych
Parlamentowi i Radzie,

zarz dzanie bud etem UE i rozdzielanie rodków finansowych,

egzekwowanie prawa UE (wraz z Trybunałem Sprawiedliwo ci),

reprezentowanie UE na arenie mi dzynarodowej, na przykład
poprzez negocjowanie umów mi dzy UE a innymi krajami.

Ad.  2  Wraz  z  Rad   i  Parlamentem  Komisja  okre la  ogólne  i
długoterminowe  priorytety  UE  w  zakresie  wydatkowania  rodków  w
„ramach  finansowych”  UE.  Komisja  przygotowuje  równie   roczny
bud et  do  zatwierdzenia  przez  Parlament  i  Rad   oraz  nadzoruje
sposób  wydawania  rodków  finansowych  na  przykład  przez  agencje
oraz  władze  krajowe  i  regionalne.  Kontrol   nad  zarz dzaniem
bud etem przez Komisj  sprawuje Trybunał Obrachunkowy.
Komisja  zarz dza  finansowaniem  polityki  UE  w  poszczególnych
obszarach  (np.  w  obszarze  rolnictwa  i  rozwoju  wsi)  oraz  programów
takich jak „Erasmus” (wymiana studentów).

Skład i siedziba
28  komisarzy,  po  jednym  z  ka dego  pa stwa  UE,  stanowi  polityczne
przywództwo  Komisji  przez  okres  ich  pi cioletniej  kadencji.  Przewodnicz cy
powierza  ka demu  komisarzowi  odpowiedzialno

za okre lony obszar

polityki. Komisja ma siedzib w Brukseli i Luksemburgu, posiada równie
biura (przedstawucielstwa) w ka dym pa stwie UE oraz delegatury w stolicach
całego wiata.

TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWO CI

Trybunał  Sprawiedliwo ci  dokonuje  wykładni  prawa  UE,  aby  zapewni
jego  stosowanie  w  taki  sam  sposób  we  wszystkich  pa stwach  UE.
Rozstrzyga  równie   spory  prawne  mi dzy  rz dami  Unii  a  jej
instytucjami.  Trybunał  rozpatruje  tak e  sprawy  wnoszone  przez  osoby
fizyczne, przedsi biorstwa lub organizacje, które uwa aj ,  e ich prawa
zostały naruszone przez instytucje UE.
Skład
W  skład  Trybunału  Sprawiedliwo ci  wchodzi  po  jednym  s dzi  z
ka dego pa stwa UE.

EUROPEJSKI TRYBUNAŁ OBRACHUNKOWY

Europejski  Trybunał  Obrachunkowy  kontroluje  finanse  UE.  Jego  rola
polega  na  usprawnianiu  zarz dzania  finansami  UE  i  przygotowywaniu
sprawozda  na temat wykorzystywania  rodków publicznych. Trybunał
został utworzony w 1975 roku i ma siedzib  w Luksemburgu.

Zadania:
Jednym

kluczowych

zada

Trybunału

jest

przedkładanie

Parlamentowi Europejskiemu i Radzie corocznego sprawozdania za
poprzedni

rok

bud etowy

(coroczna

procedura

udzielania

absolutorium).  Przed  podj ciem  decyzji  w  sprawie  zatwierdzenia
wykonania  bud etu  przez  Komisj   Parlament  szczegółowo  analizuje
sprawozdanie Trybunału.
Trybunał  wydaje  równie   opinie  dotycz ce  przepisów  prawa  UE  w
kwestiach  finansowych  oraz  wspierania  działa   UE  zwi zanych  ze
zwalczaniem nadu y .

Kontrolerzy  cz sto  przeprowadzaj   inspekcje  w  instytucjach  UE,
pa stwach  członkowskich  oraz  krajach  otrzymuj cych  pomoc  od  UE.
Chocia   praca  Trybunału  w  znacznej  mierze  dotyczy  pieni dzy,  za
które  odpowiada  Komisja,  w  praktyce  80%  tych  dochodów  i  wydatków
pozostaje w gestii organów krajowych.

Skład:
Aby skutecznie wypełnia swoje zadania, Trybunał Obrachunkowy musi
zachowywa całkowit niezale no

od pozostałych instytucji,

jednocze nie utrzymuj c z nimi stałe kontakty.
W skład Trybunału wchodzi po jednym członku z ka dego pa stwa UE.
Członkowie  s   mianowani  przez  Rad   na  sze cioletni   odnawialn
kadencj .  Członkowie  wybieraj   spo ród  siebie  prezesa  na  trzyletni
(równie  odnawialn ) kadencj . W styczniu 2008 roku prezesem został
wybrany Vítor Manuel da Silva Caldeira z Portugalii.

Cel:
Trybunał Obrachunkowy jest uprawniony do weryfikacji (kontroli) ka dej
osoby lub organizacji dysponuj cej  rodkami UE – w ten sposób czuwa
nad  tym,  by  pieni dze  europejskich  podatników  były  wydawane
wła ciwie.  Trybunał  cz sto  przeprowadza  kontrole  na  miejscu.
Ustalenia  Trybunału  s   przedmiotem  sprawozda   przekazywanych
Komisji oraz rz dom krajowym UE.
Trybunał

Obrachunkowy

nie

posiada

uprawnie

zakresie

egzekwowania  prawa.  Je eli  kontrolerzy  wykryj   nadu ycia  lub
nieprawidłowo ci,  informuj   o  tym OLAF  –  Europejski  Urz d  ds.
Zwalczania Nadu y  Finansowych.

EUROPEJSKI BANK CENTRALNY (EBC)
Europejski  Bank  Centralny  (EBC)  z  siedzib   we  Frankfurcie  nad
Menem  (Niemcy)  zarz dza  euro  –  wspóln   walut   UE  –  i  zapewnia
ochron  stabilno ci cen w Unii.
EBC  odpowiada  równie   za  kształtowanie  i  wdra anie  polityki
gospodarczej i pieni

nej UE.

Cele
Europejski Bank Centralny (EBC) jest jedn z instytucji UE. Jego
główne cele to:

• utrzymanie stabilnego

poziomu cen (kontrola nad inflacj ),

zwłaszcza w krajach, których walut jest euro

• utrzymanie stabilno ci

systemu

finansowego –

poprzez

zapewnienie wła ciwego nadzoru nad rynkami i instytucjami
finansowymi.

Bank współpracuje z bankami centralnymi 28 krajów UE. Wszystkie
one tworz Europejski System Banków Centralnych (ESBC).

EBC koordynuje równie

cisł współprac mi dzy bankami

centralnymi  w strefie  euro obejmuj cej  17  krajów  UE,  które  przyj ły
euro  jako  swoj   walut .  Współprac   w  tej  mniejszej  grupie  banków
okre la si  mianem „Eurosystemu”.

Zadania EBC obejmuj :

• ustalanie podstawowych

stóp procentowych dla strefy euro i

kontrolowanie poda y pieni dza,

• zarz dzanie rezerwami walutowymi strefy euro oraz w razie potrzeby

sprzeda lub zakup walut, aby utrzyma równowag kursów wymiany,

• pomaganie organom krajowym w sprawowaniu odpowiedniego nadzoru

nad rynkami i instytucjami finansowymi oraz w zapewnieniu sprawnego
funkcjonowania systemów płatniczych,

• zezwalanie bankom centralnym w strefie euro na emisj banknotów

euro,

• monitorowanie trendów cenowych i ocena zwi zanego z nimi ryzyka dla

stabilno ci cen.