HYDROŻELE

 

 
Hydrożele 

  żele hydrofilowe 
  preparaty, które w składzie zawierają wodę, glicerol i glikol propylenowy 
  są żelowane odpowiednimi substancjami żelującymi, takimi jak: 

  skrobia 
  pochodne celulozy 
  karbomery  
  krzemiany magnezowo-glinowe 

 
Podział – układ fizykochemiczny 

  w  zależności  od  rozpuszczalności  substancji  leczniczej  w  rozpuszczalnikach  tworzących 

hydrożel tworzone są układy typu 

  zawiesiny 
  roztworu 

 
Hydrożele typu zawiesiny 

  analogicznie jak maści zawiesiny 
  substancję leczniczą należy dokładnie rozetrzed z podłożem 
  w celu uzyskania odpowiedniej dyspersji dwa etapy, 

  I.  ucieranie  substancji  leczniczej  z  podłożem  w  stosunku  wagowym  1:1  (zawiesina 

stężona) 

  jeżeli  istnieje  koniecznośd  można  rozetrzed  substancję  leczniczą  z  innym 

rozpuszczalnikiem 

  II .dodaje się resztę podłoża (porcjami) 

 

Hydrożele typu roztworu 

  analogicznie jak maści roztwory 
  substancję  leczniczą  rozpuszcza  się  w  wodzie  użytej  do  hydratacji  polimeru  lub  mieszając 

roztwór substancji leczniczej z gotowym podłożem 

 
Podział – charakter polimeru: organiczne lub nieorganiczne 
 
Polimery organiczne 

  podłoża  tego  typu  tworzą  roztwory  polimerów  w  wodzie  lub  mieszaninach  wody  i 

rozpuszczalników organicznych 

  po wyschnięciu tworzą na skórze film (zapobiega się temu zjawisku poprzez dodanie glicerolu 

lub glikolu propylenowego) 

  Polisacharydy naturalne 

  GUMA AKACJOWA 
  GUMA KSANTANOWA 
  AGAR 
  KARAGEN 
  ALGINIAN SODU 
  Białka 

 

ŻELATYNA

 

  

  Polimery organiczne  
  Pochodne węglowodanów 

  METYLOCELULOZA (MC) 
  HYDROKSYETYLOCELULOZA (HEC) 

  HYDROKSYMETYLOCELULOZA (HMC, Hypromeloza) 
  KARBOKSYMETYLOCELULOZA (Karmeloza sodu, CMC Na) 

  Polimery syntetyczne 

  KARBOMER (CARBOPOL) 
  ALKOHOL POLIWINYLOWY (PAV) 
  POLIWIDON (PVP) 

  Polimery organiczne  
  Inne 

  CHITOZAN 
  KOLAGEN 
  KWAS HIALURONOWY 
  CYKLODEKSTRYNY 
  SIARCZAN DEKSTRANU 
  PULLAN 

 

Karbomer 

  Carbopol, karboksypolimetylen, polimer karboksywinylowy  
  syntetyczny polimer kwasu akrylowego[-CH

2

-CH(COOH)-]

n

 

  różnią się masą cząsteczkową, liczbą wiązao poprzecznych, lepkością 
  właściwości fizyko - chemiczne 

  rozpuszcza się w etanolu, glikolu propylenowym, glicerolu 
  w  wodzie  ulega  dyspersji  z  utworzeniem  kwaśnego  roztworu  koloidowego  o  małej 

lepkości 

  koloidy te po dodaniu zasady tworzą żele o dużej lepkości 
  największą lepkośd mają żele o pH 6 – 11  
  do zobojętnienia używa się: wodorotlenek sodu (NaOH), wodorotlenek potasu (KOH), 

trietanoloamina (TEA) 

  na zobojętnienie 1,0 g Carbopolu potrzeba 0,4 g NaOH  
  Karbomer wykazuje niezgodności z substancjami o charakterze kwasów  

 
Hydroksyetyloceluloza 

  HEC, Alcoramnosan, Cellosize, Liporamnosan 
  hydroksyetylowy eter celulozy 
  rozpuszcza się w zimnej i gorącej wodzie 
  wodne roztwory polimeru są trwałe w pH 2-12 
  podczas przygotowywania roztworów należy nasypad HEC na powierzchnię wody (80-90

o

C) i 

pozostawid do spęcznienia, następnie należy mieszad 

  daje niezgodności z żelatyną, MC, PAV, skrobią 

 
Polimery nieorganiczne 

  Polimery nieorganiczne 

  KRZEMIAN GLINOWO-MAGNEZOWY 
  BENTONIT 
  KRZEMIONKA KOLOIDALNA 

  po wyschnięciu na skórze nie pozostawiają filmu (dają efekt przypudrowania) 

 
Krzemionka koloidalna  

  Aerosil  
  ma postad sypkiego, puszystego (bardzo!), białego proszku  
  zawartośd SiO

2

 w hydrożelach wynosi 15 – 20% 

  dodatek detergentów kationowych pozwala zmniejszyd ilośd krzemionki nawet do 4% 
  dodatek glicerolu pozwala uzyskad przezroczysty hydrożel 
  w stężeniu 5 – 15% tworzy także strukturę żelową w olejach (oleożelach) 

 
Bentonit 

  Veegum  
  jest to glinka kopalna (glinokrzemian) silnie pęczniejąca w wodzie 
  wykazuje budowę warstwową 
  dodatek glikolu etylenowego, gliceryny (10%), fosforanów (2%) ułatwia tworzenie żelu 
  żele bentonitowe są trwałe w środowisku o pH > 4,5 
  nie tworzy żeli w olejach 

 
Otrzymywanie podłoża hydrożelowego 

  sposób wytwarzania zależy od zastosowanej substancji żelującej 
  zazwyczaj sporządza się je przez  

  dyspersję (Aerosil, bentonit) 
  rozproszenie  i  rozpuszczenie  (koloidy  hydrofilowe)  polimeru  w  zimnej  lub  gorącej 

wodzie, często z dodatkiem glikolu propylenowego, gliceryny, makrogoli  

  podczas przygotowywania podłoża wymagane jest intensywne mieszanie 
  ze  względu  na  zawartośd  dużej  ilości  fazy  wodnej,  hydrożele  powinny  zawierad  środki 

konserwujące i substancje zapobiegające wysychaniu (tzw. humektanty) 
 
Zastosowanie hydrożeli 
FARMACJA 

  wysoka  zawartośd  wody,  miękkośd,  plastycznośd  =>  świetne  systemy  dostarczania  leków 

podawanych doustnie, doodbytniczo, dopochwowo, do nosa, na owłosioną skórę głowy 

  wykorzystywane do tworzenia mikrosfer, mikrokapsułek, opatrunków 
  nowoczesna postad leków do oczu  

 

 

KOSMETOLOGIA 

  nadają odpowiednią lepkośd roztworom mydeł o niskim pH  
  zwiększają  adhezję  oraz  poprawiają  wodoodpornośd  (mleczan  chitozanu)  preparatów 

chroniących przed promieniowaniem UV 
 
MEDYCYNA 

  opatrunki na rany => pozwalają utrzymad wilgod, przyspieszają gojenie ran 
  do wytwarzania 

  soczewek kontaktowych 
  implantów chirurgicznych 
  cewników 
  biosensorów 
  membran do sztucznych nerek 

  odkrycie  polimeru  kurczliwego  (poliakrylonitryl)  dało  nadzieje  na  możliwośd  otrzymania 

sztucznych mięśni  
 
Oleożele  

  żele lipofilowe 
  otrzymuje  się  je  przez  żelowanie  cieczy  lipofilowych  przy  pomocy  odpowiednich  substancji 

tworzących strukturę sieciową 

  faza ciekła:  

  oleje mineralne - parafina 
  oleje roślinne – olej rzepakowy, rycynowy, arachidowy 
  oleje syntetyczne – Miglyol, palmitynian izopropylu, oleinian oleilu  

  faza stała: 

  krzemionka koloidalna 

  stearynian glinu lub cynku 

 
Właściwości oleożeli 

 

ZALETY 

  zmiękczają naskórek 
  wpływają na prawidłowe nawilżenie i elastycznośd skóry 
  mają funkcją natłuszczającą i ochronną 
  charakteryzują się dobrą penetracją przez skórę => stosowane zewnętrznie uzupełniają lipidy 

warstwy rogowej 

 

WADY 

  niska trwałośd chemiczna 
  półstała konsystencja  

 
Zastosowanie oleożeli 

  w dermatologii 

  preparaty keratolityczne zawierające kwas salicylowy 
  leczenie łuszczycy owłosionej skóry głowy lub różnych postaci łupieżu