Wykład

05.10.2008

Zjazd I

Dr Ryszard Szałowski
Zaliczenie  w  formie  kolokwium  na  siódmym  wykładzie.  Na  ósmym  ewentualne  poprawki.
Kolokwium będzie w formie testu: na zaliczenie odpowiedzieć na 2 pytania z 4 ( 30 minut na
zredagowanie odpowiedzi)

Knosala Ernest „ Zarys nauki administracji”
Ryszard Szałowski „Zarys ustroju administracji RP”( ustrój dzisiejszej administracji)

minister = sługa, zarządca
ministrare = posługiwać , zarządzać

Administracja  to  organizacja  utworzona  dla  realizacji  konkretnych  zadań,  jak  równieŜ  jej
działalności.

Podmiotowe i funkcjonalne znaczenie administracji.

znaczenie podmiotowe – zespół podmiotów realizujących zadania

znaczenie funkcjonalne – realizacja zadań, administrowanie

Administracja ma długą historię, natomiast nauka administracji jako dyscyplina naukowa ma
swój początek stosunkowo niedawno.
Administracja publiczna – rządowa, samorządowa. Jej działalność jest oparta na przepisach
działających w kraju. Prawo wyznacza obowiązki. Jej organy wyposaŜone są w uprawnienia
do stosowania władztwa.
Administracja prywatna:
- ma nie naruszać prawa
- właściciel wyznacza cele i zadania
- odgrywa małą rolę

Obszar działań administracji publicznej:

sfera reglamentacyjno- porządkowa ( działania administracji w toku których jej
jednostki posługują się nakazami i zakazami, zajmują się porządkiem) sfera
porządkowa – porządek lub czystość, ewidencja, tworzenie baz informacyjnych

sfera aktywizowania ludności ( sytuacje w których na obywatelu ciąŜą pewne
obowiązki, którymi moŜe nie będzie chciał się zająć, chodzi tu o poprawę istniejącego
stanu, działania, akcje inspirujące, zachęcające, bez stosowania nakazów i zakazów.

wiadczenie usług w skali masowej ( budowa dróg, wznoszenie szpitali, szkoły)

wiadczenie usług na rzecz społeczeństwa, których gdyby nie administracja nikt by

nie zorganizował

zarządzanie gospodarką narodową (jej znaczenie jest coraz mniejsze, chodzi tu o
zadania związane z gospodarką narodową)

Zadania z zakresu edukacji, ochrony, bezpieczeństwa
Administracja wykonuje zadania z zakresu trójwładzy: sądowniczej, wykonawczej,
ustawodawczej. Administracja to działalność organów państwa nie polegająca na
sprawowaniu ustaw, ani na sprawowaniu sądownictwa.

Nauka administracji – pojęcie, zakres i stosunek do innych nauk
Prof. Starościak – nauka o związku zjawisk zachodzących w procesie administrowania
Prof. Kowalewski – nauka o organizacji i funkcjonowaniu administracji państwowej.

Prof. Jełowicki – dyscyplina dotycząca prawidłowości występujących w dziedzinie zjawisk
administracyjnych.
Prof. Leoński – wszechstronna wiedza o istniejącej w danym ustroju administracji publicznej
(wymiar ekonomiczny, kadrowy, strukturalny)
Prof. Knosala – przedmiotem nauki administracji jest system administracji państwowej w
określonym miejscu i czasie
Inne dziedziny:

Prawo administracyjne – przepisy prawne dotyczące struktury administracji, jej zadań,
form działania, treść obowiązków, uprawnień, adresatów norm prawa
administracyjnego (obywatele, organy administracji), ustalenie zadań badawczych,
treści tych norm oraz dokonanie ich interpretacji, jeśli ta treść budzi wątpliwości

Polityka administracyjna – ustalanie programu działania administracji, zakładających
osiąganie określonych celów, budowa programu, ustalanie programu za pomocą
ś

rodków administracyjnych ( aby te programy zostały zrealizowane muszą przyjąć

postać tekstu normatywnego)

Zakres przedmiotu nauki administracji ( na uŜytek spotkań)

pozycja administracji w państwie

rodowisko w jakim działa administracja i wzajemne oddziaływanie tych czynników

prawo jako warunek działań administracji

problemy związane ze strukturalizacją administracji

budowa jednostek administracji, organizacji administracyjnej

uwarunkowania funkcjonowania aparatu administracji

rola informacji w działaniu administracji

Znaczenie innych dyscyplin dla administracji:

prakseologia – nauka o sprawnym działaniu( chcemy aby administracja sprawnie
działała)

teoria organizacji i zarządzania - administracja publiczna podlega pewnym zarządom
organizacji

socjologia - w administracji występują określone problemy społeczne, administracja
stawia sobie za zadanie walkę z róŜnymi zjawiskami społecznymi: bezrobocie,
alkoholizm, demografia (wyŜ i niŜ społeczny ma znaczenie dla administracji)

statystyka – zastosowanie metod badań statystycznych

psychologia kierowania – psychologiczne aspekty relacji urząd – urzędnik – obywatel)

informatyka

Kształtowanie się kierunków badawczych nauki administracji.
Prapoczątki nauki administracji sięgają II połowy XVII w – prace Kameralistów (specjalistów
do napełniania skarbu monarszego) i policystów (prawo policji, uprawnienia organów
ówczesnej administracji, których działania miały prowadzić do zapewnienia bezpieczeństwa i
porządku publicznego oraz wydawanie zakazów i nakazów, mających na celu ograniczenie
pola swobód obywatelskich. Okres rewolucji francuskiej (głoszenie hasła wolności) połoŜył
kres tego typu działaniom.
Lorenz von Stern – ojciec administracji, profesor Uniwersytetu Wiedeńskiego, traktat „ co
jest wspólne dla wszystkich sfer administracji, a co te działy róŜni”
Maks Weber – twórca koncepcji teorii władzy i organizacji

KaŜdy typ władzy wymaga istnienia stałego aparatu administracji.

Koncepcja biurokracji idealnej XIX/XX w. :

kompetencja – określone sfery obowiązków i uprawnień urzędnika – ma się zajmować
tym co jest mu przydzielone, zakres prawa wydawania poleceń, powinna być
określona relacja obywatel urząd).

hierarchia urzędowa – odpowiedzialność innych instancji przed wyŜszymi, urzędnicy
dostają wynagrodzenie, a praca w administracji jest stałym a nie dodatkowym źródłem
dochodu

urzędnicy posiadają odpowiednie kwalifikacje i wykształcenie

Koncepcja idealnego kierownika

ma być dobranych według sprawdzonych kwalifikacji, a nie np. protekcji

musi mieć zapewnioną stabilność posady ( nie moŜe być podatny na wpływy
zewnętrzne i zwalniany pod byle pretekstem)

awans tylko na podstawie udokumentowanych sukcesów

Wykład

19.10.2008

Zjazd II

W roku 1921 prof. K. Adamiecki stworzył na Politechnice Warszawskiej katedrę „zasad
organizacji pracy i przedsiębiorstw przemysłowych”. Zredagował on prawo harmonii,
zgodnie z którym skutek uŜyteczny zespołu organów o róŜnej wydajności zaleŜy od tego
organu, którego wydajność jest najmniejsza.
Wąskie przekroje – potocznie wąskie gardło, wyniki rzeczywistości, w której funkcjonują
najmniej wydajne organy.
Model ukarania przestępcy, likwidowanie przestępczości:

prokuratura, policja

orzecznictwo sądu

wykonanie kary

Jeśli któreś ogniwo jest niewydolne, to taki jest równieŜ cały model. Jeśli ktoś chce coś
zdziałać, usprawnić, to powinien skierować się tam, gdzie jest ten wąski przekrój.

Pozycja administracji w państwie, otoczenie administracji( w tym polityczne) oraz
znaczenie prawne administracji działań publicznych

Pozycja administracji

problem: system trójpodziału władz

problem: czy administracje naleŜy ograniczać czy rozbudowywać i jaka ma być tego
skala

DąŜenie do ograniczenia administracji – tanie państwo staje się dewizą kaŜdego rządu w
państwie demokratycznym.

Przyczyny niepowodzeń w ograniczaniu administracji:

rozbudowa uprawnień socjalnych ( bezpieczeństwo państwa, poszerza się nauka
medycyny, fundowanie przez NFZ niektórych wydatków, systemy emerytalne,
budownictwo mieszkaniowe)

mechanizmy czysto ekonomiczne – w Ŝadnym z okresów gospodarczych nie ma
sprzyjających warunków ograniczających administrację, jest zawsze potrzebna,
nakłady kapitałowe niewiele dają administracji (administracje się informatyzuje,
bezpieczeństwo danych, szkolenie kadry administracyjnej, kompatybilny sprzęt)

pewne zjawiska natury politycznej – ograniczenie administracji wiąŜe się z
pogorszeniem usług publicznych (bezpieczeństwo, zdrowie, stan dróg itd.), co nie jest
do zaakceptowania

model – wszystkie organy dąŜą do maksymalizacji budŜetów, konkurują między sobą,
ukrywanie kosztów tj. wykazywanie Ŝe są większe niŜ w rzeczywistości, sztucznie
zawyŜane, administracja publiczna nie musi się obawiać konkurencji bo jej nie ma
(nie przyjedzie do Polski nagle administracja niemiecka i nie powie, Ŝeby zostawili
wszystko bo oni zrobią to lepiej, szybciej i po mniejszych kosztach)

Przyczyny, które dynamizują administracje:

zmiany w strukturze społeczeństw (starsi ludzie, samotne matki)

wysoki (i wciąŜ rosnący) wskaźnik przestępczości, więcej skazanych nie miejsc w
więzieniach, nowe formy przestępczości np. terroryzm, mechanizmy prania brudnych
pieniędzy, praca policji i sądownictwa w sprawach karnych – całodobowe systemy
informacyjne.

coraz bardziej zaawansowane i kosztowne technologie, specjalistyczna wiedza
związana funkcjonowaniem armii, ochrona tych technologii i wiedzy

potrzeba angaŜowania się państwa w ochronę gospodarki narodowej przed
międzynarodowymi powikłaniami (zmiany w kursach walut, podwyŜka cen ropy)

utrzymanie administracji unijnej ( my teŜ musimy na to łoŜyć)

Ocena faktycznej pozycji administracji w stosunku do władzy ustawodawczej(ta pozycja jest
zdecydowanie silniejsza)

parlamentarzyści to ludzie o wiedzy odbiegającej od tej, która potrzebna jest do
podejmowania decyzji o wadze państwowej, dlatego teŜ debaty kończą się niczym

oczekiwanie partii, Ŝe jakiś poseł zajmie konkretne stanowisko – dyscyplina partyjna

próba przyjrzenia się pozycji urzędników wobec ich politycznych przełoŜonych, ekipa
zmienia się wraz z nowymi rządami – brak umiejętności i fachowości, przełoŜony nie
jest w stanie podjąć decyzji opierając się na własnym intelekcie

łączenie funkcji rządowych i parlamentarnych

Otoczenie administracji:
Otoczenie – wszystko poza administracją, co moŜe na nią wpływać. Administracja podlega
wpływom z otoczenia zewnętrznego. Otoczenie to dzieli się na: otoczenie ogólne i celowe

I - okoliczności wśród których ta organizacja działa i które mają na nią wpływ, nie mające
jednak wymiaru podmiotowego:

wymiar ekonomiczny – ogólna pozycja systemu gospodarczego, wartościowanie i
wykonywanie zadań, całokształt sytuacji gospodarczej

techniczny - wpływ róŜnego rodzaju środków technicznych na pracę administracji

socjo- kulturowy – manifestowane w otoczeniu nawyki, zwyczaje i struktura
demokratyczna tego otoczenia

prawno – polityczny – administracja funkcjonuje na podstawie konkretnego systemu
ustrojowego

międzynarodowy – ułatwienia komunikacyjne, przepływ na otwartych granicach

II – otoczenie zewnętrzne celowe – układ podmiotowy, konkretne organizacje, grupy
społeczne, które mogą wpływać na administracje (na konkretne jej podmioty), aby
administracja podejmowała, zgodne z prawem, korzystne dla nich działania. To otoczenie
stanowią takŜe konkretne partie, stowarzyszenia (np. pracodawców), organizacje, konkretni
przedsiębiorcy.

Wykład

07.11.2008

Zjazd III

Nauka administracji a prawo
Prof. A. Błaś

Zasady cechujące administrację publiczną:

związanie prawem powszechnie obowiązującym całej działalności wszystkich
oddziałów administracji

wykonawczy charakter działań administracji publicznej (prawo obowiązujące stanowi
parlament, przepisy ustaw powinny być szczegółowe; jak najmniej rozporządzeń
wykonawczych)

poddanie całej działalności administracji kontroli Niezawisłego Sądu (Naczelny Sąd
administracyjny, Wojewódzkie Sądy Administracyjne)

odpowiedzialność prawna osób i organów wykonujących zadania w zakresie
administracji publicznej – karna, cywilna, dyscyplinarna

traktowanie zadań administracji jako jej obowiązki a nie prawa ( organ musi
zrealizować wszystkie powierzone mu zadania)

organy administracji publicznej działają jawnie – wyłączanie jawności to wyjątkowe
sytuacje, które mają kaŜdorazowo wynikać z przepisów obowiązującego prawa

Obszary regulacji prawnej dotyczącej administracji:

struktura administracji jako całości

zadania administracji – wynikają one z przepisów prawa administracyjnego

zespół przepisów kadrowych

obowiązki i uprawnienia organów administracji publicznej

obowiązki i uprawnienia podmiotów poddanych reglamentacji administracyjnej
(kaŜdy ma jakieś obowiązki a administracja publiczna pilnuje ich wypełniania)

kodeks postępowania administracyjnego, procedury działania administracji

organizacja mechanizmów kontroli administracji

operowanie informacją w administracji (uprawnienia, sposoby gromadzenia i
przetwarzania informacji)

System administracji publicznej

Administracja Rządowa

Centralna (organy naczelne i centralne, obszar ich kompetencji obejmuje cały kraj)

organy naczelne – o jego bycie przesądzają przepisy konstytucyjne (Rada Ministrów,
Prezes Rady Ministrów, Minister)

organy centralne – jest podporządkowany konkretnemu organowi naczelnemu
(większość ma swoich Ministrów, ale np. ABW czy teŜ Urząd Statystyczny podlegają
Prezesom Rady Ministrów)

Teoretyczny podział Administracji Rządowej na 30-kilka części. Minister otrzymuje do
zarządzania co najmniej jeden dział, ale moŜe teŜ mieć ich więcej. Nazwa Ministra jest tylko
komunikatem np. Minister Zdrowia moŜe zajmować się zdrowiem i kulturą.
Terenowa – wykonuje swoje zadania na konkretnym terenie

podział zasadniczy – trójstopniowy: województwa, powiaty, gminy lub dwustopniowy
bez powiatów

podział specjalny – niektóre urzędy centralne np. StraŜ Graniczna, StraŜ Morska nie
znajdują odzwierciedlenia w terenie, podział specjalny odbiega od zasadniczego,

drugim czynnikiem jest wykonywanie zadań w sposób jednakowy (dane statystyczne,
podatki),

podział pomocniczy – podział obszaru Gminy na Sołectwa, osiedla, dzielnice itd.

inny uwzględnia potencjał demograficzny

wojewoda – przedstawiciel rządu w terenie, odpowiada za politykę Rady Ministrów,
organ Administracji Rządowej o kompetencjach ogólnych

Rządowa Administracja niezespolona – niezespolona z Wojewodom, bezpośrednio
podlegająca ich centralnym odpowiednikom

Rządowa Administracja zespolona – działają w sytuacji zespolenia

Przejawy wpływu Wojewody na te organy:

zespolenie kadrowe

zespolenie kompetencyjne – wydają decyzje administracyjne z upowaŜnienia

Wojewody

zespolenie organizacyjne – wydział w strukturze Urzędu Wojewódzkiego; jeśli jest to

odrębna jednostka organizacyjna to jej regulamin będzie częścią regulaminu UW;
organy te będą wymienione w statucie UW

Organ terenowy moŜe działać 1,2 lub 3 szczeblowo. Administracja Rządowa kończy się na
wymiarze województwa. W Gminie nie ma Administracji Rządowej, a w Powiecie są jej
ś

ladowe ilości.

Lista organów Administracji Rządowej niezespolonej znajduje się w załączniku do Ustawy o
Administracji Rządowej. Za administracje zespoloną odpowiada Wojewoda.

Samorząd Terytorialny – (Gmina, Powiat, Województwo)

Istota – z mocy prawa jesteśmy członkami konkretnej jednostki terytorialnej, społeczeństwo
powołuje organ przedstawicielski pochodzący z wyborów powszechnych, ewentualnie
powołuje organ wykonawczy lub jest on powoływany przez organ przedstawicielski, realizuje
określone zadania, wskazane w ustawie, we własnym imieniu i na własną odpowiedzialność.

Porozumienia w sprawie przejmowania zadań –z wyŜszego szczebla na niŜszy lub ten sam ( z
Administracji Rządowej do jednostek Administracji Samorządowej, z Województwa do
Gminy, Gmina do Powiatu)

Wykład

21.11.2008

Zjazd IV

Organizacja administracji – zagadnienia w odniesieniu teoretycznym.

Podmioty administrujące wykonują zadania Administracji publicznej:

organ administracji

zakład administracji

agencje administracji

podmioty gospodarcze, stowarzyszenia realizujące zadania w zakresie administracji
publicznej

Organ administracji – jest to podmiot administracji zajmujący określoną pozycję w
strukturze administracji działającej w imieniu i na rachunek władzy publicznej, realizują
publiczne zadania. WyposaŜone są w określone prawem kompetencje i mogące posługiwać
się w granicach prawa środkami władczymi.

Organy jednoosobowe lub kolegialne( przynajmniej 3 osoby)

organ jednoosobowy – moŜe być zmuszony do podjęcia decyzji po uzyskaniu zgody o
wyŜszych uprawnieniach, inaczej decyzja ta moŜe być uniewaŜniona.

organ kolegialny – moŜe cechować go obiektywizm, jest bardziej odporny na
działania zewnętrzne np. korupcja. Wady to wyŜsze koszty, relatywna powolność,
brak odpowiedzialności za złe decyzje, kaŜdy organ ma wady i zalety. Winno być
szczegółowe uregulowanie organizacji pracy władzy kolegialnej. Powołane kolejne
władze powinny realizować podjęte decyzje, winien być napisany protokół w jak
najkrótszym czasie i podpisany przez daną osobę. Regulamin powinien określać np.
kompetencje przewodniczącego, temat dyskusji, daty spotkań itd.

Zakłady administracji publicznej – jest to podmiot, który realizuje zaspokojenie potrzeb
społecznych np. słuŜba zdrowia, szkolnictwo, pomoc społeczna, kultura. Dysponuje
określonym władztwem według udzielonych prawd przez państwo. MoŜe świadczyć
określone usługi, podległe określonym kontrolom. Muszą poddać się rygorom określonym
przez państwo.
Muszą być powołane zarządzające organy załoŜycielskie, które muszą określić zasady
zarządzania, osobom określić ich uprawnienia i statut (czyli zespół przepisów), regulamin,
sposób wykonywania zadań (akt dynamiczny). WyposaŜyć zakład w środki finansowe i
rzeczowe. Zakres kontroli nad zakładem, czy przestrzega prawa i realizuje cele uŜytkownik
danego zakładu, czytelnik biblioteki, pacjent w szpitalu ze swojej naleŜytej opieki.
Stosunek zakładowy, czyli prawa realizacji między np. pacjentem a szpitalem, studentem a
uczelnią.
MoŜe być teŜ obowiązek między zakładem np. uczniem i szkołą, przysługują pewne
uprawnienia i obowiązki. Szkoła musi się dostosować do regulaminów obowiązujących w
danym zakładzie – szkole.

Agencja rządowa – jest to państwowa osoba prawna tworzona z mocy ustawy w celu
wykonywania zadań gospodarczych z ramienia państwa. Organy samodzielne będą miały
uprawnienia do określonego statutu.
Organizacje społeczne – (podmiot niepubliczny) – np. firma ochroniarska, izby samorządu
rolnego, spółdzielnie.

Podmioty administrujące – Centralizacja, Decentralizacja.

Centralizacja – lokowanie zadań głównie na szczeblu wyŜszym i ścisłe uzaleŜnienie
jednostek niŜszych od wyŜszych.
Decentralizacja – lokowanie zadań głównie na szczeblu niŜszym, trzeb przyznać im
określoną dozę samodzielności.

Centralizacja – zasada kierownictwa, naczelna przesłanka administracji. Stosunek prawny
centralizacji wyraŜa się w tym, Ŝe władczy nie wydaje aktów i wytycznych.
Prawo przejęcia sprawy i podjęcie decyzji, rozstrzygnięcie we własnym zakresie. Organ
wyŜszy moŜe wszystko, zabrać sprawę lub dać.
Organ kadrowy – moŜe zwolnic lub zatrudnić, ukarać, obsadzić stanowisko itd.
Spójność aparatu, jednolitość działania, wysoki poziom dyscypliny, moŜliwość
reprezentowania interesów.

Decentralizacja umniejsza odpowiedzialność.

Zasada pomocniczości – gmina jako podstawowa jednostka realizacji zadań, nie ma stosunku
kierownictwa, wydawania dyrektyw.

Jednostka poddana nadzorowaniu ma obowiązek uzgadniania z jednostką wyŜszą, ewentualne
uchylenie danego aktu teŜ z jednostką nadrzędną.

Zalety decentralizacji – pobudza inicjatywę, prowadzi do samodzielności, uczy
odpowiedzialności i inicjatywy.
Wady decentralizacji – brak jednolitości rozstrzygania spraw, wyposaŜenie struktur
samorządowych

Wykład

05.12.2008

Zjazd V

Strukturalizacja jednostek administracji (urzędów)
Za pomocą administracji organ wypełnia swoje zadania. Organ podzielony jest na komórki
organizacyjne np. realizujące.
Komórki organizacyjne:

funkcja podstawowa – ogół czynności dotyczących bezpośrednio realizacji
końcowego zewnętrznego celu danej jednostki organizacyjnej. Adresatami są
podmioty zewnętrzne uplasowane poza administracją publiczną.

funkcja regulacyjna – zadaniem tych komórek jest utrzymywanie kierunku działania
instytucji np. komórka planowa i kontrolna. Wspomagają komórkę podstawową.

funkcja pomocnicza – nie realizują bezpośrednio celu głównego, są niezbędne aby
komórki 1 i 2 mogły wykonywać swoje zadania np. komórka kadrowa, szkoleniowa,
finansowa obsługa Państwa, zagadnienie informatyzacji, ochrona informacji
niejawnych, spawy gospodarcze administracji, zamówienia publiczne, sprawy
obronne.

Podział struktur ze względu na więzi organizacyjne:

więzi organizacyjne o charakterze słuŜbowym – rodzaj tych relacji decyduje o
powodzeniu danego zadania, więzi o charakterze słuŜbowym – jeśli są dobre to dane
zadanie jest szybko i solidnie wykonane.

więź funkcjonalna – podmiot o charakterze sztabowym; to, jakie są stosunki pomiędzy
kierownikiem a pracownikiem w duŜym stopniu wpływa na decyzję.

więź techniczna – substancja materialna, wyposaŜenie techniczne, np. jeden komputer
na jednego pracownika.

więź informacyjna – poddanie określonym wykazom, o czym moŜna informować
przez osoby w danym terenie.

Budowa jednostki organizacyjnej polega na tworzeniu w jej ramach komórek
organizacyjnych.

Funkcja w jednostce, jaką pełni w danej komórce ściśle określona osoba.

Rodzaj zadań merytorycznych:

właściwość miejscowa – na obszarze danego terenu np. delegatura urzędu
wojewódzkiego ma ściśle określony teren i zadania.

właściwość funkcjonalna – kompetencje rozpoznawania w pierwszej instancji lub
następnych instancjach lub rozpatrywanie decyzji w komórkach organizacyjnych.

Adresaci w kręgu zewnętrznym w komórkach np. w bankach okienka dla osób fizycznych i
dla firm, stopień pilności spraw, wydawanie np. dokumentów osobistych przyśpieszonych,
paszport, czas realizacji zadań np. słuŜby prewencyjne, słuŜba zdrowia, policja.

Rozpiętość kierowania - ile osób co ma być w komórce podlega kierownikowi, jakie czynniki
mogą ukierunkować podjęcie decyzji, pod uwagę bierze się:

kompetencje przełoŜonego i podwładnych. Zakres pracy innej niŜ nadzorcza dla
kierownika, jeŜeli ma za mało to trzeba mu dołoŜyć obowiązków.

zakres występowania podobnych procesów – szanse na powiększenie kierownictwa;
częstość powstawania nowych problemów, wtedy pomniejszamy kierownikowi obszar
kierownictwa.

Specyfikacja na poszczególnych stanowiskach pracy w komórkach organizacyjnych, zasady:

zasada wywodliwości – jakie zadanie w danej komórce ma wykonywać osoba

zasada przystosowalności – doświadczenie danej osoby na stanowisku

zasada mierników – kaŜde zadanie wymaga oceny, wykazania czy dany pracownik
jest na danym stanowisku odpowiedni

zasada proporcjonalnej wagi powierzonych zadań i powierzonych obowiązków – czy
dany czas jest odpowiedni na dane zadanie, czy nie za mało lub za duŜo

zasada racjonalnej reszty – wykonywanie innych zadań wskazanych przez
przełoŜonego (w zakresie danej instytucji) przydzielane przez kierownika (reguła
wierności), nie są to zadania z innych stanowisk.

zasada automatycznego zastępowania nieobecnych – dla zapewnienia płynności
realizacji

układ władzy w organizacji – kierowanie i upowaŜnianie

rozwiązania ustrojowe ( uchwały, przepisy itp.) klasyfikacja źródeł prawa na którym
opiera się działanie jednostki i jej komórek organizacyjnych.

Dyrektor Generalny (naczelny) – zajmuje się wykonywaniem zadań w danej komórce
przedsiębiorstwa. Decyzje administracyjne będą decyzjami np. prezydenta, wójta, naczelnika,
kierowanie i upowaŜnianie osób do podejmowania decyzji.

Formalizacja jednostki organizacyjnej:

przepisy prawa, uchwały - o jaki rodzaj urzędu nam chodzi, ustalenie o jaki organ nam
chodzi i jaki akt powołuje daną instytucje.

regulacje o charakterze statutowym – polegają na wskazaniu zadań organów i
urzędów; jaki charakter będzie miała jakaś firma

przepisy o charakterze regulaminowym – co ma być przedmiotem normy
postępowania, wzory przy załatwianiu spraw, szczegółowa charakterystyka
kompetencji komórek organizacyjnych

inne akty wewnętrznego wykonania – instrukcje obiegu informacji, instrukcje
wydawania praw jednostkom

Wykład

19.12.2008

Zjazd VI

Zmiany w organizacji reformowania administracji

Zmiana – kaŜda istotna modyfikacja istotnej części administracji. Zmianom podlega cały
system administracji, bądź jednostka, zespół jednostek lub komórki organizacyjne.

Przyczyny (źródła) zmian:

zasadnicze zmiany ustroju państw, doktryny politycznej, demokratyzacja

pojawienie się nowych zadań administracji publicznej bądź ich transformacja

potrzeba dostosowania systemu prawa polskiego do Unii Europejskiej

obiektywnie stwierdzony brak sprawności działania

dokonywanie zmian w administracji jako konsekwencja deklaracji składanych w
czasie kampanii wyborczej

Uwarunkowania reformy administracji publicznej:

brak konkurencji dla administracji publicznej

poddawania administracji reformowaniu podczas realizowania jej zadań; administracja
musi działać permanentnie, niepewność pracowników czy znajdą miejsce w nowej
strukturze, czy stanowisko będzie lepsze czy gorsze; ma to negatywny wpływ na
skuteczność administracji; słabnie motywacja pracowników do wykonywania działań;
po co mają się starać jak najlepiej do końca, skoro nie wiadomo czy nie znajdą się bez
pracy, nie ma stabilizacji

brak moŜliwości eksperymentowania; nie moŜna sprawdzić jak będzie się
przedstawiała działalność administracji; nie moŜna tego sprawdzić na małej części bo
reformy są wprowadzane od razu na cały kraj ( wyjątkiem są jednostki samorządu
terytorialnego)

atmosfera sporu, która towarzyszy reformie administracji, chęć przeprowadzenia danej
reformy przez koalicję rządzącą spotyka się z krytyką opozycji

Rodzaje działań reformatorskich:

ewolucyjne

II.

rewolucyjne

I – polegają na stopniowym przekształcaniu administracji, zmiany są rozłoŜone w czasie,
dzięki temu mogą być przedmiotem bacznej uwagi, bo trwają długo.
II – zastępowanie jednej struktury drugą, nowe struktury przejmują całe kompleksy zadań,
nowe regulacje prawne, systemu informacyjnego, systemu finansowania; charakter totalny:
zmiany dokonywane w jednej chwili, rewolucyjne zmiany tworzą określone zagroŜenia:

obiektywne (utrata sterowności systemu, problemy strukturalne, kompetencyjne,
problemy związane z nie dostaniem informacji, z finansowaniem takiej działalności).
KaŜda zmiana rewolucyjna przynosi problemy dysfunkcjonalne, nie wiadomo czy
błędna była koncepcja, czy jej forma realizacji. Zmiany rewolucyjne nie są polecane.

zagroŜenia natury subiektywnej

chodzi tu o samych reformatorów oceniających reformę, ich działania są jednostronne,
ukierunkowane na błyskawiczne wdroŜenie rozległych zmian, niszczenie
dotychczasowej struktury, która przecieŜ nie miała tylko samych wad, jednak jest to
poza uwagą podmiotów wdraŜających zmiany, brak dystansu po stronie reformatorów,
są oni subiektywnie przekonani o doskonałości swoich reform, o samych wadach
poprzedniej struktury.

Ci, których reforma dotyczy (pracownicy reformowanych urzędów oraz podmioty w
stosunku do których są zmiany) pracownicy- negatywne reakcje, liczne problemy,
obywatel – nie lubi załatwiać spraw w urzędach ale jakoś utarł sobie ścieŜki i teraz
musi się uczyć od nowa jak załatwić swoje sprawy

Okoliczności, które powinny być przestrzegane przy wdraŜaniu reform administracji:

lepsze są reformy ewolucyjne; pytanie czy jest to absolutnie niezbędne, reforma jest
swoistym złem koniecznym, wywoła cały szereg zaburzeń w działalności
administracji

właściwy dobór czasu wdroŜenia reformy, co trzeba przygotować, jakie uwzględnić
okoliczności

nie ma struktury idealnej, trzeba rozwaŜyć jakie ujemne efekty nastąpią, zwaŜyć
pozytywne i negatywne, nie moŜna być obojętnym na koszty; jeśli nowa struktura ma
być modelowo droŜsza, to czy nas na to stać, trzeba popatrzeć czy inni próbowali takie
lub podobne działania wprowadzić, czy im się to udało czy nie, jakie mieli wtedy
uwarunkowania, jeśli wybierzemy jakieś rozwiązanie to trzeba uwzględnić
moŜliwości kadrowe i finansowe, przygotować komplet przepisów wykonawczych,
waŜne są teŜ konsultacje dla pracowników co do ich przyszłości.

Kontrola w administracji

Istota kontroli – polega na zbadaniu określonego stanu rzeczy;

zakres podmiotowy (dotyczy wyznaczenia podmiotu kontrolującego i
kontrolowanego),

zakres przedmiotowy (co będzie kontrolowane); porównanie rzeczywistości z
wzorcem, trzeba wskazać rozbieŜności charakteryzując je w sposób ilościowy i
jakościowy, jeśli są ujemne to podmioty kontrolujące muszą ustalić przyczyny,
sformułować zalecenia pokontrolne, których ogólnym celem jest poprawa
rzeczywistości a szczegółowym celem eliminacja przyczyn tych uchybień.

Formy kontroli:

inspekcja (bezpośrednia obserwacja badanej jednostki administracji)

lustracja (skierowanie kontroli na stan przedmiotu, jego cechy: forma bardziej
wstępna, pobieŜna)

rewizja (odnosi się do dziedziny finansów, kontrola stanu faktycznego środków
finansowych i konfrontacja tego stanu z zapisem w dokumentacji)

wizytacja(wgląd w działalność jednostki we wszelkich jej przejawach, w
całokształcie)

Kontrola a nadzór
Nadzór jest pojęciem szerszym, obejmuje kontrole. Organ sprawujący nadzór kontroluje
rzeczywistość i jeśli coś jest nie tak, ma kompetencje władcze, nadzorcze, które pozwalają mu
na ingerencję w sferę działalności podmiotu kontrolowanego. Kontrola zwraca uwagę
organom nadzoru gdzie są i jakie uchybienia. Organy kontroli mogą wystąpić z takim
sprawozdaniem do organów nadzorujących.

Działania kontrolne:

kontrola zewnętrzna (kontrolujący i kontrolowani nie mają wspólnego przełoŜonego,
formalnie funkcjonują w róŜnych strukturach)

kontrola wewnętrzna (kontrolujący i kontrolowani wchodzą w skład tej samej
jednostki administracyjnej bądź podlegają temu samemu podmiotowi; wada – czy
kontrola jest zawsze obiektywna

kontrola funkcjonalna – jeśli jest realizowana przez osoby pełniące funkcje
kierownicze w ramach struktury administracji

kontrola instytucjonalna – sprawowana przez podmioty, zespoły kontrolne, do tego
celu stworzone

Kryteria kontroli:

legalność (przestrzeganie prawa przez jednostkę kontrolowaną)

celowość (czy osiąga cel czy nie)

gospodarność (wykorzystywanie finansów; nakłady a efekty)

rzetelność (pełna realizacja zadań, czy są one realizowane w równym stopniu,
korzystanie z form kontroli, realizowanie obowiązków, korzystanie z uprawnień)

Oczekiwanie cechy kontroli:

bezstronność, obiektywizm (najlepiej jak podmiot kontrolujący nie ponosi
odpowiedzialności za działania kontrolowanego)

fachowość, profesjonalizm (wiedza kontrolującego, umiejętność oceny sytuacji)

efektywność:

kontrola efektywna (ujawniła określone rozbieŜności, zredagowano postulaty,
które następnie zostały wdroŜone)

kontrola oszczędna (niskie nakłady, krótki czas trwania, krótkotrwała ingerencja a
mimo to skuteczna)