1
w w w. o p e r o n . p l
ODPOWIEDZI
Modele odpowiedzi do przyk∏adowego arkusza
egzaminacyjnego z biologii
Poziom podstawowy
Nr
zad.
Poprawna odpowiedê
Maksymalna punktacja
za zadania
1.
za poprawnie narysowany schemat uwzgl´dniajàcy trzy elementy – 1 pkt
za poprawnie narysowany schemat uwzgl´dniajàcy wszystkie elementy – 2 pkt
2
2.
za prawid∏owe rozpoznanie ka˝dego elementu morfotycznego krwi wraz z jego
funkcjà – po 1 pkt
3
3.
za poprawne wyjaÊnienie poj´ç – po 1 pkt
za poprawne opisanie pe∏nionej funkcji – 1 pkt
Lordoza – krzywizna kr´gos∏upa wygi´ta do przodu, utworzona przez odcinki szyjny
i l´dêwiowy.
Kifoza – krzywizna kr´gos∏upa wygi´ta do ty∏u, utworzona przez odcinki piersiowy
i krzy˝owy.
Wykszta∏cone krzywizny sà przystosowaniem kr´gos∏upa do utrzymywania wypro-
stowanej postawy cia∏a i amortyzowania wstrzàsów.
3
6.
za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 pkt
c) witamina A
1
7.
za poprawne podanie ka˝dego argumentu – po 1 pkt
Przyk∏ady argumentów:
Reklamy przekazujàce sprzeczne treÊci powodujà narastajàce uczucie napi´cia i nie-
pokoju. Mo˝e to sk∏oniç wiele osób do zastosowania tzw. diety-cud, która pozbawia
organizm niezb´dnych substancji od˝ywczych oraz powoduje potem wilcze ataki
g∏odu. W rezultacie prowadzi do nadmiernego objadania si´.
Takie reklamy mogà staç si´ przyczynà chorób, np. anoreksji czy bulimii.
2
4.
za poprawnà odpowiedê – 1 pkt
Podczas aktywnoÊci ruchowej nale˝y pami´taç o profilaktyce, m.in. o odpowiedniej
rozgrzewce oraz w∏aÊciwym ubiorze. Nie przestrzegajàc profilaktyki w takich dyscy-
plinach, jak np. hokej, pi∏ka no˝na, chód, bieganie mo˝emy spowodowaç kontuzj´,
np. zerwanie Êci´gna, skr´cenie stawu, z∏amanie koÊci, st∏uczenie mi´Êni.
1
5.
za prawid∏owe podanie ka˝dej z ró˝nic – po 1 pkt
W uz´bieniu mlecznym 5-letniego dziecka nie wyst´pujà z´by trzonowe, a przed-
trzonowe sà tylko dwa.
2
Nr
schematu
Nazwa elementu
morfotycznego
Funkcja elementu
morfotycznego
1.
trombocyty
zapoczàtkowujà proces krzep-
ni´cia krwi
2.
leukocyty
niszczà obce cia∏a, produkujà
przeciwcia∏a
3.
erytrocyty
transportujà tlen i dwutlenek
w´gla
grzebienie mitochondrialne
rybosomy
b∏ona mitochondrialna
zewn´trzna
DNA
matrix
LBD8-CD-Odpowiedzi arkusz I M 7/20/07 12:50 PM Page 24
2
w w w. o p e r o n . p l
B I O L O G I A – P O Z I O M P O D S T A W O W Y
■
ODPOWIEDZI
Nr
zad.
Poprawna odpowiedê
Maksymalna punktacja
za zadania
10.
za podanie ka˝dej z zasad – po 1 pkt
Przyk∏adowe odpowiedzi:
Unikanie spo˝ywania zimnych pokarmów zarówno surowych, jak i wczeÊniej goto-
wanych.
U˝ywanie tylko wody przegotowanej lub butelkowanej.
Unikanie kupowania produktów od ulicznych sprzedawców.
Dok∏adne mycie owoców i warzyw, najlepiej przegotowanà wodà.
2
11.
za prawid∏owy opis osi – 1 pkt
za prawid∏owo sporzàdzony diagram – 1 pkt
2
8.
za podanie dwóch elementów – 1 pkt
za podanie trzech elementów – 2 pkt
za podanie czterech elementów – 3 pkt
3
9.
za skonstruowanie tabeli – 1 pkt
za porównanie procesów, przy uwzgl´dnieniu dwóch cech – po 1 pkt za ka˝dy wiersz
3
Odcinek
przewodu pokarmowego
Sk∏adnik pokarmowy
Enzym
jama ustna
w´glowodany
amylaza Êlinowa
˝o∏àdek
bia∏ko
pepsyna
jelito cienkie
t∏uszcze
lipaza trzustkowa
Cecha
Wdech
Wydech
Zmiany po∏o˝enia klatki
piersiowej
powi´kszenie rozmiarów
powrót do pierwotnych
rozmiarów
Rodzaj aktu
czynny
bierny
Rodzaj wytworzonego ci-
Ênienia
wytwarza si´ podciÊnienie
zasysajàce powietrze
do p∏uc
wytwarza si´ nadciÊnienie
wyt∏aczajàce powietrze
z p∏uc
78%
azot
tlen
dwutlenek
wgla
inne
gazy
78%
21%
17%
0,03%
4%
ok 1%
ok 1%
owietrze
ydychane
powietrze
wdychane
12.
za poprawne podanie ka˝dego z dwóch argumentów – po 1 pkt
Krew natlenowana p∏ynie t´tnicami w obiegu du˝ym, natomiast w obiegu ma∏ym
t´tnicami p∏ynie krew odtlenowana.
2
13.
za podanie dwóch nazw – 1 pkt
za podanie trzech, czterech nazw – 2 pkt
za podanie pi´ciu nazw – 3 pkt
1 – receptor, 2 – neuron czuciowy, 3 – neuron poÊredniczàcy, 4 – neuron ruchowy,
5 – efektor
3
14.
za podanie ka˝dego z dwóch argumentów – po 1 pkt
Bliêni´ta jednojajowe powstanà, gdy pojedynczy zarodek podzieli si´ na dwa samo-
dzielne organizmy.
Bliêni´ta dwujajowe powstanà, gdy dwie komórki jajowe, powsta∏e w wyniku jedno-
czesnego jajeczkowania, np. w obu jajnikach, zostanà zap∏odnione.
2
LBD8-CD-Odpowiedzi arkusz I M 7/20/07 12:50 PM Page 25
Nr
zad.
Poprawna odpowiedê
Maksymalna punktacja
za zadania
20.
za poprawne podanie nazw oddzia∏ywaƒ – po 1 pkt
3
16.
za ka˝dy prawid∏owo uzupe∏niony zapis – po 1 pkt
za podanie zasady komplementarnoÊci – 1 pkt
kodony w DNA: ATGCTTAAG
kodony w mRNA: UACGAAUUC
antykodony w tRNA: AUGCUUAAG
Zasada komplementarnoÊci polega na wzajemnym uzupe∏nianiu si´ dwóch nici, wy-
nikajàcym ze struktury zasad ∏àczàcych si´ parami – AT, CG. Jedna niç wyznacza bu-
dow´ drugiej.
3
17.
za poprawne podanie ka˝dego argumentu – po 1 pkt
Transgeniczne roÊliny sà bardziej odporne na mróz i szkodniki.
Transgeniczne krowy oraz owce mogà byç producentami cennych leków.
2
18.
za prawid∏owe podanie przyk∏adu choroby – 1 pkt
za prawid∏owe opisanie objawów choroby – 1 pkt
na przyk∏ad:
Hemofilia – objawia si´ zaburzeniem krzepliwoÊci krwi. U osób chorych na hemofili´
zmutowany jest gen kodujàcy jeden z czynników krzepliwoÊci krwi, dlatego krew
nie krzepnie. Mogà zdarzaç si´ krwotoki wewn´trzne.
2
19.
za poprawne rozpoznanie ka˝dego rozmieszczenia wraz z przyk∏adem – po 1 pkt
1 – rozmieszczenie skupiskowe, np. stokrotki, szpaki, sardynki; 2 – rozmieszczenie
losowe, np. biedronki na ∏àce; 3 – rozmieszczenie równomierne, np. kaktusy, rysie
3
21.
za podanie przyk∏adu ∏aƒcucha detrytusowego – 1 pkt
na przyk∏ad:
martwa materia organiczna (opad∏e liÊcie) – d˝d˝ownica – ptak
1
22.
za poprawne rozpoznanie chorób i organizmów wywo∏ujàcych danà chorob´ – po
1 pkt
za podanie êród∏a zara˝enia si´ jednà z chorób – 1 pkt
a) Âwierzb – wywo∏any przez Êwierzbowca ludzkiego; zara˝enie nast´puje przez bez-
poÊredni kontakt z cz∏owiekiem zara˝onym, np. przez podanie r´ki, drogà p∏ciowà,
przez ubrania, poÊciel.
b) W∏oÊnica – wywo∏ana przez w∏oÊnia kr´tego; zara˝enie nast´puje przez zjedzenie
larwy inwazyjnej wraz z mi´sem wieprzowym lub dzika.
3
23.
za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 pkt
b) gruêlica, cukrzyca, oty∏oÊç
1
15.
za wskazanie prawid∏owej odpowiedzi – 1 pkt
b) jajowód
1
■
B I O L O G I A – P O Z I O M P O D S T A W O W Y
3
w w w. o p e r o n . p l
Przyk∏ad oddzia∏ywania
Nazwa oddzia∏ywania
mi´dzy populacjami
Osobniki jednej populacji sà zabijane i stanowià po˝ywie-
nie dla osobników drugiej populacji.
drapie˝nictwo
Osobniki jednej populacji szkodzà osobnikom drugiej, sa-
me nie czerpiàc z tego bezpoÊrednich korzyÊci.
amensalizm
Osobniki jednej populacji odnoszà korzyÊci z istnienia
drugiej, dla której populacja pierwsza jest oboj´tna.
komensalizm
LBD8-CD-Odpowiedzi arkusz I M 7/20/07 12:50 PM Page 26