plik

Chociaż to popyt na dany produkt zależy od jego ceny, tradycyjnie cenę produktu zaznaczamy na osi
pionowej, natomiast ilość produktu na osi poziomej - jest to krzywa popytu według A. Marshalla. Istnieje też
sposób przedstawiania krzywej opracowany przez L. Walrasa, w którym osie są zamienione, oś pozioma
reprezentuje cenę, natomiast pionowa - nabytą ilość. Nietrudno zatem zauważyć, że sposób L. Walrasa jest
funkcją odwrotną do sposobu marshallowskiego (bardziej popularnego).

Elastyczność popytu

– relacja między wyrażoną w procentach zmianą

popytu

, a wyrażoną w

procentach zmianą czynnika, który tę zmianę wywołał. Elastyczność popytu można określić tylko w

odniesieniu do tych czynników kształtujących popyt, które da się zmierzyć. Informuje o wrażliwości popytu na

zmiany czynników go kształtujących zewnętrznych i wewnętrznych.

Dana jest wzorem:

gdzie:



– elastyczność popytu względem czynnika



– przyrost popytu



– wielkość popytu



– przyrost czynnika



– wartość czynnika

Cena

– ilość pewnego

dobra

(najczęściej

pieniądza

), za przyjęcie której sprzedający jest gotów zrzec się

swoich praw do danego dobra, lub też kupujący jest gotów ją kupić, aby do tego dobra nabyć prawa. Cena

może dotyczyć m.in.

towaru

lub

usługi

. Według większości teorii ekonomicznych cena równa się wartości

danego dobra. Według

szkoły austriackiej

wartość nie jest wielkością obiektywną i taka równość nigdy nie

zachodzi, gdyż wtedy nigdy nie doszłoby do wymiany (każda strona musi bardziej wartościować to co

otrzymuje od tego co daje w zamian). Poniżej inne definicje ceny:



Cena

– wstępnie ustalona zapłata za określone świadczenia,



Cena

–

koszt

, który musi być poniesiony w momencie zakupu,



Cena

– wyrzeczenie poniesione przez korzystającego w celu otrzymania wartości, którą wyrób lub usługa

reprezentuje,



Cena

– cokolwiek z czego dana osoba musi zrezygnować w zamian za jednostkę nabywanego

dobra



Cena

– jest to ustalona na satysfakcjonującym konsumenta poziomie i pokrywająca wszystkie koszty

producenta ilość pieniędzy za jaką można nabyć towar/usługę,



Cena

– pieniężny wyraz

wartości

Wyróżnia się następujące funkcje ceny:



Informacyjno-

bodźcowa – parametru, który pozwala określić wielkość przychodów ze sprzedaży, a

także parametru pobudzającego do określonego działania. Nabywcę ceny informują o ile zmniejszą się

jego zasoby pieniężne, jeśli dokona on zakupu. Sprzedającego ceny informują o ile zwiększy się

jego

przychód

, jeśli dokona on

sprzedaży



Redystrybucyjna

(wtórny podział, rozdział). Ceny są narzędziem podziału dóbr i usług, oraz

przesuwania dochodów od jednych grup społecznych do innych i do budżetu państwa. Państwo również

może dokonywać redystrybucji dochodów przy pomocy cen – różnicując obciążenie cen podatkami,

ustalając ceny minimalne / maksymalne czy dotując pewne gałęzie gospodarki.



Stymulacyjna

– narzędzie oddziaływania na dostawców i odbiorców – im wyższy jest poziom cen, tym

większa jest opłacalność produkcji. Stymuluje to producentów do zwiększania rozmiarów produkcji.

Niższy poziom cen zniechęca producentów i powoduje ograniczenia produkcji. Wyższy poziom cen może

skłaniać producentów do zwiększenia produkcji, a nawet podnoszenia wartości użytkowej wyrobów

(jakość, estetyka, funkcjonalność). Zazwyczaj wyższy poziom cen skłania konsumentów do ograniczenia

spożycia a niższy stymuluje wzrost spożycia.

Przy pomocy cen państwo może stymulować wzrost spożycia niektórych wyrobów, tj. modyfikować strukturę

spożycia, a także regulować poziom dochodów realnych w społeczeństwie.



Agregacyjna

– umożliwia sumowanie niedodawanych w sensie fizycznym wielkości

Spółka

(

łac.

societas)

– rodzaj działalności

lub

oparty na

albo

, a

mający zazwyczaj na celu prowadzenie

dzia

łalności gospodarczej

Jako spółkę określa się wiele różnych instytucji prawa, mających ze sobą niewiele wspólnego poza nazwą.

Spółki systematyzuje się najczęściej według gałęzi prawa, która je reguluje. W prawie polskim wyróżnia się:



spółki prawa administracyjnego

, które są zrzeszeniami osób powoływanymi do nadzoru nad wspólnymi

przedsięwzięciami:



spółki wodne



spółki do zagospodarowania wspólnot gruntowych



spółki prawa cywilnego: obecnie jest to tylko

, która jest

stypizowaną w

. Oznacza to, iż nie jest ona podmiotem żadnych praw ani obowiązków, nie posiada majątku - w

obrocie występują natomiast wspólnicy spółki cywilnej, będący przedsiębiorcami, a wszelki majątek jest

majątkiem wspólników i stanowi ich współwłasność łączną (bez udziałową).



spółki prawa handlowego (handlowe), które są (w pewnym uproszczeniu) odrębnymi podmiotami prawa,

tworzonymi na podstawie odpowiednich umów:











spółka komandytowo-akcyjna



spółki kapitałowe



spółka z ograniczoną odpowiedzialnością



spółka akcyjna



spółki paneuropejskie



spółka europejska



europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych

Niektóre spółki, ze względu na ich specyficzne cechy pozanormatywne, określa się mianem "

lwiej spółki

" lub

spółki cichej

", inne spółki w oparciu o cechy normatywne kwalifikuje się jako

Sprawozdanie finansowe

– uporządkowane przedstawienie sytuacji finansowej i finansowych

wyników działalności jednostki. Celem sprawozdań finansowych o ogólnym przeznaczeniu jest dostarczanie

informacji na temat sytuacji finans

owej, finansowych wyników działalności i przepływów środków pieniężnych

jednostki, które są użyteczne dla szerokiego kręgu użytkowników przy podejmowaniu przez nich decyzji

gospodarczych

[1]

Sporządza się je na koniec

roku obrachunkowego

(

dzień bilansowy

) lub

inny dzień zamknięcia ksiąg

wynikający z przepisów prawa podatkowego.

Sprawozdania finansowe w Polsce sporządza się w języku polskim oraz w walucie polskiej.

Rachunek zysków i strat

(ang. income statement

) zwany wcześniej rachunkiem wyników – jeden z

pod

stawowych i obligatoryjnych elementów

sprawozdania finansowego

jednostki. Informuje jaka jest

efektywność poszczególnych rodzajów działalności oraz jaki jest ogólny

wynik finansowy

przedsiębiorstwa

Rachunek zysków i strat ukazuje zdolność przedsiębiorstwa do generowania

zysków

i samofinansowania,

prezentuje różne kategorie zwiększające lub zmniejszające wynik finansowy. Sprawozdanie to polega na

zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w jednostce ze sprzedaży wyrobów i usług bądź towarów w

ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji

finansowych i kosztów tej działalności.

W krajach należących do

Unii Europejskiej

o treści i układzie tego sprawozdania przesądza zasadniczo IV

Dyrektywa

EWG

, która zawiera 4 wzory rachunku zysków i strat (kolejno art. 23–26 IV Dyrektywa Rady z dnia

25.07.1978 r. Biuletyn KRDBK SKWP nr 2/1990).

Polskie standardy w zakresie sprawozdania z operacji wynikowych nie odbiegają od wzorców światowych.

Ogólna postać i budowa rachunku zysków i strat

Przychody ze sprzedaży netto

–

Koszty wytworzenia sprzedanych wyrobów

Zysk/strata na sprzedaży (brutto)

–

Koszty ogólne zarządu

–

Koszty sprzedaży

Zysk/strata na sprzedaży (netto)

Pozostałe przychody operacyjne

–

Pozostałe koszty operacyjne

Zysk/strata na działalności operacyjnej (

EBIT

)

Przychody finansowe

–

Koszty finansowe

Zysk/strata na działalności gospodarczej

Zyski nadzwyczajne

–

Straty nadzwyczajne

Zysk/strata brutto (EBT)

–

Podatek dochodowy

Zysk/strata netto (EAT)

Przychody ze sprzedaży

netto są przychodami ze sprzedaży wyrobów, usług oraz towarów po potrąceniu

VAT. Natomiast koszty wytworzenia sprzedanych w

yrobów obejmują koszty związane z ich wytworzeniem,

przede wszystkim można do nich zaliczyć: zużycie materiałów i energii, wynagrodzenia (tylko pracowników

związanych z produkcją), amortyzację, usługi obce (np. częściowy przerób produktów przez inną jednostkę),

ubezpieczenia społeczne i inne (głównie konta zesp. 4). Po odjęciu od przychodów kosztów otrzymujemy

wynik na sprzedaży brutto.

Otrzymany wynik na sprzedaży brutto następnie korygowany jest o koszty, które nie są bezpośrednio

związane z główną działalnością jednostki, ale są niezbędne do jej prowadzenia. Czyli:

koszty ogólnego zarządu (administracyjne) – obejmują głównie wynagrodzenia pracowników

administracji, materiałów biurowych, ale także np. koszty prenumeraty czasopism, reklamy itp.

koszty sprzedaży

– koszty związane ze sprzedażą wyrobów gotowych ponoszone przez jednostkę

np. rozładunek, transport, ubezpieczenie transportu itp.

Otrzymuje się w ten sposób wynik na sprzedaży netto, czyli faktyczny zysk/stratę z podstawowej działalności

jednostki.

Jednostka może również otrzymywać przychody i ponosić koszty niezwiązane z główną działalnością. Do ich

ewiden

cji księgowej wykorzystuje się konta: 760

[1]

Pozostałe przychody operacyjne

i 761

[1]

Pozostałe koszty

operacyjne

. Klasycznym przykładem takich kosztów mogą być np. kary, grzywny, likwidacja środka trwałego

itp. Przykładami przychodów mogą być przedawnione zobowiązania, dotacje. Po dodaniu tych przychodów i

odjęciu kosztów od wyniku ze sprzedaży netto otrzymujemy zysk/stratę na działalności operacyjnej.

Oprócz powyższych przychodów i kosztów jednostka może prowadzić działalność finansową (księgowane za

pośrednictwem kont 750

[1]

Przychody finansowe

i 751

[1]

Koszty finansowe)

. Przychodami finansowymi są

głównie wszelkiego typu odsetki (np. od środków na rachunkach bankowych, udzielonych pożyczek),

kosztami np. dyskonto weksli obcych, odsetki za nieterminowe płatności. Po ich uwzględnieniu w rachunku

zysków i strat otrzymuje się zysk/stratę na działalności gospodarczej.

Następnym etapem ustalania wyniku finansowego jest uwzględnienie zdarzeń, których nie można było

przewidzieć, a miały one wpływ na działalność jednostki, takie jak np. pożar, kradzież. Koszty poniesione w

ich wyn

iku ujmuje się na koncie 771

[1]

Straty nadzwyczajne

, a przychody na koncie 770

[1]

Zyski

nadzwyczajne

(np. odszkodowanie za poniesione straty w

majątku trwałym i obrotowym spowodowane

wypadkami losowymi).

Po dokonaniu powyższych korekt otrzymuje się zysk/stratę brutto księgowany na koncie 860

[1]

Wynik

inansowy. W przypadku wystąpienia zysku pomniejsza się go o

podatek dochodowy od osób prawnych

(CIT)

otrzymując w ten sposób zysk netto. W przypadku wystąpienia straty pozostawia się ją do rozliczenia.

Rachunek wyników może być sporządzany na dwa sposoby:

wariant porównawczy

2. wariant kalkulacyjny

Różnią się one pomiędzy sobą sposobem ujmowania kosztów wytworzenia wyrobów ponoszonych przez

jednostkę, co jest wynikiem przyjętego sposobu ewidencji księgowej tzw. wariantów. Wyróżnić można:

1. wariant I

– koszty ujmowane tylko w układzie rodzajowym (zespół 4. planu kont),

2. wariant II

– koszty ujmowane tylko w układzie według typów działalności (zespół 5. planu kont),

3. wariant III

– koszty ujmowane najpierw w układzie rodzajowym (zespół 4.), a następnie

przeksięgowywane (przy pomocy konta 490 Rozliczenie Kosztów Rodzajowych) na układ według

typów działalności (zespół 5.).

Dla wariantu I sporządza się rachunek zysków i strat w układzie porównawczym, dla II w układzie

kalkulacyjnym, a w przypadku III jednostka ma dowolność wyboru. Sposób sporządzania RZIS, jak również

system ewidencji kosztów na kontach zespołu 4 lub 5 albo na obu jednocześnie powinien być ściśle określony

w polityce rachunkowości sporządzonej przez firmę.

Utarg

– w ujęciu ekonomicznym to suma przychodów przedsiębiorstwa w pewnym okresie ze sprzedaży

określonej ilości produktów (Q) po określonej cenie (P).

Utarg = cena x ilość sprzedanych produktów

W ujęciu rachunkowości utarg jest to suma wpływów gotówkowych brutto ze sprzedaży dóbr (towarów i usług)

w ramach prowadzonej

ziałalności gospodarczej

, w ustalonym okresie rozliczeniowym. Pojęcie utargu w

rachunkowości nie jest tożsame z

przychodem ze sprzedaży

Utarg -

w odróżnieniu od przychodu ze sprzedaży - obejmuje wpływy faktycznie uzyskane (przychód obejmuje

również wartości należne) oraz obejmuje podatek

VAT

który nie jest

przychodem

rozumieniu

rachunkowości

i prawa podatkowego.

Okresem rozliczeniowym dla utargu jest zwykle dzień (utarg dzienny) lub miesiąc (utarg miesięczny). Pojęcie

utargu np. w jednostkach handlowych jest zwykle tożsame ze stanem

kasy

(stan początkowy + utarg = stan

końcowy).

Optimum techniczne

– pojęcie z zakresu

ekonomii

. Oznacza taką wielkość produkcji

danego

przedsiębiorstwa

, przy której

przeciętny koszt całkowity

(ATC) wyprodukowania jednostki danego

dobra jest najmniejszy. Jest wyznaczane w punkcie przecięcia się krzywej

kosztów marginalnych

z minimum

krzywej przeciętnych kosztów całkowitych.

Optimum ekonomiczne

– wielkość produkcji, która maksymalizuje

zysk

ekonomiczny

przedsiębiorstwa lub minimalizuje jego

stratę

. Wyznacz

a się ją rozwiązując równanie MC = MR

(MC

–

koszt krańcowy

, MR

–

utarg krańcowy

). Zy

sk jest osiągany w sytuacji gdy ATC (przeciętny całkowity

koszt produkcji) dla danej wielkości produkcji musi być mniejsze od ceny (ATC<P). Analogicznie: jest to punkt
przecięcia krzywych

MC(Q)

i MR(Q) na wykresie zależności MC i MR od Q (wielkości produkcji).