Aleksander Niemczyk

Aleksander Niemczyk

Instytut Logistyki i Magazynowania

Badanie regałów oferowanych na polskim rynku

pod kątem spełniania wymagań normy PN-EN 15620:2010

Wstęp

Celem niniejszego

artykułu jest przedstawienie wniosków

wynikających z analizy możliwości spełnienia wymagań nor-
my PN-EN

15620:2010 przy zastosowaniu regałów stałych

ramowych bezpółkowych dostępnych na polskim rynku.
Przeanalizowano zalecenia w zakresie minimalnych luzów

manipulacyjnych bocznych i górnych. Dane o dostępnych

regałach z założenia czerpano ze stron internetowych do-

stawców tych urządzeń. Przedstawiono szereg przypadków

obliczania długości oraz wysokości gniazd regałów. Odnie-

siono się do sprzedawanych w Polsce regałów. Artykuł koń-

czą wnioski wynikające z analizy wyników przeprowadzo-
n

ych badań oraz dokonanych obliczeń.

Wymagania normy

Nowe wartości minimalnych luzów manipulacyjnych, któ-

re należy zachować przy składowaniu paletowych jednostek

ładunkowych w regałach definiuje norma PN-EN-15620:
2010

Stalowe statyczne systemy składowania – Regały pale-

towe o zmiennej konfiguracji –

Tolerancje, odkształcenia

i luzy manipulacyjne. Zachowanie luzów pozwala zminima-
liz

ować ryzyko uszkodzenia ładunków przy umieszczaniu pjł

w regałach oraz podczas ich pobierania [Kaczmarek 1997].
W niniejszej pr

acy skoncentrowano się na najczęściej wystę-

pującej konfiguracji regałów stałych ramowych bezpółko-

wych, których gniazda przystosowane są do prostopadłego

składowania trzech pjł uformowanych na paletach typu EUR
o wymiarach 800 mm × 1200 mm. Wymiary te odpowiada

ją

także jednostce modularnej [Korzeniowski, Skrzypek, Szy-
szka 2010, Korzeniowski 2009]. Rysunek 1 ilustruje luzy

manipulacyjne dla pjł, w których ładunek wystaje poza obrys

zewnętrzny palety. Natomiast rysunek 2 dotyczy pjł z ładun-

kiem zawierającym się w obrysie nośnika [Niemczyk 2010].

Minimalne

wielkości luzów przy obsłudze regału wózkiem

podnośnikowym z masztem wysuwnym lub wózkiem podno-

śnikowym czołowym, podano w tabeli 1. Zależą one od

wysokości położenia poprzeczki nośnej regału. Wysokość ta
jest mierzona od posadzki do poziomu górnej powierzchni
poprzeczki ogra

niczającej rozpatrywane gniazdo regału od

góry.

Rys. 1. Oznaczenia luzów manipulacyjnych

w gnieździe regału

mowego dla paletowych jednostek ładunkowych w układzie

prostopad

łym z ładunkiem, który wystaje poza obrys zewnętrzny

palety.

Źródło: Niemczyk 2010 na podstawie PN-EN 15620:2010.

Oznaczenia:
x

–

luz manipulacyjny boczny, pomiędzy ładunkiem wykraczają-

cym poza obrys zewnętrzny palety a słupem ramy regału,

– luz m

anipulacyjny wewnętrzny, między powierzchniami

ładunków wykraczających poza obrys zewnętrzny palet na

długości gniazda,

–

luz manipulacyjny górny, między paletową jednostką ładun-

kową a poprzeczką nośną, która jest powyżej,

–

wysokość paletowej jednostki ładunkowej,

–

wysokość gniazda (w świetle),

–

długość gniazda (w świetle),

– s

zerokość paletowej jednostki ładunkowej.

Rys. 2. Oznaczenia luzów manipulacyjnych w gnieździe regału
ra

mowego dla paletowych jednostek ładunkowych w układzie

prostopadłym z ładunkiem, który mieści się w obrysie zewnętrz-
nym palety.

Źródło: Niemczyk 2010 na podstawie PN-EN

15620:2010.

Oznaczenia:
x

–

luz manipulacyjny boczny, pomiędzy paletą (nośnikiem) a

słupem ramy regału, gdy ładunek mieści się w obrysie ze-

wnętrznym palety,

–

luz manipulacyjny wewnętrzny, między paletami (nośnikami),

gdy ładunek mieści się w obrysie zewnętrznym palety,

pozostałe – jak na rys. 1.

Logistyka – nauka

Logistyka 5/2013

145

Tab. 1. Poziome i pionowe luzy manipulacyjne w gniazdach rega-

łów

Wysokość położenia

poprzeczki nośnej

[m]

Luzy

x3, x4, x5, x6

[mm]

Luz

[mm]

do 3

powyżej 3 do 6

100

powyżej 6 do 9

125

powyżej 9 do 13

100

150

Źródło: Niemczyk 2010 na podstawie PN-EN 15620:2010.

Badania

Przeprowadzone badania

objęły oferowane na polskim

rynku regały stałe ramowe bezpółkowe. Uwzględniając po-
wszech

ny dostęp do internetu, pozyskano informacje tylko

z tego źródła. Sprawdzano jednocześnie dostęp do danych
potrzebnych przy tworzeniu planu zagospodarowania prze-
strzeni magazynu.

Wyk

orzystano bazę dostawców regałów, którą posiada

stytut Logistyki i Magazynowania. Zawiera ona między

innymi nazwę firmy, adres siedziby oraz adres strony inter-

netowej. Z bazy wyodrębniono 33 przedsiębiorstwa oferują-

ce regały. Aby zawęzić obszar badań zbierano dane na temat

regałów stałych ramowych bezpółkowych z gniazdami przy-

stosowanymi do prostopadłego składowania trzech pjł ufor-
mowanych na paletach typu EUR o wymiarach 800 mm ×

1200 mm. Przyjęto wysokość regału w zakresie od 4 do 5 m

oraz masę pjł około 1000 kg.

Korzystając ze stron internetowych dostawców regałów

zbierano następujące dane:

•

typ, wysokość i głębokość regału,

•

długość gniazda w świetle,

•

szerokość ramy,

•

wysokość poprzeczki nośnej,

•

skok wysokości poprzeczki nośnej wynikający z perfora-
cji ramy,

•

maksymalna masa składowanej pjł.

Wyniki badań

Żaden z dostawców nie udostępnia na swojej stronie

wszystkich danych zbieranych w badaniu. Mimo deklaracji,
sied

miu dostawców nie oferuje regałów a sześciu nie posiada

w swojej ofercie regałów stałych ramowych bezpółkowych.

Kolejnych czterech umieściło tylko szczątkowe dane. Część

publikowanych katalogów jest wyłącznie w języku angiel-
skim.

Wyniki badań po przetworzeniu zebrano w tabeli 2.

Tab.

2. Charakterystyka danych dostępnych na stronach interne-

towych dostawców regałów

Dane

Wartości

Jednostka

miary

Liczba dostaw-

ców podających

dane

Wysokość regału

od 4 do 5

Głębokość regału

od 1050 do 1100

Długość gniazda

w świetle

2700 *

Szerokość ramy

od 76 do 100

Wysoko

ść poprzeczki

nośnej

od 100 do 140

Skok wysokości

50 lub 70 lub 75

Maksymalna masa pjł

od 567 do 1167

* dla jednego dostawcy 2700 oraz 2800 mm i dla jednego dostawcy
2700 i 2900 mm
Źródło: badania własne.

Możliwość spełnienia wymagań normy

Aby obliczyć minimalną długość gniazda w świetle, która

zapewni pozostawienie minimalnych luzów bocznych, poni-

żej rozpatrzono dwa przypadki przewidziane w przytoczonej

normie. Przypadek 1 dotyczy pjł z ładunkiem wykraczają-
cym poza obrys palety, przypad

ek 2 pjł z ładunkiem miesz-

czącym się w obrysie nośnika. W obliczeniach przyjęto

oznaczenia jak na rysunkach odpowiednio 1 i 2. Ponieważ

założono wysokość regałów poniżej 6 m, to zgodnie z tabelą

1 wartości luzów x

, x

oraz x

są równe 75 mm.

Przypadek 1.

Przy dopuszczalnym przewisie ładunku poza paletę EUR

maksymalny wymiar pjł w kierunku długości gniazda (sze-

rokości pjł) wynosi:

800 mm + 2

× 20 mm = 840 mm

Długość gniazda w świetle, przewidzianego dla trzech pjł

oblicza się ze wzoru:

= 3

× s

+ 2

× x

+ 2

× x

[mm]

(1)

gdzie oznaczenia są zgodne z rysunkiem 1.

Dla poprzeczki umieszczonej na

wysokości do 6 m ponad

posadzką, wyliczona minimalna długość gniazda wynosi:

= 3

× 840 mm + 2 × 75 mm + 2 × 75 mm = 2820 mm

Przekształcając wzór 1 można obliczyć maksymalną sze-

rokość pjł, gdy długość gniazda dostarczanego regału ma

w świetle 2800 mm. Maksymalna szerokość pjł po zaokrą-
gleniu warto

ści w dół wynosi 833 mm.

Przypadek 2.

Dla pjł, których ładunek nie wykracza poza obrys ze-

wnętrzny nośnika, minimalna długość gniazda jest wyliczana
ze wzoru:

= 3

× s

+ 2

× x

+ 2

× x

[mm]

(2)

gdzie zastosowano oznaczenia zgodne z rysunkiem 2.

Zgodnie ze wzorem 2, dla wysokości poprzeczki do 6 m

ponad posadzką, wyliczona minimalna długość gniazda wy-
nosi:

= 3

× 800 mm + 2 × 75 mm + 2 × 75 mm = 2700 mm.

W przypadku, gdy wszystkie pjł nie mają przewisów, mi-

nimalna długość gniazda wynosi 2700 mm.

Logistyka – nauka

Logistyka 5/2013

146

Osobnym zagadnieniem jest sposób obliczania minimalnej

wysokości gniazda w świetle, która zapewni pozostawienie
minimalnego luzu górnego

między paletową jednostką ła-

dunkową a poprzeczką nośną, która jest powyżej. Zasadnicze

znaczenie ma w tym przypadku wysokość pjł, możliwość

umocowania poprzeczki nośnej oraz jej wysokość. Nie jest
istotny boczny wymiar

ładunku. Ponieważ założono wyso-

kość regałów poniżej 6 m, to zgodnie z tabelą 1 wartości luzu
y

wynoszą 75 mm do 3 m oraz 100 mm powyżej 3 m.

W obliczeniach przyjęto oznaczenia jak na rysunkach 1 i 2.

W przykładzie opisanym poniżej przyjęto przykładową

wyso

kość pjł równą 1325 mm oraz wysokość poprzeczki

100 mm.

Do obliczenia minimalnej wysokości gniazda w świetle

stosuje się wzór:

= h

+ y

[mm]

(3)

Dla najniższego gniazda, podstawiając do wzoru 3 wyso-

kość pjł 1325 mm i wartość minimalnego luzu 75 mm, otrzy-

muje się wynik:

= 1325 mm + 75 mm = 1400 mm

Teoretyczna w

ysokość góry poprzeczki nośnej h

, o wyso-

kości h

można wyznaczyć ze wzoru:

= h

+ h

[mm]

(4)

Na tej poprzeczce

, drugi poziom będzie składowany teore-

tycznie na wysokości:

= 1400 mm + 100 mm = 1500 mm

Jeżeli wysokość pjł jest równa 1325 mm a poprzeczki nie

jest większa niż 100 mm, to teoretycznie także drugie gniaz-

do będzie miało taką samą wysokość w świetle ponieważ
suma wysoko

ści 2 gniazd w świetle i ograniczających je

dwóch poprzeczek jest równa 3 m. G

dyby wysokości pjł lub

poprzecze

k były większe od przyjętych, to luz w gnieździe

na drugim poziomie należałoby zwiększyć do minimum
100 mm.

W praktyce wysokość gniazda zależy od możliwości

umieszczenia poprzeczki nośnej, z uwzględnieniem skoku

wysokości wynikającej z perforacji ramy regału. Aby za-

chować minimalny luz, rzeczywista wysokość kolejnego

poziomu będzie:
–

równa wysokości

= h

[mm] (5)

–

lub większa od teoretycznej, jednak mniej niż o skok wy-

sokości:

< h

+ h

[mm]

(6)

gdzie:
h

–

rzeczywista wysokość góry pierwszej poprzeczki,

–

teoretyczna wysokość góry pierwszej poprzeczki,

–

skok wysokości umieszczenia poprzeczki, wynikający

z perforacji ramy regału.

Wracając do opisanego przykładu, można rozpatrzyć ko-

lejne dwa przypadki.

Przypadek 3.

Jeżeli poprzeczkę można zamocować na wysokości 1500

mm ponad poziomem posadzki, to wówczas zgodnie ze wzo-
rem 5:

= h

= 1500 mm.

W ofercie dostawców regałów dominuje skok wysokości

= 50 mm. Teoretyczna ró

żnica poziomów między wyso-

kością góry drugiej poprzeczki (3000 mm) i pierwszej (1500

mm) jest równe 1500 mm. Ponieważ wartość ta jest podziel-

na przez skok (50 mm), to drugą poprzeczkę można zamon-

tować na obliczonej teoretycznie wysokości 3000 mm.

nieważ 1500 jest podzielne przez 75, to także w przypadku

regału o skoku perforacji h

= 75 mm byłoby to możliwe.

Przypadek 4.

Założono, że poprzeczki nie można zamocować na wyso-

kości 1500 mm ponad poziomem posadzki. Należy wówczas

wykorzystać pierwszą możliwość montażu powyżej tej wy-

sokości. Spowoduje to, że luz y

będzie większy od mini-

malnego. Ponieważ wpłynie to na konieczność podniesienia

także drugiej poprzeczki (powyżej 3 m), konieczne jest

zwiększenie luzu w drugim gnieździe y

do warto

ści

100 mm.

Wyko

rzystując wzór 3 otrzymuje się wysokość h

drugie-

go gniazda w świetle:

= h

+ y

= 1325 mm + 100 mm = 1425 mm

Druga poprzeczka będzie na teoretycznej wysokości h

= h

+ h

[mm]

(7)

Po podstawieniu wartości teoretyczna wysokość h

wynosi:

= h

+ 1425 mm + 100 mm = h

+ 1525 mm

Ponieważ wymiar 1525 nie jest podzielny zarówno przez

50 jak i przez 75, to:
–

dla regałów o skoku wysokości h

= 50 mm pierwsza wy

ż-

sza wartość podzielna przez 50 wynosi 1550 i poprzeczkę

można umieścić na rzeczywistej wysokości h

= h

+ 1550 mm

–

dla regałów o skoku wysokości h

= 75 mm pierwsza wy

ż-

sza wartość podzielna przez 75 wynosi 1575 i poprzeczkę

można umieścić na rzeczywistej wysokości h

= h

+ 1575 mm

Wnioski

Z analizy wyników bad

ań oraz opisanych czterech przy-

padków, związanych z obliczaniem minimalnej długości

i wysokości gniazda regału w świetle, wypływają następują-

ce wnioski, dotyczące możliwości spełnienia wymagań nor-
my:
1.

oferowane na polskim rynku regały (poza jednym do-
stawc

ą) nie pozwalają na składowanie według przyjęte-

go sposoby

pjł, których ładunek wykracza poza obrys

nośnika,

dostępne regały, o długości gniazda w świetle równej

2700 mm, pozwalają na składowanie według przyjętego
sposoby

wyłącznie pjł, których ładunek mieści się

w obry

sie nośnika,

w dostarczanych przez jednego producenta regałach

o długości gniazda w świetle równej 2800 mm można

składować pjł o średniej szerokości ładunku 833 mm,

żaden z producentów nie ma w standardowej ofercie

regałów o długości gniazda w świetle równej 2820 mm,

jedna firma oferuje regały o długości gniazd w świetle

równej 2900 mm, w których można składować pjł o do-

puszczalnym przewisie ładunku (po 20 mm na stronę),

ponieważ dostawcy regałów nie podają najniższej (lub
innej

) wysokości umieszczenia poprzeczki nośnej, usta-

lenie konkretnej wysokości poprzeczek nośnych nie

jest możliwe,

mniejszy skok wysokości poprzeczek nośnych, wynikają-

cy z perforacji ramy regału pozwala na precyzyjniejszy

dobór wysokości gniazda i zmniejszenie wysokości naj-

wyższego poziomu składowania,

z uwagi na niekompletność danych, prawidłowy dobór
rega

łów bez kontaktu z kompetentnym przedstawicielem

dostawcy nie jest możliwy.

Logistyka – nauka

Logistyka 5/2013

147

Streszczenie

Regały stałe ramowe bezpółkowe są najczęściej wykorzy-

stywanymi w magazyn

ach urządzeniami do składowania.

Dotyczy ich norma PN-EN 15620:2010 Stalowe statyczne

systemy składowania – Regały paletowe o zmiennej konfigu-
racji –

Tolerancje, odkształcenia i luzy manipulacyjne, która

wyznaczyła nowe granice minimalnych luzów manipulacyj-

nych przy składowaniu paletowych jednostek ładunkowych

(pjł) w tych regałach.

Oferowane na rynku regały różnią się między sobą między

innymi

długością gniazd regałowych i możliwością regulacji

ich

wysokości. Pierwsze kryterium decyduje o możliwości

zapewnienia minimalnych luzów bocznych przy efektywnym
wykorzystaniu powierzchni magazynu. Kryterium drugie
pozwala na elastyczne dopasowanie wyso

kości gniazd do

wysokości przechowywanych pjł. Wpływa to na stopień wy-

pełnienia przestrzeni strefy składowania.

W artykul

e przedstawiono wyniki badań dostępnych na

rynku regałów. Dokonano analizy możliwości spełnienia

wymagań przywołanej normy przy składowaniu jednostek

ładunkowych formowanych na paletach EUR o wymiarach
800 mm × 1200 mm.

Wnioski z analizy wyników b

adań dotyczą zarówno pjł,

dla których ładunek zawiera się w obrysie palety jak i przy-

padek, gdy ładunek wystaje poza nośnik.

Słowa kluczowe: regały, luz manipulacyjny, paleta EUR,

gniazdo regału.

ITERATURA

1. Korzeniowski A., Opakowania w systemach logistycznych, (w:)

Kisperska-

Moroń D., Krzyżaniak S. (red.) Logistyka, ILiM,

znań 2009.

2. Korzeniowski A., Skrzypek M., Szyszka G., Opakowania

w systemach logistycznych, wyd. 3, ILiM,

Poznań 2010.

3. Niemczyk A.,

Zarządzanie magazynem, WSL, Poznań 2010.

4. Praca zbiorowa,

Zarządzanie gospodarką magazynową, PWE,

Warszawa 1997.

Logistyka – nauka

Logistyka 5/2013

148

Document Outline