9

„Zegarki ATLANTIC, czyli pretekst do własnego wywodu na temat zegarmistrzostwa” ©2009 W. Kutermankiewicz
Rozdział 9 „"Odnawiać czy nie odnawiać?", czyli „Kolego, ładny i co z tego?”” Str. 1 z 27

W rozdziale tym, spróbuję odpowiedzieć na pytanie, czy naprawdę w

każdym przypadku, zegarek warto poddać renowacji.

Wyjaśnię przy okazji, na czym ta pięknie i niewinnie brzmiąca

czynność polega, i co z tego wynika.

Pokażę na przykładach błędy, jakie popełniane są w procesie

renowacji, i postaram się przekonać do głębszego zastanowienia, zanim
podejmie się ostateczną decyzję. Nieprzypadkowo bowiem w tytule
rozdziału pada pytanie „Kolego, ładny i co z tego?”.

Rozdział 9

"Odnawiać czy nie

odnawiać?",

czyli

"Kolego, ładny i co z tego?”

Wstęp

Podkreślam, że rozdział ten, to tylko i wyłącznie moje własne odczucia, z którymi

zgadzać się nie musicie. Mimo tego, że jestem przeciwnikiem odnawiania tarczy zegarka (i w
zasadzie  tylko  tego  elementu,  ponieważ  odnawianie  koperty  i  dekla  traktuję  jako  niewielką
ingerencję  w  „wiek”  zegarka),  doceniam  misterną  pracę  specjalistów  od  renowacji,  i  chylę
przed  nimi  czoła.  Nie  traktujcie  zatem  tego  rozdziału  jako  krytykę  warsztatów,  w  których
zegarki są odnawiane, jak również nie dopatrujcie się w nim reklamowania tychże.

Mam nadzieję, że dzięki temu rozdziałowi, odnajdziecie kolejne szczegóły na tarczach

zegarków marki ATLANTIC, które dostrzegłem właśnie dzięki porównywaniu zegarków
nieodnowionych, z tymi, które takiemu zabiegowi zostały poddane.

Od ogółu do szczegółu

Przenieśmy się na moment do roku powiedzmy 1839 i wyobraźmy sobie Fryderyka

Chopina,  który  siedząc  nad  stertą  kartek,  mozolnie  zapisuje  kolejne  nuty  „Sonaty  b-moll”.
Teraz  powróćmy  do  naszych  czasów  i  spójrzmy  na  pozostawione  zapiski.  Pożółkłe  i
poplamione kartki, braki w pięciolinii, wytarte ze starości nuty i notatki mistrza. A może by
tak  to  wszystko  zetrzeć,  kartki  wybielić,  i  zapisać  je  jeszcze  raz?  Co  o  tym  myślicie?  Czy  na
pewno  po  takim  zabiegu,  charakter  oryginału  zostałby  zachowany?  Jak  właściwie  wygląda
proces odnawiania zegarka?

Po pierwsze, zegarek jest fotografowany w celu utrwalenia jego oryginalnego wyglądu

- chodzi tu zwłaszcza o szczegóły tarczy. Po drugie, z tarczy usuwane jest wszystko to, co na
niej  jest  –  tarcza  jest  wytrawiana  lub  zmywana  środkami  chemicznymi.  Po  tym  zabiegu
tarcza jest czysta jak łza, czyli to, co świadczyło o wieku i pięknie danego zegarka, znika z niej
raz  na  zawsze!  Po  trzecie,  specjaliści  od  renowacji  nanoszą  kolejno  nowe  warstwy,  starając
się  jak  najwierniej  odtworzyć  wygląd  tarczy  sprzed  zabiegu.  Udaje  się  to  jednak  z  różnym
skutkiem, co postaram się zademonstrować na przykładach.

Z przeprowadzonego wywiadu wiem, że napisy nanoszone są metodą tampodruku

(ręcznie nikt juz tego raczej nie robi) w oparciu o… własną komputerową bazę znaków
graficznych. Wskazówki, niekiedy z braku oryginałów montuje się inne (za zgodą i na prośbę
klienta). Aplikowane elementy tarczy są ściągane, i o ile istnieje taka możliwość, polerowane.
W większości przypadków elementy te są mosiężne. Po zamontowaniu na tarczy, całość
pokrywana jest specjalnym, bezbarwnym lakierem.

Gdyby założyć, że odnawiany jest jeden zegarek od podstaw, cały proces zająłby około

5 dni, ponieważ pewnych procesów nie da się przyspieszyć, a mam tu na myśli schnięcie
podkładów, właściwych powłok kolorystycznych itp.

Co charakteryzuje zegarek poddany renowacji?

Najczęściej, zegarek który poddano renowacji, charakteryzuje się tym, że:

1. Tarcza jest nienaturalnie biała i w żaden sposób nie kojarzy się już ze starym zegarkiem.
2. Indeksy oraz wskazówki skrzą się „złotem”.
3. Masa świecąca (o ile jest) ma nienaturalny kolor jasnej zieleni.
4. Czcionka, którą pisane jest logo, linia lub model, ma nietypowy krój.
5. Czcionka, którą pisane jest logo, linia lub model, jest zbyt gruba.
6. Napisy w górnej części tarczy nachodzą na siebie!
7. Napisy są błędnie odtworzone (błędy w pisowni lub błędy logiczne)!
8. Wskazówki zostały wymienione na inne (o zupełnie odmiennym kształcie).
9. Koronka została wymieniona na inną (teoretycznie wygodniejszą, dzięki wyraźnym zębom
ułatwiającym nakręcanie zegarka).
10. Koperta i dekiel zostały poddane galwanizacji.

Kolor tarczy

Widocznym na pierwszy rzut oka „problemem” jest kolor tarczy. Wiem, że jednym

może się to podobać a innym nie, ale jeżeli zegarek jest wiekowy, nie powinien wyglądać tak,
jakby dopiero co opuścił fabrykę. Zwracam uwagę na replikę Worldmaster 1888,
wyprodukowaną w 2008 roku, w której nie zastosowano białej jak śnieg tarczy, co wyszło jej
na dobre. Z reguły jest jednak tak, że stosuje się przesadzoną biel, a przykłady tego załączam
poniżej:

Tu jednak należy pochwalić próbę renowacji tarczy, z zastosowaniem ładnego koloru, ale jak
widać, niezbyt dobrze rozrobionej farby, która pozostawiła na tarczy „grudki”:

Skrzące się „złotem” indeksy oraz wskazówki

Kolejny widoczny „problem”, to błyszczące się „złotem” wskazówki oraz aplikowane

elementy tarczy, które nawet w nowych zegarkach nie wyglądają tak, jak w odnowionych:

Nienaturalny kolor masy świecącej, nienaturalny krój czcionki lub zbyt
gruba czcionka

Spójrzcie na jasny kolor masy świecącej oraz zbyt gruby napis „EXTRA”:

Tu również rzucają się w oczy zbyt grubo odtworzone napisy „SPECIAL” i „SUPER”:

Nachodzące na siebie napisy!

Napis „De Luxe” (stylizowany sztucznie na pisany odręcznie, czego w oryginale nie spotyka
się), nachodzi wyraźnie na napis „17 JEWELS”:

Napis „Worldmaster” dotyka napisu „atlantic” a napis „ORIGINAL” klei się do napisu „17
JEWELS”:

Napisy błędnie odtworzone lub odtworzone „na jedno kopyto”

Model „ORYGINAL” zamiast „ORIGINAL” (szczegół, ale jednak):

Jedyny zegarek „SUPEREXTRA” (zamiast „SUPER EXTRA”) jaki mam w mojej bazie zdjęć:

Pięknie odnowiona tarcza, ale napis „SPECIAL” został odtworzony jako „SPEZIAL”:

I kolejna pięknie odnowiona tarcza, ale model „SUPER DE LUX” raczej z kosmosu (powinno
być „SUPER DE LUXE”):

A poniżej przykład z aukcji Allegro, w którym pochwalić należy Sprzedawcę za szczerość:

Opis aukcji:

„Oferuję wysokiej klasy zegarek marki ATLANTIC. (…) Tarcza po renowacji. (…) Pan robiący
renowacje moich tarcz pomylił się i na tarczy napisał 21 kamieni (zamiast 17)”.

Przynajmniej niczego nie ukryto i do Kupującego należy decyzja, czy chce taki zegarek

kupić.  Nie  wiem  jednak,  czy  zegarek  ten  oryginalnie  nie  powinien  mieć  jednak  opisu  jak
powyżej  (pomijam  fakt,  że  w  tym  egzemplarzu  zamontowano  mechanizm  ETA  1100  na  17
kamieniach,  ale  mógł  być  to  po  prostu  składak,  jakich  wiele),  ponieważ  jedyny  model  „DE
LUXE” z mechanizmem na 17 kamieniach, jaki znalazłem w swojej bazie zdjęć (jednak to nie
wyrocznia), to model ze starszym logo:

Kolejne przykłady dwóch jakże różnych tarcz, na których widoczne są identyczne napisy,
które sugerują użycie wzorów z tej samej bazy znaków graficznych (zwracam uwagę na
identyczną linię podkreślającą napis „Atlantic”):

Napisy zbyt finezyjnie powykręcane

Kolejny widoczny „problem”, to zbyt finezyjnie powykręcane „zawijasy” w napisie

„Atlantic” lub „Worldmaster”, które niestety najczęściej nie przypominają już oryginału.

Bez utraty charakteru i z przeróbką, którą rozumiem

Może to tylko kwestia oświetlenia, ale czasem pomimo tego, że zegarek wygląda na

poddany renowacji, to jednak wygląda dość dobrze, jak ten pokazany poniżej:

I na dodatek można zajrzeć mu „pod maskę”, co mnie podoba się bardzo:

A może jednak wystarczy tylko tak?

Przedstawiam zdjęcie zegarka, który nabyłem kilka lat temu na Allegro (jak widać trochę
oberwał, ale dzięki temu ma swoją historię i charakter). Zdjęcie poniżej (zamieszczone w
ofercie), przedstawia jego wygląd przed renowacją koperty, której poddałem ten egzemplarz:

A mogło być „tak pięknie” (choć jest tu model „SUPER”, to jednak nie jestem pewien czy nie
zamieniono modelu „SPECIAL” na „SUPER”, dodatkowo nie ma górnej linii „krzyża”):

Ocenę pozostawiam Wam, i tak jak już pisałem, jednym może się podobać a innym nie. Mimo
wszystko, należę do tych drugich.

I jeszcze jeden przykład tego samego zegarka „przed” i „po” renowacji w wersji „light”. Sam w
to nie wierzyłem, ale to ten sam zegarek, w którym odnowiono jedynie kopertę i wymieniono
szkiełko. Spójrzcie na wskazówki – na obu zdjęciach widoczny jest brak masy świecącej w tej
samej wskazówce. Spójrzcie również na punkty z masy świecącej przy indeksach godzin –
brak masy w tych samych miejscach. To naprawdę ten sam zegarek!

Przed:

I po:

Nie mogłem oprzeć się pokusie, aby pokazać ten zegarek (nie pierwszy i nie ostatni

raz). Jest to najpiękniejszy model jaki znam (a trochę już ich widziałem), w którym
montowano czasem (w powyższym niestety nie), najładniejszy moim zdaniem mechanizm
jaki można znaleźć w zegarkach ATLANTIC (FELSA 756).

Wzór tarczy już dawno nazwałem „firaneczką”, ze względu na misternie „utkane”

giloszowanie  tarczy.  Przypatrzcie  się  uważnie  i  zapamiętajcie  go,  a  kiedy  znajdziecie  gdzieś
taki właśnie zegarek w dobrym stanie (nieodnawiany!), koniecznie podeślijcie mi informację,
ponieważ  kolega,  który  jest  szczęśliwym  posiadaczem  tego  egzemplarza,  nadal  nie  chce
słyszeć o jego odsprzedaniu

A znów mogło być „tak pięknie”, tylko ciekawe skąd ten „krzyż”, którego nie ma w oryginale:

Tak czy inaczej, jestem pełen podziwu dla specjalistów, którzy odnawiali ten model.

Warstwa  farby,  którą  pokryto  tarczę,  musi  być  niezwykle  cienka,  ponieważ  gdyby  było
inaczej,  misterne  giloszowanie  byłoby  po  prostu  niewidoczne.  Szkoda  tylko,  że  na  tarczy
odtworzono  błędnie  napis  „INCABLOC”,  podczas  gdy  w  zegarku  zastosowano  inny  system
anty-wstrząsowy  (typowy  dla  mechanizmu  FELSA  756),  ale  czy  napis  „SHOCKPROTECTED”
wyglądałby wówczas dobrze? Sami oceńcie czy wygląda to jak „INCABLOC”:

Może za wzór posłużył inny „odmłodzony”, z dość nietypowym krojem literki „A” w napisie
„Atlantic”, którego to napisu również nie udało się już zmieścić w zagłębieniu na tarczy
(zagłębienie ma konkretne wymiary a napis pobrany z bazy znaków graficznych też, i pewnie
nie udało się pogodzić jednego i drugiego):

„Przed” i „po”, ale… na szczęście to tylko wirtualna przemiana

Do renowacji tego pięknego zegarka na szczęście nie doszło, choć mógł wyglądać tak, jak
przedstawia to kolejna fotografia:

Zwracam szczególną uwagę na napis „Worldmaster”, z dość oryginalnym i rzadkim krojem
litery „W” oraz litery „r”. Takie „r” występuje jeszcze tylko w dwóch znanych mi przypadkach
tj. w napisie „Weltmeister” oraz w jednym, jedynym modelu z linii Worldmaster, a
mianowicie w modelu PRIMA, który posiadam w swej skromnej kolekcji.

Jeżeli jednak upieracie się nadal…

…i mimo wszystko pragniecie odmłodzić swoje zegarki, uruchomcie przeglądarkę

internetową, wpiszcie adres ulubionej wyszukiwarki i frazę „renowacja zegarków”. Myślę, że
na pewno coś znajdziecie.

Poniżej zrzut ekranu z jednej z takich stron. Zwróćcie jednak uwagę na to, że choć

bardzo  ładnie  wyeksponowano  giloszowanie  tarczy,  to  jednak  brak  jest  wierności  w
odtworzeniu,  ponieważ  pozycja  napisów  w  dolnej  części  tarczy,  jest  inna  niż  w  oryginale
(napisy  dotykają  już  niemal  giloszowania  w  dolnej  części).  Myślę  jednak,  że  gdyby  przed
przekazaniem  zegarka  do  renowacji,  zwrócić  uwagę  na  to,  że  wszystko  ma  być  tak  jak  w
oryginale, zegarek wyglądałby naprawdę dobrze):

A ile to kosztuje?

A teraz ostatnia próba z mojej strony aby odwieść Was od decyzji o odnowieniu

zegarka, czyli ile to mniej więcej kosztuje.

Pamiętajcie jednak o tym, że to co pokazuję poniżej, to oferta zaledwie jednej z wielu

firm, które świadczą tego typu usługi, i nie należy brać przedstawionych poniżej cen za
obowiązujące we wszystkich tego typu warsztatach (być może gdzieś jest taniej a może
jeszcze drożej – przekonajcie się sami):

Reklamowany przez jeden z warsztatów, efekt odnawiania tarczy (muszę przyznać, że widać
tu kawał dobrej roboty, choć litera „W” już niestety nie taka sama, ale kolor tarczy dość
interesujący i godny naśladowania):

Na zakończenie

W kolejnym rozdziale, poświęconym analizie kompletności, pokazałem na kilku

przykładach, że profesjonalizm specjalistów od renowacji, polega często na „pięknym”, a nie
na wiernym odtworzeniu tarczy zegarka, i stąd właśnie w tytule tego rozdziału pytanie
„Kolego, ładny i co z tego?”. Mam nadzieję, że wyjaśniłem na czym polega problem,
ostrzegłem Was, uświadomiłem, i być może do czegoś przekonałem…