Mapa jest to zrzutowany na płaszczyznę poziomą 

znacznie zmniejszony obraz powierzchni Ziemi lub jej 

części wniesiony na odpowiednio dobraną siatkę 

kartograficzną w określonej skali. 

 Podstawowe cechy mapy: 

 - matematycznie określony sposób otrzymywania    
  płaskiego obrazu powierzchni Ziemi,  
  czyli matematycznie określony związek między 

współrzędnymi geograficznymi punktów na kuli 

ziemskiej, a współrzędnymi tychże punktów  

  na płaszczyźnie mapy 
 - skala mapy 
 - generalizacja przedmiotów terenowych i rzeźby 
 - wybrany sposób graficznego przedstawiania treści 

mapy 

   

 

 

 

 
 

Mapy geograficzne ogólne 

                                               skala 

Topograficzne: od    1:10 000  do 1:100 000 
Przeglądowo- 

   topograficzne:  od 1:250 000  do 1:1 000 000 

Przeglądowe:   od 1:1 000 000 i mniejsze   

   

 

 

 

Szereg skalowy 

Odwzorowania map 

Odwzorowania kartograficzne powstają przez 
rzutowanie siatki geograficznej, na 

odpowiednio dobraną, możliwie rozwijalną 

płaszczyznę. Ze względu na nierozwijalność 

kulistego kształtu Ziemi, żadne z odwzorowań 

kartograficznych nie może dać w pełni 
wiernego obrazu.  
Stosowane konstrukcje umożliwiają 

osiągnięcie tylko jednego rodzaju wierności:  

   równokątność  
   równopowierzchniowość  
   równoodległościowość  

 

Skale i podziałki 

Skalą mapy         ( lub 1: M )   nazywa się 

stosunek długości l

i

 poszczególnych odcinków na 

mapie do długości L

i

 rzutów tych odcinków na 

płaszczyznę poziomą w terenie 

 
 
 
Stosunek ten może być wyrażony za pomocą liczb 

albo za pomocą rysunku, pierwszy z nich nazywa 

się skalą liczbową a drugi podziałką liniową. 

 

 

M

1

i

i

L

l

M



1

Skale i podziałki 

Podstawą podziału polskich map topograficznych 

jest podział na arkusze Międzynarodowej Mapy 

Świata w skali 1:1 000 000. Arkusze w tym 

systemie podziału ograniczone są południkami co 
6

o

, zaczynając od południka Greenwich i 

równoleżnikami odległymi o 4

o

, począwszy od 

równika. Pasy równoleżnikowe, biegnące po obu 

stronach równika, oznaczone są literami od A do 

V. Słupy południkowe oznaczone są liczbami od 1 

do 60. Za punkt wyjścia przyjęto położenie 

antypołudnika Greenwich (południk - 180

o

).  

Godła i nomenklatura 

Każdy arkusz mapy w skali 1:1 000 000 otrzymał 

swój umowny symbol, tzw. godło, złożone z litery 
i cyfry, np. N-34 to godło arkusza, na którym 

znajduje się Warszawa.  

Każdy arkusz Międzynarodowej Mapy Świata w 

skali 1:1 000 000 został podzielony na równą ilość 
arkuszy: 
dla mapy w skali 1: 500 000 - 4 arkusze. Godło 

takiej mapy zawierać będzie umowny symbol 

arkusza mapy w skali 1:1 000 000 oraz jedną z 
czterech liter alfabetu (A, B, C, D), np. N-34-C  

Godła i nomenklatura 

dla mapy w skali 1:200 000 - 36 arkuszy. Godło 
takiej mapy zawierać będzie symbol arkusza mapy 
w skali 1:1 000 000 oraz jedną z cyfr rzymskich 
od I do XXXVI, np. N-34-X 
 

Godła i nomenklatura 

dla mapy w skali 1:100 000 - 144 arkusze. Godło 

takiej mapy zawierać będzie symbol arkusza mapy 

w skali 1:1 000 000 oraz jedną z liczb od 1 do 
144, np. N-34-129 
 

Godła i nomenklatura 

Mapy o większej skali podzielone są według 

następującego kryterium: 
- Arkusz mapy 1:100 000 podzielono na 4 arkusze 

mapy 1:50 000 i oznaczono je pierwszymi dużymi 

literami alfabetu (A, B, C, D). Godło takiej mapy 

zawiera więc symbole nadrzędne i swój, np. 

   

 

 

 N-34-139-D.  

- Arkusz mapy 1:50 000 podzielono na 4 arkusze 

mapy w skali 1:25 000 i oznaczono je małymi literami 

alfabetu (a, b, c, d). Godło takiej mapy zawiera więc 

symbole mapy 1:50 000 i dodatkowo swój, np.  

   

 

 

N-34-139-D-b 

- Arkusz mapy 1:25 000 podzielono na 4 arkusze 
mapy w skali 1:10 000 i oznaczono je cyframi (1, 2, 3, 

4). Godło takiej mapy zawiera więc symbole map 

nadrzędnych i dodatkowo swój, np. N-34-139-D-b-2 
 

Godła i nomenklatura 

Rozporządzenie RM z listopada 
2012 r. Dz.U 1247