Microsoft PowerPoint - Inteligencja

Inteligencja

Czym jest inteligencja?

na powiedzie

e inteligencja jest jak

, a ko

jaki jest ka

dy widzi.

Nie ma zgody badaczy co do tego czym

jest inteligencja

Istnieje wiele teorii i definicji opisuj

cych

ten fenomen

Czym jest inteligencja?

adys

aw Kopali

ski w swoim s

owniku

wyraz

w obcych podaje nast

puj

wyja

nienie tego poj

cia:

„

zdolno

ść

rozumienia, kojarzenia,

poj

tno

ść

, bystro

ść

, zdolno

ść

znajdowania

ciwych celowych reakcji na nowe

zadania i warunki

ycia, sprawnego

zdobywania i wykorzystania wiedzy

”

Czym jest inteligencja?

Psychologiczne teorie inteligencji rozwija

dzi

ki poszukiwaniu odpowiedzi na

pytanie o

a r

nic indywidualnych w

poziomie wykonania zada

umys

owych

Zaobserwowano,

e te r

nice

dzyosobnicze s

wzgl

dnie sta

e, co

oni

o badaczy do poszukiwania

ciwo

ci odpowiedzialnej za ich

powstawanie

Pocz

tki rozmy

nad inteligencj

Francis

Galton

(XIX w.) i poj

cie

geniuszu

Cecha charakterystyczna geniuszu to zdolno

ść

ugotrwa

ego wysi

ku i podwy

szona wra

liwo

ść

zmys

owa

Jako skrajny natywista by

przekonany,

e geniusz jest

dziedziczny

Dzi

ki niemu poznali

my zjawisko

regresji do

redniej

(potomstwo os

b zdolnych jest przeci

tnie mniej zdolne

od swoich rodzic

niej odkryto zjawisko odwrotne

–

dzieci rodzic

mniej uzdolnionych s

przeci

tnie bardziej od nich

uzdolnione

Pocz

tki rozmy

nad inteligencj

Alfred

Binet

i problemy francuskiego

ministerstwa o

wiaty z dzie

nionymi umys

owo (pocz

tek XX w.)

Pierwsze testy do diagnozy upo

ledzenia

umys

owego

Jedna z pierwszych naukowych definicji

inteligencji

Kluczowa zdolno

ść

intelektualna to

dokonywanie s

w (zdrowy rozs

dek)

Pocz

tki rozmy

nad inteligencj

Alfred

Binet

poszukiwa

zdolno

umys

owych odnosz

c si

do procesu

lenia

lenie cz

owieka inteligentnego cechuje

ukierunkowaniem, przystosowaniem i

kontrol

U os

b upo

ledzonych te cechy procesu

lowego s

zaburzone lub nie w pe

rozwini

Pocz

tki rozmy

nad inteligencj

William Stern ( 1921) wprowadzi

termin

„

iloraz inteligencji IQ ( ang.

Intelligence

Quotient

)

IQ =

WIEK UMYSŁOWY

WIEK ŻYCIA

x 100

Czym jest inteligencja?

Inteligencja wi

ąż

e si

ze zdolno

ci do

przystosowania si

, rozwi

zywaniem problem

uczeniem si

i rozumieniem z

onych idei lecz

nie jest tym samym co osi

gni

cia

Osi

gni

cia to wiedza lub umiej

tno

ci zyskane

dzi

ki do

wiadczeniu

inteligencja okre

lana jest r

wnie

jako

zdolno

ść

umys

owa lub grupa zdolno

umys

owych

w psychologii poj

cie zdolno

funkcjonuje w 3 znaczeniach:

Potencjalne mo

liwo

ci jednostki

liwo

ci rzeczywi

cie przejawiane

Poziom wykonania okre

lonych czynno

ci lub

zada

liwo

ci potencjalne (

capacities

)

To do czego cz

owiek by

by zdolny, gdyby

funkcjonowal

w optymalnych warunkach

rozwoju

liwo

ci rzeczywiste (

abilities

)

To do czego cz

owiek jest rzeczywi

cie

zdolny, je

spelnione

optymalne

warunki do pokazania swoich mo

liwo

Poziom wykonania (

preformance

)

Rzeczywisty poziom wykonania zada

lub

czynno

ci, kt

ry jest obserwowany i

mierzalny w konkretnej sytuacji

Inteligencja ABC

Ten podzia

zdolno

ci odpowiada

wprowadzonemu przez

Hebba

podzia

owi

na Inteligencj

A ( wrodzone mo

liwo

ci) i

B (mo

liwo

ci rzeczywi

cie rozwini

te),

zostal

uzupe

niony przez

kontynuator

w o inteligencj

C ( to co

na mierzy

testem)

Inteligencja ABC

Kolejna definicja inteligencji

Zdolno

ść

przystosowania si

okoliczno

ci dzi

ki postrzeganiu

abstrakcyjnych relacji, korzystaniu z

uprzednich do

wiadcze

i skutecznej

kontroli nad w

asnymi procesami

poznawczymi (

cka

, 2001)

Teorie inteligencji

Ukryte teorie inteligencji

Teorie czynnikowe

Teoria inteligencji wielorakiej

Gardnera

Triarchiczna

teoria

Sternberga

Teoria inteligencji emocjonalnej

Ukryte teorie inteligencji

Koncepcja

Neissera

(1979)

Inteligencja jest poj

ciem naturalnym, a nie

naukowym, zatem nie wymaga

cis

ych definicji

Jak wiele poj

ęć

naturalnych, znaczenie poj

cia

inteligencja rozwija si

wok

tzw. prototypu

czyli w tym przypadku najbardziej

uzdolnionej/inteligentnej osoby

Ta koncepcja odnosi si

do formu

owania s

potocznych

Teorie czynnikowe

Rozw

j tych koncepcji jest konsekwencj

by odpowiedzi na pytanie o

wewn

trzn

struktur

inteligencji

Na inteligencj

ada si

jeden lub wi

cej

rodzaj

w zdolno

ci umys

owych zwanych

czynnikami

Alfred

Binet

–

pierwsze miary inteligencji

Nie ma zgody co do liczby czynnik

inteligencji ( od 1 do ok.100)

Teorie czynnikowe

1904 r.,

Charles

Spearman

–

„

podlo

wszystkich zachowa

uwa

anych za inteligentne

y jeden wsp

lny czynnik

–

czynnik

–

general

intelligence

factor

Czynnik g to bardzo szeroko pojmowana

zdolno

ść

do rozumowania i rozwi

zywania

problem

Spearman

postulowa

istnienie czynnik

typu s odpowiedzialnych za specjalne

uzdolnienia

metoda ustalania czynnik

w inteligencji to

analiza czynnikowa

Koncepcja Inteligencji wg

Cattela

Horna

Inteligencja

Inteligencja płynna:

Zdolność dostrzegania
złożonych relacji między
symbolami i
wykonywania manipulacji
na symbolach, niezależnie
od doświadczenia i
znaczenia tych symboli

Inteligencja skrystalizowana

Dysponowanie wiedzą i
umiejętnościami ważnymi w
danym kontekście
kulturowym

Koncepcja Inteligencji wg

Cattela

Horna

Badacze ci wyr

nili r

wnie

czynniki

drugorz

dowe tj.:

zdolno

ść

wyobra

eniow

( sprawno

ść

zadaniach wyobra

eniowo

przestrzennych)

ynno

ść

(sprawno

ść

w zakresie

rozpoznawania obiekt

w i przywo

ywania

znaczenia poj

ęć

)

szybko

ść

(og

lne

tempo pracy

umys

owej

)

Teorie czynnikowe

W badaniach natkni

to si

na powa

trudno

ci z wyodr

bnieniem czynnika g.

Dowody na jego istnienie s

ograniczone,

natomiast ustalono istnienie wielu

czynnik

w specyficznych

Jednym z prekursor

w tych badan obok

Separmana

Louis

Thurstone

(1938)

8 czynnik

w zdolno

ci umys

owych

Thurstone

’

Podstawowe zdolno

ci umys

owe wg

Thurstonea

Wyprowadzanie prawid

owo

lnych z przyk

Rozumowanie indukcyjne

Wyprowadzanie przyk

w z

prawid

owo

ci og

lnych

Rozumowanie dedukcyjne

Szybko

ść

pos

ugiwania si

owami

ynno

ść

owna

Przypominanie sobie informacji

Pami

ęć

Znajomo

ść

znaczenia s

Zdolno

ci werbalne

Wykonywanie operacji na liczbach

Zdolno

ci liczbowe

Szybkie dostrzeganie szczeg

podobie

stw i r

nic mi

dzy

bod

cami

Szybko

ść

percepcyjna

Wyobra

anie form i relacji

przestrzennych

Zdolno

ci wizualne i przestrzenne

OPIS

ZDOLNO

ŚĆ

Teoria inteligencji wielorakiej

Gardnera

, 1983

Postuluje istnienie 7 rodzaj

w inteligencji

dzi,

e r

nice mi

dzy tymi rodzajami s

tak du

e ,

e nale

y je uznawa

zjawiska odmienne

Gardner

zak

ada r

wnie

e uzdolnienia

specjalne s

odmiennymi inteligencjami

Teoria inteligencji wielorakiej

Gardnera

, 1983

Inteligencja j

zykowa

Inteligencja logiczno

matematyczna

Inteligencja muzyczna

Umiej

tno

ci przestrzenno

relacyjne

Talenty

intrapersonalne

Umiej

tno

ci interpersonalne

Umiej

tno

ci motoryczne

Triarchiczna

teoria

Sternberga

Inteligencja odnosi si

do procesu

przetwarzania informacji. Na podstawie

analizy procesu przetwarzania informacji

Sternberg

zaproponowa

jsk

łą

dnikowy

model inteligencji:

Inteligencja sk

adnikowa

Inteligencja

wiadczeniowa

Inteligencja kontekstualna

Triarchiczna

teoria

Sternberga

–

inteligencja sk

adnikowa

Inteligencja sk

adnikowa to inaczej

zdolno

ci szkolne, kt

re umo

liwiaj

rozwi

zywanie problem

w i nabywanie

nowej wiedzy min. por

wnywanie,

znajdowanie r

, dokonywanie ocen,

formu

owanie s

w, krytycyzm

Triarchiczna

teoria

Sternberga

–

inteligencja

wiadczeniowa

Poj

cie zbli

one znaczeniowo do poj

cia

rczo

To zdolno

ść

do radzenia sobie z nowymi

sytuacjami i do korzystania z

dotychczasowych do

wiadcze

To zdolno

ść

szybkiego odnoszenia sytuacji

nowych do ju

znanych, kt

ra sprzyja

naszemu przystosowaniu

Triarchiczna

teoria

Sternberga

–

inteligencja kontekstualna

Inaczej m

c to inteligencja praktyczna,

zaradno

ść

yciowa

Inteligencja emocjonalna (

Salovey

Mayer i

Goleman

)

Umiej

tno

ci spo

eczne i emocjonalne

stanowi

pewien specyficzny rodzaj

inteligencji

Przypomina

wyr

znione

przez

Gardnera

umiej

tno

intra

i interpersonalne

Teoria ta

zaklada

e orientacja w

uczuciach w

asnych i cudzych zostaje

wyuczona w dzieci

stwie, a tak

e w

reakcji na do

wiadczenia

yciowe

Kra

cowe nat

ęż

enia inteligencji

redni IQ

–

ok. 100 punkt

95% populacji ma inteligencj

w zakresie

130 punkt

Powy

ej 130 punkt

–

osoby wybitnie

uzdolnione

Poni

ej 70 punkt

w upo

ledzenie

umys

owe

Upo

ledzenie umys

owe

e nabra

umiej

tno

ci chodzenia, wymaga sta

opieki piel

gniarskiej, mo

poslugiwa

prymitywn

mow

, niezdolny do samodzielnego

ycia

łę

bokie

poni

ej 20

Jest w stanie podporz

dkowa

codziennej rutynie i

wykonywa

powtarzaj

ce si

czynno

ci, wymaga

sta

ego kierowania i nadzoru w chronionym otoczeniu

Znaczne

Jest w stanie wykonywa

proste zadania w

chronionych warunkach, zwykle nie zdolny do

samodzielnego

ycia

Umiarkowane

Zwykle potrafi osi

ąć

umiej

tno

ci spo

eczne i

zawodowe niezb

dne do samodzielnego utrzymania

. Okazjonalnie mo

e wymaga

pomocy i wsparcia

. w silnym stresie

Lekkie

Adekwatno

ść

spo

eczna i zawodowa

Poziom

upo

ledzenia

Wyznaczniki inteligencji

Uwarunkowania genetyczne (dziedziczona

w 40

60%)

Wyznaczniki inteligencji

Uwarunkowania genetyczne (dziedziczona

w 40

60%)

rodowisko domowe i style rodzicielskie

Edukacja

Otwarto

ci na do

wiadczenia

Status spo

eczno

ekonomiczny

Motywacja do osi

gni

ęć

metody wzbogacania inteligencji

dziecka

Reaguj emocjonalnie i s

ownie na dziecko,

łą

czaj si

do jego zabaw

Dawaj przestrze

do zdobywania nowych

wiadcze

Zorganizuj bezpieczne i uporz

dkowane

rodowisko domowe

Zach

caj dziecko do samodzielno

ci (sk

onno

ść

do karania i ograniczania obni

a poziom

inteligencji)

Zastan

w si

czy nie organizowa

dziecku

leksji

muzyki