Lista rozkazowa mikrokontrolera 8051

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -2-

Oznaczenia i skróty:
A

akumulator

wska nik przeniesienia

DPTR -

wska nik danych, rejestr 16-bitowy

rejestr R0-R7 z aktywnego banku rejestrów

direct

8-bitowy adres lokacji w wewn.trznej pami.ci danych

(adresowanie bezpo0rednie)

@Ri

8-bitowa lokacja w wewn.trznej pami.ci danych dost.pna po0rednio

poprzez zawarto03 rejestru R1 lub R0 (adresowanie

rejestrowe po0rednie)

#n -

sta5a 8-bitowa (adresowanie natychmiastowe)

#nn -

sta5a 16-bitowa (adresowanie natychmiastowe)

bit

adres bitu dost.pnego bezpo0rednio (z obszaru 20H-2FH wewn.trznej

pami.ci danych lub z niektórych rejestrów specjalnych)

/bit -

negacja

zawarto0ci bitu o adresie "bit"

rel -

przesuni.cie 8-bitowe o warto0ciach zawartych

w przedziale <-128, 127>

etykieta

adres 11-bitowy lub 16-bitowy

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -3-

1. Tryby adresowania wewn trznej pami ci danych:

a) Adresowanie bezpo0rednie (mo=liwe dla ca5ego obszaru wewn.trznej pami.ci danych), np.
instrukcja:

mov A,

32H

(A) (32H)

oznacza, =e do akumulatora wpisywana jest zawarto03 komórki pami.ci o adresie 32H.

UWAGA! Je=eli trzeba zastosowa3 adresowanie bezpo0rednie w stosunku do akumulatora, to
wówczas trzeba u=ywa3 symbolu ACC, np. instrukcje push ACC i pop ACC.

b) Adresowanie natychmiastowe, np. instrukcja:

mov A,

#32H

(A) 32H

oznacza, =e do akumulatora wpisywana jest warto03 32H.

c) Adresowanie rejestrowe; dotyczy tylko akumulatora, rejestru DPTR oraz rejestrów R0-R7
z wybranego banku rejestrów, np. instrukcja:

mov A, R0

(A) (R0)

oznacza, =e do akumulatora jest podstawiana zawarto03 rejestru R0 – oba operandy, A i R0,
sD w tej instrukcji adresowane rejestrowo.

UWAGA! T. samD operacj. realizuje równie= instrukcja

mov ACC, R0

(A) (R0),

ale w tym przypadku akumulator adresowany jest bezpo0rednio.

d) Adresowanie rejestrowe po0rednie (dla obszaru 00H - 7FH wewn.trznej pami.ci danych),
np. instrukcja

mov A,

@R0

(A) ((R0))

oznacza, =e do akumulatora wpisywana jest zawarto03 komórki pami.ci, której adres znajduje
si. w rejestrze R0.

e) Adresowanie bezpo0rednie bitów (dla obszaru 20H - 2FH wewn.trznej pami.ci danych
oraz adresowanych bitowo rejestrów specjalnych), np. instrukcja:

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -5-

2. Lista rozkazowa

2.1. Operacje arytmetyczne

W przypadku dwuargumentowych operacji arytmetycznych jednym z argumentów jest
zawsze akumulator. Wynik operacji jest równie= zawsze umieszczany w akumulatorze.

Instrukcja D5ugo03

(bajty)

Czas

(cykle)

Opis

ADD A, Rn
ADD A, direct
ADD A, @Ri
ADD A, #n

1
2
1
2

1
1
1
1

Dodawanie bez przeniesienia

ADDC A,  Rn
ADDC A,  direct
ADDC A,  @Ri
ADDC A,  #n

1
2
1
2

1
1
1
1

Dodawanie z przeniesieniem

SUBB A, Rn
SUBB A, direct
SUBB A, @Ri
SUBB A, #n

1
2
1
2

1
1
1
1

Odejmowanie (zawsze z po=yczkD)

INC A
INC Rn

INC direct
INC @Ri
INC DPTR

1
1
2
1
1

1
1
1
1
2

Inkrementacja (zwi.kszanie o 1)

DEC A
DEC Rn

DEC direct
DEC @Ri

1
1
2
1

1
1
1
1

Dekrementacja (zmniejszanie o 1)

MUL AB

Mno=enie A B (m5odszy bajt wyniku zapisywany
jest do A, starszy do rejestru B)

DIV AB

4 Dzielenie

ca5kowite A/B (wynik dzielenia

zapisywany jest do A, reszta dzielenia do rejestru B)

DA A

1 Korekcja

dziesi.tna A (dla kodu BCD)

2.2. Operacje logiczne

Instrukcja D5ugo03

(bajty)

Czas

(cykle)

Opis

ANL A,

direct

ANL A,

@Ri

ANL A,

ANL direct,

1
2
1
2
2
3

1
1
1
1
1
2

iloczyn logiczny (wynik w pierwszym argumencie)

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -6-

ORL A,

direct

ORL A,

@Ri

ORL A,

ORL direct,

1
2
1
2
2
3

1
1
1
1
1
2

suma logiczna (wynik w pierwszym argumencie)

XRL A,

direct

XRL A,

@Ri

XRL A,

XRL direct,

1
2
1
2
2
3

1
1
1
1
1
2

suma roz5Dczna - exclusive-or (wynik w pierwszym
argumencie)

CLR A

zerowanie

akumulatora

CPL A

negacja poszczególnych bitów akumulatora
(negacja logiczna akumulatora)

rotacja w lewo

RLC A

rotacja w lewo poprzez bit przeniesienia

rotacja akumulatora w prawo

RRC A

rotacja akumulatora w prawo poprzez bit
przeniesienia

SWAP A

zamiana miejscami po5ówek akumulatora

2.3. Przes/ania danych

Instrukcja D5ugo03

(bajty)

Czas

(cykle)

Opis

MOV A, Rn
MOV A, direct
MOV A,@Ri
MOV A,#n
MOV Rn, A
MOV Rn, direct
MOV Rn, #n
MOV direct, A
MOV direct, Rn
MOV direct, direct
MOV direct, @Ri
MOV direct, #n
MOV @Ri, A
MOV @Ri, direct
MOV @Ri, #n
MOV DPTR, #nn

1
2
1
2
1
2
2
2
2
3
2
3
1
2
2
3

1
1
1
1
1
2
1
1
2
2
2
2
1
2
1
2

przes5anie w obr.bie wewn.trznej pami.ci
danych
(pierwszy argument jest celem, drugi ród5em
mov cel, ród o)

MOVC A, @A+DPTR
MOVC A, @A+PC

1
1

2
2

przes5ania pomi.dzy pami.ciD programu i
akumulatorem

MOVX A, @DPTR
MOVX A, @Ri
MOVX @DPTR, A
MOVX @Ri, A

1
1
1
1

2
2
2
2

przes5ania z /do zewn.trznej pami.ci danych

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -7-

PUSH direct
POP direct

2
2

po5o=enie na stos
zdj.cie ze stosu

XCH A,Rn
XCH A,direct
XCH A,@Ri

1
2
1

1
1
1

wymiana zawarto0ci mi.dzy rejestrami

XCHD A, @Ri

wymiana m5odszej cyfry

2.4. Operacje na bitach

Instrukcja D5ugo03

(bajty)

Czas

(cykle)

Opis

CLR C
CLR bit

1
2

1
1

zerowanie wska nika przeniesienia C
zerowanie bitu

SETB C
SETB bit

1
2

1
1

ustawianie wska nika przeniesienia C
ustawianie bitu

CPL C
CPL bit

1
2

1
1

negacja wska nika przeniesienia C
negacja bitu

ANL C,bit
ANL C,

/bit

2
2

iloczyn logiczny

ORL C,bit
ORL C,

/bit

2
2

suma logiczna

MOV C, bit
MOV bit, C

2
2

1
2

przes5anie

JC rel
JNC rel

2
2

skacz, je=eli C=1
skacz, je=eli C=0

JB bit,

rel

JNB bit,

rel

3
3

2
2

skacz, je=eli bit=1
skacz, je=eli bit=0

JBC bit, rel

skacz, je=eli bit=1i wyzeruj bit

2.5. Skoki w programie

Instrukcja D5ugo03

(bajty)

Czas

(cykle)

Opis

*)CALL etykieta

wywo5anie procedury etykieta

RET
RETI

1
1

´2

powrót z procedury
powrót z procedury obs5ugi przerwania

*) JMP etykieta

skok bezwarunkowy

JZ rel
JNZ rel

2
2

skok warunkowy, je=eli A=0
skok warunkowy, je=eli A 0

CJNE  A, direct, rel
CJNE  A, #n, rel
CJNE  Rn, #n, rel
CJNE  @Ri, #n, rel

3
3
3
3

2
2
2
2

porównaj dwa pierwsze argumenty i skocz
je=eli nie sD sobie równe

DJNZ Rn, rel
DJNZ direct, rel

2
3

2
2

zdekrementuj pierwszy argument i skocz,
je=eli wynik ró=ny od zera

NOP

nic nie rób

W rzeczywisto0ci istnieje wi.cej wariantów tej instrukcji. W zale=no0ci od sytuacji asembler przet5umaczy form. podanD w tabeli na odpowiedni wariant.

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -8-

Uk/ady czasowo-licznikowe mikrokontrolera 8051

Mikrokomputer 8051 zawiera dwa 16-bitowe liczniki T0 i T1 spe5niajDce rol. uk5adów
czasowo-licznikowych. MogD one spe5nia3 funkcj. licznika zliczajDcego impulsy zewn.trzne
doprowadzone odpowiednio do wej03 P3.4 (licznik T0) lub P3.5 (licznik T1). MogD te= pe5ni3
funkcj. czasomierza zliczajDcego wewn.trzne impulsy zegarowe w celu generowania
opó nieU i/lub generowania przerwaU zegarowych o zaprogramowanej cz.stotliwo0ci. Ka=dy
z tych liczników mo=e pracowa3 w jednym z czterech trybów (modów) pracy.

Do programowania pracy liczników T0 i T1 s5u=D dwa rejestry specjalne (SFR): rejestr trybu
pracy TMOD (SFR o adresie 89H) oraz rejestr sterujDcy TCON (SFR o adresie 88H z
mo=liwo0ciD adresowania bitowego). Rejestr TMOD (Rys. 1) s5u=y do ustawiania trybu pracy
i funkcji realizowanych przez liczniki.

Rys. 1. Rejestr trybu pracy TMOD

Poszczególne bity rejestru TMOD majD nast.pujDce znaczenie:

Bity M 1, M0 s5u=D do ustawienia trybu (modu) pracy:

Tabela 1:

M0 M1 Tryb Opis
0

timer 13-bitowy

timer 16-bitowy

timer 8-bitowy z automatycznym prze5adowaniem (autoreload)

timer dzielony (split timer)
W tym trybie timer TR1 nie jest programowany w TMOD, natomiast
licznik T0 dzia5a jak dwa niezale=ne timery 8-bitowe: TL0
programowany jest bitami Timera 0, natomiast TH0 programowany
jest bitami timera T1

C/T - okre0lenie realizowanej funkcji (okre0lenie ród5a zegara dla liczników):

C/T = 0 - czasomierz (zegar wewn.trzny),

C/T = 1 - licznik impulsów zewn.trznych (zegar zewn.trzny odpowiednio z lini P3.4

(dla T0) i P3.5 (dla T1)).

GATE - bramkowanie zewn.trznym sygna5em sygna5u zegarowego liczników:

GATE = 0 - bramkowanie zewn.trzne nieaktywne

GATE = 1 - dzia5anie liczników mo=liwe je=eli odpowiednio:

sygna5 P3.2 = 1 (dla licznika T0)

sygna5 P3.3 = 1 (dla licznika T1)

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -9-

Rys. 2. Rejestr sterujDcy TCON.

Rejestr TCON (Rys.2) s5u=y do kontroli (status) i sterowania pracD liczników T0 i T1. Rejestr
TCON mo=e by3 adresowany bitowo. Poszczególne bity tego rejestru s5u=D do:

TCON.6 (TR1) i TCON.4 (TR0) - sterujD zliczaniem liczników T0 i T1;

TRi = 0 (i = 0, 1) powoduje zatrzymanie licznika Ti,

TRi = 1 (i = 0, 1) powoduje prac. licznika Ti.

TCON.7 (TFl) i TCON.5 (TF0) – to wska niki przepe5nienia liczników. Ustawiane

sprz.towo po przepe5nieniu licznika. Kasowane

sprz.towo po wej0ciu w obs5ug. przerwania licznika.

Pozosta5e bity rejestru TCON zwiDzane sD z pracD systemu przerwaU i tak:
TCON.3 (IE1) - wska nik zg5oszenia przerwania na wej0ciu INT1,
TCON.1 (IE0) - wska nik zg5oszenia przerwania na wej0ciu INT0,
TCON.0 (IT0) - sterowanie sposobem zg5oszenia przerwania na wej0ciu INT0

IT0 = 0 – przerwanie zg5aszane opadajDcym zboczem sygna5u INT0

IT0 = 1 – przerwanie zg5aszane niskim poziomem sygna5u INT0

TCON.2 (IT1) - sterowanie sposobem zg5oszenia przerwania na wej0ciu INT1

IT1 = 0 – przerwanie zg5aszane opadajDcym zboczem sygna5u INT1

IT1 = 1 – przerwanie zg5aszane niskim poziomem sygna5u INT1

16-bitowe liczniki uk5adu czasowo-licznikowego dost.pne sD programowo jako rejestry
specjalne (SFR), odpowiednio:

TH0 (SFR o adresie 8CH) - bardziej znaczDcy bajt licznika T0,
TL0 (SFR o adresie 8AH) - mniej znaczDcy bajt licznika T0,
TH1 (SFR o adresie 8DH) - bardziej znaczDcy bajt licznika T1,
TL1 (SFR o adresie 8BH) - mniej znaczDcy bajt licznika T1.

Je=eli jest realizowana funkcja czasomierza (tzn. w s5owie TMOD odpowiedni bit C/T jest
równy 0), to zawarto03 licznika jest zwi.kszana o 1 w ka=dym cyklu maszynowym. Cykl
maszynowy trwa 12 taktów zegara. Cz.stotliwo03 sygna5u zegarowego liczników wynosi
zatem f

= fosc /12, gdzie fosc jest cz.stotliwo0ciD oscylatora mikrokontrolera (typowo fosc

jest równe 11,0582 MHz).

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -10-

System przerwa4 mikrokontrolera 8051

System przerwaU mikrokotrolera 8051 mo=e przyjmowa3 zg5oszenia nast.pujDcych przerwaU:

- zewn.trznych:

- z wej0cia INT0 (IE0 - TCON.1)
- z wej0cia INT1 (IE1 - TCON.3)

- z uk5adów czasowo-licznikowych:

- przepe5nienie licznika T0 (TF0 - TCON.5)
- przepe5nienie licznika Tl (TF1 - TCON.7)

- z portu szeregowego:

koniec nadawania znaku (TI - SCON.1) lub koniec odbierania znaku (RI - SCON.0).

Z ka=dD z przyczyn przerwania jest zwiDzany odpowiedni wska nik. Wpisanie jedynki do
wska nika powoduje zg5oszenie przerwania. Wyzerowanie wska nika powoduje skasowanie
zg5oszenia. Odbywa si. to automatycznie - odpowiednio przy wystDpieniu przyczyny
przerwania i przy jego przyj.ciu (jedynie wska niki TI i RI nie sD zerowane automatycznie).
Wszystkie wymienione wska niki mogD by3 te= ustawiane i zerowane programowo.
System przerwaU mo=e by3 w5Dczany i wy5Dczany globalnie oraz ka=de ze róde5 przerwania
mo=e by3 indywidualnie maskowane przez ustawienie odpowiedniego bitu w rejestrze
sterujDcym IE (SFR o adresie 0ABH z mo=liwo0ciD adresowania bitowego). Wyzerowanie
danego bitu w rejestrze IE oznacza zablokowanie zg5aszania odpowiadajDcego mu
przerwania, wpisanie jedynki - odblokowanie zg5oszenia przerwania odpowiadajDcego temu
bitowi. Po zainicjowaniu mikrokomputera (po RESET-cie) s5owo sterujDce IE jest
wyzerowane, tzn. system przerwaU jest wy5Dczony, a wszystkie ród5a przerwaU
zamaskowane.

Rys. 3. Rejestr sterujDcy systemem przerwaU IE.

Poszczególne bity rejestru IE majD nast.pujDce znaczenie:

Tabela 2:

Bit Nazwa Opis

IE.7 EA W5Dczenie/Wy5Dczenie systemu przerwaU

0 - system przerwaU nieaktywny

1 - system przerwaU aktywny

IE.6 - Zarezerwowane
IE.5 ET2 W5Dczenie/Wy5Dczenie przerwania Timera 2 (tylko w 8052)
IE.4 ES W5Dczenie/Wy5Dczenie przerwania Portu Szeregowego
IE.3 ET1 W5Dczenie/Wy5Dczenie przerwania Timera 1 (TF1)
IE.2 EX1 W5Dczenie/Wy5Dczenie przerwania zewn.trznego 1 (IE1)
IE.1 ET0 W5Dczenie/Wy5Dczenie przerwania Timera 0 (TF0)
IE.0 EX0 W5Dczenie/Wy5Dczenie przerwania zewn.trznego 0 (IE0)

IMiO PW, LPTM, Lista rozkazowa 8051 -11-

Ka=demu z przerwaU, mo=e zosta3 przypisany wy=szy (po ustawieniu bitu) lub ni=szy (po
wyzerowaniu bitu) priorytet przez ustawienie lub wyzerowanie w5a0ciwego bitu w rejestrze
sterujDcym priorytetem IP (SFR o adresie 0B8H mo=liwo0ciD adresowania bitowego).

Rys. 4. Rejestr priorytetów przerwaU IP

Poszczególne bity rejestru IP majD nast.pujDce znaczenie:

Tabela 3:

Bit Nazwa Przerwanie Opis

Priorytet

IP.7 -

- Zarezerwowane

IP.6 -

- Zarezerwowane

IP.5

PT2

ET2

Priorytet przerwania Timera 2 (tylko w 8052)

najni=szy

IP.4

Priorytet przerwania Portu Szeregowego

IP.3

PT1

ET1

Priorytet przerwania Timera 1 (TF1)

IP.2

PX1

EX1

Priorytet przerwania zewn.trznego 1 (IE1)

IP.1

PT0

ET0

Priorytet przerwania Timera 0 (TF0)

IP.0

PX0

EX0

Priorytet przerwania zewn.trznego 0 (IE0)

najwy=szy

W przypadku jednoczesnego zg5oszenia dwóch przerwaU, jako pierwsze przyjmowane jest
przerwanie majDce wy=szy priorytet. Natomiast, przy jednoczesnym zg5oszeniu kilku
przerwaU o tym samym priorytecie, o kolejno0ci przyj.cia zadecyduje ustalony priorytet
zg5oszeU, przedstawiony w Tabeli 3.
W czasie wykonywania programu obs5ugi przerwania o ni=szym priorytecie b.dzie przyj.te
zg5oszenie przerwania o wy=szym priorytecie (je=eli nie jest zablokowane), a nie b.dzie
przyj.te zg5oszenie przerwania o tym samym (tj. ni=szym) priorytecie. W czasie
wykonywania programu obs5ugi przerwania o wy=szym priorytecie b.dzie przyj.te =adne
zg5oszenie przerwania.

Document Outline