background image

2010-11-14

1

MATERIAŁY

MATERIAŁY 

ALTERNATYWNE 

LITERATURA

• Waller F: Waste Materials in Hot-Mix Asphalt. 

ASTM Baltimore 1993

ASTM Baltimore 1993

• Skarżyńska K.: Odpady powęglowe i ich 

zastosowanie w inżynierii lądowej i wodnej. 
Kraków 1997

• Pachowski J: Popioły lotne i ich zastosowanie w 

budownictwie drogowym WKŁ 1976

budownictwie drogowym. WKŁ 1976

• Katalog Materiałów Alternatywnych IBDiM 2004
• Materiały reklamowe firm

background image

2010-11-14

2

NORMY

PN-72/B-23002 

Żużel wielkopiecowy granulowany do produkcji 

cementu.

PN-B-11115:1998 Kruszywa 

mineralne. Kruszywa sztuczne z żużla 

stalowniczego do nawierzchni drogowych.

PN-60/B-06730 Kruszywa 

żużlowe. Żużel paleniskowy i kruszywo 

z żużla paleniskowego Badania techniczne

z żużla paleniskowego. Badania techniczne.

PN-88/B-023004 

Kruszywa mineralne. Kruszywa z żużla 

wielkopiecowego.

PN-S-96035:1997 Drogi 

samochodowe. 

Popioły lotne. 

Wymagania i badania.

PN-S-02205:1998 

Drogi samochodowe. Roboty ziemne. 

Wymagania i badania.

PN-S-06103:1997 

Drogi samochodowe. Podbudowa z betonu popiołowego.

PN-63/B-06731 

Żużel wielkopiecowy kawałkowy. Kruszywo budowlane 

i drogowe. Badania techniczne.

i drogowe. Badania techniczne.

BN-71/8933-10 

Drogi samochodowe. Podbudowa z gruntów 

stabilizowanych aktywnymi popiołami lotnymi.

PN-EN 13242:2004 

Kruszywa do niezwiązanych i hydraulicznie związanych 

materiałów stosowanych w obiektach budowlanych 

i budownictwie drogowym. 

PN-EN 13043:2004 

Kruszywa do mieszanek bitumicznych 

i powierzchniowych utrwaleń stosowanych 

na drogach, lotniskach i innych powierzchniach. 

POCHODZENIE

• Uboczne produkty z przemysłu: 

p

y p

y

– Hutniczego
– Górniczego
– Budowlanego
– Elektrownianego i ciepłowniczego
– Chemicznego

• Materiały celowo produkowane:

– Styropian
– Kolorowe lepiszcza
– Spoiwa 
– Dodatki do asfaltów

background image

2010-11-14

3

ZNANE Z LITERATURY 

MA

• żużle hutnicze i stalownicze;
• żużle wielkopiecowe granulowane;
• żużle paleniskowe zarówno ze spalania węgla jak i ze

• żużle paleniskowe - zarówno ze spalania węgla, jak i ze 

spalania śmieci;

• kruszywa powstałe ze spiekania popiołów;
• kruszywa odpadowe powstające przy kruszeniu skał w czasie 

produkcji tłucznia i grysów;

• popioły lotne ze spalania węgla kamiennego, brunatnego oraz 

ze spalania stałych odpadów komunalnych;

ze spalania stałych odpadów komunalnych;

• mieszaniny popiołów lotnych i odpadów stałych z wapniowych 

metod odsiarczania gazów odlotowych, w tym popioły ze 

spalania w złożu fluidalnym;

• przepalone i nieprzepalone łupki kopalń węglowych;
• piaski poformierskie;

ZNANE Z LITERATURY 

MA

• fosfogipsy (rozróżnia się fosfogipsy uwodnione i półwodne);
• odpady drzewne - kora, trociny oraz odpady papiernicze i 

celulozowe w postaci szlamów;

celulozowe w postaci szlamów;

• opony samochodowe i guma z opon samochodowych;
• tworzywa sztuczne odpadowe różnej postaci oraz włókna z 

tworzyw sztucznych;

• wapno odpadowe pokarbidowe, pyły z cementowni;
• przefermentowane osady komunalne;

osady porafineryjne;

• osady porafineryjne;
• szkło tłuczone;
• odzyskiwane części nawierzchni bitumicznych (recykling);
• odzyskiwane części nawierzchni betonowych (recykling);
• odpady z rozbiórek obiektów budowlanych.

background image

2010-11-14

4

MATERIAŁY 

ALTERNATYWNE

Materiały, które mogą być 

stosowane w budownictwie 

drogowym zamiast materiałów 

typowych, normowych, 

stosowanych zwyczajowo. 

TECHNOLOGIE 

ALTERNATYWNE

RECYKLING: (ang: zawracać do 

obiegu) wykorzystanie odpadów 

technologicznych i surowców 

h d

t

i

h

wtórnych do wytwarzania nowych 

materiałów.

background image

2010-11-14

5

REGULACJE PRAWNE

• Dyrektywa Rady Europy 91/156/EWG
• Rozporządzenie Rady Ministrów w 

sprawie opłat za składowanie odpadów 
(Dziennik Ustaw z dnia 31.12.1997)

• Rozporządzenie Ministra Środowiska w 

sprawie katalogu odpadów (Dziennik

sprawie katalogu odpadów (Dziennik 
Ustaw nr 112, poz 1206)

SYTUACJA PRAWNA

Według uzgodnień z Ministerstwem Środowiska 
w sprawie traktowania odpadu przemysłowego

w sprawie traktowania odpadu przemysłowego, 
który poddany przeróbce spełnia wymagania 
norm oraz aprobat technicznych uzyskano 
jednoznaczne stanowisko następującej treści:
„Z chwilą spełnienia przez nowy produkt 
parametrów określonych w normie odpad

parametrów określonych w normie, odpad 
staje się pełnowartościowym produktem”.

background image

2010-11-14

6

STOSOWANIE

Materiał alternatywny znajduje 

t

i

t d

d j t d kł d i

zastosowanie wtedy, gdy jest dokładnie 
przebadany i określone są warunki 
technicznei technologie jego 
wykorzystania oraz kiedy uzyskuje się 
efekty ekonomiczne, nie pogarsza 
warunków ekologicznych i sanitarnych 
związanych z ochroną środowiskową.

STOSOWANIE

Stosowanie materiałów alternatywnych 

t j

i

h

k i

ś i

staje się powszechną koniecznością 
wynikającą zarówno z ogólnych potrzeb 
oszczędności, ograniczonych zasobów 
naturalnych, rosnących kosztów 
pozyskania jak również wzrastających 
kosztów składowania odpadów i 
problemów ochrony środowiska.

background image

2010-11-14

7

NAZEWNICTWO

• Odpady 
• Produkty uboczne
• Materiały alternatywne
• Materiały antropogeniczne

MATERIAŁY ALTERNATYWNE 

Z HUTNICTWA

• Żużle wielkopiecowe

• Żużle wielkopiecowe
• Żużle stalownicze
• Żużle pomiedziowe
• Żużle pocynkowe
• Żużle poołowiowe 

p

• Żużle poniklowe
• Piaski poformierskie 
• Szkło

background image

2010-11-14

8

MATERIAŁY ALTERNATYWNE 

Z GÓRNICTWA

• Łupki przywęglowe:

• Łupki przywęglowe:

– Nieprzepalone (czarne)
– Odwęglone (czarne)
– Przepalone (czerwone)

• Skały przywęglowe oraz skały i grunty z 

y p y ęg

y g

y

robót przygotowawczych

MATERIAŁY ALTERNATYWNE 

Z BUDOWNICTWA

• Kruszony beton

• Kruszony beton
• Gruz budowlany 
• Kora asfaltowa
• Destrukt

Pyły z odpylania

• Pyły z odpylania

• Recykling !!!

background image

2010-11-14

9

MATERIAŁY ALTERNATYWNE 

Z ENERGETYKI

• Popioły lotne

• Popioły lotne
• Żużle paleniskowe
• Popioły i żużle ze spalania węgla w złożu 

fluidalnym

• Popioły i żużle zawierające produkty z

• Popioły i żużle zawierające produkty z 

odsiarczania spalin

• Kruszywa ze spiekania popiołów

MATERIAŁY ALTERNATYWNE 

Z PRZEMYSŁU CHEMICZNEGO

• Opony samochodowe

Opony samochodowe

• Guma:

– Pył gumowy
– Miał gumowy
– Granulat gumowy

• Siarka
• Styropian 
• Osady porafineryjne
• Fosfogipsy

background image

2010-11-14

10

MOŻLIWOŚCI STOSOWANIA

• Nasypy

K

• Kruszywa
• Podbudowy drogowe
• Materiał wypełniający
• Spoiwa
• Składniki betonu cementowego

• Składniki betonu cementowego
• Składniki mieszanek mineralno-

asfaltowych

PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ

„Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna” nr 6/91

MATERIAŁ

f

1

<1

f

2

<185 Bq/kg

Kreda 0,07

11

Gips

0,08

16

Klinkier

0 08

32

Klinkier

0,08

32

Kamień wapienny

0,07

16

Piasek

0,11

7

Glina

0,47

46

Cement portlandzki

0,28

48

Beton komórkowy

0,61

83

Łupek

0,55

53

Popiół lotny

0,87

122

Fosfogips

1,02

308

Żużel pomiedziowy

1,27

311

Żużel wielkopiecowy

0,45

110

Żużel konwertorowy

0,07

16

background image

2010-11-14

11

KORZYŚCI 

ZE STOSOWANIA 

MA

• Techniczne
• Ekologiczne 
• Ekonomiczne

KORZYŚCI TECHNICZNE

• Możliwość stosowania materiałów i 

technologii o właściwościach analogicznych

technologii o właściwościach analogicznych 

jak tradycyjne

• Możliwość budowy nasypów i konstrukcji 

nawierzchni o parametrach odpowiadających 

wymaganiom normowym
W

dk

h ł ś i

ś i

ż

• W przypadku gorszych właściwości można 

to zrekompensować większą grubością 

warstw

background image

2010-11-14

12

KORZYŚCI EKOLOGICZNE

• Mniejsze zużycie typowych materiałów, mniejsza 

ilość kopalni, mniejsza powierzchnia kopalni

p

,

j

p

p

• Mniejsza zajętość terenu na składowiska, mniej 

składowisk 

• W wielu krajach UE składowanie materiałów 

które mogą być poddane recyklingowi jest 

obłożone wysokimi opłatami: 20 euro za tonę

y

p

ę

• Światowe zużycie kruszywa ~10 mld ton
• Materiały alternatywne zaspokajają już 15% 

zapotrzebowania

KORZYŚCI EKONOMICZNE

• Tańsze materiały: niekiedy różnice w cenie są 

niewielkie ale są i materiały dostarczane na

niewielkie ale są i materiały dostarczane na 

budowę za symboliczną złotówkę

• Mniejsze opłaty środowiskowe: za 

zdeponowanie oraz coroczne składowanie

• Mniejsze koszty transportu, zwłaszcza wtedy 

gdy przetwarzamy materiały z drogownictwa 

(

kli

i j

)

(recykling na miejscu)

• Mniejsze zużycie energii i sprzętu
• Mniejsze zniszczenie dróg