background image

 

Masz problem z napisaniem planu zarządzania 

nieruchomością. 

Wiesz jak zacząć ale nie wiesz jak wykonać ob-

liczenia. 

Napisz do mnie

 

qw-1999@o2.pl

 

background image

 

SPIS  TREŚCI 

 

1. PODSTAWY PRAWNE ...................................................................................................... 3 

2. NIERUCHOMOŚĆ .............................................................................................................. 3 

2.1.

 

D

EFINICJA NIERUCHOMOŚCI

 ............................................................................................. 3 

2.2.

 

R

ODZAJE NIERUCHOMOŚCI

 ............................................................................................... 4 

2.3.

 

N

IERUCHOMOŚĆ GRUNTOWA

 ............................................................................................ 4 

2.4.

 

N

IERUCHOMOŚĆ ZABUDOWANA

 ....................................................................................... 5 

2.5.

 

N

IERUCHOMOŚĆ BUDYNKOWA

 ......................................................................................... 5 

2.6.

 

N

IERUCHOMOŚĆ LOKALOWA

 ............................................................................................ 5 

2.7.

 

C

ECHY SZCZEGÓLNE NIERUCHOMOŚCI

 ............................................................................. 6 

3. MIENIE PUBLICZNE ........................................................................................................ 6 

3.1.

 

P

OJĘCIE MIENIA

 ................................................................................................................ 6 

3.1.1. Mienie państwowe .................................................................................................... 6 
3.1.2. Mienie samorządowe ................................................................................................ 7 
3.1.3. Mienie prywatne ....................................................................................................... 7 

3.2.

 

T

RÓJSTOPNIOWY PODZIAŁ TERYTORIALNY 

P

AŃSTWA

 ...................................................... 8 

3.2.1.

 

G

MINA

 ........................................................................................................................... 8 

3.2.2.

 

P

OWIAT

 ......................................................................................................................... 8 

3.3.3.

 

W

OJEWÓDZTWO

 ............................................................................................................ 8 

4. GOSPODAROWANIE NIERUCHOMOŚCIAMI PUBLICZNYMI ............................. 9 

4.1.

 

Z

ASADY GOSPODAROWANIA NIERUCHOMOŚCIAMI PUBLICZNYMI

 ..................................... 9 

4.2.

 

F

ORMY ORGANIZACYJNO

-

PRAWNE JEDNOSTEK SEKTORA FINANSÓW PUBLICZNYCH

 ....... 12 

4.2.1. Jednostka budżetowa .............................................................................................. 13 
4.2.2. Zakład budżetowy ................................................................................................... 13 
4.2.3. Gospodarstwo pomocnicze ..................................................................................... 14 

5. ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI .................................................................... 15 

5.1.

 

D

EFINICJA ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI

 .............................................................. 15 

5.2.

 

Z

ARZĄDCA NIERUCHOMOŚCI

 .......................................................................................... 15 

5.3.

 

U

MOWA O ZARZĄDZANIE NIERUCHOMOŚCIAMI

 .............................................................. 16 

5.3.1. Przedmiot umowy ................................................................................................... 16 
5.3.2. Czynności administracyjne ..................................................................................... 17 
5.3.3. Czynności eksploatacyjne ....................................................................................... 21 
5.3.4. Czynności technicznego utrzymania budynków ..................................................... 21 
5.3.5. Czynności windykacyjne ......................................................................................... 24 
5.3.6. Czynności finansowe .............................................................................................. 26 
5.3.6. Kary umowne .......................................................................................................... 27 

 
 
 
 
 
 
 
 
 

background image

 

1. Podstawy prawne 

 

1.  Ustawa  z  dnia  23  kwietnia  1964  roku  Kodeks  Cywilny  (Dz.U.  z  dnia  18  maja  1964 

roku, Nr 16, poz. 93 z późniejszymi zmianami) 

2.  Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami  (Dz.U. z 2004 

roku, Nr 261, poz. 2603) 

3.  Ustawa z dnia 20 grudnia 1996 roku o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997 roku, Nr 

9, poz. 43 z późniejszymi zmianami)  

4.  Ustawa z dnia 24 lipca 1998 roku o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego po-

działu  terytorialnego  państwa  (Dz.U.  z  1998  roku,  Nr  96,  poz.  603  z  późniejszymi 
zmianami) 

5.  Ustawa z dnia 24 lipca 1998 roku o zmianie niektórych ustaw określających kompe-

tencje  organów  administracji  publicznej  –  w  związku  z  reformą  ustrojową  państwa 
(Dz.U. z 1998 roku, Nr 106, poz. 668 z późniejszymi zmianami) 

6.  Ustawa z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformują-

ce administrację publiczną (Dz.U. z dnia 29 października 1998 roku, Nr 133, poz. 872 
z późniejszymi zmianami) 

7.  Ustawa  z  dnia  8  marca  1990  roku  o  samorządzie  gminnym  (Dz.U.  z  2001  roku,  Nr 

142, poz. 1591 z późniejszymi zmianami) 

8.  Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie powiatowym (Dz.U. z 1998 roku, 

Nr 142, poz. 1592 z późniejszymi zmianami) 

9.  Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o samorządzie województwa (Dz.U. z 1998 roku, 

Nr 142, poz. 1590 z późniejszymi zmianami) 

10. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 roku o administracji rządowej w województwie (Dz.U. 

z 2001 roku, Nr 80, poz. 872 z późniejszymi zmianami) 

11. Ustawa  z  dnia  20  czerwca  2002  roku  o  bezpośrednim  wyborze  wójta,  burmistrza  i 

prezydenta miasta (Dz.U. z 2002 roku, Nr 113, poz. 984) 

12. Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 roku o finansach publicznych (Dz.U. z 2005 roku, Nr 

249, poz. 2104)   

 
 

2. Nier

uchomość 

 

2.1. Definicja nieruchomości 

 

„Nieruchomość” jest pojęciem używanym w języku codziennym i w tym pojęciu po-

wszechnym rozumiana jest jako grunt  lub inne dobra na trwałe z gruntem związane, jak np. 
budynki, drzewa, stanowiące odrębny przedmiot własności

1

.  

 
Zgodnie z art. 46 Kodeksu cywilnego, nieruchomościami są części powierzchni ziem-

skiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z grun-
tem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią 
odrębny od gruntu przedmiot własności. 

 

                                                 

1

 „Słownik współczesnego języka polskiego” (tom 1); Reader`s Digest, Warszawa 1998 (hasło nieruchomość) 

background image

 

Do części składowych gruntu należą w szczególności budynki i inne urządzenia trwale 

z gruntem związane, jak również drzewa i inne rośliny od chwili zasadzenia lub zasiania. 

 
Części składowe nieruchomości: 

  Grunt, 
  Budynek i inne urządzenia, 
  Drzewa i inne rośliny, 
  Wody stojące, 
  Złoża kopalin stanowiące własność Skarbu Państwa. 

 
Częściami składowymi nieruchomości nie są: 

  Urządzenia do doprowadzania wody, gazu, prądu i odprowadzania ścieków, 
  Połączenia od zaworów za licznikiem do rurociągu, 
  Wody płynące. 

 
Urządzenia  służące  do  doprowadzania  lub  odprowadzania  wody,  pary,  gazu,  prądu 

elektrycznego oraz inne urządzenia podobne nie należą do części składowych gruntu lub bu-
dynku, jeżeli wchodzą w skład przedsiębiorstwa lub zakładu. 

 
Za części składowe nieruchomości uważa się także prawa związane z jej własnością. 

Prawami  takimi  będzie  np.  służebność  gruntowa  ustanowiona  na  rzecz  każdego  właściciela 
nieruchomości władnącej.   
 

2.2. Rodzaje nieruchomości 

 
 

Wyróżnia się następujące rodzaje nieruchomości w zależności od kryterium podziału: 

 
Kryterium z Kodeksu cywilnego: 

  Nieruchomość gruntowa, 
  Nieruchomość zabudowana, 
  Nieruchomość budynkowa, 
  Nieruchomość lokalowa (mieszkalna, użytkowa) 

 
Kryterium wg funkcji: 

  Nieruchomości rolne 
  Nieruchomości budowlane 
  Nieruchomości leśne 
  Nieruchomości rekreacyjne 
  Nieruchomości przemysłowe 

 

2.3. Nieruchomość gruntowa 

 

Nieruchomość  staje  się  odrębną  własnością  z  chwilą  wydzielenia  granicami  części 

powierzchni ziemi. Grunt może stać się nieruchomością gdy określone zostaną jego granice 
zewnętrzne.  Wpis  nieruchomości  gruntowej  do  księgi  wieczystej  wymaga  geodezyjnego 
oznaczenia granic na mapie. 

 

background image

 

Zgodnie  z  art.  143  Kodeksu  cywilnego  w  granicach  określonych  przez  społeczno-

gospodarcze przeznaczenie gruntu własność gruntu rozciąga się na przestrzeń nad i pod jego 
powierzchnię.  W  skład  nieruchomości  wchodzi  słup  powietrza  nad  nią  i  przestrzeń  poniżej 
płaszczyzny gruntu. 

 
Rodzajem nieruchomości  gruntowej  jest nieruchomość rolna. Zgodnie z art. 46` Ko-

deksu  cywilnego  nieruchomościami  rolnymi  (gruntami  rolnymi)  są  nieruchomości,  które  są 
lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w za-
kresie produkcji roślinnej  i  zwierzęcej,  nie wyłączając produkcji ogrodniczej,  sadowniczej  i 
rybnej. Nieruchomości rolne dzielą się na: grunty orne w uprawie i odłogi, sady, łaki trwałe, 
pastwiska trwałe.   

2.4. Nieruchomość zabudowana  

 

Nieruchomość  zabudowana  oznacza  nieruchomość  gruntową  wraz  z  jej  częściami 

składowymi (budynki, urządzenia) pod warunkiem, że są trwale z gruntem związane. W takiej 
sytuacji własność nieruchomości rozciąga się także na rzecz, która stanowi jej część składo-
wą. 

Garaż murowany, posadowiony na fundamencie jest częścią składową nieruchomości, 

a garaż blaszany jest ruchomością.  
 

2.5. Nieruchomość budynkowa 

 
 

Nieruchomość  budynkowa  to  budynki  i  inne  urządzenia  trwale  związane  z  gruntem, 

które  na  mocy  przepisów  szczególnych  stają  się  nieruchomościami.  Wyróżnia  się  w  tym 
przypadku dwa przykłady. 
 
 

Zgodnie z art. 235 Kodeksu cywilnego budynki i inne urządzenia wzniesione na grun-

cie  Skarbu  Państwa  lub  gruncie  należącym  do  jednostek  samorządu  terytorialnego  bądź  ich 
związków przez wieczystego użytkownika stanowią jego własność. To samo dotyczy budyn-
ków i innych urządzeń, które wieczysty użytkownik nabył zgodnie z właściwymi przepisami 
przy zawarciu umowy o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste. 
 
 

Drugi  przykład  dotyczy  budynków  znajdujących  się  na  gruntach  przejętych  przez 

gminę, a następnie Skarb Państwa, na obszarze miasta stołecznego Warszawy, na podstawie 
przepisów dekretu z 26 października 1945 roku własności i użytkowaniu gruntów na obszarze 
miasta stołecznego Warszawy. 
  

2.6. Nieruchomość lokalowa 

 
 

Nieruchomością lokalową jest lokal mieszkalny lub użytkowy, w tym także garaż sta-

nowiący cześć składową budynku o ile lokal ten stanowi odrębną własność. Termin odrębna 
własność lokalu oznacza, że lokal, który wg zasad ogólnych powinien być częścią składową 
nieruchomości gruntowej, staje się oddzielną nieruchomością

2

 

                                                 

2

 Ewa Kucharska-Stasiak „Inwestowanie w nieruchomości”, Warszawa 1999  

background image

 

2.7

. Cechy szczególne nieruchomości 

 
Zalety nieruchomości jako obiektu inwestycji: 

  Zabezpieczenie kapitału, 
  Osiąganie regularnych dochodów, 
  Ulgi podatkowe, 
  Obrona przed inflacją. 

 
Wady nieruchomości jako obiektu inwestycji: 

  Trudność wycofania zaangażowanego kapitału, 
  Brak możliwości częściowego wycofania kapitału, 
  Nieprzewidywalność i sztywność rynku nieruchomości. 

 
Cechy szczególne nieruchomości: 

  fizyczne (stałość miejsca, trwałość, różnorodność, niepodzielność), 
  ekonomiczne (rzadkość, lokalizacja, kapitałochłonność), 
  prawne (uwarunkowania ich ochrony, rejestracji i przenoszenia) 

 

3. Mienie publiczne 

3.1. Pojęcie mienia 

 

Mienie jest pojęciem definiowanym w Kodeksie cywilnym. Zgodnie z art. 44 mieniem 

jest własność i inne prawa majątkowe.  

Wyróżniamy trzy rodzaje mienia. 
 

 MIENIE 

 
 

PAŃSTWOWE   

SAMORZĄDOWE   

PRYWATNE 

 

KOMUNLANE 

 

 

POWIATOWE 
WOJEWÓDZKIE 

 
 

Wprawdzie  ani  obowiązująca  Konstytucja  Rzeczypospolitej  Polskiej,  ani  ustawy  nie 

operują  pojęciem  „własności  publicznej”,  jednak  w  świetle  reprezentowanego  stanowiska 
znawców prawa rzeczowego, nie powinno budzić wątpliwości zaliczenie mienia komunalne-
go,  powiatowego  oraz  wojewódzkiego  jako  form  „mienia  samorządu  terytorialnego”  do 
zbiorczej, wraz z mieniem państwowym, kategorii mienia publicznego
 

3.1.1. 

Mienie państwowe 

 

Własność i inne prawa majątkowe, stanowiące mienie państwowe, przysługują Skar-

bowi  Państwa  albo  innym  państwowym  osobom  prawnym.  Uprawnienia  majątkowe  Skarbu 

background image

 

Państwa względem państwowych osób prawnych określają odrębne przepisy, a w szczególno-
ści regulujące ich ustrój. 

01.02.1989 roku miała miejsce nowelizacja Kodeksu cywilnego, zmieniająca art. 128. 

Dokonano  w  ten  sposób  podzielności  niepodzielnego  mienia  państwowego.  Do  tego  czasu 
obowiązywała  zasada  jednego  niepodzielnego  mienia  państwowego.  Gdy  przedsiębiorstwo 
państwowe kupiło nieruchomość, to jej właścicielem był Skarb Państwa, a przedsiębiorstwo 
państwowe tylko zarządzało.  

3.1.2. Mienie samorządowe 

 
 

Mienie samorządowe dzieli się na komunalne, powiatowe i wojewódzkie 

 
Mienie  komunalne  –  pojęcie  funkcjonuje  od  27.05.1990  roku,  dnia  wejścia  w  życie  ustaw 
samorządowych: 

  ustawy o samorządzie terytorialnym (gminnym), 
  ustawy przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pra-

cownikach samorządowych. 

Mienie komunalne było do roku 1950, czyli do nacjonalizacji majątku. Przez 40 lat nie było w 
Polsce  własności  komunalnej.  Mienie  komunalnym  jest  własność  i  inne  prawa  majątkowe 
należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób praw-
nych, w tym przedsiębiorstw. Na mocy przepisów samorządowych przekształcono część mie-
nia państwowego w mienie komunalne. W ten sposób nastąpiła komunalizacja mienia. 
 
Mienie powiatowe i wojewódzkie – pojęcia funkcjonują od 01.01.1999 roku, dnia wejścia w 
życie kolejnych ustaw ustrojowych: 

  ustawy o samorządzie województwa, 
  ustawy o samorządzie powiatowym, 
  ustawy przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną 

Mienie powiatowe przysługuje powiatom lub innym powiatowym osobom prawnym. Mienie 
wojewódzkie  przysługuje  województwom  lub  innym  wojewódzkim  osobom  prawnym.  Na 
mocy przepisów ustrojowych przekształcono część mienia państwowego w mienie powiatowe 
i  wojewódzkie.  Ponownie  zmniejszeniu  uległa  w  ten  sposób  pula  nieruchomości  państwo-
wych. 
 
 

Wprowadzenie kolejnych szczebli samorządu terytorialnego stanowi kontynuację pro-

cesu budowy samorządu terytorialnego, zapoczątkowanego przez utworzenie gmin. Kontynu-
acja wyraża się m.in. w tym, że ustawy o samorządzie województwa oraz o samorządzie po-
wiatowym  przyjęły,  tak  jak ustawy z 1990 roku  dwa fundamentalne założenia, które leżą u 
podstaw  samodzielności  samorządu  terytorialnego  na  wszystkich  jego  szczeblach.  Są  nimi 
osobowość prawna jednostek samorządu oraz wyposażenie tych jednostek we własne mienie. 
Mienie  każdej  jednostki  samorządu  terytorialnego  jest  odrębne  i  nie  powiązane  z  mieniem 
Skarbu Państwa.   

3.1.3. Mienie prywatne 

 

Mienie prywatne przysługuje osobom fizycznym  oraz niepaństwowym i niesamorzą-

dowym  osobom  prawnym  np.  spółdzielnie,  spółki  prawa  handlowego,  związki  zawodowe, 
związki wyznaniowe, partie polityczne, stowarzyszenia, fundacje.  

background image

 

3.2. Trójstopniowy podział terytorialny Państwa 

 
 

Z  dniem  01.01.1999  roku  wprowadzono  w  Polsce  zasadniczy  trójstopniowy  podział 

terytorialny państwa. Jednostkami zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego pań-
stwa są: gminy, powiaty i województwa. 
 

3.2.1. Gmina 

 
 

Mieszkańcy gminy tworzą z mocy prawa wspólnotę samorządową. Gmina wykonuje 

zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Gmina posiada osobo-
wość  prawną.  Do  zakresu  działania  gminy  należą  wszystkie  sprawy  publiczne  o  znaczeniu 
lokalnym,  niezastrzeżone  ustawami  na  rzecz  innych  podmiotów.  Organami  gminy  są:  rada 
gminy  i  wójt  (burmistrz,  prezydent  miasta).  Organem  wykonawczym  gminy  jest  wójt. 
Oświadczenie woli w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem składa jednoosobowo wójt 
albo działający na podstawie jego upoważnienia zastępca wójta samodzielnie albo wraz z inną 
upoważnioną przez wójta osobą.  

3.2.2. Powiat 

 
 

Mieszkańcy  powiatu  tworzą  z  mocy  prawa  lokalną  wspólnotę  samorządową.  Powiat 

wykonuje  określone  ustawami  zadania  publiczne  w  imieniu  własnym  i  na  własną  odpowie-
dzialność. Powiat ma osobowość prawną. Powiat wykonuje określone ustawami zadania pu-
bliczne o charakterze ponadgminnym. Organami powiatu są: rada powiatu i zarząd powiatu. 
Rada powiatu jest organem stanowiącym i kontrolnym powiatu. Zarząd powiatu jest organem 
wykonawczym powiatu. W skład zarządu powiatu wchodzą starosta jako jego przewodniczą-
cy,  wicestarosta  i  pozostali  członkowie.  Rada  powiatu  wybiera  zarząd  w  liczbie  od  3  do  5 
osób, w tym starostę i wicestarostę. Oświadczenie woli w sprawach majątkowych w imieniu 
powiatu  składają  dwaj  członkowie  zarządu  lub  jeden  członek  zarządu  i  osoba  upoważniona 
przez  zarząd.  Zarząd  może  upoważnić  pracowników  starostwa,  kierowników  powiatowych 
służb,  inspekcji  i  straży  oraz  jednostek  organizacyjnych  powiatu  do  składania  oświadczeń 
woli związanych z prowadzeniem bieżącej działalności powiatu. 
 
 

Powiaty dzielimy na ziemskie i grodzkie. Powiat grodzki (nazwa obiegowa) to  miasto 

na prawach powiatu. W granicach dużego miasta nie ma odrębnej administracji powiatowej. 
Administracja gminna pełni funkcję administracji powiatowej. Rada gminy jest równocześnie 
radą powiatu grodzkiego stanowiącego to miasto. Prezydent miasta jest jednocześnie Starostą.   

3.3.3. Województwo  

 
 

Mieszkańcy województwa tworzą z mocy prawa regionalną wspólnotę samorządową. 

Do  zakresu  działania  samorządu  województwa  należy  wykonywanie  zadań  publicznych  o 
charakterze  wojewódzkim,  niezastrzeżonych  ustawami  na  rzecz  organów  administracji  rzą-
dowej. Organy samorządu województwa nie stanowią wobec powiatu i gminy organów nad-
zoru  i  kontroli  oraz  nie  są  organami  wyższego  stopnia  w  postępowaniu  administracyjnym. 
Województwo  ma  osobowość  prawną.  Samorząd  województwa  określa  strategię  rozwoju 
województwa.. Samorząd województwa wykonuje zadania o charakterze wojewódzkim. Or-
ganami  samorządu  województwa  są:  sejmik  województwa  i  zarząd  województwa.  Sejmik 
województwa  jest  organem  stanowiącym  i  kontrolnym  województwa.  Zarząd  województwa 

background image

 

jest organem wykonawczym województwa. W skład zarządu województwa, liczącego 5 osób, 
wchodzi marszałek województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2 wicemar-
szałków i pozostali członkowie. Oświadczenia woli w imieniu województwa składa marsza-
łek województwa wraz z członkiem zarządu województwa, chyba że statut województwa sta-
nowi  inaczej.  Sejmik  województwa  może  udzielić  marszałkowi  upoważnienia  do  składania 
jednoosobowo oświadczeń woli, innych niż przewidywane w statucie województwa. 

4. Gospodarowanie nieruchomościami publicznymi 

 

4.1. Zasady gospodarowania nieruchomościami publicznymi 

 

Ustawa  o gospodarce nieruchomościami określa  m.in. zasady gospodarowania nieru-

chomościami  stanowiącymi  własność  Skarbu  Państwa  oraz  własność  jednostek  samorządu 
terytorialnego oraz zasady prowadzenia działalności zawodowej, której przedmiotem jest go-
spodarowanie nieruchomościami. 

Z zastrzeżeniem wyjątków wynikających z ustaw, nieruchomości mogą być przedmio-

tem  obrotu.  W  szczególności  nieruchomości  mogą  być  przedmiotem  sprzedaży,  zamiany  i 
zrzeczenia się, oddania w użytkowanie wieczyste, w najem lub dzierżawę, użyczenia, oddania 
w trwały zarząd, a także mogą być obciążane ograniczonymi prawami rzeczowymi, wnoszone 
jako  wkłady  niepieniężne  (aporty)  do  spółek,  przekazywane  jako  wyposażenie  tworzonych 
przedsiębiorstw państwowych oraz jako majątek tworzonych fundacji. 

Nieruchomość  może  być  także  przekazywana  nieodpłatnie  w  drodze  umowy,  w  tym 

również w formie darowizny, partnerowi prywatnemu lub spółce, o której mowa w art. 19 ust. 
1  ustawy  z  dnia  28  lipca  2005  r.  o  partnerstwie  publiczno-prywatnym  (Dz.  U.  Nr  169,  poz. 
1420)  jako  wkład  własny  podmiotu  publicznego  w  celu  realizowania  zadań  publicznych  w 
ramach  partnerstwa  publiczno-prywatnego,  z  zastrzeżeniem  art.  25  ustawy  o  partnerstwie 
publiczno-prywatnym. Nieruchomość może być przedmiotem darowizny na cele publiczne, a 
także przedmiotem darowizny dokonywanej między Skarbem Państwa a jednostką samorządu 
terytorialnego, a także między tymi jednostkami.  

Państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej nabywają nie-

ruchomości - na własność lub w użytkowanie wieczyste Skarbu Państwa, a samorządowe jed-
nostki  organizacyjne  nieposiadające  osobowości  prawnej  -  na  własność  lub  w  użytkowanie 
wieczyste odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego. Jednostki organizacyjne uzysku-
ją do nabytych nieruchomości trwały zarząd z mocy prawa z dniem ich nabycia. 

Nieruchomości mogą być oddawane jednostkom organizacyjnym w trwały zarząd, na-

jem i dzierżawę oraz użyczane na cele związane z ich działalnością. 
 

Do  zasobu  nieruchomości  Skarbu  Państwa  należą  nieruchomości,  które  stanowią 

przedmiot  własności  Skarbu  Państwa  i  nie  zostały  oddane  w  użytkowanie  wieczyste,  oraz 
nieruchomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego Skarbu Państwa. 
Zasobem  nieruchomości  Skarbu  Państwa  gospodarują  starostowie,  wykonujący  zadania  z 
zakresu administracji rządowej, a w szczególności: 
 

1)  ewidencjonują nieruchomości; 

 

2)  zapewniają wycenę tych nieruchomości; 

 

3)  sporządzają plany wykorzystania zasobu; 

 

4)  zabezpieczają nieruchomości przed uszkodzeniem lub zniszczeniem; 

 

5)  wykonują czynności związane z naliczaniem należności za nieruchomości udostępnia-
ne z zasobu oraz prowadzą windykację tych należności; 

background image

 

10 

 

6)  współpracują  z  innymi  organami,  które  na  mocy  odrębnych  przepisów  gospodarują 
nieruchomościami Skarbu Państwa, a także z właściwymi jednostkami samorządu teryto-
rialnego; 

 

7)  zbywają oraz nabywają, za zgodą wojewody, nieruchomości wchodzące w skład zaso-
bu: 

 

7a) wydzierżawiają,  wynajmują  i  użyczają  nieruchomości  wchodzące  w  skład  zasobu, 
przy czym umowa zawierana na czas dłuższy niż 3 lata wymaga zgody wojewody; 

  8)  podejmują  czynności  w  postępowaniu  sądowym,  w  szczególności  w  sprawach  doty-

czących  własności  lub  innych  praw  rzeczowych  na  nieruchomości,  w  sprawach  upraw-
nień, o których mowa w art. 212, o zapłatę należności za korzystanie z nieruchomości, o 
roszczenia ze stosunku najmu, dzierżawy lub użyczenia, o stwierdzenie nabycia spadku, o 
stwierdzenie  nabycia  własności  nieruchomości  przez  zasiedzenie  oraz  o  wpis  w  księdze 
wieczystej. 

 

Wykonywanie  czynności, o których mowa  w pkt 1-6, może być powierzone zarząd-

com nieruchomości, rzeczoznawcom majątkowym, pośrednikom w obrocie nieruchomościa-
mi lub przedsiębiorcom, którzy zatrudniają te osoby. Wyłonienie podmiotów, o których mo-
wa w zdaniu pierwszym, następuje na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych. Od 
wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, użytkowa-
nia wieczystego, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa potrąca się 
25 % środków, które stanowią dochody powiatu, na którego terenie znajdują się te nierucho-
mości. 

 
Do gminnego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przedmiot 

własności gminy i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieruchomości będące 
przedmiotem użytkowania wieczystego gminy.Gminnym zasobem nieruchomości gospodaru-
je wójt, burmistrz albo prezydent miasta. 
Gospodarowanie  zasobem  polega  w  szczególności  na  wykonywaniu  czynności,  o  których 
mowa  w  art.  23  ust.  1,  a  ponadto  na  przygotowywaniu  opracowań  geodezyjno-prawnych  i 
projektowych, dokonywaniu podziałów oraz scaleń i podziałów nieruchomości, a także wy-
posażaniu ich, w miarę możliwości, w niezbędne urządzenia infrastruktury technicznej. Wy-
konywanie czynności, o których mowa w ust. 2 art. 25, z wyłączeniem czynności wymienio-
nych w art. 23 ust. 1 pkt 7-8, może być powierzane zarządcom nieruchomości, rzeczoznaw-
com  majątkowym,  pośrednikom  w  obrocie  nieruchomościami  lub  przedsiębiorcom,  którzy 
zatrudniają te osoby. Wyłonienie podmiotów, o których mowa w zdaniu pierwszym, następu-
je na podstawie przepisów o zamówieniach publicznych. 
 

Do powiatowego zasobu nieruchomości należą nieruchomości, które stanowią przed-

miot  własności powiatu  i  nie zostały oddane w  użytkowanie wieczyste,  oraz nieruchomości 
będące przedmiotem użytkowania wieczystego powiatu. Powiatowym zasobem nieruchomo-
ści gospodaruje zarząd powiatu.  

 
Do  wojewódzkiego  zasobu  nieruchomości  należą  nieruchomości,  które  stanowią 

przedmiot własności województwa i nie zostały oddane w użytkowanie wieczyste, oraz nieru-
chomości będące przedmiotem użytkowania wieczystego województwa. Wojewódzkim zaso-
bem nieruchomości gospodaruje zarząd województwa.  
 

Trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organiza-

cyjną. 

background image

 

11 

Jednostka organizacyjna ma prawo korzystania z nieruchomości oddanej w trwały zarząd, a w 
szczególności do: 

  1)  korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej 

działania; 

  2)  zabudowy, odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy lub remontu obiektu bu-

dowlanego na nieruchomości, zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, za zgodą organu 
nadzorującego; 

  3)  oddania nieruchomości lub jej części  w najem, dzierżawę albo użyczenie na czas nie 

dłuższy niż czas, na który został ustanowiony trwały zarząd, z równoczesnym  zawiado-
mieniem  właściwego  organu  i  organu  nadzorującego,  jeżeli  umowa  jest  zawierana  na 
okres do 3 lat, lub za zgodą tych organów, jeżeli umowa jest zawierana na okres powyżej 
3 lat. 

 

Nieruchomości  oddane  w  trwały  zarząd  ministerstwom,  urzędom  centralnym  i  urzę-

dom wojewódzkim lub części tych nieruchomości mogą być oddawane w najem, dzierżawę 
lub  użyczenie  za  zgodą  ministra  właściwego  do  spraw  administracji  publicznej.  Jednostka 
organizacyjna  ma  prawo  wypowiedzenia,  za  zgodą  organu  nadzorującego,  każdej  umowy 
najmu, dzierżawy i użyczenia nieruchomości lub jej części, obciążających nieruchomość ob-
jętą  trwałym  zarządem,  z  zachowaniem  trzymiesięcznego  terminu  wypowiedzenia.  Nieru-
chomości  stanowiące  przedmiot  własności  lub  przedmiot  użytkowania  wieczystego  Skarbu 
Państwa  oddaje  się  w  trwały  zarząd  państwowej  jednostce  organizacyjnej,  a  nieruchomości 
stanowiące przedmiot własności lub przedmiot użytkowania wieczystego jednostki samorzą-
du  terytorialnego  -  odpowiedniej  samorządowej  jednostce  organizacyjnej.  Trwały  zarząd 
ustanawia się na czas nieoznaczony lub czas oznaczony. 
Z wnioskiem o ustanowienie trwałego zarządu występuje jednostka organizacyjna. 
 
Trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej ustanawia właściwy organ, w drodze decyzji. 
Decyzja o ustanowieniu trwałego zarządu powinna zawierać: 
 

1) 

nazwę  i  siedzibę  jednostki  organizacyjnej,  na  rzecz  której  jest  ustanawiany 

trwały zarząd; 
 

2) 

oznaczenie nieruchomości według księgi wieczystej oraz według katastru nie-

ruchomości; 
 

3) 

powierzchnię oraz opis nieruchomości; 

 

4) 

przeznaczenie nieruchomości i sposób jej zagospodarowania; 

 

5) 

cel, na jaki nieruchomość została oddana w trwały zarząd; 

 

6) 

termin zagospodarowania nieruchomości; 

 

7) 

cenę nieruchomości i opłatę z tytułu trwałego zarządu; 

 

8) 

możliwość aktualizacji opłaty z tytułu trwałego zarządu; 

 

9) 

czas, na który trwały zarząd został ustanowiony. 

 
Objęcie  nieruchomości  w  trwały  zarząd  następuje  na  podstawie  protokołu  zdawczo-
odbiorczego.  Za  nieruchomość  oddaną  w  trwały  zarząd  pobiera  się  opłaty  roczne.Opłaty 
roczne uiszcza się przez cały okres trwałego zarządu, w terminie do dnia 31 marca każdego 
roku, z góry za dany rok. W pierwszym roku po ustanowieniu trwałego zarządu opłatę roczną 
uiszcza się najpóźniej po upływie 30 dni od dnia, w którym decyzja o oddaniu nieruchomości 
w trwały zarząd stała się ostateczna. Opłatę tę ustala się proporcjonalnie w stosunku do pozo-
stałego do wykorzystania w danym roku okresu trwałego zarządu. 
Właściwy  organ  może,  na  wniosek  jednostki  organizacyjnej  złożony  nie  później  niż  14  dni 
przed upływem  terminu  uiszczenia opłaty rocznej,  ustalić inny termin uiszczenia tej opłaty, 
nieprzekraczający danego roku kalendarzowego. 

background image

 

12 

Opłaty z tytułu trwałego zarządu ustala się według stawki procentowej od ceny nieruchomo-
ści ustalonej zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. 
Wysokość stawek procentowych opłat rocznych z tytułu trwałego zarządu jest uzależniona od 
celu, na jaki nieruchomość została oddana, i wynosi: 
 

1) 

za nieruchomości oddane na cele obronności i bezpieczeństwa państwa, w tym 

ochrony przeciwpożarowej - 0,1 % ceny; 
 

2) 

za nieruchomości oddane na cele mieszkaniowe, na realizację urządzeń infra-

struktury technicznej i innych celów publicznych, działalność charytatywną, opiekuńczą, kul-
turalną, leczniczą, oświatową, naukową, badawczo-rozwojową, wychowawczą, sportową lub 
turystyczną,  a  także  na  siedziby  organów  władzy  i  administracji  państwowej  niewymienio-
nych w art. 60 - 0,3 % ceny; 
 

3) 

za pozostałe nieruchomości - 1 % ceny. 

Nie pobiera się opłat rocznych za nieruchomości oddane w trwały zarząd pod drogi publiczne, 
parki, zieleńce, ogrody botaniczne, ogrody zoologiczne, parki narodowe oraz rezerwaty przy-
rody. 
 

Państwowe instytucje kultury, które na podstawie ustawy z dnia 25 października 1991 r. 

o  or

ganizowaniu  i  prowadzeniu  działalności  kulturalnej  (Dz.  U.  Nr  114,  poz.  493,  z  1994  r.  Nr 

121, poz. 591, z 1996 r. Nr 90, poz. 407 oraz z 1997 r. Nr 5, poz. 24 i Nr 106, poz. 680) uzy

skały 

osobowość prawną, nabywają z mocy prawa, z dniem ich wpisu do rejestru instytucji kultury, 
użytkowanie  wieczyste  gruntów,  którymi  zarządzały  w  dniu  5  grudnia  1990  r.,  oraz  własność 
położonych na nich budynków, innych urządzeń i lokali, jeżeli w dniu wejścia w życie niniejszej 
ustawy nadal zarządzają tymi gruntami. Nie może to naruszać praw osób trzecich. Do nabycia 
stosuje  się  odpowiednio  przepisy  art.  200.  Nabycie  własności  budynków,  innych  urządzeń  i 
lokali przez instytucje kultury, o których mowa w ust. 1, następuje nieodpłatnie. 

 

4.2. Formy organizacyjno-

prawne jednostek sektora finansów pu-

blicznych   

 

Formy organizacyjno-prawne jednostek sektora finansów publicznych określa ustawa 

o finansach publicznych. 
Sektor finansów publicznych tworzą: 
  1)  organy  władzy  publicznej,  w  tym  organy  administracji  rządowej,  organy  kontroli  pań-
stwowej i ochrony prawa, sądy i trybunały; 
  2)  gminy, powiaty i samorząd województwa oraz ich związki; 
  3)  jednostki  budżetowe,  zakłady  budżetowe  i  gospodarstwa  pomocnicze  jednostek  budże-
towych; 
  4)  państwowe i samorządowe fundusze celowe; 
  5)  państwowe szkoły wyższe; 
  6)  jednostki badawczo-rozwojowe; 
  7)  samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej; 
  8)  państwowe i samorządowe instytucje kultury; 
  9)  Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i zarzą-
dzane przez nie fundusze; 
  10) Narodowy Fundusz Zdrowia; 
  11) Polska Akademia Nauk i tworzone przez nią jednostki organizacyjne; 
  12) inne  państwowe  lub  samorządowe  osoby  prawne  utworzone  na  podstawie  odrębnych 
ustaw  w  celu  wykonywania  zadań  publicznych,  z  wyłączeniem  przedsiębiorstw,  banków  i 
spółek prawa handlowego. 
 

background image

 

13 

Dochodami  publicznymi  są  m.in.  dochody  z  mienia  jednostek  sektora  finansów  pu-

blicznych, do których zalicza się w szczególności wpływy z umów najmu, dzierżawy i innych 
umów o podobnym charakterze. 
 

Jednostki sektora finansów publicznych mogą być tworzone w formach określonych w 

ustawie  o  finansach  publicznych  oraz  na  podstawie  odrębnych  ustaw  jako  państwowe  lub 
samorządowe  osoby  prawne  albo  jako  państwowe  jednostki  organizacyjne  nieposiadające 
osobowości prawnej. 
 
 

4.2.1. Jednostka budżetowa 

 

Jednostkami budżetowymi są takie jednostki organizacyjne sektora finansów publicz-

nych, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowa-
dzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorzą-
du  terytorialnego.  Jednostka  budżetowa  działa  na  podstawie  statutu  określającego  w  szcze-
gólności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności, w tym działalności podstawowej. Pod-
stawą  gospodarki  finansowej  jednostki  budżetowej  jest  plan  dochodów  i  wydatków,  zwany  
"planem finansowym jednostki budżetowej". 
Jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych przepisów, tworzą, łączą, przekształcają w 
inną formę organizacyjno-prawną i likwidują: 
  1)  ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie oraz inne organy działające 
na podstawie odrębnych przepisów - państwowe jednostki budżetowe; 
  2)  organy  stanowiące  jednostek  samorządu  terytorialnego  -  gminne,  powiatowe  lub  woje-
wódzkie jednostki budżetowe. 
Tworząc  jednostkę  budżetową  organ  nadaje  jej  statut  oraz  określa  mienie  przekazywane  tej 
jednostce  w  zarząd.  Przekształcenie  jednostki  budżetowej  w  inną  formę  organizacyjno-
prawną wymaga uprzednio jej likwidacji. 
 

Jednostki budżetowe uzyskujące dochody z: 

  1)  opłat za udostępnianie dokumentacji przetargowej; 
  2)  spadków, zapisów i darowizn w postaci pieniężnej na rzecz jednostki budżetowej; 
  3)  odszkodowań i wpłat za utracone lub uszkodzone mienie będące w zarządzie bądź użyt-
kowaniu jednostki budżetowej 
- mogą je gromadzić na wydzielonym rachunku dochodów własnych. 
 

4.2.2. Zakład budżetowy 

 

Zakładami  budżetowymi  są  takie  jednostki  organizacyjne  sektora  finansów  publicz-

nych, które: 
  1)  odpłatnie wykonują wyodrębnione zadania, 
  2)  pokrywają  koszty  swojej  działalności  z  przychodów  własnych  oraz  z  dotacji  przedmio-
towych, podmiotowych i celowych na inwestycje. 
Do przychodów własnych zakładu budżetowego nie zalicza się dochodów z najmu i dzierża-
wy oraz innych umów o podobnym charakterze dotyczących składników majątkowych odpo-
wiednio Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podstawą gospodarki finan-
sowej zakładu budżetowego jest roczny plan finansowy obejmujący przychody, w tym dota-
cje z budżetu, koszty i inne obciążenia, stan środków obrotowych, stan należności i zobowią-

background image

 

14 

zań na początek i koniec okresu oraz rozliczenia z budżetem. Nowo tworzonemu zakładowi 
budżetowemu może być przyznana jednorazowa dotacja z budżetu na pierwsze wyposażenie 
w środki obrotowe. Dotacje dla zakładu budżetowego nie mogą przekroczyć 50 % kosz-
tów  jego  działalności.  
Ograniczenie  to,  nie  dotyczy  dotacji  inwestycyjnych  oraz  dotacji 
otrzymywanych w związku z realizacją projektu lub zadania współfinansowanego ze środków 
pochodzących z funduszy  strukturalnych lub  Funduszu Spójności  Unii  Europejskiej.  Zakład 
budżetowy  wpłaca  do  budżetu  nadwyżki  środków  obrotowych,  ustalone  na  koniec  okresu 
rozliczeniowego. 
Zakłady budżetowe tworzą, łączą, przekształcają w inną formę organizacyjno-prawną i likwi-
dują: 
  1)  ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie oraz inne organy działające 
na podstawie odrębnych przepisów - państwowe zakłady budżetowe; 
  2)  organy  stanowiące  jednostek  samorządu  terytorialnego  -  gminne,  powiatowe  lub  woje-
wódzkie zakłady budżetowe. 
Tworząc zakład budżetowy organ określa: 
  1)  nazwę i siedzibę; 
  2)  przedmiot działalności; 
  3)  właściwą część budżetu, z którą zakład będzie się rozliczał; 
  4)  źródła przychodów własnych; 
  5)  stan wyposażenia w środki obrotowe oraz składniki majątkowe przekazane w użytkowa-
nie zakładowi. 
Przekształcenie  zakładu budżetowego  w  inną  formę  organizacyjno-prawną  wymaga  uprzed-
nio jego likwidacji. 
 

4.2.3. Gospodarstwo pomocnicze 

 

Gospodarstwem  pomocniczym  jednostki  budżetowej  jest  wyodrębniona  z  jednostki 

budżetowej, pod względem organizacyjnym i finansowym, część jej podstawowej działalno-
ści lub działalność uboczna. Gospodarstwo pomocnicze pokrywa koszty swojej działalności z 
uzyskiwanych przychodów własnych oraz może otrzymywać z budżetu dotacje przedmioto-
we.  Do  przychodów  własnych  nie  zalicza  się  dochodów  z  najmu  i  dzierżawy  oraz  innych 
umów o podobnym  charakterze dotyczących składników majątkowych odpowiednio  Skarbu 
Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podstawą gospodarki finansowej gospodar-
stwa pomocniczego jest roczny plan finansowy obejmujący przychody, w tym dotacje z bu-
dżetu, koszty i inne obciążenia, rachunek zysków i strat, stan środków obrotowych, stan na-
leżności i zobowiązań na początek i koniec okresu oraz rozliczenia z budżetem. Nowo utwo-
rzonemu  gospodarstwu  pomocniczemu  może  być  przyznana  z  budżetu  dotacja  na  pierwsze 
wyposażenie w środki obrotowe. Gospodarstwo pomocnicze wpłaca do budżetu połowę osią-
gniętego zysku. 

Gospodarstwo pomocnicze tworzy, przekształca w inną formę organizacyjno-prawną i 

likwiduje kierownik jednostki budżetowej, po uprzednim uzyskaniu zgody: 
  1)  właściwego  ministra,  kierownika  urzędu  centralnego,  wojewody  -  w  przypadku  gospo-
darstw pomocniczych państwowych jednostek budżetowych; 
  2)  zarządu  jednostki  samorządu  terytorialnego  -  w  przypadku  gospodarstw  pomocniczych 
gminnych, powiatowych i wojewódzkich jednostek budżetowych. 
Tworząc gospodarstwo pomocnicze kierownik jednostki budżetowej określa nazwę i siedzibę 
gospodarstwa pomocniczego, nazwę i siedzibę jednostki budżetowej, przedmiot działalności 
wyodrębnionej  z  zakresu  działalności  jednostki  budżetowej  oraz  składniki  majątkowe  przy-
dzielone gospodarstwu przez jednostkę budżetową. 

background image

 

15 

5. Zarządzanie nieruchomościami 

5.1. Definicja zarządzania nieruchomościami 

 
Zarządzać oznacza wydawać polecenia, dyspozycje, nakazywać zrobienie czegoś

3

 
Zarządzanie to ogół działań zmierzających do efektywnego wykorzystania zespołów ludzkich 
i środków materialnych, podejmowanych w celu osiągnięcia wcześniej sformułowanych zało-
żeń

4

 
Stara definicja zarządzania nieruchomościami: 

Art. 185. 1. 

Zarządzanie  nieruchomością,  w  rozumieniu  niniejszej  ustawy,  polega  na  podejmo-

waniu  wszelkich  decyzji  i  dokonywaniu  wszelkich  czynności  zmierzających  do  utrzymywania  nieru-
chomości  w  stanie  nie  pogorszonym  zgodnie  z  jej  przeznaczeniem,  jak  również  do  uzasadnionego 
inwestowania w tę nieruchomość. 

 
Nowa definicja zarządzania nieruchomościami: 
 

Art. 185. 1. Zarządzanie  nieruchomością  polega  na  podejmowaniu  decyzji  i  dokonywaniu  czyn-

ności  mających  na  celu  zapewnienie  właściwej  gospodarki  ekonomiczno-finansowej  nieruchomości 
oraz zapewnienie bezpieczeństwa użytkowania i właściwej eksploatacji nieruchomości w tym bieżące-
go administrowania nieruchomością, jak również czynności zmierzających do utrzymania nieruchomo-
ści w stanie niepogorszonym zgodnie z jej przeznaczeniem oraz do uzasadnionego inwestowania w tę 
nieruchomość. 

 

5.2. Zarządca nieruchomości 

 

Zarządzanie nieruchomościami jest działalnością zawodową wykonywaną przez zarząd-

ców nieruchomości na zasadach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. 

Zarządcą nieruchomości jest osoba fizyczna posiadająca licencję zawodową. 
Przedsiębiorcy  mogą  prowadzić  działalność  w  zakresie  zarządzania  nieruchomościami, 

jeżeli czynności z tego zakresu będą wykonywane przez zarządców nieruchomości. 

Z dniem wpisu do centralnego rejestru zarządców nieruchomości osoba nabywa prawo 

wykonywania  zawodu  oraz  używania  tytułu  zawodowego  "zarządca  nieruchomości".  Tytuł 
zawodowy "zarządca nieruchomości" podlega ochronie prawnej. 

Zarządca nieruchomości może wykonywać opracowania i ekspertyzy oraz doradztwo w 

zakresie zarządzania nieruchomościami. 

Zarządca  nieruchomości  wykonuje  czynności  osobiście  lub  przy  pomocy  innych  osób 

wykonujących czynności pomocnicze i działających pod jego bezpośrednim nadzorem, pono-
sząc za ich czynności odpowiedzialność zawodową określoną w ustawie o gospodarce nieru-
chomościami. 

Zarządca  nieruchomości  lub  przedsiębiorca,  działa  na  podstawie  umowy  o  zarządzanie 

nieruchomością,  zawartej  z  jej  właścicielem,  wspólnotą  mieszkaniową  albo  inną  osobą  lub 
jednostką organizacyjną, której przysługuje prawo do nieruchomości, ze skutkiem prawnym 
bezpośrednio  dla  tej  osoby  lub  jednostki  organizacyjnej.  Umowa  wymaga  formy  pisemnej 
pod rygorem nieważności. W umowie wskazuje się zarządcę nieruchomości odpowiedzialne-
go zawodowo za jej wykonanie oraz numer jego licencji zawodowej. W umowie zamieszcza 
                                                 

3

 „Słownik współczesnego języka polskiego” (tom 1); Reader`s Digest, Warszawa 1998 (hasło zarządzać) 

4

 

http://portal

 wiedzy.onet.pl 

background image

 

16 

się oświadczenie o posiadanym ubezpieczeniu od odpowiedzialności cywilnej za szkody wy-
rządzone w związku z wykonywaniem czynności zarządzania nieruchomościami. 

Sposób  ustalenia  lub  wysokość  wynagrodzenia  za  zarządzanie  nieruchomością  określa 

umowa o zarządzanie nieruchomością. 

Zarządca nieruchomości lub przedsiębiorca nie może czerpać korzyści z zarządzania nie-

ruchomością oprócz pobierania wynagrodzenia, chyba że umowa o zarządzanie stanowi ina-
czej. 

 

Art. 189. Zarządzanie  nieruchomościami  należącymi  do  zasobów,  o  których  mowa  w  art.  20, 

może być powierzone podmiotom tworzonym w tym celu przez Skarb Państwa lub jednostki samorzą-
du terytorialnego, jeżeli zarządzanie będzie wykonywane przez zarządców nieruchomości wymienio-
nych w art. 184 ust. 2. 
 

Art. 190. Przepisów niniejszego rozdziału nie stosuje się do gospodarowania nieruchomościami 

bezpośrednio przez właściwe organy, Agencję Nieruchomości Rolnych, Wojskową Agencję Mieszka-
niową,  Agencję  Mienia Wojskowego  oraz  do  zarządzania  nieruchomościami  bezpośrednio  przez  ich 
właścicieli lub użytkowników wieczystych, a także przez jednostki organizacyjne w stosunku do nieru-
chomości oddanych tym jednostkom w trwały zarząd. 

 

5.3. Umowa o zarządzanie nieruchomościami 

5.3.1. Przedmiot umowy 

 

Zamawiający zleca a Zarządca przyjmuje zarządzanie: 

 

a.     nieruchomościami Gminy, stanowiącymi  grunty zabudowane budynkami  mieszkalnymi i użytkowymi 

oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach obiektami infrastruktury technicznej, tj. urządzeniami i 
sieciami technicznego uzbrojenia terenu związanymi z funkcjonowaniem budynków, 

 
b.     nieruchomościami będącymi w samoistnym posiadaniu Gminy, stanowiącymi grunty zabudowane bu-

dynkami mieszkalnymi i użytkowymi oraz znajdującymi się na tych nieruchomościach obiektami infra-
struktury  technicznej,  tj.  urządzeniami  i  sieciami  technicznego  uzbrojenia  terenu  związanymi  z  funk-
cjonowaniem budynków, 

 

c.     lokalami komunalnymi w budynkach stanowiących wspólnoty mieszkaniowe, w których Gmina Zabrze 

posiada udziały  (bez zarządzania częściami wspólnymi w budynkach wspólnot mieszkaniowych),  

 

d.     nieruchomościami  niezabudowanymi  Gminy  związanymi  z  funkcjonowaniem  nieruchomości  wymie-

nionych w ppkt. a, b i c. 

 
 
1.  Przejęcie budynków w zarządzanie nastąpi protokołem zdawczo – odbiorczym, sporządzonym przez przed-

stawicieli Zamawiającego i Zarządcy. Przejęcie dokumentacji związanej z przedmiotem zarządzania nastąpi 
protokołem  zdawczo-odbiorczym  sporządzonym  przez  przedstawicieli  Zamawiającego,  Zarządcy  oraz  do-
tychczasowego zarządcy. Zarządca uczestniczyć będzie  w fizycznym przekazaniu nieruchomości nowemu 
zarządcy z chwilą wygaśnięcia niniejszej umowy. 

 
2.  Odpowiedzialnym zawodowo za wykonanie niniejszej umowy o zarządzanie nieruchomościami jest zarząd-

ca  nieruchomości  ..............................................................  posiadający  licencję  zawodową  o  numerze 
..................... . 

 
3.  Zarządca  oświadcza,  ze  posiada  ubezpieczenie  od  odpowiedzialności  cywilnej  za  szkody  wyrządzone  w 

związku z wykonywaniem czynności zarządzania nieruchomościami. 

 
4.  Zarządzanie zasobem określonym w pkt. 1 niniejszej umowy polega na podejmowaniu wszelkich decyzji i 

dokonywaniu czynności prawnych, faktycznych i procesowych w ramach obowiązujących przepisów praw-

background image

 

17 

nych i przepisów prawa lokalnego, zmierzających do utrzymania nieruchomości w stanie niepogorszonym, 
oraz przydatnym do użytkowania zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia. 

 
5.  Zarządca przyjmuje na siebie odpowiedzialność za stan techniczny nieruchomości stanowiących przedmiot 

niniejszej umowy i ewentualne skutki wynikające z tej odpowiedzialności wobec osób trzecich, w zakresie 
zadań wynikających z umowy. 

 
6.  Zarządca wykonuje czynności będące przedmiotem umowy z należytą starannością, czuwa nad prawidłową 

realizacją  zawartych  umów,  a  także  chroni  interes  prawny  Zamawiającego  w  toku  powierzonych  zadań  i 
czynności. 

 
7.  Zarządca wykonuje swoje czynności w lokalach biurowych (ADMINISTRACJACH) udostępnionych przez 

Zamawiającego na  zasadach  najmu. Stawka  czynszu najmu  wynosi   netto  8 zł/m

2

  powierzchni  użytkowej 

lokalu + należny podatek VAT. Umowa najmu stanowi załącznik nr 8. 

 
8.   Zleceniodawca udziela Zarządcy pełnomocnictwa do prowadzenia w jego imieniu i na jego rzecz czynności 

wobec  nieruchomości  będących  przedmiotem  zarządzania  w  postępowaniu  sądowym  i  egzekucyjnym  w 
sprawach objętych niniejszą umową, w szczególności w roszczeniach ze stosunku najmu lub dzierżawy,  o 
opróżnienie lokalu lub wydanie nieruchomości, w sprawach finansowych dot. odszkodowań.  

 
9.   Pełnomocnictwa zostają udzielone odrębnym dokumentem z wniesioną opłatą w znakach skarbowych.  

 

5.3.2. Czynności administracyjne 

 

Do obowiązków Zarządcy w zakresie czynności administracyjnych należy w szczególności: 
 
1. Zawieranie, zmiana i rozwiązywanie w imieniu i na rzecz Zamawiającego umów najmu, dzierżawy, użyczenia 

i innych stosunków prawnych wynikających ze sprawowanego zarządu, a w szczególności: 

a.umów najmu lokali mieszkalnych zgodnie z obowiązującymi przepisami, 
b. umów najmu lokali użytkowych zgodnie z zasadami ustalonymi przez Zamawiającego, 
c. umów najmu garaży zgodnie z zasadami ustalonymi przez Zamawiającego, 
d. umów  dzierżawy  gruntu  z  przeznaczeniem  na  ogródki  przydomowe  i  pod  garaże  blaszane,  zgodnie  z 

zasadami ustalonymi przez Zamawiającego, 

e. umów ze wszystkimi najemcami na rozliczanie zimnej i ciepłej wody według zamontowanych podlicz-

ników, 

f. umów ze wszystkimi najemcami na indywidualne rozliczanie kosztów zużycia centralnego ogrzewania 

w budynkach wyposażonych w podzielniki kosztów, 

g. umów najmu lokali mieszkalnych z osobami wstępującymi w stosunek najmu, 
h. umów dotyczących przeprowadzenia remontu lokali mieszkalnych i użytkowych na własny koszt lub o 

współfinansowaniu z osobami uprawnionymi wraz z  nadzorem  nad prowadzonymi przez te osoby ro-
botami budowlanymi i techniczny odbiór lokali po wykonanym remoncie, 

i.  umów dotyczących robót budowlanych realizowanych na koszt Zamawiającego, 
j. umów za umieszczanie reklam na obiektach i terenach przekazanych w zarządzanie,  
k. innych umów najmu i dzierżawy dotyczących zarządzanego zasobu. 

1a.  Zawieranie,  zmiana  i  rozwiązywanie  w  imieniu  i  na  rzecz  Zamawiającego,  zgodnie  z  wymogami  ustawy 

Prawo zamówień publicznych, umów związanych z zarządzaniem budynkami, a w szczególności: 

a.  na dostawę energii elektrycznej, cieplnej i gazu, 
b.  na dostawę wody i odprowadzenie ścieków, 
c.  na wywóz nieczystości stałych 
d.  na wywóz nieczystości płynnych, 
e.  na usługi kominiarskie, 
f. 

na montaż podzielników kosztów centralnego ogrzewania, 

g.  na rozliczenie kosztów centralnego ogrzewania w oparciu o wskazania podzielników kosztów, 
h.   na inne rodzaje usług związanych z zarządzaniem nieruchomościami. 

 
2.  Przekazywanie  lokali  nowym  najemcom,  a  także  odbiór  lokali  od  dotychczasowych  użytkowników,  jak 

również dozór nad ruchomościami pochodzącymi z tych lokali. 

 

background image

 

18 

3.  Kontrola merytoryczna faktur wystawianych przez dostawców mediów i wykonawców usług związanych z 

zarządzaniem budynkami. 

 
4.  Podejmowanie  skutecznych  działań  w  celu  likwidacji  nielegalnych  poborów  wody,  ciepła,  energii  elek-

trycznej i gazu, obciążanie sprawców za nielegalny pobór oraz sporządzanie wniosków do organów ścigania 
w przypadku ustalenia sprawców takich przestępstw. W przypadku stwierdzenia bezczynności ze strony Za-
rządcy, różnicę  wynikającą z  rozliczenia  mediów i świadczonych usług sporządzoną dla  danego budynku, 
pokryje Zarządca. 

 
5.  Występowanie z propozycjami dotyczącymi regulacji spraw terenowo-prawnych nieruchomości. 
 
6.  Wyrażanie zgody na wejście w teren zarządzanej nieruchomości celem wykonania prac przygotowawczych 

lub robót budowlanych, uzgadnianie z inwestorem sposobu, zakresu i terminu korzystania z nieruchomości 
oraz  uzgadnianie  zamierzeń  inwestycyjnych  planowanych  na  nieruchomościach  sąsiadujących  z  zarządza-
nymi nieruchomościami. 

  
7.  Organizowanie pierwszego zebrania wspólnoty mieszkaniowej w terminie do dwóch tygodni od uzyskania 

informacji  o  zbyciu  pierwszego  lokalu.  Zapewnienie  starannego  i  rzetelnego  dokumentowania  przebiegu 
pierwszych zebrań wspólnot mieszkaniowych oraz podejmowanych tam uchwał. 

 
8.  Bieżące  prowadzenie  dla  każdego  lokalu  oddzielnie  tzw.  „teczki  lokalu”  (z  zachowaniem  ciągłości  kore-

spondencji i dokumentów kolejnych najemców danego lokalu) obejmującej: 

 

a.  protokół pomiaru powierzchni użytkowej lokalu, 
b. protokół zdawczo-odbiorczy lokalu wraz z oceną stanu technicznego lokalu i ustalonym stopniem zu-

życia    znajdujących się w nim elementów wyposażenia technicznego, 

c. dokumenty stwierdzające nawiązanie stosunku i warunki najmu lokalu wraz z  obliczeniem wysokości 

czynszu i opłat związanych z umową najmu, 

e. korespondencję dotyczącą realizacji wzajemnych obowiązków i roszczeń najemcy i wynajmującego w 

trakcie korzystania z lokalu, 

f. pisemne rozliczenie z tytułu zużycia elementów wyposażenia technicznego opuszczanego lokalu,    spo-

rządzane w oparciu o protokół zdawczo-odbiorczy, 

e. inne niezbędne dokumenty. 

 
9.  Prowadzenie przetargów na najem lokali mieszkalnych, użytkowych i garaży   zgodnie z odpowiednimi w 

tym zakresie uregulowaniami prawnymi, a w sprawach nie uregulowanych po zasięgnięciu opinii Zamawia-
jącego. Wydatki związane z organizacją przetargów, w tym druk ogłoszeń, stanowią koszt Zarządcy. 

 
10.  Wykonywanie czynności wynikających z przepisów prawa miejscowego, a w szczególności uchwał i zarzą-

dzeń związanych z gospodarką lokalami mieszkalnymi i użytkowymi. Wykaz przepisów prawa miejscowe-
go  dotyczących  przedmiotu  zamówienia  stanowi  załącznik  nr  9.  Zamawiający  zobowiązuje  się  do  nie-
zwłocznego dostarczania Zarządcy zmian w przedmiotowych przepisach w czasie trwania umowy.     

 
11.  Prowadzenie baz danych osobowych i przetwarzanie danych osobowych dotyczących najemców lokali,   w 

zakresie niezbędnym do realizacji niniejszej umowy.  Zarządca obowiązany jest do należytego zabezpiecze-
nia technicznego i organizacyjnego przetwarzanych danych osobowych. 

 
12.  Występowanie do  właściwego  wydziału  Urzędu Miejskiego z  wnioskiem o  wymeldowanie z  urzędu osób, 

które pozbawiono uprawnień do lokalu lub które faktycznie nie przebywają w lokalu. 

 
13.  Przyjmowanie  wniosków,  potwierdzanie  danych  zawartych  we  wnioskach  dotyczących  przyznania  dodat-

ków mieszkaniowych oraz przekazywanie ich jednostce wydającej decyzje.  

 
14.  Przyjmowanie oraz rejestrowanie skarg, interwencji i wniosków najemców (lokatorów), udzielanie im nie-

zwłocznie  odpowiedzi  o  sposobie  załatwienia  sprawy  oraz  udzielanie  wyjaśnień  dotyczących  skarg,  inter-
wencji i wniosków złożonych u Zamawiającego. 

 
15.  Prowadzenie i bieżące aktualizowanie komputerowej ewidencji budynków i zasobów lokalowych oraz prze-

kazywanie jej na nośnikach magnetycznych w formatach określonych przez Zamawiającego. 

 
16.  Naliczanie czynszu i opłat  związanych z utrzymaniem lokalu

 

zgodnie z obowiązującymi przepisami. 

background image

 

19 

 
17.  Przygotowywanie i doręczanie  książeczek czynszowych oraz innych książeczek związanych z opłatami za 

media  oraz  świadczone  usługi  komunalne.  Koszt  druku  książeczek  obciąża  Zarządcę.  Dostarczenie  pierw-
szych książeczek, wraz z aktualnym numerem konta nastąpi w terminie 7 dni od podpisania umowy o zarzą-
dzanie. 

 
18.  Rozliczanie kosztów mediów i świadczonych usług z finalnymi odbiorcami.  Rozliczanie będzie prowadzo-

ne  z  możliwie  największym  uszczegółowieniem    dla  każdego  budynku,  w  uzasadnionych  przypadkach, 
uzgodnionych ze Zleceniodawcą, dla grup budynków. Zarządca pobiera zaliczkę na pokrycie kosztów  wy-
tworzenia energii od finalnych odbiorców, uwzględniającą koszty obsługi kotłowni i koszty zakupu paliwa, 
zużycia wody i energii elektrycznej.  

 
19.  Kontrolowanie  terminów  wpłat  dokonywanych  przez  najemców  i  innych  płatników,  a  w  przypadku  opóź-

nień w zapłacie naliczanie odsetek zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 

 
20.  Składanie do Zamawiającego wniosków dotyczących rozkładania na raty lub odraczania terminu płatności 

wierzytelności Gminy z tytułu czynszu najmu, dzierżawy oraz innych opłat związanych z zarządzanym za-
sobem.  

 
21.  Składanie  wniosków  do  Zamawiającego  o  umorzenie  nieściągalnych  należności  czynszowych  i  innych 

związanych z utrzymaniem lokalu, oraz przyjmowanie wniosków najemców o udzielanie ulg w spłacie na-
leżności związanych z zajmowanymi lokalami. 

 
22.  Wypowiadanie  dotychczasowych  stawek  czynszu,  powiadamianie  najemców  o  zmianach  wysokości  czyn-

szu i innych opłat związanych z korzystaniem z lokalu. 

 
23.  Prowadzenie spraw związanych z wyrażaniem zgody na sprzedaż napojów alkoholowych w lokalach znaj-

dujących się w  wielolokalowych budynkach mieszkalnych.  

 
24.  Informowanie na tablicy ogłoszeń w budynkach o każdej istotnej dla najemcy (lokatora) sprawie, a w szcze-

gólności: 

 - o godzinach i miejscu przyjmowania najemców  przez Zarządcę, 
 - o miejscu i numerze telefonu prowadzenia dyżuru pogotowia awaryjnego, 
 - o terminach sprzątania posesji i klatek schodowych, 
 - o terminach i wykonawcach planowanych w budynkach napraw i remontów, 

 
25.  Zgłaszanie Policji lub Straży Miejskiej wykroczeń przeciwko porządkowi domowemu. 
 
26.  Właściwe zabezpieczenie wolnych lokali mieszkalnych i użytkowych przed dewastacją, w tym zgłaszanie i 

dopilnowanie odcięcia dostaw energii elektrycznej i gazu wraz ze spowodowaniem zdjęcia liczników energii 
elektrycznej i zabezpieczeniem liczników gazu. 

 
27.  Niezwłoczne informowanie Zamawiającego o dewastacji lokali, użytkowaniu ich niezgodnie z przeznacze-

niem, dokonywaniu samowoli budowlanej, o zamieszkiwaniu osób nie uprawnionych oraz podnajmowaniu 
lokalu bez zgody wynajmującego.  

 
28.  Prowadzenie  przeglądu  zarządzanych  lokali  oraz  prowadzenie  wywiadów  środowiskowych  w  celu  stwier-

dzenia wolnych lub nie użytkowanych lokali mieszkalnych i użytkowych oraz niezwłoczne ustalenie stanu 
faktyczno-prawnego i technicznego lokali nie użytkowanych. 

 
29.  Podejmowanie przewidzianych prawem działań w celu odzyskania opuszczonych, nie użytkowanych lokali 

mieszkalnych i użytkowych i niezwłoczne  zgłoszenie  Zamawiającemu każdego przejętego lokalu z  jedno-
czesnym określeniem jego stanu technicznego.  

 
30.  Sporządzanie wykazów zwalniających się lokali mieszkalnych zawierających w szczególności adres miesz-

kania, parametry techniczne i użytkowe lokalu. Przekazywanie Zamawiającemu wykazów mieszkań do za-
siedlenia i do remontu co najmniej raz w tygodniu. 

 
31.  Składanie  sprawozdań  o  istniejących  pustostanach,  lokalach  mieszkalnych,  lokalach  użytkowych  i  garaży 

oraz o niezagospodarowanych obiektach raz w miesiącu. 

background image

 

20 

 
32.  Podawanie  do  publicznej  wiadomości  wykazu  zwalniających  się  lokali  mieszkalnych

 

za  pośrednictwem  

Wydziału Zarządzania Nieruchomościami i Gospodarki Lokalowej oraz poprzez wywieszenie w administra-
cjach zarządców zasobu komunalnego. 

 
33.  Przyjmowanie i rejestrowanie oświadczeń o wyrażeniu woli zawarcia umowy najmu konkretnego mieszka-

nia.    

 
34.  Udostępnianie  lokali  mieszkalnych  i  użytkowych  przyszłym  najemcom  w  celu  dokonania  oględzin  jego 

stanu technicznego, wyposażenia, itp. w terminach określonych  w odpowiednich przepisach. 

 
35.  Protokolarne  przekazywanie  lokalu  właścicielom    oraz  najemcom,  a  także  przejmowanie  lokali  po  zakoń-

czeniu najmu. 

 
36.  Uczestnictwo w przeprowadzanych eksmisjach z lokali mieszkalnych i użytkowych, zabezpieczenie mienia 

w magazynie udostępnionym przez Zamawiającego oraz zabezpieczenie lokali przejętych w wyniku eksmi-
sji. 

 
37.  Wskazywanie mieszkań do zasiedlenia i remontu zgodnie z obowiązującym i zatwierdzonym przez Gminę 

Zabrze regulaminem wskazywania mieszkań.  

 
38.  Zgłaszanie propozycji przekwalifikowania lokali. 
 
39.  Przygotowywanie  wniosków  i  kompleksowych  opinii  dotyczących  zmiany  przeznaczenia  lokali  mieszkal-

nych na cele niemieszkalne i odwrotnie. 

 
40.  Opiniowanie i nadzorowanie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń. 
 
41.  Ocena  stanu  technicznego  lokalu  i  zgłaszanie  propozycji  zagospodarowania  przy  udziale  przedstawiciela 

Zamawiającego. 

 
42.  Przyjmowanie  wniosków  od  najemców  o  wykup  lokali  mieszkalnych  i  użytkowych,  potwierdzanie  tytułu 

prawnego do lokalu wraz z podaniem jego powierzchni, udzielanie informacji o warunkach zawarcia umowy 
sprzedaży, wydawanie zaświadczeń o braku zaległości w płatności czynszu oraz opłat związanych z lokalem 
i przekazywanie Zamawiającemu kompletu dokumentów. 

 
43.  Opiniowanie i komisyjne sprawdzanie możliwości zmiany branży w lokalach użytkowych, kompletowanie 

dokumentacji w tym zakresie. 

 
44.  Sporządzanie  w  terminie  określonym  przez  Zamawiającego  sprawozdań,  analiz  tematycznych,  wycinko-

wych, problemowych w zależności od występujących potrzeb. 

 
45.  Wyrażanie zgody na  zamianę lokali mieszkalnych zgodnie z zasadami ustalonymi przez Zamawiającego. 
 
46.  Informowanie najemców o możliwości ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Występowanie 

o wstrzymanie dodatków mieszkaniowych. 

 
47.  Prowadzenie postępowań w zakresie regresów towarzystw ubezpieczeniowych, sprawdzanie ich zasadności, 

regulowanie należności z tytułu regresów wynikających z zadań Zarządcy na nieruchomościach oraz prowa-
dzenie spraw związanych z egzekucją odszkodowań  od ubezpieczyciela i obciążanie winnych powstałych 
szkód. 

 
48.  Planowanie, przygotowanie i realizacja przedsięwzięć z zakresu obrony cywilnej zgodnie z obowiązującymi 

przepisami. 

 
49.  Uczestniczenie  w  odczytach  urządzeń  pomiarowych  stanowiących  podstawę  do  fakturowania  kosztów  za-

kupionej zimnej  wody, ciepła dla  celów centralnego ogrzewania  i ciepłej  wody  użytkowej, gazu (w przy-
padkach  budynków  wyposażonych  w  liczniki  zbiorcze  oraz  kotłownie  i  pralnie)  i  energii  elektrycznej  dla 
potrzeb oświetlenia pomieszczeń wspólnego użytkowania.  

 

background image

 

21 

50.  Kontrolne dokonywanie odczytów wodomierzy indywidualnych zimnej i ciepłej wody we wszystkich loka-

lach mieszkalnych i użytkowych. 

 

5.3.3. Czynności eksploatacyjne 

 

Do obowiązków Zarządcy  w zakresie czynności eksploatacyjnych (realizacja i finansowanie zadań)  w obrębie 
nieruchomości należy w szczególności:  

  

1.   Utrzymywanie nieruchomości w czystości, co należy uzyskać poprzez: 

a)  codzienne (w dni robocze) zamiatanie chodników, dojść i dojazdów do budynków, podwórzy i otocze-

nia stanowisk na odpady stałe, 

b)  zamiatanie klatek schodowych, dwa razy w tygodniu, 
c)  mycie klatek schodowych, dwa razy w miesiącu, 
d)  sprzątanie części wspólnych piwnic, pralni i suszarni, co dwa tygodnie, 
e)  mycie okien pomieszczeń wspólnych, co dwa miesiące, 
f)  mycie lamperii, balustrad, drzwi wejściowych do budynku i do pomieszczeń wspólnego użytku, jeden 

raz na kwartał, 

g)  utrzymanie w czystości numerków świetlnych i tablic z nazwą ulicy, 
h)  zabezpieczenie wodomierza głównego przed uszkodzeniem, 
i) 

przygotowanie budynków do sezonu zimowego, zabezpieczenie wodomierza i instalacji wodnej przed 
zamarznięciem, 

j) 

usuwanie  śniegu,  błota  pośniegowego  i  lodu  oraz  posypywanie  chodników,  odśnieżanie  dojść  do bu-
dynków i placyków gospodarczych - bezpośrednio po wystąpieniu opadów, usuwanie nawisów śniegu z 
dachów, strącanie sopli z rynien, gzymsów i innych elementów budynku. Czynności te należy wyko-
nywać w miarę potrzeb, również w wolne soboty, niedziele i święta. 

k)  sprzątanie i mycie kabin dźwigów osobowych i komór zsypowych (w tym komory dolnej), co dwa ty-

godnie, 

l) 

kontrolę  wyposażenia  nieruchomości  w  urządzenia  służące  do  gromadzenia  odpadów,  utrzymywanie 
stanowisk na odpady stałe w czystości, oraz kontrola racjonalnej częstotliwości wywozu odpadów, 

m)  przygotowywanie do  wywozu przedmiotów  wielkogabarytowych zgodnie z obowiązującymi przepisa-

mi lokalnymi oraz wywozu gruzu i innych odpadów, 

n)  wywóz  rzeczy  z  lokali  mieszkalnych  i  użytkowych  (pustostanów),  pozostawionych  przez  byłych  na-

jemców, 

o)  koszenie trawników min. 3 razy do roku, 
p)  pielęgnację  kwietników,  drzewo-  i  krzewostanu,  tj.  wykonywanie  cięć  sanitarnych,  korygujących  i 

prześwietlających w koronach drzew, wycinka drzew suchych i zagrażających bezpieczeństwu, usuwa-
nie odrostów, usuwanie wiatrołomów, odmładzanie krzewów, oraz usuwanie młodych siewek drzew i 
krzewów rosnących na dziko, 

q)  sprzątanie terenów zielonych posesji, stanowisk na odpady stałe i innych , 1 raz w tygodniu. 

 

2.  Zamawiający wymaga aby czynności określone pkt 1 ppkt a, b, c, d, e, f, i g  realizowane były do godziny 

14

00

 

3.  Przeprowadzanie deratyzacji w ramach akcji odszczurzania 

 

4.  Przeprowadzanie  deratyzacji,  dezynfekcji  i  dezynsekcji  części  wspólnych  budynków  oraz  lokali  mieszkal-

nych i użytkowych po zgonach  najemców, wystąpieniu plagi os, robactwa itp. 

5.3.4. Czynności technicznego utrzymania budynków 

 
Do  obowiązków  Zarządcy  w  zakresie  technicznego  utrzymania  budynków  i  lokali  (realizacja  i  finansowanie 
zadań) należy w szczególności: 
 
1.  Prowadzenie  na  bieżąco  dokumentów  określonych  przepisami  prawa  budowlanego  i  przepisami  dozoru 

technicznego dla obiektów i urządzeń technicznych, tj:

 

a.   książki obiektu budowlanego, 
b.   protokołów badań i odbioru urządzeń technicznych dopuszczonych do ruchu, 

background image

 

22 

c.   książki  obsługi  dźwigów,  urządzeń  hydroforowych,  zbiorników  ciśnieniowych,  węzłów  ciepłowni-

czych, 

d.   książki  bieżącej  ewidencji  zgłoszeń  zaistniałych  awarii,  zgłoszeń  konserwacyjnych  i  remontów  oraz 

ich realizacji, 

e.  dokumentacji powykonawczej robót budowlanych i remontów wraz z protokołami odbioru tych robót. 
 

2.  Dokonywanie okresowych przeglądów i kontroli urządzeń technicznych oraz budynków, zgodnie z obowią-

zującymi przepisami prawa budowlanego. 

 
3.  Przygotowanie  wykazu  propozycji  remontów  budynków  sporządzonego  w  oparciu  o  kontrolę  ich  stanu 

technicznego, w układzie rzeczowo – finansowym uwzględniającym:

 

a.   adres obiektu, 
b.   rodzaj (branże) i rozmiar robót, 
c.   szacunkowy koszt robót, 
d.   ocenę pilności realizacji potrzeb remontowych. 

Przedmiotowy wykaz należy przedłożyć Zamawiającemu w terminie do 30 czerwca danego roku na rok na-
stępny. 
 

4.  Uczestniczenie w ustalaniu hierarchii potrzeb remontowych przez Zamawiającego. 
 
5.  Typowanie budynków do rozbiórki ze względu na zły stan techniczny.  
 
6.  Typowanie do remontu chodników i dojść do budynków. 

7.  Uczestniczenie  służb  technicznych  Zarządcy  w  przekazywaniu  nieruchomości  celem  wykonania  robót  re-

montowych  i uczestniczenie w ich odbiorze. 

8.  Przygotowywanie sprawozdań finansowych i rzeczowych z technicznego utrzymania budynków za dany rok 

kalendarzowy, w terminach ustalonych przez Zamawiającego. 

 
9.  Przeprowadzanie wizji w budynkach i lokalach w sprawach zgłaszanych usterek (m.in. kwalifikacja stolarki 

okiennej do wymiany) i zużycia technicznego elementów budynku i wyposażenia technicznego lokali oraz 
uczestniczenie w wizjach i rozprawach administracyjnych zwoływanych przez Zamawiającego, Powiatowe-
go Inspektora Nadzoru Budowlanego, Straż Miejską, Sanepid  itp. 

 
10.  Prowadzenie rejestrów:

 

a.  zleceń robót remontowych, 
b.  umów zawieranych z wykonawcami, 
c.  robót awaryjnych, 
d.  stolarki  zakwalifikowanej do wymiany. 

 
11.  Nadzór nad remontami, adaptacją i modernizacją lokali przeprowadzaną przez najemców, a w szczególno-

ści:

 

a.  nad zmianą sposobu ogrzewania: 
-    rozpatrywanie wniosków o zmianę sposobu ogrzewania, 

 

b.  nad zmianą układu funkcjonalnego lokali:

 

konsultacja możliwości przeprowadzenia zmian, 

opiniowanie przedstawionych projektów modernizacji lokalu, 

odbiór wykonanych prac zgodnie z dokumentacją i pozwoleniem na budowę. 

 

12.  Przyjmowanie i opiniowanie wniosków najemców lokali dotyczących przeróbek, przebudów, zmian elewa-

cji budynków, wymiany stolarki okiennej przez najemcę na koszt Zamawiającego i zmian w konstrukcji bu-
dynku bez analizy projektów pod względem przyjętych rozwiązań i technicznej poprawności. 

 
13.  Przyjmowanie  wniosków  najemców  lokali  mieszkalnych  dotyczących  zwrotu  nakładów  poniesionych  na 

wymianę stolarki (okiennej, drzwiowej) lub elementów wyposażenia, których wymiana należy do obowiąz-
ku wynajmującego. Zamawiający będzie zwracał najemcom w całości lub częściowo poniesione na ten cel 
wydatki po przedłożeniu przez Zarządcę kompletu dokumentów, a w szczególności: 

a)  oryginału faktury dotyczącej dokonanej wymiany, 
b)  kosztorysu przeliczeniowego opracowanego wg stawek ustalonych przez Zamawiającego na dany rok 

kalendarzowy, 

background image

 

23 

c)  korespondencji prowadzonej z lokatorem. 

Zbiorcze zestawienie wniosków wraz z w/w dokumentami należy przedkładać Zamawiającemu nie częściej 
niż raz w miesiącu. 
 

14.  Typowanie lokali do remontu kapitalnego, który będzie  wykonany przez przyszłego  najemcę  we  własnym 

zakresie i na własny koszt, sporządzania zakresu robót z podaniem ich orientacyjnego kosztu oraz zawiera-
nia umów z lokatorami na czas remontu, rozpatrywanie wniosków o przedłużenie terminu remontu, odbiór 
wykonanego przez lokatora  remontu i zawarcie umowy najmu. 

 
15.  Określanie  i  wstępne  akceptowanie  zakresu  robót  remontowych  wnioskowanych  przez  najemców  lokali 

użytkowych i odbiór wykonanych przez najemcę robót remontowych. 

 
16.  Wydawanie  zezwoleń  wraz  z  podaniem  warunków  technicznych  na  montaż  wodomierzy  indywidualnych 

(podliczników). 

 
17.  Kontrola legalizacji liczników głównych i indywidualnych poboru wody zimnej i ciepłej, kontrola plomb z 

oczytaniem ich cech legalizacyjnych. 

 
18.  Zlecanie  wykonania  ekspertyz  urządzeń  pomiarowych  stanowiących  podstawę  do  fakturowania  dostaw 

komunalnych i ich rozliczania (wodomierzy głównych, liczników elektrycznych, liczników i podzielników 
ciepła itp.). Koszt wykonania ekspertyz obciąża Zarządcę. 

 
19.  Dozór,  wraz  z  drobnymi  robotami  konserwacyjnymi,  urządzeń  technicznych  w  budynkach,  utrzymywanie 

ich w odpowiednim stanie technicznym oraz kontrola prawidłowości ich działania, w tym: 

a.   sprawdzanie szczelności kotła, 
b.   sprawdzanie automatyki i zabezpieczeń kotłów, 
c.   sprawdzanie szczelności instalacji gazowej i działania wentylacji, 
d.   przeprowadzanie próbnego rozruchu kotłowni

 

przed sezonem grzewczym. 

 
20.  Zabezpieczenie terenu w obrębie zagrożenia wynikłego ze stanu awaryjnego. 
 
21.  Przygotowywanie instalacji centralnego ogrzewania do sezonu grzewczego oraz uczestniczenie w jego uru-

chomieniu. 

 
22.  Obsługa lokalnych kotłowni. 
 
23.  Obsługa lokalnej przepompowni. 
 
24.  Obsługa lokalnych węzłów cieplnych. 
 
 

I.  Obowiązkiem  Zarządcy  w  zakresie  zapewnienia  warunków  technicznych  użytkowania  budynków,  w  celu 

utrzymania  ich  stanu  technicznego  na  poziomie  zapewniającym  bezpieczeństwo  ludzi  i  mienia,  jest  prze-
prowadzanie bieżącej konserwacji budynków i ich otoczenia. Zarządca  wykonuje te obowiązki  poprzez re-
alizację i finansowanie zadań w zakresie wynikającym z umowy o zarządzanie 

 
 

II.  Obowiązkiem Zarządcy dotyczącym zapewnienia  warunków technicznych użytkowania budynków, w celu 

utrzymania ich stanu technicznego na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia, jest również 
przeprowadzanie, według zatwierdzanych przez Zamawiającego na bieżąco wykazów, remontów bieżących 
budynków o wartości nie przekraczającej 6.000 EURO. Zamawiający pokrywa koszty tych remontów oraz 
koszty usuwania awarii i ich skutków.  

 

III.  Obowiązkiem  Zamawiającego  dotyczącym  zapewnienia  warunków  technicznych  użytkowania  budynków, 

w celu utrzymania ich stanu technicznego na poziomie zapewniającym bezpieczeństwo ludzi i mienia, jest 
przeprowadzanie remontów bieżących o wartości przekraczającej 6.000 EURO.  

background image

 

24 

 

5.3.5. Czynności windykacyjne 

 
Do obowiązków Zarządcy w zakresie spraw związanych z windykacją zaległości czynszowych należy w szcze-
gólności: 
 

1.  Analiza stanu kont finansowych poprzez sporządzenie miesięcznego imiennego wykazu należności nie 

uregulowanych i określenie czynności, które należy w danym miesiącu wykonać. Zestawienia te pozo-
stają do  wglądu  Zamawiającego. 

 

2.  Sporządzanie i przesyłanie wezwań do zapłaty wszystkim pełnoletnim osobom stale zamieszkującym w 

lokalu gdy: 

a. 

bezskutecznie minął termin zapłaty,

 

b.  z dłużnikiem nie jest zawarta ugoda na ratalną spłatę długu lub postępowanie ugodowe nie jest 

w toku załatwiania, 

c.  nie została udzielona prolongata zapłaty należności. 

 

3.  Wystawianie i doręczanie upomnień o zapłatę należności. 

 

4.  Prowadzenie postępowania ugodowego w sprawie zapłaty zaległych i bieżących należności przed wy-

powiedzeniem  umowy  najmu lokalu  mieszkalnego,  wypowiadanie  umów  najmu i dzierżawy oraz za-
wieranie ugód w sprawie spłaty zaległych należności czynszowych za lokale, co do których nie zostało 
wszczęte postępowanie sądowe lub zakończyło się postępowanie sądowe i nie zostało wszczęte postę-
powanie egzekucyjne. 

 

5.  Prowadzenie  windykacji należności oraz dochodzenie na drodze postępowania sądowego i egzekucyj-

nego  należności  z  tytułu czynszu, opłat za media  oraz innych roszczeń  wynikających z  obowiązków 
zarządcy, występowanie z pozwem o eksmisję z lokali mieszkalnych i użytkowych oraz garaży. 

 

6.  Na  podstawie  prawomocnych  nakazów  sądowych,  wystosowywanie  przedkomorniczych  wezwań  do 

zapłaty do dłużników objętych nakazem zapłaty, w przypadku gdy bezskutecznie minął termin zapłaty 
określony wezwaniu do zapłaty. 

 

7.  Bieżąca  analiza  kont  finansowych  najemców  pod  względem  wywiązywania  się  ze  zobowiązań  płatni-

czych.  

 

8.  Zawiadamianie o  występujących zaległościach nie przekraczających  wartości odpowiadającej sumie 3 

miesięcznych opłat oraz w przypadku występowania kwot spornych, uzgodnienie salda konta finanso-
wego. 

 

9.  Wypowiadanie umów najmu z powodu zaległości w opłatach. 

 

10.  Przejęcie  i  kontynuowanie  spraw  sądowych  i  windykacji,  rozpoczętych  przed  datą  spisania  niniejszej 

umowy.  

 

11.  Przekazanie spraw rozpoczętych przed datą zakończenia niniejszej umowy nowemu zarządcy. 

 

12.  Prowadzenie bieżących działań w zakresie: 

 

a)  wystawiania wezwań  do zapłaty z określeniem terminu realizacji zobowiązania, 
b)  monitorowania kartoteki finansowej dłużnika celem stwierdzenia terminowej zapłaty długu, 
c)  wypowiadania  umów  najmu  lokalu  mieszkalnego  i  użytkowego  w  przypadku,  jeżeli  dłużnik  nie 

ureguluje długu w wyznaczonym terminie lub nie realizuje warunków ugody z wyznaczeniem ter-
minu zdania lokalu, 

d)  sporządzania protokołu na okoliczność odbioru lokalu lub protokołu na okoliczność odmowy zda-

nia mieszkania w terminie określonym przez Zarządcę, 

e)  egzekwowania należności  wszystkimi dostępnymi i zgodnymi z prawem  sposobami  w  przypadku 

zdania lokalu, 

background image

 

25 

f)  podejmowanie  czynności  zmierzających  do  zwrotu    lokalu  poprzez  skierowanie  sprawy  na  drogę 

postępowania sądowego o eksmisję z zajmowanego lokalu w przypadku nie zdania lokalu w wy-
znaczonym terminie. 

 

13.  Przygotowanie kompletu dokumentów do wystosowania pozwu do sądu o eksmisję. W tym celu należy, 

przed  skierowaniem  sprawy  na  drogę  postępowania  sądowego,  przeanalizować  sytuację  dłużnika  i  w 
zależności  od  standardu  mieszkania,  sytuacji  materialnej  i  rodzinnej  dłużnika,  podejmować  działania 
stosowne do sytuacji, w szczególności: 

 

a)  wezwać dłużnika  na rozmowę i poinformować o: 

- możliwości zamiany mieszkania za zapłatą zobowiązań 
- możliwości ubiegania się o przekwalifikowanie zajmowanego mieszkania na lokal socjalny, 
- możliwości ubiegania się o przyznanie dodatku mieszkaniowego, 
- możliwości ubiegania się o pomoc finansową z Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, 
- możliwości zamiany mieszkania na mniejsze lub o gorszym standardzie z przejęciem zobowiązań 
- innych możliwościach ugodowego załatwienia sprawy, 

 

b)  przygotować dokumentację celem wszczęcia postępowania sądowego o eksmisję. 

 

14.  Przygotowanie i kierowanie pozwów do sądów o eksmisję. 

 

15.  Prowadzenie postępowania egzekucyjnego dotyczącego nakazów zapłaty , wyroków eksmisyjnych. 

 

16.  Występowanie  do  sądu  o  nadanie  nakazom  zapłaty  bądź  wyrokom  sądowym  klauzuli  wykonalności. 

Koszt wpisu sądowego i koszt uzyskania klauzuli wykonalności ponosi Zamawiający. 

 

17.  Uczestniczenie w czynnościach egzekucyjnych w terminach wyznaczonych przez komornika.  

 

18.  Składanie wniosków w czasie zajęcia ruchomości o przekazanie ich wierzycielowi pod dozór. Przewie-

zienie zajętych ruchomości do magazynu.  

 

19.  Ustalanie przez windykatorów miejsc pracy dłużników (niezależnie od czynności komorników) i stanu 

majątkowego dłużników. 

 

20.  Sporządzanie i przedkładanie sprawozdań z wyników windykacyjnych. 

 

21.  Analizowanie poszczególnych spraw o windykację długów, prowadzenie wymaganej korespondencji z 

komornikami, dłużnikami i pełnomocnikami stron. 

 

22.  Podejmowanie decyzji w sprawach o ewentualne zawieszanie postępowania egzekucyjnego na wniosek 

stron, przy uwzględnieniu  interesu wierzyciela. 

 

23.  Spisywanie ugód z dłużnikami. 

 

24.  Występowanie o umarzanie wierzytelności. 

 

25.  Interweniowanie w sprawach zadłużeń zagrożonych nieściągalnością. 

 

26.  Przeprowadzanie wywiadów środowiskowych. 

 

27.  Prowadzenie rejestru poszczególnych czynności według typów i rodzajów. 

 

28.  Uzgadnianie stanu kont i sald z najemcami. 

 

29.  Przygotowywanie kwartalnych informacji o dłużnikach. 

 

30.  Prowadzenie bieżącej współpracy z  Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie, Komornikami Sądowymi, 

itp. 

 

31.  Sporządzanie sprawozdań z działalności windykacyjnej na potrzeby Zamawiającego i GUS. 

 

background image

 

26 

32.  Prowadzenie  na  bieżąco  zestawień  dotyczących  podjętych  działań  windykacyjnych,  procesowych,  eg-

zekucyjnych, postępowania ugodowego, należności nieściągalnych i ich uprawdopodobniania. 

 

5.3.6. Czynności finansowe 

 

Do obowiązków Zarządcy w zakresie spraw finansowych należy: 
 

1.  Pobieranie od najemców z zarządzanego zasobu należności z tytułu czynszu i opłat związanych z korzysta-

niem z lokalu wynikających z obowiązujących przepisów prawa i zawartych umów. 

 

2.  Naliczanie i rozliczanie kaucji mieszkaniowych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz odprowadzanie 

w dniu pobrania  przez  Zarządcę kaucji  mieszkaniowej na  rachunek  wskazany przez  Zamawiającego, pro-
wadzony  przez Bank ......................................................... 

 

3.  Prowadzenie na bieżąco ewidencji przypisów należności czynszowych i innych opłat. 

 

4.  Przyjmowanie  od  najemców  i  dzierżawców  bez  opłaty  manipulacyjnej  wpłat  czynszów,  odszkodowań  i 

innych  opłat  w  punktach  kasowych  zlokalizowanych  w  lokalach  dostarczonych  przez  Zamawiającego. 
Wszelkie koszty związane z inkasem, a w szczególności koszty zabezpieczenia pomieszczenia kasy,  środ-
ków pieniężnych w kasie, konwoju,  przeliczenia gotówki  obciążają Zarządcę. 

 

5.  Przekazywanie w tym samym dniu środków pobranych za pośrednictwem kasy na rachunek wskazany przez  

Zamawiającego,  prowadzony  przez Bank ............................................... 

 

6.  Prowadzenie ewidencji analitycznej i pozabilansowej zarządzanego zasobu i zmian w wyżej wymienionych 

środkach trwałych zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz sporządzanie sprawozdań dla Gminy w tym 
zakresie. 

 

7.  Prowadzenie ewidencji przychodów i kosztów dla nieruchomości określonych w § 1 oraz przekazywanie jej 

Zleceniodawcy. 

 

8.  W przypadku zwrotu nieruchomości będących  w zarządzie Gminy przekazywanie  właścicielowi  nierucho-

mości oraz Zamawiającemu rozliczeń finansowych. 

 

9.  Prowadzenie pełnego rozliczenia finansowego poszczególnych nieruchomości. 

 

10.  Prowadzenie  komputerowego  naliczenia  czynszów  i  opłat  oraz  podatku  VAT  i  przekazanie  Gminie  do  15 

każdego  miesiąca  miesięcznej informacji,  na  nośniku  magnetycznym  w  formacie przez  strony  ustalonym, 
dotyczącej naliczonych i wpłaconych w danym miesiącu czynszów i opłat oraz podatku VAT, a także doko-
nanych wpłatach od najemców (lokatorów) i zaległościach w opłatach. 

 

11.  Sporządzanie  sprawozdań,  zestawień  i  analiz  dotyczących  naliczania  i  windykacji  czynszów  oraz  innych 

opłat według potrzeb i wymagań Zamawiającego. 

 

12.  Sporządzanie za okres roczny – w terminie do 20 dnia po upływie roku oraz za okresy kwartalne w terminie 

do 20 dnia po upływie kwartału sprawozdań ze zrealizowanych na rzecz Zamawiającego wpływów i uzgad-
nianie tych wpływów z ewidencją księgową prowadzoną przez Zamawiającego.  

 

13.  Sprawdzanie  pod  względem  rachunkowym,  formalnym  i  merytorycznym  faktur  za  dostawę  mediów  i  wy-

konane usługi związane z zarządzanym zasobem. Zarządca ponosi odpowiedzialność za zgodność kwot wy-
nikających z faktur z rzeczywistym zakresem usług. 

 

14.  Prowadzenie  analiz  zużycia  wody  w  budynkach  w  oparciu  o  odczyty  wodomierzy  głównych,  nie  rzadziej 

niż jeden raz na pół roku. 

 

15.  Analizowanie  kosztów  centralnego  ogrzewania  i  ciepłej  wody  użytkowej  oraz  na  tej  podstawie  ustalanie 

wysokości zaliczek dla odbiorców tych mediów (najemców). 

 

background image

 

27 

16.  Sporządzanie kalkulacji kosztów wytworzenia ciepła w kotłowniach lokalnych i na tej podstawie ustalanie 

zaliczek dla odbiorców ciepła z tych źródeł. 

 

17.  Przygotowywanie materiałów wyjściowych do sporządzanych rozliczeń kosztów ciepła przez specjalistycz-

ne firmy rozliczeniowe oraz weryfikacja tych rozliczeń, dla budynków posiadających podzielniki kosztów. 

 

18.  Okresowe  (roczne)  rozliczanie  kosztów  mediów  i  usług  świadczonych  dla  obsługi  budynków  i  mieszkań-

ców. 

 

19.  Przekazywanie indywidualnych rozliczeń użytkownikom mieszkań i lokali użytkowych i ściąganie na-

leżności z tego wynikających. 

5.3.6. Kary umowne 

 
1. 

W  przypadku  nieuzasadnionego  nie  wywiązania  się  lub  niewłaściwego  wywiązania  się  Zarządcy  z 

obowiązków określonych w niniejszej umowie, Zamawiający wzywa Zarządcę do bezzwłocznego usunięcia 
uchybień oraz ma prawo naliczyć karę umowną odpowiadającą wielkości wynagrodzenia za powierzchnię 
użytkową budynku, lokalu lub terenu niezabudowanego, na której obowiązki nie zostały wykonane. Potrą-
cenie nastąpi za okres, w którym występowały nieprawidłowości, nie krótszy niż 1 miesiąc, i może wynosić 
do 500 % należnego wynagrodzenia. 

 
2. 

W kontroli wykonania zadań określonych w umowie uczestniczą przedstawiciele obu stron. 

 
3. 

W  przypadku  znacznych  opóźnień  w  wykonywaniu  przez  Zarządcę  obowiązków  objętych  niniejszą 

umową  Gmina  wezwie  go do usunięcia  stwierdzonych  uchybień i  może potrącić  Zarządcy  w formie  kary 
umownej 30% ustalonego miesięcznego wynagrodzenia. 

 
4. 

W  przypadku  bezskuteczności  wezwania  do  usunięcia  stwierdzonych  uchybień  Zamawiający  może 

rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym. 

 
5.  Ustala się minimalny próg ściągalności należności budżetu miasta ( z wyłączeniem lokali socjalnych) obli-

czony  jako  stosunek  rzeczywistych  wpływów  czynszowych  (bieżących  i  zaszłych)  w  danym  miesiącu  do 
naliczonego w danym miesiącu przypisu na poziomie 90%. 

 
6.  W  przypadku  nie  uzyskania  wymaganego  w  ust.  1  progu  ściągalności,  Zamawiający  ma  prawo  potrącić 

Zarządcy wynagrodzenie w wysokości stanowiącej różnicę między rzeczywistymi wpływami a naliczonym 
w danym miesiącu przypisem. 

 
7.  W przypadku gdy roczny wskaźnik windykacji   (z wyłączeniem lokali socjalnych)   spadnie poniżej pozio-

mu 85 %   Zamawiający ma prawo rozwiązać umowę w trybie natychmiastowym.