1 

Frezowaniem  nazywany  jest  taki  sposób  obróbki  skrawaniem,  który  polega  na 

usuwaniu  materiału  przedmiotu  obrabianego  za  pomocą  wieloostrzowego  narzędzia 

skrawającego będącego bryłą obrotową. Jeżeli oś obrotu narzędzia, nazywanego frezem, jest 

równoległa do powierzchni obrabianej, to takie frezowanie nosi nazwę frezowania walcowego 

lub obwodowego, jeżeli natomiast oś obrotu freza jest prostopadła do powierzchni obrabianej, 

to takie frezowanie nazywane jest frezowaniem czołowym. 

 

Do frezowania rowków są używane: 

  frezy tarczowe (NFT), 

  frezy trzpieniowe (NFP), 

  frezy kątowe nasadzane (NFK), 

  frezy kątowe trzpieniowe (NFR) 

Rowki  o  przekroju  prostokątnym  są  wykonywane  na  frezarkach  poziomych  frezami 

tarczowymi  z  ostrzami  na  powierzchni  obwodowej  i  na  obu  powierzchniach  czołowych. 

Natomiast  na  frezarce  pionowej  rowki  proste  wykonujemy  frezami  trzpieniowymi.  Frezy 

tarczowe  i  trzpieniowe  należą  do  tzw.  frezów  wymiarowych,  ponieważ  szerokość  freza 

tarczowego  oraz  średnica  freza  trzpieniowego  określają  wymiar  szerokości  frezowanego 

rowka.  Do  frezowania  rowków  o  przekroju  trójkątnym  służą  frezy  kątowe  z  ostrzami  na 

powierzchniach  stożkowych  i  charakteryzują  się  kątem.  Rowki  o  przekroju  trapezowym, 

spełniające  przeważnie  rolę  prowadnic  wewnętrznych,  są  wykonywane  frezami 

trzpieniowymi kątowymi. Frezy te są przykładami frezów ogólnego przeznaczenia. 

Rowki prostokątne  mogą być  wykonywane  w przedmiotach płaskich  lub w wałkach. 

W  przedmiotach  płaskich  frez  ustawiamy  według  linii  traserskiej.  Frezowanie  rowków  w 

wałkach  w  produkcji  jednostkowej  odbywa  się  najczęściej  przy  zamocowaniu  przedmiotu 

obrabianego w kłach podzielnicy i konika, w produkcji seryjnej – w specjalnych uchwytach. 

Podstawowym  warunkiem  prawidłowego  wykonania  rowka  w  wałku  jest  symetryczność 

rowka względem osi wałka. Frezowanie rowków prostokątnych frezami tarczowymi (rys. 1 a 

i  b)  odbywa  się  na  pełną  głębokość  w  kierunku  od  konika  do  podzielnicy.  Frezem 

trzpieniowym  (rys.  1  c)  nie  wykonuje  się  rowka  od  razu  na  całą  głębokość,  lecz  stopniowo 

pogłębiając  rowek  za  każdym  przejściem  freza.  Tylko  bardzo  płytkie  rowki  możemy  za 

jednym  przejściem  freza  wykonać  na  pełną  głębokość.  Do  frezowania  rowków 

nieprzelotowych  frezami  trzpieniowymi  (palcowymi)  najlepiej  jest  wykonać  najpierw  dwa 

otwory  na  obu  końcach  i  następnie  wybrać  frezem  materiał  pozostały.  Rowki  o  dokładnym 

wymiarze  szerokości,  do  których  należą  rowki  na  wpusty,  frezowane  są  frezami 

 

2 

dwuostrzowymi do rowków na wpusty. Frezy dwuostrzowe pracują przy dużej liczbie przejść 

usuwając za każdym razem cienką warstwę materiału. 

 

Rysunek 1. Frezowanie rowków prostych:  

a) i b) frezami tarczowymi, c) frezem trzpieniowym 

 

Rowki  teowe  frezuje  się  za  pomocą  frezów  trzpieniowych  tarczowych  (rys.  2  a). 

Prowadnice  trapezowe  lub  rowki  trapezowe  należy  frezować  za  pomocą  frezów 

trzpieniowych kątowych (rys. 2 b). Rowki kątowe wykonuje się za pomocą frezów kątowych 

dwustronnych (rys. 2 c). 

 

Rysunek 2.  Frezowanie rowków kształtowych: a) frezem trzpieniowym tarczowym, b) 

frezem trzpieniowym kątowym, c) frezem tarczowym kątowym dwustronnym 

 

 

 

3 

Frezowanie rowków może być: 

  Przelotowe  -  rowki  długości  równej  powierzchni  ,  na  której  są  wykonane.  Rowki  te 

mają swobodne wyjście.  

  Nieprzelotowe  -  rowki  mniejszej  długości  niż  długość  powierzchni,  na  której  są 

wykonane. Rowki nieprzelotowe nie mają swobodnego wyjścia. 

  Jednostronnie przelotowe - z jednego końca mają swobodne wyjście. 

Rowki  przelotowe  wykonuje  się  zasadniczo  frezami  tarczowymi  z  uwagi  na  to,  że 

wydajność frezów tarczowych jest dużo większa niż wydajność frezów trzpieniowych. Rowki 

jednostronnie przelotowe oraz rowki nieprzelotowe mogą być wykonane frezami tarczowymi 

tylko  wtedy  ,  gdy  ze  względu  na  konstrukcję  przedmiotu  obrabianego  dopuszczalne  jest 

przedłużenie rowka o wielkość wyjścia freza tarczowego. Rowki nieprzelotowe gdzie na całej 

długości  wymagana  jest  ta  sama  głębokość  wykonujemy  tylko  frezami  trzpieniowymi 

(palcowymi). 

Przecinanie metali na frezarkach dokonuje się frezami piłkowymi metodą przecinania 

przeciwbieżnego,  albo  współbieżnego.  Lepiej  jest  stosować  przecinanie  współbieżne,  gdyż 

przy  przecinaniu  przeciwbieżnym  przecinany  przedmiot  jest  podrywany  do  góry  przez  frez. 

Materiały  grube  do  przecinania  mocujemy  w  imadłach.  Płaskowniki  lub  blachy  mocujemy 

bezpośrednio na stole frezarki podkładając pod nie papier co zapobiegnie ich wykrzywianiu. 

Aby  nie  uszkodzić  powierzchni  stołu  miejsce  przecinania  musi  znajdować  się  nad  rowkiem 

stołu  frezarki.  Przy  przecinaniu  metali  na  frezarkach  frezami  piłkowymi  bardzo  ważne  jest 

chłodzenie narzędzia. Chłodzenie cieczą chłodząco – smarującą jest konieczne, gdyż cienkie 

frezy piłkowe silnie się nagrzewają.