background image

ORGANIZACJA SŁUŻBY ZAGRANICZNEJ 

 

 

CENTRALNE ORGANY PAŃSTWOWE DLA STOSUNKÓW  

Z ZAGRANICĄ 

GŁOWA PAŃSTWA 

 

 

MINISTER SPRAW 

ZAGRANICZNYCH 

 

 

ORGANY ZAGRANICZNE 

 

MINISTERSTWO SPRAW 

ZAGRANICZNYCH 

 

 

PRZEDSTAWICIELSTWA DYPLOMATYCZNE 

 

 

AMBASADY 

 

POSELSTWA 

 

MISJE PRZY ORGANIZACJACH MIĘDZYNARODOWYCH 

 

INNE PLACÓWKI O UZNANYM STATUSIE DYPLOMATYCZNYM 

 

 

 

URZĘDY KONSULARNE

 

 

 

KONSULATY GENERALNE 

 

KONSULATY 

 

WICEKONSULATY 

 

AGENCJE KONSULARNE 

 

 

 

POZOSTAŁE PRZEDSTAWICIELSTWA I PLACÓWKI 

ZAGRANICZNE 

 

 

BIURA RADCY (ATTACHE) HANDLOWEGO 

 

BIURA KONSULA HANDLOWEGO (ŻEGLUGOWEGO) 

 

ATASZATY WOJSKOWE 

 

PLACÓWKI INFORMACYJNO – KULTURALNE  

 

      RZĄD 

background image

 

Protokół dyplomatyczny: 

 

1.  Ceremoniał dyplomatyczny regulujący formy 

obcowania 

2.  Reguły stosowane w korespondencji 

dyplomatycznej (protocole de chancelleries)  

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

 

 

 

Wyznaczniki etykiety biznesu 

 

– zasada precedencji 

– zasada dostosowania się 

– szacunek dla innych 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

background image

 

 

Kultury ekspresyjne i powściągliwe 

 

 

sposób wypowiadania się 

 

stopień akceptacji kontaktu dotykowego 

 

uścisk dłoni 

 

kontakt wzrokowy 

 

dystans przestrzenny  

 

 

 

 

 

 

 

background image

 

 

ZASADY PIERWSZEŃSTWA 

 

  GOŚĆ PRZED GOSPODARZEM  

  GOŚĆ Z ZAGRANICY PRZED GOŚCIEM Z 

KRAJU 

  KOBIETA PRZED MĘŻCZYZNĄ 

  STARSZY  RANGĄ  PRZED  MŁODSZYM 

RANGĄ 

 

 

 

 

 

 

background image

 

 

 

KLASY SZEFÓW MISJI 

 

I.  AMBASADOROWIE I NUNCJUSZE 

II.  POSŁOWIE I NUNCJUSZE 

III.  CHARGÉ D’AFFAIRES (EN PIED, AD INTERIM) 

 

 

 

 

 

 

background image

 
 

STOPNIE   DYPLOMATYCZNE  

W   POLSKIEJ   SŁUŻBIE   ZAGRANICZNEJ 

 

1. ambasador tytularny 

2. radca – minister 

3. I radca 

4. radca 

5. I sekretarz 

6. II sekretarz 

7. III sekretarz 

8. attache 

 

 

 

 

background image

 

 

 

KLASY KONSULÓW 

 

 

1. KONSUL GENERALNY 

 

2. KONSUL 

 

3. WICEKONSUL 

 

4. AGENT KONSULARNY 

 

 

 

 

 

background image

 

Precedencja stanowisk w Polsce 

 

1. Prezydent RP 

2. Marszałek Sejmu 
3. Marszałek Senatu 

4. Prezes Rady Ministrów 

5. Kardynał – Przewodniczący Konferencji 

    Episkopatu 

6. Wicemarszałek Sejmu 

7. Wicemarszałek Senatu 

8. Wiceprezesi Rady Ministrów 

9. Minister Kancelarii Prezydenta 

10. Minister Rady Ministrów 

11. Arcybiskup (katolicki, protestancki, 

      prawosławny), rabin, imam 

12. Ambasador 

13. Poseł 

14. Senator 

background image

 

15. Biskup 

16. Konsul 

17. Wojewoda 

18. Marszałek Sejmiku Wojewódzkiego 

19. Wicewojewoda 

20. Wicemarszałek Sejmiku Wojewódzkiego 

21. Prezydent Miasta 

22. Przewodniczący Rady Miasta  

23. Konsul Honorowy 

24. Wiceprezydent Miasta  

25. Wiceprzewodniczący Rady Miasta 

26. Członek Zarządu Miasta  

27. Członek Rady Miasta 

28. Rektor Uczelni 

29. Prezes Firmy 

30. Dyrektor Firmy 

 

10 

background image

 

 

HIERARCHIA MIEJSC 

PRZY STOLE PREZYDIALNYM 

 

 

 

 

      4      2      X      1      3       

 

 

 

 

 

 

 

11 

background image

Usytuowanie miejsca honorowego 

 

 
 
 
 
 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

X  - miejsce honorowe 

 

 

 
 
 

 

    

 

 

 
 
 

 

 

główne 

wejście

 

 

okna 

okna 

okna 

główne wejście 

12 

background image

 

 

ZASADY WYWIESZANIA FLAGI 

 

 

POWÓD WYWIESZANIA FLAGI 

 

GODZINY WYWIESZANIA 

 

ZASADY TRAKTOWANIA FLAGI 

 

WYWIESZANIE NA KILKA DNI 

 

ŻAŁOBA 

 

UMIESZCZANIE NA SAMOCHODZIE 

 

UMIESZCZANIE NA BUDYNKU 

 

WYWIESZANIE FLAGI WŁASNEJ I GOŚCIA 

 

WYWIESZANIE FLAG WIĘKSZEJ ILOŚCI PAŃSTW 

 

 

 

 

 

13 

background image

Hierarchia umieszczania flag 

 

 

1. Flaga RP 

2. Flaga innego państwa 

3. Flaga województwa 

4. Flaga powiatu 

5. Flaga gminy 

6. Flaga UE 

7. Flaga organizacji ogólnopolskiej 

8. Flaga organizacji międzynarodowej 

9. Flaga służbowa (policja, poczta, itp.) 

10.  Flaga  firmowa  (instytucji,  uczelni,  klubu 

sportowego itp.) 

11.  Flaga okolicznościowa 

 

 

 

14 

background image

 

 

ZASADY PIERWSZEŃSTWA PRZY 

PODPISYWANIU UMÓW 

BILATERALNYCH 

 

 nazwy  umawiających  się  stron,  instytucji, 

nazwiska itp., 

 język umowy 

 łączenie stron 

 pieczęcie 

 podpisy 

 

 

 

 

15 

background image

 

 

POWODY ODMOWY AGREMENT 

 

 

PERSONA TURPIS 

 

PERSONA INGRATA 

 

STOSUNKI RODZINNE 

 

 

 

 

 

 

 

 

16 

background image

 

 

ZAKOŃCZENIE MISJI DYPLOMATYCZNEJ 

 

 

ZMIANY USTROJOWE  

 

ZMIANY OSOBY MONARCHY  

 

UTRATA NIEPODLEGŁOŚCI  

 

PERSONA „NON GRATA”  

 

OSOBA „NIE DO PRZYJĘCIA”  

 

WYBUCH KONFLIKTU ZBROJNEGO  

 

ZERWANIE, ZAWIESZENIE STOSUNKÓW 

DYPLOMATYCZNYCH 

 

ODWOŁANIE SZEFA MISJI (CZŁONKA 

PERSONELU DYPLOMATYCZNEGO) 

 

 

 

17 

background image

 

 

PISMA CEREMONIALNE 

 

1. PISMA KANCELARYJNE 

np. listy uwierzytelniające, listy odwołujące, listy uroczyste 

 

2. PISMA GABINETOWE 

np. listy komisyjne, exequatur 

 

3. LISTY ODRĘCZNE 

 

4. ORĘDZIA 

 

 

 

 

 

18 

background image

 

 

PISMA URZĘDOWE 

 

A.   PISMA O RÓŻNYCH FORMACH 

1. 

NOTA PODPISANA  

2. 

NOTA SŁOWNA  

3. 

MEMORANDUM 

4. 

AIDE-MEMOIRE  

 

B. PISMA O RÓŻNYM PRZEZNACZENIU  

1. 

NOTA ZBIOROWA 

2. 

NOTY IDENTYCZNE 

3. 

NOTA OKÓLNA 

4. 

NOTA POUFNA I TAJNA 

5. 

NOTA AD REFERENDUM 

 

 

19 

background image

 

TYTUŁY WYSTĘPUJĄCE W KORESPONDENCJI 

DYPLOMATYCZNEJ 

 

 

 

TYTUŁY GODNOŚCI 

 

TYTUŁY POSIADANIA 

a). tytuły pełne 

b). tytuły niepełne 

c) tytuły skrócone 

 

EPITETY 

 

TYTUŁY POKREWIEŃSTWA 

 

TYTUŁY RODOWE 

 

TYTUŁY KURTUAZYJNE  

 

 

 

20 

background image

DORĘCZANIE I PRZESYŁANIE 

KORESPONDENCJI DYPLOMATYCZNEJ  

 

DORĘCZANIE PISM 

 

NA AUDIENCJI CEREMONIALNEJ  

 

NA AUDIENCJACH NIEUROCZYSTYCH 

 

ZA POŚREDNICTWEM LUB NA TERENIE 

PAŃSTWA TRZECIEGO  

 

PRZESYŁANIE PISM 

 

ZA POŚREDNICTWEM GOŃCA-POSŁAŃCA 

 

ZA POŚREDNICTWEM KURIERA 

DYPLOMATYCZNEGO 

 

ZA POŚREDNICTWEM POCZTY  

 

 

 

21 

background image

 

 

SPOSOBY REAKCJI NA OTRZYMANE 

PISMO DYPLOMATYCZNE 

 

 

1. Przyjęcie pisma dyplomatycznego 

2. Odrzucenie pisma dyplomatycznego 

3. Zwrot pisma dyplomatycznego 

4. Nieprzyjęcie pisma dyplomatycznego 

5. Zignorowanie otrzymanego pisma   

 

 

 

22 

background image

 

 

 

TYPY ROZMÓW PRZEDSTAWICIELI 

DYPLOMATYCZNYCH 

 

 

 

1. ROZMOWA NEGOCJACYJNA 

2. ROZMOWA INFORMACYJNA 

3. DEMARCHE (PROTEST DYPLOMATYCZNY) 

4. INTERWENCJA DYPLOMATYCZNA  

 

 

 

 

 

 

 

23 

background image

 

 

ABC ROZMOWY TELEFONICZNEJ 

 

1.  Nie mamrocz pod nosem 

2.  Mów powoli 

3.  Nie mów monotonnie 

4.  Staraj się, żeby twój głos tchnął energia 

5.  Uśmiechaj się od czasu do czasu 

6.  Mikrofon – około 3 cm od ust 

7.  Kontroluj swój akcent 

8.  Żadnej konsumpcji w trakcie rozmowy  

 

 

 

 

24 

background image

 

 

 

 

 

Wizyty zagraniczne 

najważniejszych osobistości państwowych 

 

─ wizyta państwowa 

─ wizyta oficjalna 

─ wizyta robocza  

 

 

 

 

 

 

25 

background image

 

WIZYTY DYPLOMATYCZNE 

 

PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA CEL I FORMĘ: 

 

 

WIZYTY UROCZYSTE 

 

WIZYTY KURTUAZYJNE 

 

WIZYTY ROBOCZE (ROBOCZE KONTAKTY OSOBISTE) 

 

WIZYTY PRYWATNE (TOWARZYSKIE KONTAKTY DYPLOMATYCZNE) 

 

PODZIAŁ ZE WZGLĘDU NA MIEJSCE WIZYTY: 

 

WIZYTY U PRZEDSTAWICIELI WŁADZ CENTRALNYCH 

 

WIZYTY U PRZEDSTAWICIELI WŁADZ TERENOWYCH 

 

WIZYTY W KORPUSIE DYPLOMATYCZNYM 

 

 

 

 

26 

background image

 

 

PROCEDURA SKŁADANIA WIZYT 

 

KOLEJNOŚĆ SKŁADANIA WIZYT 

WIZYTY ZE WSPÓŁMAŁŻONKIEM CZY ODDZIELNIE 

ROZKŁAD WIZYT W CZASIE 

CZAS I MIEJSCE WIZYT 

UZGADNIANIE WIZYT 

PRZEBIEG WIZYTY  

 

 

 

 

 

 

27 

background image

 

 

ZASADY UKŁADANIA PROGRAMU 

 

 

priorytet 

– 

załatwianie 

problemów 

merytorycznych 

 

czas na kontakty towarzyskie, zwiedzanie 

 

prywatność podczas weekendu 

 

skład delegacji witającej  

 

 

 

 

 

 

 

28 

background image

 

 

 

 

RODZAJE BILETÓW WIZYTOWYCH 

 

 

URZĘDOWE 

 

PRYWATNE 

 

WSPÓLNE  

 

 

 

 

 

 

29 

background image

 

 

 

Bilet wizytowy dyplomatyczny 

 

 

zasady pisania na bilecie 

 

 

skróty korespondencyjne 

 

 

zasady stosowania skrótów korespondencyjnych 

 

 

zasady wręczania/przesyłania 

 

 

 

 

 

30 

background image

 

UMOWNE INICJAŁY STOSOWANE NA 

KARTACH WIZYTOWYCH 

 

p.f. 

 

gratulacje, powinszowania 

p.r. 

 

podziękowanie 

p.p.  

 

przedstawienie osoby, 
której kartę załączamy 

p.f.c. 

 

dla zawarcia znajomości 

p.c. 

 

kondolencje 

p.p.c. 

 

pożegnanie 

p.f.N.A. 

 

życzenia z okazji Nowego 
Roku 

p.f.F.N. 

 

życzenia z okazji święta 
narodowego 

 

 

31 

background image

 

WRĘCZANIE BILETÓW WIZYTOWYCH 

 

 

moment wręczania 

 

spotkanie umówione 

 

spotkanie przypadkowe 

 

wręczanie starszej osobie 

 

zmiana pracy 

 

sposób wręczania 

 

tylko raz tej samej osobie 

 

indywidualnie (między dwiema 
osobami) 

 

nie wręczać podczas posiłku 

 

wygląd wizytówki 

 

32 

background image

 

 

 

ZASTOSOWANIE BILETÓW WIZYTOWYCH 

 

1. ZAMIAST WIZYTY 

2. ZAMIAST LISTU 

3. PRZEDSTAWIANIE  

 

 

 

 

 

 

33 

background image

 

ZAPROSZENIE – TREŚĆ 

 

Informacje podstawowe 

 

kto zaprasza 

 

kogo zaprasza 

 

na kiedy 

 

na co (cocktail, obiad, lunch itp.) 

 

na którą godzinę 

 

 w jakim miejscu 

 

z jakiej okazji 

 

Informacje dodatkowe 

 

przewidywany ubiór 

 

potwierdzenie obecności 

 

 

34 

background image

 

 

 

 

 

s. t. – sine tempore 

c. t. – cum tempore 

 

 

 

 

 

 

 

35 

background image

STRÓJ OBOWIĄZUJĄCY 

 

1. STRÓJ GALOWY 

FRAK: 

WHITE TIE 
CRAVATE BLANCHE 
HABIT 
FULL DRESS
 

 

2. STRÓJ WIECZOROWY 

SMOKING: 

BLACK TIE 
CRAVATE NOIR 

 

3. STRÓJ WIZYTOWY 

STRÓJ CIEMNY: 

DARK SUIT 
INFORMAL 
TENUE DE VILLE  

 

4. STRÓJ WEDŁUG UZNANIA OSOBY 

ZAPRASZANEJ 

STRÓJ SWOBODNY: TENUE DE FÊTE    
             

(STRÓJ NIEZOBOWIĄZUJĄCY) 

36 

background image

 

 

śniadanie/lunch 

ubranie wizytowe (jaśniejsze odcienie) 

ubranie spacerowe 

suknie wizytowe, kostium 

 

obiad, przyjęcia bufetowe (bankiety) 

 

 

ubranie wizytowe, smoking, frak 

 

lampka wina, koktajle 

 

 

ubranie wizytowe lub spacerowe 

 

 

 

 

 

37 

background image

 

PORY WYDAWANIA PRZYJĘĆ 

 

 

1. PRZYJĘCIA ODBYWAJĄCE SIĘ NA SIEDZĄCO 

 

 

ŚNIADANIE (ŚNIADANIE BUFETOWE) 

– 12.30 – 14.30  (POCZĄTEK) 

 

OBIAD (OBIAD BUFETOWY) 

– 19.00 – 20.30  (POCZĄTEK) 

(KRAJE POŁUDNIOWE  – 19.00 – 21.00) 

 

KAWY, HERBATKI 

–  POCZĄTEK 16.00 
–  KONIEC 18.30 

 

 

2. PRZYJĘCIA ODBYWAJĄCE SIĘ NA STOJĄCO 

 

 

LAMPKA WINA

*

 

–  12.00 – 13.00  (POCZĄTEK) 

 

COCKTAILE

*

 

–  POCZĄTEK 16.00 
–  KONIEC 20.00 

 

PRZYJĘCIA Z BUFETEM 

 

–  19.00 –20.30 (POCZĄTEK) 
 

 

*

podaje się czas trwania  

 

38 

background image

 

 

BIZNES LUNCH I OBIAD BIZNESOWY 

 

 

uzgodnienie terminu i miejsca 

 

przybycie do lokalu i wybór stolika 

 

ubiór 

 

dobór dań 

 

tematyka rozmów 

 

płacenie rachunku 

 

 

 

 

 

 

39 

background image

 

Typy stołów 

 

 

stół kwadratowy (square table) 

 

stół okrągły (circular table) 

 

stół prostokątny (rectangular table) 

 impériale 

 

stół owalny (oval table) 

 

stół w podkowę (U-shaped table) 

 

stół w grzebień (E-shaped table) 

_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ 

 

stół główny (head table)  

 

 

 

40 

background image

 

Kolejność dań 

 

1. Przystawka

*

 

2. Zupa 

3. Danie rybne 

4. Danie mięsne 

5. Sery 

6. Deser 

7. Owoce 

8. Kawa 

 

*

gdy  menu  przewiduje  dwie  przystawki:  zimną  i  gorącą,  to 

zimna – przed zupą, a gorąca – po zupie. 

 

 

 

41 

background image

 

Dobór napojów do poszczególnych dań 

 

przystawki 

– wódki, wina 

wytrawne 

ryby, 

dania 

jaj, 

ostrygi, raki 

– białe wytrawne 

potrawy z grzybów 

– czerwone wytrawne 

mięso 

– czerwone wytrawne  
   (w Polsce do drobiu 
   często białe) 

sery 

– czerwone wytrawne 

deser 

– szampan, miód, 
   portwajn, portugalska 
   madera, wina słodkie 
   i półsłodkie 

kawa 

– koniak, winiak, likiery 

 

 

42 

background image

 

Dobór menu 

 

Zasady ogólne 

 

punkt  wyjścia:  danie  główne;  pora  roku, 

pogoda 

 

wewnętrzne zharmonizowanie menu 

 

zróżnicowanie menu 

 

kolorystyka dań 

 

Podejmowanie gości zagranicznych  

 

upodobania i uprzedzenia narodowe 

 

zakazy religijne 

 

częste  podejmowanie  tych  samych  gości 

(zmiana menu)  

 

43 

background image

 

 

ZAKOŃCZENIE PRZYJĘCIA 

 

 

Sygnalizowanie  końca  posiłku  (kiedy, 

kto, jak) 

 

Podawanie kawy w osobnym saloniku 

 

Opuszczanie domu gospodarza 

 

Podziękowanie za przyjęcie  

 

 

 

 

 

 

44 

background image

 

KWIATY 

 

 

KOLORYSTYKA 

 

ILOŚĆ 

 

SPOSOBY PRZEKAZYWANIA 

 

UWAGI DODATKOWE  

 

 

 

 

 

45 

background image

 

UPOMINKI 

 

 

OKAZJE 

 

DOBÓR UPOMINKÓW 

 

WRĘCZANIE UPOMINKÓW 

 

PRZYJMOWANIE UPOMINKÓW 

 

 

 

 

 

 

 

46 

background image

Precedencja stanowisk w Polsce 

 

Kraj 

1.  Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 
2. 

Marszałek Sejmu 

3. 

Marszałek Senatu 

4.  Prezes Rady Ministr

ów 

5. 

Kardynał – Przewodniczący Konferencji Episkopatu 

6. 

Wicemarszałek Sejmu 

7. 

Wicemarszałek Senatu 

8. 

Wiceprezesi Rady Ministrów 

9.  Minister Kancelarii Prezydenta 
10.  Minister 

– członek Prezydium Rządu 

11. 

Minister Rady Ministrów 

12. 

Prezes Trybunału Konstytucyjnego 

13. 

Prezes Sądu Najwyższego 

14.  Arcybiskup  
15.  Ambasador 
16.  Prezes Narodowego Banku Polskiego  
17. 

Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego 

18. 

Prezes Najwyższej Izby Kontroli 

19.  Rzecznik Praw Obywatelskich 
20. 

Prezes Instytutu Pamięci Narodowej 

21. 

Przewodniczący Komisji Sejmowej 

22. 

Przewodniczący Komisji Senackiej 

23. 

Poseł 

24.  Senator 
25.  Biskup 
26.  Szef Kancelarii Prezydenta 
27.  Szefowie Kancelarii Sejmu i Senatu 
28. 

Szef Kancelarii Prezesa Rady Ministrów 

29.  Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego 
30.  Sekretarz stanu 
31.  Podsekretarz stanu 
32. 

Kierownik urzędu centralnego 

33.  Konsul 

 
 

Województwo 
 

1. 

Wojewoda i prezydent miasta stopnia wojewódzkiego 

2. 

Marszałek Województwa 

3. 

Przewodniczący Sejmiku Województwa  

4. 

Wicewojewoda i wiceprezydent miasta w stopnia wojewódzkiego 

5.  Prezes Regionalnej Izby Obrachunkowej 
6. 

Przewodniczący Samorządowego Kolegium Odwoławczego 

7. 

Wicemarszałek Województwa 

8. 

Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa 

9. 

Członek Zarządu Województwa 

10. 

Radny Sejmiku Województwa 

11. 

Dyrektor generalny Urzędu Wojewódzkiego 

12. 

Skarbnik Województwa 

13. 

Szef rządowej administracji zespolonej (wojewódzki komendant, kurator, inspektor) 

 

 
 

background image

Powiat 
 

1.  Prezydent Miasta (miasto na prawach powiatu) 
2.  Starosta Powiatu 
3. 

Przewodniczący Rady Miasta (miasto na prawach powiatu) 

4. 

Przewodniczący Rady Powiatu 

5.  Konsul Honorowy 
6.  Z-ca Prezydenta Miasta (miasto na prawach powiatu) 
7.  Wicestarosta 
8.  Wiceprz

ewodniczący Rady Powiatu 

9. 

Członek Zarządu Powiatu 

10. 

Członek Rady Powiatu 

11.  Sekretarz Powiatu 
12.  Skarbnik Powiatu 
13.  Szef administracji zespolonej (powiatowy komendant, inspektor) 

 

Gmina 
 

1.  Burmistrz Gminy (gm. miejska lub miejsko-

wiejska z siedzibą w mieście) / Wójt Gminy 

(gm. wiejska lub miejsko-

wiejska z siedzibą poza miastem) 

2. 

Przewodniczący Rady Miasta/Miejskiej/Gminy (w zależności od typu gminy: miejska, 
miejsko-wiejska, wiejska) 

3.  Z-

ca Burmistrza/Wójta 

4. 

Wiceprzewodniczący Rady Miasta/Miejskiej/Gminy 

5. 

Członek Rady Gminy 

6.  Sekretarz Gminy 
7.  Skarbnik Gminy 
8. 

Sołtys/Przewodniczący zarządu dzielnicy (osiedla) 

9. 

Przewodniczący Rady Osiedla 

10. 

Członek Rady Osiedla 

 
 

UWAGA:  Zasada  ogólna  powyższego  brzmi:  władza  świecka  przed  duchowną, 
ustawodawcza  przed  wykonawczą  w  obrębie  danego  szczebla  (centralny,  wojewódzki, 
powiatowy,  gminny),  szef  zawsze  przed  zastępcą,  ale  wiceszef  wyższego  szczebla 
terytorialnego  (np.  województwa)  lub  organizacyjnego  (np.  Sejmu)  przed  szefem  szczebla 
niższego.  Od  tej  listy  istnieje  szereg  wyjątków  dotyczących  np.  tego  czy  wita  gości 
gospodarz, czy też wita ich występujący na otwarciu główny mówca (np.  referent wykładu 
inauguracyjnego, który winien zacząć zawsze od powitania gospodarza niezależnie od jego 
miejsca na drabinie ważności protokolarnej). Ponadto, jeżeli w ramach danego szczebla np. 
Prezydent  Miasta,  wśród  zaproszonych  gości  znajduje  się  (znajdują  się)  prezydent 
(prezydenci) innego miasta, to w pierwszej kolejności witamy miejscowego. 

 

Należy  też  dodać,  że  w  Polsce  nie  ma  oficjalnie  ustalonej  precedencji  stanowisk. 

Niektóre  zasady  wynikają  z  tradycji  i  kurtuazji.  Np.  w  Polsce  istnieje  tradycja  honorowego 
pierwszeństwa stanu duchownego przed świeckim. 

 

W  przypadku,  gdy  osoba  zajmująca  wysokie  stanowisko  deleguje  w  swoim  imieniu 

przedstawiciela,  to  nie  korzy

sta  on  z  precedencji  osoby,  która  go  delegowała.  Obowiązuje 

wówczas osobista precedencja osoby delegowanej.