GALWANIZACJA I JONOFOREZA - ćwiczenia
1
30.11.2009
ELEKTROTERAPIA
Dział fizykoterapii, w którym do celów terapeutycznych stosuje się prąd stały oraz prądy małej,
średniej i wielkiej częstotliwości.
GALWANIZACJA
Zabieg miejscowy z wykorzystaniem prądu stałego, polegający na przepływie prądu w ciele
pacjenta pomiędzy dwiema elektrodami. Prąd ten nie zmienia kierunku oraz wartości natęŜenia
w czasie. Ten rodzaj prądu nie powoduje skurczu mięśni (ewentualne wywołanie skurczu
mięśni moŜe pojawić się podczas szybkiego włączenia napięcia – nagły skok napięcia).
Rodzaje elektrod:
1.
Elektrody płaskie:
- z taśmy cynkowej,
- węglowe.
2. Elektrody specjalne
- dyskowa (na okolice gałek ocznych, uszu),
- wałeczkowa (galwanizacja labilna),
- Bergoniego tzw. półmaska (na okolice twarzy).
Podział galwanizacji:
1.
Ze względu na ułoŜenie elektrod
- podłuŜne (elektrody ułoŜone na jednej płaszczyźnie lub wzdłuŜ przebiegu osi kości
długiej kończyny),
- poprzeczne (elektrody umieszczone są naprzeciw siebie i ułoŜone tak, Ŝe prąd
przepływa przez wymiar poprzeczny kończyny)
2.
Ze względu na sposób wykonywania zabiegu
- stabilne,
- labilne.
3.
Ze względu na elektrodę czynną
•
anodowa (+) – działanie przeciwbólowe, kojące, uspokajające, zmniejsza
pobudliwość nerwów i mięśni (czerwone)
- wytworzenie reakcji kwaśnej,
- ścinanie białka tkankowego,
- wzrost koncentracji jonów H,
- kataforeza: ruch dodatnio naładowanych cząsteczek ku katodzie (-).
•
katodowa (-) – działanie przekrwienne, pobudzające, draŜniące, zwiększa
pobudliwość nerwów i mięśni (czarna)
- wytworzenie reakcji zasadowej,
- reakcje o charakterze martwicy rozpływanej,
- wzrost koncentracji jonów OH,
- anaforeza: ruch ujemnie naładowanych cząsteczek ku anodzie (+).
Elektroda czynna (lecznicza) – wywołuje efekt leczniczy
Elektroda bierna – zamyka obwód
Rozmiar elektrod – decyduje o gęstości przepływającego prądu, jest to stosunek natęŜenia
prądu do powierzchni elektrody wyraŜonej w cm
2
,
przez którą przepływa prąd.
J = I/S
I – natęŜenie
S – powierzchnia elektrody
GALWANIZACJA I JONOFOREZA - ćwiczenia
2
Sugerowane natęŜenie prądu w zaleŜności od powierzchni:
- 24 cm
2
– 2,5 mA
- 36 cm
2
- 3,5 mA
- 72 cm
2
– 7 mA
Aby być pewnym czy powyŜsze wartości nie są przekroczone, naleŜy podzielić wyjściowe
natęŜenie prądu (wartość skuteczną) przez powierzchnię elektrody w cm
2
; otrzymana wartość
powinna być mniejsza niŜ 2 mA/cm
2
.
Czas trwania:
- 10-30 min (przeciętnie 15 min),
- codziennie, co 2 dzień,
- cykl 10-20 zabiegów.
Działanie brzegowe:
Charakteryzuje się nadmiernym zagęszczeniem prądu na sąsiadujących ze sobą krawędziach
elektrod, objawiające się nadmiernym odczynem naczyniowym lub uszkodzeniem tkanki.
Zwiększenie gęstości prądu moŜe równieŜ wystąpić przypadku, gdy powierzchnie elektrod nie
są równe lub, gdy podkład nie przylega.
Dawka zaleŜy od:
- powierzchni elektrody czynnej,
- czasu trwania,
- rodzaju i umiejscowienia schorzenia.
Dawkę słabą od 0,001-0,1 mA/cm
2
stosuje się w przypadku:
- uŜycia małych elektrod o powierzchni 10-20 cm
2
,
- w podostrym stadium schorzenia,
- długotrwałego przepływu prądu.
Dawka średnia do 0,3 mA/cm
2
.
Dawkę mocną do 0,5 mA/cm
2
stosuje się w przypadku:
- uŜycia duŜych elektrod,
- w przewlekłych schorzeniach,
- krótkotrwałego przepływu prądu.
Warunki bezpieczeństwa elektroterapii:
- aparat powinien stać na suchej i równej powierzchni, a takŜe powinien być zabezpieczony
przed upadkiem i zalaniem,
- skóra w miejscu zabiegu powinna być czysta, wolna od makijaŜu oraz odtłuszczona,
- stwierdzenie skaleczeń i znacznych zmian troficznych skóry wyklucza moŜliwość prowadzenia
zabiegu (małe uszkodzenia skóry moŜna zabezpieczyć wazeliną lub niewielkim fragmentem
folii),
- podkłady i woreczki wiskozowe powinny być zwilŜone ciepłą wodą,
- podkład właściwy powinien mieć grubość 1-2 cm,
- elektrody powinny dokładnie przylegać całą powierzchnią do okolicy zabiegowej (niedokładne
przyleganie moŜe doprowadzić do poparzenia tkanki),
- niedopuszczalne jest przesuwanie elektrod w trakcie trwania zabiegu (odpowiednia
stabilizacja elektrod – elastyczne pasy, bandaŜ, woreczki z piaskiem),
- przyłoŜone elektrody naleŜy zabezpieczyć wodoodpornym materiałem (najczęściej folią), tak,
aby nie pomoczyć równieŜ kozetki, na której pacjent leŜy,
- niedopuszczalne jest czucie kłucia, pieczenia, parzenia, swędzenia przez pacjenta pod
elektrodami podczas zabiegu (w takiej sytuacji naleŜy przerwać zabieg i sprawdzić poprawność
ułoŜenia elektrod, stopień ich zuŜycia, ewentualne uszkodzenie kabli doprowadzających, czy
wilgotność podkładów – mogą być zbyt suche).
GALWANIZACJA I JONOFOREZA - ćwiczenia
3
Wskazania:
- nerwobóle,
- przewlekłe zapalenia nerwów, korzeni, splotów,
- zespoły bólowe w chorobie zwyrodnieniowej,
- zaburzenia krąŜenia obwodowego,
- poraŜenie wiotkie,
- utrudniony zrost kości.
Przeciwwskazania:
- ropne zapalenie skóry i tkanek miękkich,
- wypryski,
- stany gorączkowe,
- zaburzenia czucia,
- choroby tarczycy,
- poraŜenie spastyczne,
- ciąŜa,
- nowotwory,
- czynna gruźlica,
- wszczepiony rozrusznik serca,
- zakrzepy.
JONOFOREZA
Zabieg elektroterapii polegający na wprowadzeniu leku w głąb tkanki przy pomocy prądu
stałego. Do tego rodzaju zabiegu stosowane są leki, które ulegają dysocjacji elektrolitowej:
kwasy, zasady i sole.
Metodyka jak w galwanizacji.
Anaforeza i kataforeza
Przeciwwskazania:
1.
Wynikające ze stosowania leku:
- uczulenia na salicylany,
- w przypadku histaminy i lidokainy zaleca się wykonanie próby uczuleniowej,
- nie stosuje się histaminy u osób mających skłonności do alergii, chorujących na astmę
oskrzelową,
- stosowanie leków od małych dawek.
2. Wynikające ze stosowania prądu
- uszkodzenie skóry,
- infekcje,
- zakrzepowe zapalenie Ŝył,
- ostra gorączka,
- ciąŜa,
- nietolerancja.