plik

Publikacja ta opracowana została w ramach międzynarodowego projektu

“LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych — podnoszenie kwalifikacji nauczycieli

i trenerów” projekt partnerski (Leonardo da Vinci Partnership 2009) realizowanego

w ramach programu Uczenie Się przez Całe Życie.

Autorzy

Polska: SPOŁECZNA WYŻSZA SZKOŁA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI I ZARZĄDZANIA

www.swspiz.pl

Eugeniusz Brzuska, Michał Chmielecki, Renata Figlewicz, Marta Kędzia,
Izabela Kołodziejczyk-Olczak, Marta Łuczak, Patrycja Łuczak, Magdalena Łużniak-
Piecha, Maria Tatarska.

oraz gościnnie Pilar Matas z Hiszpanii.

Redakcja naukowa: Izabela Kołodziejczyk-Olczak

Redakcja techniczna: Bartłomiej Kącicki, Magdalena Kącicka

Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów” projekt partnerski

(Leonardo da Vinci Partnership 2009) — numer projektu 2009-1-PL1-LEO04-05152 1

Wszystkie prawa zastrzeżone. Przedruk i rozpowszechnianie materiału z niniejszej publikacji jest dozwolony

wyłącznie na zasadach niekomercyjnych, pod warunkiem podania źródła.

Ten projekt został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej (Program LLP – Leonardo da Vinci).

Projekt i publikacja odzwierciedlają jedynie stanowisko ich autora i Komisja Europejska nie ponosi odpowiedzialności

umieszczoną w nich zawartość merytoryczną.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

OPIS PROJEKTU

— Marta Kędzia

Niniejsza  publikacja  jest  efektem  intensywnych  prac
ekspertów  biorących  udział  w dwuletnim  projekcie  LaPeCo  —
Laboratorium  Kompetencji  Społecznych  —  podnoszenie
kwalifikacji  nauczycieli  i trenerów

realizowanym w ramach

programu  Uczenie  się  przez  całe  życie  —  Partnerstwo
Leonardo  da  Vinci  przez  instytucje  z Hiszpanii,  Belgii  i Polski
w latach 2009-2011.

Aby  przedstawić  główne  założenia  projektu,  postaramy  się
odpowiedzieć  na  trzy  podstawowe  pytania:  dlaczego  ten
projekt  powstał,  jakie  były  cele  partnerów  i jakie  są
oczekiwane rezultaty LA.PE.CO.?

Przyczyna

Badania pokazują, że uczącym się dorosłym brak kompetencji personalnych niezbędnych
do efektywnej pracy zawodowej, takich jak komunikacja interpersonalna, radzenie sobie
ze stresem, autoprezentacja itp.

Powodem może być fakt, że nie rozwijają oni tych ważnych umiejętności intensywnie
w procesie uczenia się, ponieważ ich nauczyciele koncentrują się bardziej na samej treści
kursu niż na zachęcaniu uczniów do rozwijania umiejętności personalnych.

środowisku

korporacyjnym

zachodzą

zmiany

związane

z globalizacją,

umiędzynarodowieniem, pracą w środowisku zróżnicowanym kulturowo, wdrażaniem
nowych technologii na wielką skalę.

Zmiany  w przedsiębiorstwach  wiążą  się  ze  spłaszczeniem  struktury  organizacji,
powstawaniem  przywództwa  transformacyjnego,  silnym  ukierunkowaniem  na  klienta,
stosowaniem  elastycznych  technik,  naciskiem  na  pracę  w grupie,  podejściem
procesowym, rosnącym znaczeniem zarządzania wiedzą. W takich warunkach pracownicy
narażeni są na nasilający się stres wynikający z braku równowagi między pracą a życiem
prywatnym,  konieczności  budowania  kariery,  zdobywania  wiedzy,  niepewności
zatrudnienia.

Rozwój kompetencji personalnych pozwoli im bardziej efektywnie funkcjonować w tym
złożonym i niespokojnym środowisku.

Cel

Celem projektu jest wymiana metod i technik szkoleniowych służących nauczaniu
„umiejętności personalnych‖ pomiędzy partnerami projektu, a także zbudowanie
długoterminowej współpracy między instytucjami zajmującymi się nauczaniem dorosłych
w Europie.

Beneficjenci bezpośredni: trenerzy i nauczyciele osób dorosłych.

LA.PE.CO — Laboratory of Personal Competences — Improving qualifications of

teachers and trainers

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

Beneficjenci pośredni: uczący się dorośli pragnący rozwijać swoje umiejętności
personalne.

Rezultaty

Oto najważniejsze rezultaty projektu:



raport oraz publikacja odnoszące się do nauczania umiejętności społecznych
w krajach partnerskich,



strona internetowa projektu www.lapeco.eu stanowiąca forum prezentacji i wymiany
materiałów zebranych w ramach projektu,



zbiór ćwiczeń ułatwiających rozwój umiejętności społecznych,



europejska bibliografia dotycząca rozwoju umiejętności personalnych,



warsztaty prowadzone w każdym z państw członkowskich, z udziałem trenerów
i nauczycieli osób dorosłych,



utworzenie europejskiego zespołu ekspertów zajmujących się kompetencjami
miękkimi.

Projekt umożliwia doskonalenie kwalifikacji zawodowych nauczycieli i trenerów osób
dorosłych, do których jest adresowany.

Wyjątkową cechą projektu jest nacisk, jaki położono w nim na rozwijanie kompetencji
własnych, w ścisłym powiązaniu z podejściem biznesowym.

Marta Kędzia

Koordynator projektu

ZBIÓR ĆWICZEŃ

Intencją  autorów  opracowujących  koncepcję  projektu  było  stworzenie  zbioru  ćwiczeń,
gotowych  szablonów,  przydatnych  podczas  pracy  w dorosłymi  uczestnikami  kursów,
studentami  lub  stażystami.  Utworzono  wzorzec  opisu  ćwiczeń,  który  został  następnie
uzupełniony przez trenerów i nauczycieli z Polski, Belgii i Hiszpanii.

Poniżej znajduje się przegląd ćwiczeń.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

KWADRATY W CZĘŚCIACH

AUTOR

Pilar Matas (Hiszpania)

ŹRÓDŁO

http://www.wfh.org/3/docs/Publications/Hemo_Org_Resources/HOD4_Group_Dynamics_SP.pdf

http://www.GERZA.com/dinamicas/categorias/todas/todas_dina/images/cuadros_rotos.GIF

CELE



Zrozumienie, że praca zespołowa stanowi skuteczny sposób rozwiązywania
problemów.



Uświadomienie, że upór w pracy zespołowej stanowi przeszkodę.



Nauczenie się, że głównym powodem by pracować zespołowo, jest
osiągnięcie wspólnego celu a nie uzyskanie osobistych korzyści czy
indywidualnego sukcesu.

OPIS

Organizujemy podgrupy, każda po 6 osób, i sadzamy je przy stołach.

Grupa wybiera 1 osobę jako obserwatora gry, który będzie obserwował i notował
wszystko co się wydarzy.

Następnie każdej podgrupie wręczamy zestawy pociętych kwadratów, po 1 kopercie
dla każdego uczestnika. Mówimy im, że nikt nie może otworzyć koperty zanim
padnie polecenie zrobienia tego. Wszyscy muszą zacząć w tym samym czasie.

“Celem  ćwiczenia  jest  ułożenie  przez  was  wszystkich  możliwych,  identycznych
kwadratów.  W tym  celu  otrzymujecie  kopertę  z częściami.  Niemniej  nie  będziecie
w stanie  złożyć  kwadratu  z elementów  znajdujących  się  w waszej  kopercie;
potrzebne wam będą również elementy od waszych kolegów. Aby wykonać zadanie,
będziecie  musieli  oddać  niepotrzebne  części  i poprosić  o inne.  Elementy  można
przekazywać  w kierunku  odwrotnym  do  ruchu  wskazówek  zegara.  Należy
przestrzegać pewnych reguł:

1. Nie wolno wam się porozumiewać z kolegami ani werbalnie, ani

niewerbalnie.

2. Nie wolno wam prosić partnera o potrzebne części, ani wskazywać ich

w jakikolwiek sposób.

3. Wszystkie części należy wręczać w kierunku przeciwnym do ruchu

wskazówek zegara.

4. Części muszą być przekazywane pojedynczo i nie wolno wam sygnalizować

w żaden sposób, że czekacie zbyt długo bądź, że zabrakło wam elementów.

5. Ćwiczenie jest skończone, gdy wszyscy macie już całe kwadraty o takich

samych wymiarach.

Przed rozpoczęciem gry, mówimy uczestnikom, że to ćwiczenie polega na rywalizacji
i że zespół, który skończy pierwszy musi głośno powiedzieć ―zrobione‖. Następnie
wszyscy muszą się wstrzymać swoją pracę. Po wyjaśnieniu i wytłumaczeniu
wątpliwości można zacząć ćwiczenie

Po skończeniu ćwiczenia obserwatorzy muszą powiedzieć pozostałym co widzieli.
Ewentualne zagadnienia do poruszenia:



Kto chciał oddać kawałki układanki?



Czy ktoś rozebrał swój kwadrat widząc, że inni nie byli w stanie skończyć
swojego?



Czy ktoś miał problemy ze swoimi częściami, ale nie chciał się poddać?



Kiedy grupa rozpoczęła współpracę?



Czy był ktoś, kto nie przestrzegał reguł?

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

CZAS TRWANIA

30 minut: 15 minut na wykonanie kwadratów i kolejne 15 minut na końcową
dyskusję.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Kompetencja  organizowania  i zarządzania,  jako  ustalenie  stosownych
wytycznych,  przestrzeganych  przez  wszystkich  członków  zespołu,
wyznaczenie  czasu  na  opracowanie  zadania  i znaczenie  przestrzegania
w pracy identycznych reguł i kryteriów.



Umiejętności  rozwiązywania  problemów.  Jak  wykazano  wcześniej,  przed
nauczycielami  stoi  kilka  wyzwań,  jak  podejmowanie  decyzji,  często
antagonistycznych,  dlatego  potrzebne  im  są  umiejętności  podejmowania
decyzji i rozwiązywania problemów.

FORMA
(METODOLOGIA)

Ćwiczenie  to  opiera  się  na  metodzie  podziału  pracy,  której  podstawą  jest
współpraca,  interakcja,  ustalenie  reguł  i wzajemny  szacunek.  Chcemy  również  by
była  ona  dynamiczna  i elastyczna,  by  umożliwić  każdemu  uczestnikowi
przystosowanie się.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

5  zestawów  kwadratów  pociętych  na  części,  po  jednym  zestawie  dla  każdego  z 5
uczestników.  Każdy  zestaw  składa  się  z elementów  o różnych  kształtach,  które
z chwilą  ich  właściwego  ułożenia,  utworzą  kwadrat.  W celu  przygotowania  zestawu
należy wyciąć 5 identycznych kwadratów o wym. 7,5 x 7,5 cm.

http://www.gerza.com/dinamicas/categorias/todas/todas_dina/images/cuadros_rotos.GIF

5 stołów, wystarczająco dużych, by móc na nich wygodnie pracować i ustawionych
w takich odległościach od siebie, aby każda grupa mogła zakończyć zadanie nie
widząc, co robią inne zespoły.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Tego rodzaju ćwiczenia mają na celu nauczenie się koordynacji, zarządzania
i planowania, jak i umiejętności pracy zespołowej.

Musimy  pamiętać,  że  obecnie,  nawet  jeżeli  praca  jest  wykonywana  przez  zespół
ludzi,  to  nauczyciel  i tak  musi  zaplanować  takie  zajęcia,  a to  oznacza  zarządzanie
czasem i treścią. Mimo to dokładne przewidzenie tego co się zdarzy jest niemożliwe,
więc nauczyciel musi nauczyć się identyfikować każdy nieprzewidziany problem.

Ćwiczenie to jest również przydatne do trenowania uczenia się skoordynowanej
pracy z innymi, bez nakładania się czynności czy dublowania działań.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

ASERTYWNOŚĆ

AUTOR

Maria Tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Identyfikacja i obrona własnego terytorium



Uświadomienie własnych potrzeb i asertywne zaspokajanie ich

OPIS

1. Doprecyzowanie ostateczne zakresu tematycznego szkolenia i zawarcie

kontraktu.

2.  Mapa asertywności — wypełniają uczestnicy.
3.  Omówienie wyników i określenie obszarów do dalszej pracy.
4.  Asertywność — zachowania asertywne (mini wykład).
5.  Przypisywanie sobie praw.
6.  Terytorium psychologiczne.
7.  Monolog wewnętrzny.
8.  Zdania proasertywne.
9.  Asertywna odmowa, i asertywne przyjmowanie.
10.  Omówienie  modelu  asertywności:  zachowania  uległe,  agresywne

i asertywne (mini wykład).

11. Ćwiczenie w parach: odgrywanie scenki i ćwiczenie w/w zachowań.

Omówienie ćwiczenia.

12. Dlaczego ludzie zachowują się agresywnie, ulegle i asertywnie (zyski

i straty z tych zachowań).

13. Ochrona swoich praw i praw w sytuacjach społecznych (mini wykład

i ćwiczenia).

14. Przyjmowanie i reagowanie na oceny — krytyka i pochwała (mini wykład

i ćwiczenie).

15. Wyrażanie gniewu (agresywnie ,pasywnie i asertywnie) scenariusz

stopniowania reakcji; ćwiczenie.

16. Asertywność w kontakcie z samym sobą. Dlaczego trudno być dla siebie

asertywnym?

Zakończenie warsztatu, zebranie od uczestników informacji zwrotnych o przebiegu
i jakości szkolenia.

CZAS TRWANIA

Od 8 do 20 godzin;
można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin, ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Zachowania asertywne w kontaktach społecznych.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Może być poprzedzony warsztatem z komunikacji.

Żadnych przeciwwskazań, ani trudności nie dających się oswoić nie przewiduję.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

BUDOWA WIEŻ

AUTOR

Izabela Kołodziejczyk-Olczak

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Pobudzenie uczestników do działania.



Autodiagnoza roli zespołowej.



Rozwijanie kreatywności.

OPIS

1. Dzielimy uczestników na mniejsze grupy – np. odliczając do 5 na 5

zespołów.

2. Każdy zespół otrzymuje jednakową porcję materiałów; po 12 kartek białego

papieru (A4), taśmę klejącą, nożyczki.

3. Polecenie brzmi: Zbudujcie w zespołach wieżę, która jest najwyższa,

najpiękniejsza, najbardziej przestrzenna, najdelikatniejsza, najlżejsza,
najbardziej kolorowa (można wybrać 2-3 kryteria).

4. Zespoły pracują, następuje porównanie prac

5. Zespoły wypowiadają się.

6. Podsumowanie ćwiczenia.

CZAS TRWANIA

Około 1-1,5 godziny

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Współpraca, kreatywność, komunikacja, przywództwo.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat interaktywny

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Pół ryzy białego papieru (A4), kilka opakowań taśmy klejącej, kilka par nożyczek,
kredki, mazaki, farby, pędzle.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Ćwiczenie wartościowe jako wprowadzające do warsztatu, przerywnik w trakcie
trudnych zajęć albo element warsztatu kreatywności, budowania zespołu,
motywowania.

Raczej nie występują trudności.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

KOMUNIKACJA

AUTOR

Maria Tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Zapoznanie z elementami składowymi komunikacji.



Rozwinięcie umiejętności konstruktywnej komunikacji.



Identyfikacja swoich zasobów w komunikacji interpersonalnej.

OPIS

1. Wstęp, weryfikacja oczekiwań uczestników dotycząca warsztatu i ustalenie

norm grupowych.

2. Ćwiczenia w aktywnym słuchaniu.

3. Nibylandia — gra.

4. Rodzaje i zasady komunikacji, co jest niezbędne do skutecznego

porozumiewania się itd., burza mózgów, ćwiczenia w podgrupach.

5. Struktura „Portret‖— w omówieniu ćwiczenia warto wskazać jak

w codziennej

komunikacji

przekazywane

informacje

ulegają

zniekształceniu.

6. Co służy a co przeszkadza komunikacji?

7. Lustro

—

w omówieniu

ćwiczenia,

o odzwierciedlaniu,

empatii

i komunikatach niewerbalnych.

8. Parafraza — czym jest i jak się nią posługiwać.

9. Rozmowy z obserwatorem — ćwiczenie Celem jest wychwytywanie

wszystkich elementów służących rozmowie, komunikatów niewerbalnych,
parafraz itd. oraz tego co nie służyło podtrzymywaniu konwersacji.

10. Własne mocne i słabe strony w komunikacji.

11. Podsumowanie warsztatu.

CZAS TRWANIA

Od 8 do 20 godzin;
można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, to wszystko zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Wiedza i umiejętności w zakresie satysfakcjonującej interakcji z otoczeniem.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Samo w sobie może być pierwszym warsztatem w cyklu szkolenia.

Żadnych przeciwwskazań, ani trudności nie dających się oswoić nie przewiduję.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

ROZWIĄZYWANIE KONFLIKTÓW

AUTOR

Maria tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Pogłębienie wiedzy z zakresu powstawania konfliktów, ich faz i dynamiki.



Udoskonalenie

umiejętność

rozpoznawania

oraz

konstruktywnego

rozwiązywania

konfliktów

przy

zastosowaniu

wybranych

technik

negocjacyjnych.

OPIS

1. Wprowadzenie i weryfikacja oczekiwań.

2. Konflikty — czym są i dlaczego powstają.

3. Jakie działania podejmują ludzie w sytuacji konfliktu — unikanie,

rezygnacja,, szukanie wsparcia, arbitraż trzeciej strony, konfrontacja,
konflikt jako problem.

4. Co decyduje o działaniach, jakie podejmowane są w sytuacji konfliktu —

cykl konfliktu —postawy — spostrzeganie sytuacji, reakcje, konsekwencje.

5. Jakie są funkcje konfliktu — DEKALOG: docenić konflikt.

6. Rodzaje konfliktów — relacji, danych, interesów, strukturalny, wartości.

7. Dylemat więźnia.

8. Ćwiczenie negocjacyjne — w podgrupach.

9. Rodzaje negocjacji — ćwiczenie — „rozbitkowie na pustyni‖.

10. Co przeszkadza a co pomaga w negocjacjach, Zasady i etapy negocjacji.

11. Budowa fabryki, Negocjacje z Mediatorem.

12. Postawy asertywne i komunikacja w negocjacjach.

13. Zakończenie, podsumowanie przez uczestników i prowadzącego.

CZAS TRWANIA

Od 10 do 20 godzin;

można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, to wszystko zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Negocjacyjne, mediacyjne.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Najlepiej, gdyby uczestnicy mieli kompetencje w zakresie komunikacji i zachować
asertywnych.

Żadnych przeciwwskazań ani trudności nie dających się oswoić nie przewiduję.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

LUWR / LE LOUVRE

AUTOR

Magdalena Łużniak-Piecha

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Nawiązać kontakt.



Rozładować atmosferę.



Pobudzić kreatywność.



Nawiązać dyskusję o sposobach i zasadach interpretacji cudzych myśli lub
o podobieństwach i różnicach między określonymi grupami.

OPIS

Podział uczestników na dwie grupy — maksymalnie. 5 osób w grupie. Jeśli
uczestników spotkania jest więcej niż 10, dzielimy ich na 4, 6 lub więcej grup. Liczba
grup musi być parzysta.

Zespoły pracują przy muzyce — najlepiej klasycznej. W ciągu 5 minut mają za zadanie
wspólnie ulepić z plasteliny/narysować/namalować ilustrację do utworu, który słyszą.

Następnie zespoły zamieniają się miejscami i przez kolejne 10 minut oglądają dzieło
drugiej z grup — tworząc interpretacje owego dzieła — odpowiadając na pytanie:
„Co autorzy mieli namyśli?‖ W części „interpretacyjnej‖ zadaniem zespołów może
być sama interpretacja lub interpretacja i zrecenzowanie dzieła partnerów.

Członkowie zespołów prezentują sobie wzajemnie sposób, w jaki odczytali dzieło
partnerów (10 minut na dyskusję).

CZAS TRWANIA

5 min+10 min+ 10 min + podsumowanie

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Jest  to  ćwiczenie-lodołamacz,  służy  nawiązywaniu  pierwszych  kontaktów.
W grupach,  które  już  się  znają  służy  rozluźnieniu  atmosfery.  Jednakże  połączone
z blokiem  ćwiczeń  dotyczących  przekazywania  informacji  i interpretowania  cudzych
myśli  i przekonań  służy  do  nawiązania  dyskusji  o sposobach  interpretowania
cudzych myśli i sposobu widzenia świata.

Ćwiczenie to świetnie sprawdza się w grupach zróżnicowanych kulturowo — można
wtedy porównać sposoby interpretacji świata w oczach różnych grup.

Ćwiczenie bywa również wykorzystywane jako pretekst do dyskusji o różnicach
i podobieństwach damsko — męskich.

FORMA
(METODOLOGIA)

Praca grupowa, warsztatowa.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Odtwarzacz muzyki + płyta z muzyką możliwą do ilustrowania (nie skoczne przeboje
pop, raczej muzyka klasyczna), plastelina, kredki lub pisaki, duże arkusze papieru.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Może  ono  stanowić  lodołamacz  lub  „generator  dobrej,  kreatywnej  atmosfery‖  —
wtedy można je wykorzystać w początkowej części warsztatu. Może też służyć jako
podsumowanie  umiejętności  nawiązywania  kontaktu  i rozmowy,  przekazywania
informacji  zwrotnej  —  końcowa  część  warsztatu.  Służy  do  nawiązania  dyskusji
o sposobach interpretowania cudzych myśli i sposobu widzenia świata.

Ćwiczenie to jest dość angażujące i raczej nie powoduje oporu, ponieważ zadaniem
uczestników jest grupowe oddawanie się swobodnej twórczości, co na ogół jest
łatwiejsze, niż występowanie samodzielne.

Ćwiczenie to świetnie sprawdza się w grupach zróżnicowanych kulturowo — można
wtedy porównać sposoby interpretacji świata w oczach różnych grup.

Ćwiczenie bywa również wykorzystywane jako pretekst do dyskusji o różnicach
i podobieństwach damsko–męskich.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

ĆWICZENIE Z ZAKRESU KOMUNIKACJI MIĘDZYKULTUROWEJ

AUTOR

Eugeniusz Brzuska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE

Doświadczenie różnorodności.

OPIS

Każdy  z uczestników  losuje  karteczkę,  na  której  wyszczególniono  narodowość
i opisano typowe zasady zachowania się i obyczajów danej narodowości. Wylosowani
wchodzą  w rolę  wylosowanej  narodowości.  Następnie  losuje  się  jedną  osobę,  która
wchodzi  w role  „obcego‖.  Grupa  musi  zdecydować,  w jaki  sposób  wprowadzić
„obcego‖  w jakieś  obowiązki,  na  przykład  sprzedawcy.  Osoba  wyznaczona  do
wprowadzenia  „obcego‖  w obowiązki  stara  się  porozumieć  z nim  i przekazać  mu
wiedzę. Na końcu omawia się wrażenia.

CZAS TRWANIA

Nie dłużej niż 40 minut.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Umiejętność komunikowania się w sposób asertywny.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat lub ćwiczenia.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki papieru oraz coś do pisania.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

—

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

PRACA Z GRUPĄ Z WYKORZYSTANIEM METODYKI

PSYCHOLOGICZNEGO TRENINGU GRUPOWEGO

AUTOR

Maria Tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Umiejętności przygotowania koncepcji (scenariusza) i przeprowadzenia
warsztatu umiejętności psychospołecznych



Rozumienie i kontrolowanie procesu grupowego.



Rozumienie i kontrolowanie intensywności uruchamianych emocji
i problemów osobistych.



Umiejętność dokonania diagnozy potrzeb i przewidywanych
efektów społecznych dla środowisk na rzecz których prowadzony jest
warsztat.



Umiejętność konstruktywnego rozwiązywania kryzysów indywidualnych
i grupowych ujawniających się w trakcie procesu grupowego.

OPIS



Czym jest grupa, rodzaje grup a style prowadzenia grup, rodzaje grup
a proces grupowy, kryteria podziału grup.



Proces grupowy, role, fazy rozwoju.



Opór i konflikt w grupie — sygnały wskazujące na pojawienie się oporu,
sposoby rozwiązywania konfliktów grupowych.



Przykładowe trudne sytuacje w grupie: OPÓR , jak go rozumieć, jak
rozpoznać zachowania oporujące.



Przygotowanie koncepcji i przeprowadzenie warsztatu.

CZAS TRWANIA

Od 50 do 60 godzin;

można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, to wszystko zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Wykorzystanie metod aktywnych w uczeniu umiejętności życiowych.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Lepiej jeśli poprzedzony będzie warsztatem z komunikacji z elementami integracji.

W warsztacie powinny uczestniczyć tylko osoby już pracujące z grupami
z wykorzystaniem metod aktywnych.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

MOTYWOWANIE DO ZMIANY

AUTOR

Maria Tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Zdobycie umiejętności osobistych, społecznych oraz zadaniowych
niezbędnych do podejmowania świadomych wyborów.



Świadomość źródła obaw związanych z wprowadzaniem zmian.

OPIS

1. Wprowadzenie

2. Pojęcie zmiana, skojarzenia pozytywne, negatywne.

3. Przywołanie osobistych doświadczeń, jakie uczucia, myśli, emocje temu

towarzyszyły, co było szczególnie trudne, co ułatwiało podjęcie zmiany,
sposoby radzenia w tej sytuacji.

4. Omówienie sposobów reagowania na zmianę, co się dzieje w takim

procesie.

5. Mini-wykład „teoretyczny model zmiany‖

6. Ćwiczenie procedura „Koło zmiany‖ wg Prochasky, Di Clemonte.

7. Podsumowanie.

CZAS TRWANIA

Od 5 do 10 godzin;

można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, to wszystko zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Świadome decyzje dotyczące zmiany bądź jej zaniechania.



Konstruktywnego i skutecznego działania.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Może być poprzedzony warsztatem z komunikacji.

Żadnych przeciwwskazań ani trudności nie dających się oswoić nie przewiduję.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

ZARZĄDZANIE CZASEM

AUTOR

Maria Tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Zdobycie umiejętności wyznaczania celów zawodowych i prywatnych.



Nabycie umiejętności szybszego osiągania celów.

OPIS

1. Określanie celów osobistych i zawodowych



Metody i techniki wyznaczania celów



Jak osiągać życiowe cele



Określanie mocnych i słabych stron



Pozytywne nastawienie

2. Zarządzanie czasem



formułowanie priorytetów



planowanie ( system planowania czasu )



skuteczne metody planowania



planowanie według metody ALPEN



dziennik aktywności



plany małej skali

3. Błędy i czynniki zakłócające



odwlekanie



perfekcjonizm



pracoholizm



zachowania Typu A

CZAS TRWANIA

Od 5 do 10 godzin;

można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, to wszystko zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Skutecznego planowania.



Zapobieganie sytuacjom stresowym.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Może być poprzedzony warsztatem z komunikacji.

Żadnych przeciwwskazań ani trudności nie dających się oswoić nie przewiduję.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

WSPÓŁPRACA I WSPÓŁDZIAŁANIE

AUTOR

Maria Tatarska

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Doświadczenie współpracy i bycia w zespole.



Identyfikacja swoich zasobów we współpracy z innymi osobami.



Rozpoznawanie własnych ograniczeń we współdziałaniu.



Budowanie nastawienia na współpracę i ćwiczenie postawy wspierającej.

OPIS



Wstęp: wprowadzenie, weryfikacja oczekiwań uczestników.



Wypracowanie zasad współpracy i budowanie atmosfery zaufania
i otwartości.



Współpraca  i współdziałanie:  rozpoznawanie  własnych  ograniczeń  we
współdziałaniu,  budowanie  nastawienia  na  współpracę  i ćwiczenie  postawy
wspierającej,  uczenie  się  rozpoznawania  schematów  utrudniających
efektywne  pełnienie  ról  ,  uczenie  się  świadomego  zarządzania  sobą  —
formułowanie celów i budowanie planów działania, uczenie się dostrzegania
perspektywy  innych  w trudnych  (np.  wprowadzanie  zmian)  sytuacjach
i pokonywania oporów.



Zakończenie w tym refleksje.

CZAS TRWANIA

d 8 do 20 godzin;

można ten warsztat przeprowadzić w mniejszej liczbie godzin ale wówczas trzeba
pominąć niektóre zagadnienia, to wszystko zależy, kto i do czego korzystałby z tych
kompetencji.

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Współpracy i komunikacji w grupie.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat z elementami mikro wykładu interaktywnego.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartki, długopisy, flip-chart, rzutnik z laptopem.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Może być poprzedzony warsztatem z komunikacji.

Żadnych przeciwwskazań ani trudności nie dających się oswoić nie przewiduję.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

BAJKA — BUDOWANIE WIRTUALNEGO ZESPOŁU,

WSPÓŁDZIAŁANIE, WSPÓŁPRACA

AUTOR

Renata Figlewicz

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Nauczenie studentów współpracy.



Nauczenie studentów ścisłego przestrzegania reguł.



Nauczenie studentów analitycznego i syntetycznego myślenia (czytania ze
zrozumieniem, np.: jeśli napisane jest: „można‖ nie znaczy to, że trzeba.



Nauczenie studentów wykonywania zadań ściśle wg instrukcji.



Zbudowanie zespołu.



Nauczenie studentów współpracy on-line.



Wypracowanie  efektu synergii  we współdziałaniu  (kiedy  jedni  się  wypalają
inni  wspierają  ich,  inspirują  do  następnych  pomysłów.  To  coś  na  kształt
spirali  jakości  Deminga.  Jest  punkt  wyjścia  i po  wykonaniu  działań
zaplanowanych osiągamy już inny punkt wyjścia do dalszych działań.



Kompetencje do samodoskonalenia, uczenia się przez całe życie.

OPIS

1. Zadanie polegać będzie na polegać będzie na napisaniu opowiadania

wspólnie przez wszystkich uczestników forum.

2. Zasadą jest, że każda osoba z grupy może wpisać tylko 3 posty nie dłuższe

niż 2 zdania.

3. Posty jednej osoby nie mogą następować jedne po drugich, muszą być

oddzielone postem innej osoby.

4. Opowiadanie musi mieć początek, rozwinięcie, zakończenie i musi zostać

napisane do określonego terminu (1 tydzień pracy on-line).

5. Opowiadanie dotyczyć ma pewnego dyplomaty z dalekiego kraju.

Facylitator (nauczyciel on-line) wpisuje zdanie pierwsze, np.:

„W dalekim kraju żył sobie dyplomata o złotym sercu i bardzo pięknym głosie. Kiedy
przemawiał na oficjalnych spotkaniach z sufitu spadały najdelikatniejsze płatki róż
i fiołków.

UWAGA!  Tematyka  bajki  może  być  związana  z dziedziną  jaką  dana  grupa  się
zajmuje.  Możemy  również  założyć,  że  grupa  będzie  niejednorodna  lub
wielokulturowa,  wtedy  poszukujemy  tematu  uniwersalnego  dla  bajki.  Powyższy
przykład opracowany został dla studentów Stosunków Międzynarodowych.

6. Podsumowanie zadania na forum oraz podczas dyskusji na czacie.

Omówienie zjawisk i procesów grupowych jakie pojawiły się podczas
realizacji zadania.

CZAS TRWANIA

1  tydzień  —  trudno  określić  w czasie  ile  godzin  będzie  zajmował  warsztat.  Każdy
z uczestników  uzupełnia  posty  w sobie  dogodnym  czasie.  Ważne  jest  to,  żeby
zadanie skończyć do końca tygodnia. W zasadach można określić to np. do niedzieli
dd/mm/yy  godz. 24:00.  (Zadanie  wykonane  w 48-osobowym  zespole  zaowocowało
18661 logami).

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Warsztat uczy współpracy w sytuacji dużej odległości geograficznej (fizycznej).
Pierwszy etap działań wymusza na studentach współdziałanie oraz uważne śledzenie
koncepcji wypracowanych przez kolegów z grupy.

Następną  kompetencją  jaka  jest  oczekiwana  po  wykonaniu  zadania  jest
systematyczność  a także  umiejętność  wsparcia  zespołu.  Warsztat  uczy  pracy
grupowej. Nie ma tutaj miejsca dla lidera i wykonawców wszyscy są współtwórcami.
Uczy  umiejętności  twórczego  myślenia  oraz  rozwiązywania  problemów,  wtedy  np.,
kiedy tempo akcji spada.

Kolejną kompetencją jest umiejętność przestrzegania zasad (często zdarza się, że
chcielibyśmy napisać więcej niż dwa zdania i pokierować opowiadaniem tak jak sami
chcemy, jednak jest to niemożliwe).

FORMA
(METODOLOGIA)

Zajęcia z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość. Wykorzystanie
metodyki e-learingowej, przede wszystkich konstruktywizmu pedagogicznego. Praca
on-line na platformie e-learningowej.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Internet, dostęp do platformy e-learningowej.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Świetne  dla  integrowania  osób  z różnych  grup  wiekowych  i środowisk.  Daje  to
dodatkowy  efekt  w postaci  uczenia  się  od  innych  osób  mających  odmienne
doświadczenia,  inny  światopogląd  wywodzących  się  ze  środowisk  zróżnicowanych
kulturowo.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

KWADRATY — KOMUNIKACJA WERBALNA

JEDNOKIERUNKOWA I DWUKIERUNKOWA

AUTOR

Renata Figlewicz

ŹRÓDŁO

Program profilaktyczny „Jak żyć z ludźmi‖

CELE



Pokazanie różnic pomiędzy komunikacją jednokierunkową i dwukierunkową.



Uświadomienie przyczyn zakłóceń i blokad w procesie komunikacji.



Wykształcenie umiejętności aktywnego słuchania.



Kształtowanie umiejętności świadomego i precyzyjnego wyrażania własnych
potrzeb i siebie.



Omówienie zaistniałych mechanizmów przekazu i odbioru komunikatów.



Doskonalenie umiejętności porozumiewania się między ludźmi.

OPIS

Grupa rysuje wzór prezentowany przez jednego uczestnika. W pierwszej części, bez
możliwości zadawania pytań i odpowiadania dla obu stron (opisujący obrazek może
pozostać odwrócony tyłem do grupy), drugiej z możliwością wzajemnego
dopytywania i odpowiadania.

Mierzymy czas w obu sytuacjach.

Porównujemy czasy oraz rysunki z pierwszej i drugiej części.

Wyodrębnienie :



komunikacji jednostronnej



komunikacji dwustronnej



omówienie plusów i minusów każdej komunikacji

Uwaga : ćwiczenia Kwadraty i Opisywanie obrazka — pokazują również trudności
komunikacyjne wynikające z wieloznaczności pojęć.

CZAS TRWANIA

45 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Umiejętność analizowania i syntetyzowania przekazywanych informacji, umiejętność
aktywnego słuchania, skutecznego odbioru informacji, umiejętność zastosowania się
do instrukcji przekazywanych ustnie.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Kartka z nadrukiem obrazka (przykład poniżej), papier ksero, mazaki.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Warsztatami z komunikacji niewerbalnej. Nie powinno być poprzedzone wykładem,
gdyż uczestnicy warsztatu sami dochodzą do definicji komunikacji werbalnej oraz
zasad oddziaływania komunikatu werbalnego.

Ćwiczenie  wskaże  na  trudności  zarówno  w odbiorze  jak  i w precyzyjnym  przekazie
zadania  innym  uczestnikom.  Podczas  ćwiczenia  możemy  napotkać  na  opór
odbiorców  przekazu  polegający  na  rezygnacji  z dalszych  faz  realizacji  zadania  po
pierwszych porażkach związanych z trudnościami w zrozumieniu o co chodzi.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

OBRAZ — KOMUNIKACJA NIEWERBALNA

AUTOR

Renata Figlewicz

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Zapoznanie uczestników z mechanizmami oddziaływania komunikacji
werbalnej.



Wykształcenie u słuchaczy kompetencji formułowania komunikatów oraz
jego odbioru.



Uświadomienie uczestnikom trudności w komunikowaniu się bez użycia
słów.

OPIS

Dzielimy grupę na dwuosobowe zespoły. Jedna osoba z każdej pary wychodzi za
drzwi, gdzie otrzymuje karteczkę bez żadnych dodatkowych instrukcji, na której
napisane jest jakieś miejsce, na przykład:



w kosmosie,



na Księżycu,



na oceanie,



na pustyni,



w Australii,



w górach,



na plaży,



na Piotrkowskiej,



w kawiarni,



w jakiejś szkole,



w mieszkaniu u Kowalskich,



w łazience.

Po przeczytaniu, oddaje ją osobie prowadzącej.

Osoby, które pozostały w sali otrzymują następującą informację:

„Waszym zadaniem w parach jest wspólne narysowanie wydarzenia lub historyjki
z uwzględnieniem podanego miejsca, o którym wie Wasz partner. Nie możecie
rozmawiać”.

Wspólna instrukcja dla wszystkich: Waszym zadaniem jest wspólne narysowanie
rysunku”.

Podsumowanie: po narysowaniu każdy mówi, co robił i jaki jest efekt tej pracy, co
pomagało, co przeszkadzało

Omówienie : czy udało się kontaktować bez słów, jaki rodzaj komunikacji można
było wykorzystać.

CZAS TRWANIA

60 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Umiejętność komunikowania się bez użycia słów — komunikacja niewerbalna.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Biały papier, kolorowe kredki i flamastry.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

—

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

INSTRUKCJA — SZTUCZKA Z KOMUNIKACJI

AUTOR

Renata Figlewicz

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE



Pokazanie różnic w percepcji uczestników warsztatu.



Doskonalenie umiejętności odczytywania treści (dekodowania komunikatu).



Wykształcenie umiejętności świadomego korzystania z dostępnych środków
przekazu.

OPIS

Wykonaj wszystkie polecenia w czasie nie dłuższym niż 3 minuty

1. Przeczytaj wszystkie polecenia przed rozpoczęciem pracy

2. Napisz swoje inicjały w prawym górnym rogu kartki

3. Narysuj trzy koła na lewym marginesie

4. Odhacz ptaszkiem każde koło

5. Podpisz się na dole kartki

6. Podkreśl polecenie numer 1

7. Na odwrocie kartki podziel 50 przez 15,5

8. Zrób trzy dziury w tym miejscu . . .

9. Jeśli wykonałeś wszystkie dotychczasowe polecenia, krzyknij „zrobiłem to!‖

10. Na odwrocie kartki narysuj rower w pozycji pionowej widziany od góry

11. Popatrz na rysunek polecenia 10 i oceń rezultaty swej pracy

12. Jeśli uważasz, że jesteś pierwszą osobą, która dotarła do tego punktu,

krzyknij: „prowadzę‖

13. Sprawdź czas na swoim zegarku

14. Podkreśl wszystkie liczby jednocyfrowe po lewej stronie kartki

15. Gdy dojdziesz do tego punktu, krzyknij swoje imię

16. Napisz dzisiejsza datę na dole kartki

17. Gdy skończysz czytać punkt 18, wykonaj tylko polecenie numer 2

18. Zakreśl kółko wokół każdej liczby podzielnej przez 3

Omówienie mechanizmów działania uczestników warsztatu

CZAS TRWANIA

15 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Umiejętność syntezy i analizy, umiejętność rozumienia tekstu pisanego,
przeciwdziałania analfabetyzmowi wtórnemu, umiejętność działania wg instrukcji.

FORMA
(METODOLOGIA)

Ćwiczenie

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Instrukcja, długopis

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

—

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

MAPA ŚWIATA

AUTOR

Marta Łuczak

ŹRÓDŁO

Inspiracją do tego ćwiczenia była książka G.H. Hofstede „Kultury i organizacje.
Zaprogramowanie umysłu‖.

CELE



pokazanie uczestnikom, że ludzie w różny sposób postrzegają świat,
sytuacje.



Pokazanie uczestnikom, że czasami to co wydaje nam się trwałe
i niezmienne, w oczach innych może być zupełnie inaczej postrzegane.



Uświadomienie uczestnikom jak ważna jest sztuka komunikacji.



Pobudzenie uczestników do dialogu i negocjacji.

OPIS

Grupę  dzielimy  na  dwa  zespoły.  Każdy  zespół  otrzymuje  mapę  świata  (każdy  inną
wersję  mapy).  Następnie  uczestnicy  zostają  poproszeni,  aby  pracując  w swoich
zespołach  zaznaczyli  na  mapie  miejsce,  gdzie  zorganizowaliby  międzynarodową
konferencję pt. „Porozmawiajmy w centrum świata o problemach ludzkości‖.

Następnie każdy zespół prezentuje mapę i uzasadnia swój wybór.

CZAS TRWANIA

15 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Ćwiczenie może być szczególnie przydatne podczas szkoleń z zakresu
wielokulturowości lub w pracy z grupami wielokulturowymi.



Kompetencje komunikacyjne, negocjacji, ustalania wspólnego stanowiska,
uzasadniania swojego zdania, akceptacji odmiennego sposobu patrzenia.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Wydruk  mapy  świata  w dwóch  wersjach  —  pierwszą  wersję  należy  przygotować
(odpowiednio  rozciąć  i skleić)  w ten  sposób,  by  Afryka  znajdowała  się  do  prawej
stronie.  Drugą  należy  przygotować  w ten  sposób,  by  Ameryka  znajdowała  się  po
prawej stronie.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Może pojawiać się niechęć wykonania tego ćwiczenia, kiedy nie wytłumaczymy
dokładnie co ma na celu to ćwiczenie. Ważne by podkreślić, że ćwiczenie nie ma na
celu sprawdzenie wiedzy uczestników.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

“LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

SŁOŃ

AUTOR

Marta Łuczak

ŹRÓDŁO

Inspiracją do tego ćwiczenia jest anegdota o słoniu w ciemnym pokoju.

CELE



Pokazanie uczestnikom, że ludzie w różny sposób postrzegają świat,
sytuacje.



Pokazanie, że często ulegamy schematom i działamy tylko wg ustalonego
wzoru.



Pokazanie uczestnikom, że czasami może rozmawiać o tym samym,
używając innych słów, patrząc na dany problem z innej perspektywy.



Uświadomienie uczestnikom jak ważna jest sztuka komunikacji.



Pobudzenie uczestników do kreatywnego myślenia, do wyobraźni.



Integracja zespołów.



Zwiększenie dynamiki pracy (pobudzenie do myślenia, współzawodnictwa).

OPIS

Grupa zostaje podzielona na 5 zespołów.

Wprowadzenie prowadzącego:

Wyobraźcie sobie, że znajdujecie się w ciemnym pokoju. W pokoju znajduje się
pewne zwierzę. Za chwilę rozdam Wam opis tego zwierzęcia. Opisy są pewnego
rodzaju sprawozdaniem osób, które miały okazję być w pokoju i dotknąć zwierzęcia.
Spróbujcie odgadnąć co to za zwierzę.

Każdy  zespół  otrzymuje  kartkę  z zagadką.  Na  każdej  kartce  znajduje  się  inny  opis
(uczestnicy  tego  nie  wiedzą).  Ustalamy  zasadę,  że  zespoły  sobie  nie  podpowiadają
i nie  wymieniają  się  informacjami.  Następnie  w zespołach  uczestnicy  próbują
rozwiązać  zagadkę  (ok.  5  min).  W dalszej  kolejności  poszczególne  zespoły
przedstawiają swoje propozycje rozwiązania na forum. Na zakończenie prowadzący
udziela  poprawnej  odpowiedzi  (np.  może  posiadać  obrazek  słonia)  oraz  prosi  by
każda grupa odczytała swój opis zagadki.

CZAS TRWANIA

15 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Współpraca w zespole.



Szukanie niecodziennych rozwiązać, używanie wyobraźni do rozwiązywania
problemów.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Opisy–zagadki dla każdego zespołu.

Zespół I „Coś twardego, podłużnego, ok.3 m, ostre zakończenie, o nie zbyt dużej średnicy‖
Odpowiedź — słoń (kość słoniowa)

Zespół II „Czuję oddech zwierzęcia, coś podłużnego, jest zakończone dwoma wyrostkami‖
Odpowiedź — słoń (trąba)

Zespół III „Duża powierzchnia, do 1,5 m długości. Gdy zwierze się porusza
odczuwam lekki wiatr‖
Odpowiedź — słoń (uszy)

Zespół IV — „Coś o kształcie kolumny lub filaru, na spodzie coś miękkiego
i delikatnego. Gdy zwierzę się porusza robi to bezszelestnie‖
Odpowiedź — słoń (stopy/nogi)

Zespół V — „Ogromna powierzchnia, wyczuwam pomarszczenia i szczątkowe
owłosienie. Skóra jest gruba, marszczona skóra o grubości 2–4 cm‖
Odpowiedź — słoń (tułów)

Przydatne może okazać się zdjęcie/obrazek słonia.

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Ćwiczenie można potraktować jako wstęp, wprowadzenie do tematyki warsztatu,
rodzaj „rozgrzewki‖ na początku warsztatu. Wówczas ćwiczenie może też służyć
integracji grupy, „przełamania lodów‖.

W pierwszej chwili może pojawić się opór. Uczestnicy mogą stwierdzić, że mają za
mało informacji, że nie są w stanie nic wymyślić.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

“LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

CZERWONA PIŁKA, ŻÓŁTA PIŁKA

AUTOR

Patrycja Łuczak

ŹRÓDŁO

Warsztaty dramy

CELE



Pomoc w integracji zespołu.



Wywołanie atmosfery zabawy i relaksu, a przez to zwiększenie dynamiki
grupy.

OPIS

Uczestnicy stają w kole. Jedna osoba rzuca wyimaginowaną czerwoną piłkę do innej
osoby.  Podczas  rzucania  piłki  osoba  ta  mówi  „czerwona‖  i osoba,  która  łapie  piłkę
powtarza  „czerwona‖.  Kiedy  uczestnicy  ćwiczenia  dojdą  do  wprawy  dorzucamy
kolejne  piłki  w kolorach:  żółty,  niebieski,  zielony,  czarny,  biały.  Wszystkie  piłki
rzucane są wtedy równocześnie.

CZAS TRWANIA

15 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Wejście w grupę i zgranie się z zespołem.



Umiejętność relaksu.



Praca nad wspólnym celem.

FORMA
(METODOLOGIA)

Warsztat

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

—

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Ćwiczenie wstępne, tzw. rozgrzewka.

Tego typu ćwiczenie ma na celu nauczenie się utrzymywania kontaktu wzrokowego
i kooperacji, co w początkowej fazie wchodzenia w grupę nie jest rzeczą prostą.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

“LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

CO JEST LEPSZE I DLACZEGO?

AUTOR

Patrycja Łuczak

ŹRÓDŁO

—

CELE

Pokonywanie blokad twórczych oraz odkrywanie ukrytych rzeczy.

OPIS

Dwie drużyny prowadzą dyskusję na temat: Co jest lepsze i dlaczego?



KOT/PIES



DZIEŃ/NOC



JEZIORO/MORZE



OKNO/DRZWI

Trener pokazuje kartki z napisami i wyciąga od grup odpowiedź i uzasadnienie.
Uczestnicy maja podać twórcze argumenty „za‖. Trener pilnuje, by uczestnicy
uzasadniali odpowiedź.

CZAS TRWANIA

10 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Kreatywne pokonywanie blokad twórczych.

FORMA
(METODOLOGIA)

Praca zespołowa.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Potrzebne ilustracje/zdjęcia, np.:

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Ćwiczenie powinno być poprzedzone rozgrzewką kreatywną, np. Prywatne ABC (do
każdej litery swojego imienia przyporządkowujemy, swoją cechę charakteru,
usposobienia).

Biorąc udział w ćwiczeniu uczestnicy będą mogli się przekonać, że nie ma jednej
prawidłowej odpowiedzi, jest wiele możliwości rozwiązania problemu.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

“LaPeCo — Laboratorium Kompetencji Społecznych.

Podnoszenie kwalifikacji nauczycieli i trenerów‖

TYTUŁ

WSKAŹNIK MGLISTOŚCI GUNNINGA

AUTOR

Renata Figlewicz

ŹRÓDŁO

Na podstawie: G. Dryen, J. Vos, Rewolucja w uczeniu, Zysk i S-ka, 2003

CELE

Celem warsztatu jest wyliczenie wskaźnika mglistości dla tekstu pisanego. Wskaźnik
mglistości jest stosowany do ustalenia czy tekst może być łatwy w odbiorze dla
konkretnego audytorium. Teksty dla szerokiego spektrum odbiorców powinny mieć
wskaźnik mniejszy niż 12. W przypadku tekstów uniwersalnych rozumiane mogą być
wtedy gdy ich wskaźnik jest mniejszy niż 8.

OPIS

POLECENIA

Przeczytajcie tekst.

1.  Na niebiesko zaznaczono 100 słów dowolnie wybranych z tekstu
2.  Oblicz ilu słów użyto w przeciętnym zdaniu
3.  W tym celu podziel 100 przez liczbę użytych w tym fragmencie zdań
4.  Policz ilu „trudnych‖ słów użyto przeciętnie na każde 100 wyrazów (trudne

to słowa 4-ro i więcej sylabowe poza imionami własnymi)

5. Dodaj wyniki uzyskane w punkcie 3 i 4 a następnie oblicz 0,4 tej sumy

Formuła obliczeń jest następująca:

CZAS TRWANIA

30 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE

Warsztat doskonali kompetencje analizy przekazu pisanego, umiejętności
autoprezentacji i komunikacji. Umiejętności te mają zastosowanie w przygotowaniu
własnych prezentacji i przemówień, wzmacniają umiejętność pisania artykułów i
informacji np. prasowych.

FORMA
(METODOLOGIA)

Miniprezentacja i warsztat.

NIEZBĘDNE
MATERIAŁY

Wydrukowane teksty w językach ojczystych uczestników (załączniki 1-4).

PODSUMOWANIE,
KOMENTARZE

Nie wymaga specjalnych przygotowań, może występować oddzielnie poza sekwencją
innych ćwiczeń.

W języku niderlandzkim indeks mglistości osiągnął wartość (11,6), w polskim (9,2),
w  hiszpańskim  (25,2)  a  w  angielskim  najmniejszą  (8,28).  Wnioski  jakie  zostały
wypracowane  podczas  warsztatu  wskazują  na  to  aby  być  krytycznym  wobec  tych
rezultatów. Jednakże analizując globalnie stopień trudności poszczególnych języków
ów  wskaźnik  może  być  przydatny.  Ludzka  percepcja  oparta  na  3-4  bitowym
zapamiętywaniu sekwencji daje nadzieję na opanowanie łatwiejszych języków.

W  praktyce  języków  ojczystych  analiza  musi  być  oparta  o  inne  wytyczne.  Może
wskaźnik mglistości jest konkretnym wyznacznikiem łatwości rozumienia tekstu ma
jednak  pewne  ograniczenia.  Nie  wszystkie  „trudne‖  słowa  są  niezrozumiałe.  Nie
wszystkie  słowa  powyżej  4  sylab  można  do  nich  zaliczyć.  Krótkie  słowa  mało
używane z języku codziennym, jak również regionalizmy czy slang mogą być równie
trudne w odbiorze.

Laboratory of Personal Competences — www.lapeco.eu

―LaPeCo — Laboratory of Personal Competences.

Improving qualifications of teachers and trainers‖

TYTUŁ

OBSERWATOR

AUTOR

Michał Chmielecki

ŹRÓDŁO

Opracowanie własne

CELE

Zwiększenie świadomości znaczenia ekspresji twarzy i subtelnych sygnałów mowy
ciała w komunikacji.

OPIS

Część A

1. Uczestnicy tworzą pary (partner A i partner B).

2. Poproś partnerów A o przedstawienie się i podanie podstawowych

informacji na swój temat np. miejsce urodzenia, stan cywilny, rodzina itd.
Partnerzy B uważnie obserwują ruchy ciała i mimikę partnerów A. Partnerzy
A nie mogą kłamać.

3. Poproś partnerów B o przedstawienie się i podanie podstawowych

informacji na swój temat np. miejsce urodzenia, stan cywilny, rodzina itd.
Partnerzy A uważnie obserwują ruchy ciała i mimikę partnerów B. Partnerzy
B nie mogą kłamać.

Część B

1. Rozdaj każdej osobie listę 10 pytań.

2. Partnerzy A zadają 5 pierwszych pytań. Partnerzy B odpowiadają, nie wolno

im kłamać.

3. Partnerzy B zadają 5 pierwszych pytań. Partnerzy A odpowiadają, nie wolno

im kłamać.

4. Partnerzy A zadają kolejne 5 pytań. Partnerzy B odpowiadają przy czym

mogą zdecydować czy mówią prawdę czy kłamią.

5. Partnerzy B zadają kolejne 5 pytań. Partnerzy A odpowiadają przy czym

mogą zdecydować czy mówią prawdę czy kłamią.

6. Po każdym pytaniu partnerzy zgadują czy odpowiedź była prawdą czy

kłamstwem. Weryfikują swój osąd, prosząc partnera o wyjaśnienie.

Część C

Rozpocznij dyskusję w grupie zadając pytania takie jak:



Jakie zmiany w mimice i mowie ciała zauważyłeś u partnera kiedy kłamał?



W jaki sposób umiejętność czytania mowy ciała może pomóc Ci w relacjach
ze współpracownikami i klientami?



Czy często polegasz na mowie ciała kiedy starasz się ocenić czy ktoś
kłamie?



Czy język ciała może być zwodniczy? itd.

CZAS TRWANIA

20-30 minut

ROZWIJANE
KOMPETENCJE



Kompetencje komunikacyjne



Analiza mowy ciała

W projekcie uczestniczyli:

SPOŁECZNA WYŻSZA SZKOŁA PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

I ZARZĄDZANIA

Polska

www.swspiz.pl

kontakt: Marta Kędzia, mkedzia@swspiz.pl

Autorzy

Eugeniusz Brzuska
Michał Chmielecki
Renata Figlewicz
Marta Kędzia
Izabela Kołodziejczyk-Olczak

Marta Łuczak
Patrycja Łuczak
Magdalena Łużniak-Piecha
Maria Tatarska
Justyna Wiktorowicz

ANNUR — FORMACION — CULTURA

Hiszpania

www.annur.org

kontakt: Pilar Matas, annur@annur.org

Autorzy

Yolanda Deocano
Pilar Matas
Ann Marie Nazzaro
Joyce Strazzabosco

KATHOLIEKE HOGESCHOOL SINT-LIEVEN

Belgia

www.kahosl.be

kontakt: Willem vanden Berg, willem.vandenberg@kahosl.be

Autorzy

Liesbet De Brouwer
Griet Deleenheer
Annemie Van Hecke
Ignace Martens

Sabine Martens
Els Vanfleteren
Katja Verbeeck