plik

Podstawa prawna

które jednostki zostaną przywrócone i w jakim terminie.

RACHUNKOWOŚĆ

i AUDYT

prenumerata

gazetaprawna.pl

Podsumowanie

maj

Magdalena Rypińska
dyrektor sądu

1 stycznia 2013 r. decyzją ówczesnego mini-

stra sprawiedliwości 79 niewielkich sądów

rejonowych zostało zlikwidowanych i połą-

czonych z większymi jednostkami sądownic-

twa, stając się ich wydziałami zamiejscowy-

mi. Zarówno dla sądów przejmujących, jak

i sądów likwidowanych nie była to procedura

prosta i miała wiele konsekwencji ewiden-

cyjnych oraz księgowych. Jednak w praktyce

przywrócenie wcześniej zlikwidowanych są-

dów w obszarze organizacyjnym i księgowym

może przysporzyć jeszcze więcej problemów.

Kiedy wrócą

Możliwość przywrócenia zlikwidowanych jed-

nostek dała ustawa z 14 marca 2014 r. o zmia-

nie ustawy o ustroju sądów powszechnych.

Na ponowne funkcjonowanie w charakte-

rze samodzielnych jednostek mogą liczyć te

sądy (obecnie wydziały zamiejscowe), które

znajdują się na terenie jednej lub więcej gmin,

zamieszkałych przez co najmniej 50 tys.

mieszkańców, jeżeli łączna liczba spraw cy-

wilnych, karnych i rodzinnych wpływających

do sądu z tego obszaru wynosi co najmniej

5 tys. w ciągu roku kalendarzowego. Należy

tu zwrócić uwagę na fakt, że przy określaniu

liczby spraw nie są brane pod uwagę sprawy

wieczystoksięgowe i rejestrowe.

Możliwość przywrócenia mają również sądy

w tych miejscowościach, gdzie liczba mieszkań-

ców jest mniejsza niż ustawowa, ale liczba spraw

rodzaju jak wyżej wynosi co najmniej 5 tys.

w ciągu roku kalendarzowego. Tu przywrócenie

sądu zależy jednak od decyzji ministra.

Kluczową więc kwestią jest to, kiedy ta-

kie decyzje zostaną podjęte, ponieważ usta-

wa wymaga jeszcze przepisu wykonawczego

w postaci rozporządzenia ministra sprawie-

dliwości, w którym wskaże on, które z do-

tychczasowych wydziałów zamiejscowych

staną się na powrót samodzielnymi jednost-

kami, a które nadal pozostaną w strukturach

większego sądu.

Kwestia daty jest tu istotna właśnie ze

względu na aspekt fi nansowy, księgowy i ma-

jątkowy łączenia sądów.

Podział majątku

Podczas łączenia sądy likwidowane przepro-

wadzały inwentaryzację, a ich majątek został

przejęty przez sąd, do którego był przyłączany.

Teraz sytuacja będzie trudniejsza, ponie-

waż majątek, który w tej chwili jest de fac-

to majątkiem jednego sądu, trzeba będzie

podzielić. Co prawda, jest on zlokalizowany

w dwóch miejscach (jednostce macierzystej

i wydziale zamiejscowym), jednak w ciągu

prawie półtora roku funkcjonowania zostały

podjęte różne decyzje w tym zakresie.

Nieco inaczej bowiem wyglądało zarzą-

dzanie majątkiem w momencie, kiedy oba

budynki wchodziły w skład jednej jednostki

(przesunięcia majątku między jednostkami,

wspólne zakupy). Warto tu zwrócić uwagę na

przykład na kwestie ubezpieczenia majątku

(które, co trzeba zaznaczyć, zostało zakupio-

ne w ramach zakupów centralnych), licencje

na programy komputerowe (które były już

kupowane wspólnie) i inne umowy o podob-

nym charakterze.

Zarówno więc sądy macierzyste, jak i wy-

działy zamiejscowe muszą przygotować się

na praco- i czasochłonny proces weryfi kacji

majątku i jego właściwego podziału.

Ponowne decyzje

w sprawie trwałego zarządu

Po zmianie organizacyjnej ponownego ure-

gulowania będzie wymagał również stan

prawny budynków zajmowanych przez sądy.

Po połączeniu jednostek wygaszano trwały

zarząd ustanowiony na rzecz likwidowane-

go sądu i ustanawiano nowy na rzecz sądu

przejmującego.

Niestety ze względu na obowiązującą staro-

stwa powiatowe procedurę administracyjną

był to dłuższy proces. Część nieruchomości

wymagała ponownego oszacowania wartości,

dlatego na decyzję o ustanowieniu trwałego

zarządu dla wydziałów zamiejscowych sądy

przejmujące czekały nawet kilka miesięcy.

Teraz procedurę trzeba będzie powtórzyć.

Ze względu na dokonane stosunkowo niedaw-

no wyceny nieruchomości nie trzeba będzie

powtarzać szacunków, jednak ponowne skła-

danie wniosków o wygaszenie i ustanowienie

trwałego zarządu sądów nie ominie.

Księgi rachunkowe

Z punktu widzenia prowadzenia ksiąg rachun-

kowych podział jednostki jest zawsze ope-

racją skomplikowaną. To, jak bardzo będzie

to odczuwalne, zależy przede wszystkim od

tego, jaką datę powstania nowych sądów usta-

li minister sprawiedliwości. Jeśli będzie to 1

stycznia przyszłego roku, sprawa będzie nieco

prostsza, należy jednak pamiętać, że bilans

zamknięcia sporządzany jest w ciągu trzech

miesięcy od zakończenia roku obrotowego,

tak więc nie można liczyć na to, że 31 grudnia

księgi będą zamknięte i gotowe do podziału.

Z aktywów i pasywów bilansu zamknięcia

trzeba będzie wydzielić te dotyczące dotych-

czasowego sądu macierzystego i wydziału za-

miejscowego. Oczywiście są na to odpowied-

nie przepisy ustawy o rachunkowości, jednak

wykonanie ich w sposób prawidłowy będzie

wymagało od sądów wiele pracy i uwagi.

Podział środków fi nansowych

Sądy sporządzają projekty planów fi nanso-

wych na rok następny z dużym wyprzedze-

niem (zazwyczaj w maju). Jeśli nie pojawią się

inne wytyczne, projekty planów fi nansowych

w sądach posiadających obecnie wydziały za-

miejscowe przygotowane zostaną łącznie (dla

jednostki jako całości). Tak więc po przywró-

ceniu samodzielności wydziałowi zamiejsco-

wemu konieczne będzie wydzielenie części

planu fi nansowego na potrzeby jego działal-

ności. Oczywiście decyzja ta nie będzie za-

padała na poziomie sądu, jednak sądy mogą

spodziewać się konieczności przygotowania

odpowiednich wyliczeń, umożliwiających

prawidłowy podział planów.

Bez dyrektora

Dodatkowym utrudnieniem niewątpliwie

będzie to, iż ministerstwo wskazało jasne

stanowisko w sprawie zarządzania sądami,

które zostaną przywrócone. Mianowicie na

pewno w sądach tych nie zostanie powoła-

ny dyrektor sądu, co oznacza, że jego kom-

petencje przejmie dyrektor przełożonego

sądu okręgowego. Dla sądów okręgowych

oznacza to dodatkowe obowiązki w zakre-

sie gospodarczym i fi nansowym (w jednym

okręgu może być więcej niż jeden sąd, który

odzyska samodzielność). Dla przywróconych

sądów rejonowych z kolei to zmiana ośrod-

ka decyzyjnego, a co za tym idzie możliwa

zmiana obowiązujących procedur i regula-

cji wewnętrznych w zakresie fi nansowym.

Problemy kadrowe

Przy przywróceniu samodzielności dotych-

czasowym wydziałom zamiejscowym proble-

mem mogą być również kwestie alokacji kadry

urzędniczej. W trakcie funkcjonowania sądu

jako jednej jednostki organizacyjnej były po-

dejmowane różne decyzje w tym zakresie, np.

o zmianie stanowisk, przesunięciach pracow-

ników pomiędzy wydziałem zamiejscowym

a siedzibą główną sądu, likwidacji niektórych

stanowisk pracy. Po utworzeniu sądu na nowo

konieczne będzie w niektórych przypadkach

obsadzenie stanowisk samodzielnych i zdecy-

dowanie, w których sądach będą zatrudnieni

poszczególni pracownicy.

Podstawa prawna

Ustawa z 14 marca 2014 r. o zmianie ustawy o ustroju

sądów powszechnych (Dz.U. poz. 481).

Czas na przekazanie pierwszej części odpisu na ZFŚS

Zatrudniamy ponad 26 pracowników i mu-

sieliśmy utworzyć fundusz socjalny. Czy

kwota do obliczenia odpisu na ZFŚS uległa

zmianie? I co z zasadami ewidencji?

Magdalena Sobczak
magdalena.sobczak@infor.pl

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych

tworzy się z corocznego odpisu podstawo-

wego, z dobrowolnych odpisów dodatko-

wych oraz ze zwiększeń. Równowartość do-

konanych odpisów i zwiększeń naliczonych

zgodnie z zasadami zawartymi w ustawie

o ZFŚS na dany rok kalendarzowy pracodawca

przekazuje na rachunek bankowy funduszu

w terminie do 30 września tego roku, z tym

że w terminie do 31 maja tego roku przeka-

zuje kwotę stanowiącą co najmniej 75 proc.

równowartości odpisów podstawowych (art. 6

ust. 2 ustawy o ZFŚS). Zdarza się, że praco-

dawcy błędnie interpretują przepisy ustawy

o ZFŚS w zakresie obowiązku przekazania

pierwszej raty na konto funduszu. Wtedy do

31 maja przekazują 75 proc. wszystkich nali-

czonych odpisów i zwiększeń. Artykuł 6 ust. 2

ustawy o ZFŚS wskazuje, że do 31 maja da-

nego roku pracodawca powinien przekazać

kwotę stanowiącą co najmniej 75 proc. rów-

nowartości odpisów, o których mowa w art. 5

ust. 1–3 ustawy. Artykuł ten dotyczy tylko od-

pisu podstawowego. Do końca maja praco-

dawca nie musi przekazywać równowartości

75 proc. zwiększeń, które są dobrowolne.

Do ewidencji operacji związanych z ZFŚS słu-

ży konto 831 – Zakładowy fundusz świadczeń

socjalnych. Środki na ten cel muszą być gro-

madzone na odrębnym rachunku bankowym,

dlatego ujmuje się je na wyodrębnionym kon-

cie, np. 135 – Rachunek bankowy środków ZFŚS.

Odpis roczny może być rozliczany w czasie na

poszczególne miesiące. Można to zrobić przez

konto 645 – Rozliczenie międzyokresowe kosz-

tów czynne. Zapisy związane są z przyjętym

rachunkiem kosztów działalności operacyjnej.

Ewidencja zdarzeń związanych z tworzeniem

ZFŚS i dokonywaniem odpisów, gdy jednostka

prowadzi jedynie ewidencję kosztów na kon-

tach zespołu 4, może przebiegać następująco:

1. Naliczenie odpisu podstawowego: stro-

na Wn konta 440 – Ubezpieczenia społecz-

ne i inne świadczenia, strona Ma konta 831

– Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.

2. Zarachowanie odpisu do rozliczenia

w czasie: strona Wn konta 645 – Rozliczenie

miedzyokresowe kosztów, strona Ma konta

490 – Rozliczenie kosztów.

3. Odpis miesięczny w koszty: strona Wn

konta 490 – Rozliczenie kosztów, strona Ma

konta 645 – Rozliczenie międzyokresowe

kosztów.

4. Przelew środków z rachunku bankowego

na rachunek środków z ZFŚS odpowiednio do

31 maja i do 30 września: strona Wn konta 135

– Rachunek bankowy środków ZFŚS, strona

Ma konta 130 – Rachunek bankowy.

Jednostka prowadząca ewidencję kosztów

na kontach zespołu 4 lub w zespole 4 i 5 może

stosować uproszczenie w ewidencji kosztów

rozliczanych w czasie, o ile nie wpływa to

istotnie na rzetelny i jasny obraz jednostki.

Ujmuje koszty bezpośrednio na koncie 645

Rozliczenie międzyokresowe kosztów.

Podstawa prawna

Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świad-

czeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 592 ze zm.).

Przywrócenie sądów rejonowych

znów namiesza w księgowości

Wszyscy czekają na decyzję ministra,

które jednostki zostaną przywrócone i w jakim terminie.

Jeśli nastąpi to

1 stycznia 2015 r., księgi i tak nie będą gotowe do podziału, bo bilans zamknięcia przygotowuje się do końca marca

prenumerata

TO BUDZI

KONTROWERSJE

piątek

maj

Wygenerowano dnia 2015-02-20 dla loginu: johnprctorbob@gmail.com

1 / 4

sprawozdawczość

Dziennik Gazeta Prawna, 12 maja 2014 nr 90 (3731)

gazetaprawna.pl

Składanie formularzy po raz pierwszy według nowych zasad już za nami. Teraz nadszedł czas na wyciągnięcie

wniosków i

analizę popełnionych błędów.

Zamieszczamy wyjaśnienia problemów, które się pojawiły

Krystyna Gąsiorek
specjalistka z zakresu finansów publicznych

Jednostki sektora finansów publicznych

sporządzały sprawozdania budżetowe

w I kwartale 2014 roku według nowego roz-

porządzenia z 16 stycznia 2014 r. W trak-

cie okresu sprawozdawczego pojawiało się

wiele wątpliwości, które wynikają z nie-

doprecyzowanych w danym zakresie zapi-

sów w rozporządzeniu. Poniżej wyjaśnia-

my najistotniejsze problemy występujące

w sprawozdawczości budżetowej. Omawia-

my sprawozdania składane przez jednostki

samorządu terytorialnego i ich jednostki

organizacyjne. Szczególnie koncentruje-

my się na sprawozdaniach kwartalnych Rb-

-28NWS, Rb-27ZZ, Rb-NDS i Rb-50. Terminy

ich składania upłynęły w ubiegłym miesią-

cu, więc można było przeanalizować błędy,

jakie zostały popełnione.

Podstawa prawna

Rozporządzenie ministra finansów z 2 marca 2010 r.

w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów,

wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków

pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. nr 38,

poz. 207 ze zm.).

Rozporządzenie ministra finansów z 16 stycznia 2014 r.

w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz.U. poz. 119).

Sprawozdania budżetowe: najczęstsze wątpliwości po zmianach

Samorządowe jednostki budżetowe

Rodzaj sprawozdania

Problem

Komentarz

Rb-27S – sprawozdanie z wykonania planu dochodów
budżetowych samorządowej jednostki budżetowej/
jednostki samorządu terytorialnego

Czy należy wykazywać opłaty prolongacyjne
oraz koszty upomnień w związku ze zmianą
zasad sporządzania sprawozdania Rb-N?

Sprawozdanie Rb-27S sporządzane jest na podstawie rozporządzenia o sprawozdawczości
budżetowej. Zgodnie z jego podstawową zasadą dane powinny być zgodne z ewidencją księgową.
Tym samym należy stwierdzić, że jeżeli w ewidencji księgowej te źródła dochodów występują,
to należy je wykazać w sprawozdaniu Rb-27S.

Jak należy rozumieć zaległości netto?

Zgodnie z par. 3 ust. 1 pkt 7 zał. 39 zaległości netto to należności pozostałe do zapłaty, których
termin zapłaty minął i mogą być egzekwowane. Ustalone są na podstawie danych analitycznych
kont podatkowych. W kolumnie „zaległości netto” nie należy wykazywać zaległości płatnych
w ratach (jeżeli termin spłaty raty nie minął), odroczonych (w przypadku gdy odroczony termin
płatności nie minął), kwot objętych wstrzymaniem wykonania decyzji na mocy postanowienia
organu podatkowego, sądu administracyjnego lub odrębnych przepisów oraz zaległości objętych
postępowaniem ugodowym, układowym lub restrukturyzacyjnym.

Rb-28NWS – sprawozdanie z wykonania planu
wydatków samorządowej jednostki budżetowej/
jednostki samorządu terytorialnego, które nie wygasły
z upływem roku budżetowego

Czy wszystkie jednostki budżetowe składają
sprawozdanie, a tym samym czy należy składać
negatywne sprawozdanie?

Zgodnie z par. 4 pkt 3 lit. f rozporządzenia sprawie sprawozdawczości budżetowej, sprawozdanie
to sporządzają i składają kierownicy jednostek budżetowych realizujący wydatki, które nie wygasły
z upływem roku budżetowego. Nie składa się sprawozdania Rb-28NWS negatywnego.

Rb-27ZZ – sprawozdanie z wykonania planu dochodów
związanych z realizacją zadań z zakresu administracji
rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom
samorządu terytorialnego ustawami

W jakiej formie powinno być przekazane
sprawozdanie?

Z zapisów rozporządzenia (par. 12 ust. 3) wynika, że dla kierowników jednostek, którzy przekazują
do zarządu jednostki samorządu terytorialnego sprawozdania, forma winna być określona przez
zarząd jednostki samorządu terytorialnego.

Rb-28S – sprawozdanie z wykonania planu wydatków
budżetowych samorządowej jednostki budżetowej/
jednostki samorządu terytorialnego

Czy w kolumnie „zaangażowanie” należy
wykazać saldo: zawarta umowa – zapłacona
faktura?

W kolumnie „zaangażowanie” wykazuje się kwoty wynikające z umów, decyzji i innych
postanowień, których wykonanie powoduje konieczność dokonania wydatków budżetowych
w roku bieżącym. Tym samym nie wykazujemy tu żadnego salda, należy zwrócić uwagę, że
sprawozdanie sporządzane jest narastająco za kolejne okresy sprawozdawcze (par. 18 ust 1).

Jednostki samorządu terytorialnego

Rodzaj sprawozdania

Problem

Komentarz

Rb-27S – sprawozdanie z wykonania planu dochodów
budżetowych samorządowej jednostki budżetowej/
jednostki samorządu terytorialnego

Jak należy rozumieć zaległości netto?

Rb-27ZZ – sprawozdanie z wykonania planu dochodów
związanych z realizacją zadań z zakresu administracji
rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom
samorządu terytorialnego ustawami

Czy sprawozdanie to powinno sporządzać się
osobno do regionalnej izby obrachunkowej
w Besti, a osobno do dysponenta?

Zgodnie z zapisami rozporządzenia (par. 12 ust. 1 w związku z par. 25 ust. 2) do regionalnej izby
obrachunkowej jest przekazywane w formie dokumentu elektronicznego z wykorzystaniem
aplikacji wskazanej przez Ministerstwo Finansów. Natomiast do dysponenta (par. 7 w związku
z par. 25 ust. 1) sprawozdanie sporządza się w arkuszu kalkulacyjnym i przekazuje na elektroniczną
skrzynkę podawczą odbiorcy. Pliki sprawozdań przekazywanych w formie dokumentu
elektronicznego powinny być zgodne ze strukturami opracowanymi przez Ministerstwo Finansów
i zamieszczonymi na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej. Czyli mamy dwie różne
formy elektroniczne sprawozdania, w zależności od odbiorcy.

Rb-28NWS – sprawozdanie z wykonania planu
wydatków samorządowej jednostki budżetowej/
jednostki samorządu terytorialnego, które nie wygasły
z upływem roku budżetowego

Czy wszystkie jednostki samorządu
terytorialnego mają sporządzić i przekazać
sprawozdanie, a tym samym czy należy składać
negatywne sprawozdanie?

Nie składa się sprawozdania Rb-28NWS negatywnego. Zgodnie z rozporządzeniem zarząd JST
sprawozdanie zbiorcze sporządza na podstawie sprawozdań jednostkowych (par.6 ust 1 pkt 3
rozporządzenia oraz par. 12 zał. 39). Skoro jednostkowych sprawozdań nie mamy, to nie ma z czego
sporządzać sprawozdania zbiorczego. Zgodnie z nazwą samego sprawozdania jest to sprawozdanie
„z wykonania planu wydatków”. Skoro JST nie miała zaplanowanych zgodnie z zapisami ustawy
z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.) takich wydatków,
to nie ma z czego sporządzić sprawozdania.

Rb-NDS – sprawozdanie o nadwyżce/deficycie jednostki
samorządu terytorialnego

Czy wyemitowane obligacje komunalne należy
ujmować w tym sprawozdaniu w wierszu D11
„kredyty, pożyczki”, a wykup w wierszu D21
„spłaty kredytów i pożyczek”?

Wyemitowane obligacje komunalne należy ujmować w wierszu D14 „papiery wartościowe”,
a wykup w wierszu D23 „wykup papierów wartościowych”. Należy zwrócić uwagę, że dane
dotyczące przychodów i rozchodów jednostki samorządu terytorialnego po stronie planu powinny
być zgodne z planem budżetu uchwalonym przez organ stanowiący jednostki samorządu
terytorialnego na koniec okresu sprawozdawczego (par. 13 pkt 4 zał. 39). Natomiast zgodnie
z zapisami art. 217 ust. 2 pkt 1 ustawy o finansach publicznych sprzedaż wyemitowanych papierów
wartościowych przez JST jest odrębnym źródłem sfinansowania deficytu. Jest ona klasyfikowana
w przychodach paragraf 931, a rozchody paragraf 982. Tym samym nie można ich ujmować
w wierszu D11 czy też D21.

W którym wierszu części E wykazać planowane
jako źródło sfinansowania deficytu spłacane
pożyczki?

Planowane przychody ze spłaty pożyczek, stanowiące źródło finansowania deficytu,
należy wykazać w części E, wiersz E2. Kredyty i pożyczki.

Z czego powinny wynikać dane wykazywane
w wierszu F11 i F12 w zakresie kolumny plan?

Zgodnie z zapisami rozporządzenia (par. 9 ust. 2) kwoty wykazane w sprawozdaniach powinny być
zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej. Natomiast co do danych w zakresie planu
wykazuje się w kwotach wynikających z planu finansowego jednostki, po uwzględnieniu zmian
dokonanych w trybie ustawy o finansach publicznych (par. 5 pkt 1). Tym samym należy stwierdzić,
że plan powinien wynikać z uchwały budżetowej po zmianach.

Z czego powinny wynikać dane wykazywane
w wierszu F3, w zakresie kolumny plan jak
i wykonanie?

W tym zakresie są rozbieżne stanowiska: że w każdym kwartale, inne, że tylko w IV kwartale.
Wątpliwości się rodzą, ponieważ z instrukcji nie wynika, że dane należy wykazać tylko
w IV kwartale (tak jak w części E). W zakresie tych danych występuje duży problem,
ponieważ JST niejednokrotnie nie jest w stanie sporządzić sprawozdania zgodnie z zasadą
określoną w par. 9 ust. 2. Takie wydatki występują w jednostkach budżetowych, a sprawozdanie
sporządzane jest na etapie budżetu.

Rb-50 – sprawozdanie o dotacjach/wydatkach
związanych z wykonywaniem zadań z zakresu
administracji rządowej oraz innych zadań zleconych
jednostkom samorządu terytorialnego ustawami

Czy JST może sporządzić korektę sprawozdania
za I kwartał 2014 r. do dysponenta środków?

Korekty danych w sprawozdaniach Rb-27ZZ i Rb-50 (za I, II i III kwartały) dotyczących poprzednich
okresów sprawozdawczych uwzględnia się odpowiednio w sprawozdaniach sporządzonych
za bieżący okres sprawozdawczy (par. 24 ust. 5 zał. 39).