BHP_WIBRO

1. WST

Pomiar hałasu zewn

trznego emitowanego przez pojazdy samochodowe oraz motorowery wykonuje

w oparciu o Polsk

Norm

PN-92/S-04051 (Pojazdy samochodowe i motorowery – Dopuszczalny poziom

hałasu zewn

trznego – wymagania i badania). Norma ta dotyczy badania hałasu zewn

trznego

wytwarzanego podczas jazdy oraz na postoju. Nale

y j

stosowa

w badaniach kwalifikacyjnych,

homologacyjnych i okresowych, pojazdów samochodowych i motorowerów.

2. DOPUSZCZALNE POZIOMY HAŁASU

Norma ustala dopuszczalne warto

ci poziomów hałasu zewn

trznego zarówno podczas jazdy jak i

na postoju

Poziom hałasu zewn

trznego pojazdów podczas jazdy nie powinien przekracza

dopuszczalnych

warto

ci podanych w tabl. 1.

Tabela.1. Dopuszczalne poziomy hałasu zewn

trznego pojazdów podczas jazdy

Kategorie pojazdów

Dopuszczalny

poziom hałasu

Symbol

określenie

dB (A)

M1 - samochody osobowe

M2 - autobusy o maksymalnej masie całkowitej nie większej niŜ
5t, w tym:

a) o maksymalnej masie całkowitej nie większej niŜ 2t

b) o maksymalnej masie całkowitej większej niŜ 2t, ale nie
przekraczającej 3,5t

c) o maksymalnej masie całkowitej większej niŜ 3,5t, ale nie
przekraczającej 5t i maksymalnej mocy silnika

max

< 150 kW

max

>= 150 kW

M3 - autobusy o maksymalnej masie całkowitej większej niŜ 5t
mające silniki o mocy maksymalnej

max

< 150 kW

pojazdy
samochodowe
mające co
najmniej cztery
koła i
przeznaczone do
przewozu osób:

max

>= 150 kW

Dopuszczalne poziomy hałasu emitowanego przez pojazd na postoju zostały podane w tabeli 2.

Tabela.2. Dopuszczalne poziomy hałasu zewn

trznego pojazdów na postoju

Rodzaj silnika

Lp.

Pojazd

o zapłonie

iskrowym

o zapłonie

samoczynnym

Samochód osobowy

Pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej nie
przekraczającej 3,5 t, z wyjątkiem samochodu osobowego

102

3. BADANIA

3.1. Ogólne warunki bada

Przed rozpocz

ciem bada

, podczas bada

, jak i po ich zako

czeniu nale

y zmierzy

poziom hałasu

otoczenia, uwzgl

dniaj

c wpływ wiatru i innych zakłóce

akustycznych, mog

cych mie

wpływ na wskazania

przyrz

du. Poziom hałasu tła powinien by

mniejszy od mierzonego poziomu hałasu wytwarzanego przez

pojazd co najmniej o 10 dB (A). Je

eli ró

nica ta jest mniejsza nale

y uwzgl

dni

poprawk

koryguj

podan

w tabeli 3. Je

eli ró

nica mi

dzy poziomem mierzonym i tła jest mniejsza ni

6 dB pomiar nie

powinien by

wykonywany.

Tabela.3. Poprawka uwzgl

dniaj

ca hałas tła

RóŜnica miedzy wynikiem pomiaru a poziomem

akustycznego

-L

Poprawka korygująca wpływ hałasu tła

∆L

[dB]

6 - 8

1,0

9 - 10

0,5

3.2. Badanie hałasu pojazdu na postoju

Miejsce pomiaru.

Pomiary hałasu pojazdu na postoju nale

y wykona

na terenie otwartym, wolnym od wyra

nych

przeszkód odbijaj

cych d

Rys.1. Stanowisko pomiarowe (1 - miernik poziomu d

ku, 2.- mikrofon pomiarowy, 3 - sonda tachometru, 4 –

statyw, 5. przedłu

acz do mikrofonu)

Ustawienie mikrofonu

Wysoko

ść

ustawienia mikrofonu nad powierzchni

obszaru pomiarowego powinna by

równa

wysoko

ci ko

cówki wylotu rury wydechowej pojazdu, ale nie mniejsza ni

0,2 m.

Mikrofon powinien by

skierowany w stron

cówki wydechu i odległy od niej o 0,5 m ±0,01 m.

maksymalnej czuło

ci mikrofonu powinna by

równoległa do powierzchni obszaru pomiarowego i

powinna tworzy

t 45° ±10° z płaszczyzn

pionow

, przechodz

przez o

kierunku wylotu wydechu,

zgodnie z rys. 1 i 2.

Rys.2. Rozmieszczenie mikrofonów na stanowisku pomiarowym.

Warunki pracy silnika.

Badany pojazd nale

y umie

rodkowej cz

ęś

ci obszaru pomiarowego (wg rys. 1) z układem

nap

dowym w pozycji neutralnej ("luz") i zwolnionym sprz

głem

Pomiarowa pr

dko

ść

obrotowa silnika.

Silnik badanego pojazdu powinien pracowa

ze stał

dko

obrotow

odpowiadaj

dla

silników z zapłonem iskrowym oraz maksymalnej pr

dko

ci obrotowej ustalonej przez ogranicznik regulatora

obrotów silnika o zapłonie samoczynnym.

Z chwil

ustalenia si

maksymalnej pomiarowej pr

dko

ci obrotowej silnika nale

y natychmiast

powróci

do obrotów biegu jałowego.

Wykonanie pomiarów.

Pomiar poziomu hałasu nale

y wykona

na krzywej korekcyjnej A i dla stałej czasowej miernika F

(fast - szybko) w krótkim okresie pracy silnika dla ustalonej pr

dko

ci obrotowej oraz w czasie jej

zmniejszania, przyjmuj

c jako wynik maksymalne wskazanie miernika.

Liczba i dokładno

ść

pomiarów.

Nale

y wykona

co najmniej trzy pomiary nast

puj

ce po sobie, doprowadzaj

c za ka

dym razem

silnik do pomiarowej pr

dko

ci obrotowej. Odczytywane warto

ci poziomu zaokr

gli

do warto

ci najbli

szej

liczby całkowitej.

Pod uwag

nale

y bra

tylko te zmierzone warto

ci, które zostały uzyskane z trzech nast

puj

cych

po sobie pomiarów, nie ró

cych si

o wi

cej ni

2 dB (A). W przeciwnym wypadku nale

y prowadzi

pomiary dalej a

do uzyskania trzech warto

ci, spełniaj

cych powy

szy warunek.

Wynik bada

Z uzyskanych warto

ci pomiarów jako ko

cowy wynik przyjmuje si

warto

ść

najwy

, któr

nale

poda

w sprawozdaniu z bada

3.3. Badania hałasu pojazdu podczas jazdy

Miejsce pomiarów.

Pomiary nale

y przeprowadza

w otwartej przestrzeni na płaskim terenie o promieniu 50 m, na

którym nie mog

znajdowa

adne du

e obiekty odbijaj

ce d

k, takie jak: płoty, mury ogrodzeniowe,

skały, mosty, las, nasypy ziemne lub budynki itp.

Długo

ść

odcinka pomiarowego drogi powinna wynosi

20 m. Na odcinku pomiarowym nale

zaznaczy

prost

odniesienia CC' zgodnie z rys. 3, z któr

powinna si

pokrywa

podłu

na o

symetrii

poruszaj

cego si

pojazdu. Prostymi AA' i BB' prostopadłymi do prostej odcinka CC' nale

y zaznaczy

pocz

tek i koniec odcinka pomiarowego. W połowie długo

ci odcinka pomiarowego nale

y zaznaczy

prost

PP' równoległ

do linii AA' i BB', na której nale

y zaznaczy

miejsce ustawienia mikrofonu.

Rys.3. Odcinek pomiarowy drogi

Ustawienie mikrofonu.

Odległo

ść

dzy miejscem ustawienia mikrofonu a prost

odniesienia CC' powinna wynosi

7,5 m

±0,2 m, zgodnie z rys. 3.

Mikrofon nale

y umie

w połowie długo

ci odcinka pomiarowego (na prostej linii

P-P') na wysoko

ci 1,2 m ±0,1 m nad poziomem nawierzchni drogi i skierowa

go osi

najwi

kszej czuło

w płaszczy

nie poziomej, prostopadle do linii odniesienia CC'.

dko

ść

jazdy.

Badany pojazd powinien osi

wg rys. 4 prost

AA' odcinka pomiarowego drogi z ustalon

dko

okre

lon

poni

ej w tabl. 4.

Tabela.4. Pomiarowe pr

dko

ci jazdy

Lp.

WyposaŜenie pojazdu (warunki

jazdy)

Samochody

Motocykle

pojazd bez skrzyni biegów lub bez
sterowania biegami

i V

<=50 km/h

albo
V

= 50 km/h

pojazd wyposaŜony w skrzynię
biegów sterowaną mechanicznie

i V

<=50 km/h

albo
V

= 50 km/h

i V

<=50 km/h

albo
n

< n

i V

=50 km/h

albo
n

i V

>=50 km/h

Wybór biegów

•

Pojazdy wyposa

one w sterowan

mechanicznie skrzyni

biegów:

Pojazdy o X biegach dla jazdy do przodu powinny by

badane na biegu równym lub wi

kszym X/2.

eli X/2 nie jest liczb

całkowit

, nale

y wybra

szy bieg. Jako wynik pomiaru nale

y przyj

ąć

najwi

ksz

warto

ść

poziomu.

Wykonanie pomiarów.

Badany pojazd powinien przejecha

odcinek pomiarowy AA'÷BB' (rys. 4) po prostej w taki sposób,

aby podłu

na o

symetrii pojazdu była mo

liwie jak najbli

ej prostej odniesienia CC' oraz powinien zbli

do prostej AA' ze stał

dko

. W chwili, gdy przód pojazdu przeje

a prost

AA' odcinka pomiarowego

nale

y przyspiesznik (d

wigni

przepustnicy lub regulatora) ustawi

liwie szybko w skrajne maksymalne

poło

enie ("pełny gaz") i utrzyma

w tym poło

eniu tak długo, a

tył pojazdu przejedzie prost

BB', tzn.

znajdzie si

za odcinkiem pomiarowym. Wówczas przyspiesznik szybko ustawi

w poło

eniu spoczynku.

Hałas zewn

trzny nale

y zmierzy

podczas przyspieszania pojazdu na odcinku pomiarowym.

Maksymalny poziom hałasu zmierzony w czasie przejazdu mi

dzy prostymi AA' i BB' przyjmuje si

jako wynik pomiarowy. Pomiary nale

y wykona

na krzywej korekcyjnej A i dla stałej czasowej miernika F

(fast-szybko).

Liczba pomiarów.

Dla ka

dej strony pojazdu nale

y wykona

, co najmniej po dwa pomiary. Mo

na wykona

wst

pne

pomiary, jednak nie nale

y bra

ich pod uwag

Pomiary nale

y uzna

za wa

ne, je

eli ró

nica pomi

dzy dwoma nast

puj

cymi po sobie pomiarami

dla tej samej strony pojazdu nie przekracza warto

ci 2 dB (A). W przeciwnym przypadku pomiary nale

kontynuowa

tak długo, a

w kolejnych pomiarach zostanie spełniony powy

szy warunek.

Interpretacja wyników bada

Wynik pomiaru powinien stanowi

najwi

kszy odczytany poziom d

ku. Je

eli wynik ten

przekracza warto

ci poziomu dopuszczalnego dla danej kategorii pojazdów o wi

cej ni

1 dB (A), to nale

wykona

seri

dwóch pomiarów. Trzy z czterech otrzymanych w ten sposób wyników powinny si

zawiera

okre

lonych warto

ciach dopuszczalnych (wg tabl. 1).

W celu uwzgl

dnienia dokładno

ci aparatury pomiarowej odczytane warto

ci poziomu hałasu

podczas bada

nale

y zmniejszy

o 1 dB (A).

4. WYKONANIE

WICZENIA

4.1. Pomiar hałasu na postoju

•

szkic stanowiska pomiarowego:

•

dane techniczne pojazdu:

a) ogólne dane pojazdu:

marka typ/model - ...............................................................................................

przeznaczenie pojazdu - ......................................................................................

numer nad/podwozia - .........................................................................................

masa całkowita maksymalna - .............................................................................

stan drogomierza (przed pomiarami) - .................................................................

b) dane dotycz

ce silnika:

typ i numer identyfikacyjny - ..............................................................................

rodzaj silnika - ....................................................................................................

z zapłonem iskrowym - ........................................................................................

z zapłonem samoczynnym - .................................................................................

moc maksymalna silnika - ....................................................................................

dko

ść

obrotowa przy mocy maksymalnej - .....................................................

pojemno

ść

skokowa - ..........................................................................................

liczba suwów - ....................................................................................................

umieszczenie silnika - ..........................................................................................

c) skrzynia biegów (typ):

liczba biegów, przeło

enia - .................................................................................

d) ogumienie:

rozmiar opon i liczba PR - ...................................................................................

nienie w oponach: przednich, tylnych - - .........................................................

układ

tłumienia

(krótki

opis)

umiejscowienie

cówki

rury

wydechowej

–

.............................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................

•

warunki pomiarowe

a) obci

ąŜ

enie pojazdu podczas bada

- .................................................................................

b) miejsce prowadzenia bada

stan drogi odcinka pomiarowego - .......................................................................

rodzaj nawierzchni - ............................................................................................

c) warunki pomiarowe:

pomiarowa pr

dko

ść

obrotowa............................................................................

warunki atmosferyczne, pr

dko

ść

i kierunek wiatru w stosunku do kierunku jazdy -

.................................................................................................................

d) aparatura pomiarowa - ......................................................................................................

•

wyniki pomiarów:

Tabela.5. Wyniki pomiarów hałasu na postoju

∆L

Amax

[dB]

(w stosunku do)

pomiaru

Amax

[dB]

poprzedniego

kolejnego

Wynik pomiaru L

Amax

= ................

Tabela.6. Wyniki pomiarów tła akustycznego

przed pomiarem

[dB]

po pomiarze

[dB]

Amax

-L

[dB]

Wynik pomiaru po uwzgl

dnieniu poziomu tła i dokładno

ci aparatury pomiarowej:

Amax

=....................

•

wnioski:

................................................................................................................................................

4.2. Pomiar hałasu podczas jazdy

•

szkic stanowiska pomiarowego:

•

dane techniczne pojazdu:

a) ogólne dane pojazdu:

marka typ/model - ...............................................................................................

przeznaczenie pojazdu - ......................................................................................

numer nad/podwozia - ........................................................................................

masa całkowita maksymalna - .............................................................................

stan drogomierza (przed pomiarami) - .................................................................

b) dane dotycz

ce silnika:

typ i numer identyfikacyjny - ..............................................................................

rodzaj silnika - ....................................................................................................

z zapłonem iskrowym - ........................................................................................

z zapłonem samoczynnym - .................................................................................

moc maksymalna silnika - ....................................................................................

dko

ść

obrotowa przy mocy maksymalnej - .....................................................

pojemno

ść

skokowa - ..........................................................................................

liczba suwów - ....................................................................................................

umieszczenie silnika - ..........................................................................................

c) skrzynia biegów (typ):

liczba biegów, przeło

enia - .................................................................................

d) ogumienie:

rozmiar opon i liczba PR - ...................................................................................

nienie w oponach: przednich, tylnych - - .........................................................

•

warunki pomiarowe

a) obci

ąŜ

enie pojazdu podczas bada

- .................................................................................

b) miejsce prowadzenia bada

stan drogi odcinka pomiarowego - .......................................................................

rodzaj nawierzchni - ............................................................................................

c) warunki pomiarowe:

bieg i ustalona pr

dko

ść

jazdy..............................................................................

warunki atmosferyczne, pr

dko

ść

i kierunek wiatru w stosunku do kierunku jazdy -

.................................................................................................................

d) aparatura pomiarowa - ......................................................................................................

•

wyniki pomiarów:

Tabela 1. Wyniki pomiarów hałasu podczas jazdy

pomiaru

Amax

[dB]

(strona prawa)

Amax

[dB]

(strona lewa)

∆L

Amax

[dB]

(w stosunku do

poprzedniego –

prawa)

∆L

Amax

[dB]

(w stosunku do

poprzedniego –

lewa)

Wynik pomiaru L

Amax

= ................

Tabela 2. Wyniki pomiarów tła akustycznego

przed pomiarem

[dB]

po pomiarze

[dB]

Amax

-L

[dB]

Wynik pomiaru po uwzgl

dnieniu poziomu tła i dokładno

ci aparatury pomiarowej:

Amax

=....................

•

wnioski:

.............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................
..............................................................................................................................................

5. LITERAURA

[1] Cempel Czesław „Wibroakustyka stosowana" PWN, Warszawa 1989.

[2] Engel Zbigniew "Ochrona

rodowiska przed drganiami i hałasem" PWN Warszawa 2001.

[3] Instrukcje obsługi mierników SVAN 912 oraz B&K 2230.

[4] POLSKA NORMA PN-92/S-04051 "Pojazdy samochodowe. Dopuszczalny poziom hałasu zewn

trznego.

Wymagania i badania".