2 

 

1.  Wstęp teoretyczny 

Biologiczne oczyszczanie ścieków polega na intensyfikacji procesów naturalnie występujących w 

przyrodzie.  Jest  to  rozkład  i  utlenianie  związków  organicznych  zawartych  w  ściekach  do  związków 
nieorganicznych, przy udziale mikroorganizmów, które w wyniku tego procesu uzyskują niezbędną do 
życia energię. Część związków (organicznych i nieorganicznych) jest przyswajana przez drobnoustroje 
i  wykorzystywana  w  biosyntezie  nowych  komórek.  Niektóre  substancje  oporne  na  biochemiczny 
rozkład, nie są utleniane i obok metabolitów trafiają wraz z oczyszczonymi ściekami do odbiornika.  

W  przypadku  metody  osadu  czynnego,  zanieczyszczenia  zawarte  w  ściekach  ulegają  sorpcji  na 

kłaczkach osadu, a następnie mineralizacji w wyniku procesów metabolicznych drobnoustrojów. 

Charakterystyką osadu czynnego jest zdolność tworzenia kłaczków, które stanowią podstawową 

jednostkę  strukturalną  osadu.  Kłaczki  mają  rozwiniętą  powierzchnię  i  wymiary  50-300µm. 
Zbudowane są z żywych komórek drobnoustrojów (głównie bakterii i pierwotniaków). Oraz substancji 
organicznych i nieorganicznych. 

 

2.  Cel i zakres ćwiczenia 

Celem  ćwiczenia  jest  ocena  osadu  czynnego  na  podstawie  analizy  mikroskopowej  i 

makroskopowej. Zakres ćwiczenia obejmuje: 

-  obserwacje  makroskopowe  czterech  próbek  osadów  różniących  się  składem  chemicznym 

dopływających ścieków.  

- dokonanie oceny badanych osadów 

-  określenie  wpływu  czynników  abiotycznych  na  kształtowanie  biocenozy  osadu  czynnego  na 

podstawie uzyskanych wyników 

- obserwacje preparatów przyżyciowych osadu czynnego  

- określenie grup organizmów 

- ocenę biocenozy osadu czynnego 

3.  Opis przebiegu wykonywania badań 

Pobrano próbkę osadu czynnego z komory napowietrzania i dokładnie wymieszano, a następnie 

sporządzono  preparat.  Na  szkiełko  naniesiono  próbkę  osadu,  przykryto  szkiełkiem  nakrywkowym  i 
przeprowadzono  pod  mikroskopem  obserwacje  kształtu  oraz  struktury  kłaczków.  Analizę 
przeprowadzono dla czterech różnych osadów miejski, przemysłowy, węglowodanowy i o kwaśnym 
odczynie). 

W analizie makrobiologicznej pobrano próbki osadu dla czterech różnych typów ścieków tak jak 

w przypadku analizy mikroskopowej. Przelano po 100 ml do cylindrów pomiarowych i pozostawiono 
na  30 minut  w  celu  sedymentacji.  Następnie  określono  barwę  osadu  ,  stopień mętności  cieczy  nad 
osadem raz objętość osadu po 30 minutach sedymentacji w przeliczeniu na 1dm

3

 próbki.  

 

 

3 

 

4.  Obliczenia 

Indeks objętościowy IO [cm

3

/g] jest  to  parametr charakteryzujący właściwości sedymentacyjne 

osadu. Wykazuje jaką objętość  ( w cm

3

) zajmuje 1g suchej masy osadu po 30 minutach sedymentacji. 

 
 

 

 

 

 

IO = V

30

/S 

 
Gdzie: 

- V

30

  - objętość osadu czynnego po 30 minutach sedymentacji w przeliczeniu na  

1 dm

3

 osadu [cm

3

/dm

3

] 

 

 

- S – stężenie zawiesin osadu czynnego w komorze [g s.m./dm

3

] 

a)  Osad ‘’miejski’’ 

V

30

 = 30cm

3

/100ml = 300cm

3

/dm

3

 

S = 3,3 g/dm

3

 

IO = 300/3,3 = 90,9 cm

3

/ g  

b)  Osad ‘’przemysłowy’’ 

V

30

 = 25cm

3

/100ml = 250cm

3

/dm

3

 

S = 2,8 g/dm

3

 

IO = 250/2,8 = 89,28 cm

3

/ g  

c)  Osad ‘’węglowodanowy’’ 

V

30

 = 39cm

3

/100ml = 390cm

3

/dm

3

 

S = 4,8 g/dm

3

 

IO = 390/4,8 = 81,25 cm

3

/ g  

d)  Osad ‘’kwaśny’’ 

V

30

 = 25cm

3

/100ml = 250cm

3

/dm

3

 

S = 0,8 g/dm

3

 

IO = 250/0,8 = 312,5  cm

3

/ g  

 

5.  Wyniki 

 

 

4 

 

 

6.  Wnioski 

Analizując  wyniki  możemy  zauważyć,  że  osad  miejski  jest  osadem  stabilnym,  charakteryzuje  się 

dużą  liczebnością  i  różnorodnością  mikroorganizmów.  Klarowność  cieczy  nad  osadem  świadczy  o 
prawidłowej  pracy  osadu.  Kłaczki  osadu  są  duże,  zbite  i  regularne.  Indeks  objętościowy  świadczy  o 
prawidłowej  zdolności  do  sedymentacji.  Praca  układu  jest  stabilna,  a  stopień  usuwania 
zanieczyszczeń na wysokim poziomie.  

W osadzie przemysłowym różnorodność i liczebność mikroorganizmów jest o wiele mniejsza niż w 

osadzie  miejskim.  Pojawiają  się  wiciowce  co  wskazuje,  że  kłaczki  nie  są  jeszcze  prawidłowo 
ukształtowane.  Ich  obecność  w  zaawansowanym  osadzie  może  świadczyć  o  problemie 
technologicznym  procesu  oczyszczania  ścieków.  Ciecz  nad  osadem  klarowna.  Kłaczki  osadu  są 
drobne,  luźne  i  nieregularne.  Osad  sedymentuje  prawidłowo  ponieważ  indeks  objętościowy  osadu 
kształtuje się w normie . 

W  osadzie  węglowodanowym  występuje    spora  liczba  drożdży  i  strzępków  grzybów.  Może  to 

świadczyć  o  niedoborze  azotu  i  fosforu  w  stosunku  do  ilości  węgla.  Ciecz  nad  osadem  była 
zdecydowanie mętna. Kłaczki uległy znacznej dezintegracji – prawie nie występowały. Na podstawie 
obliczonego indeksu objętościowego można stwierdzić, iż osad ten sedymentuje prawidłowo.  

W  osadzie  kwaśnym  stwierdzono  występowanie  dużej  ilości  grzybów  i  są  to  jedyne  organizmy 

występujące  w  tym osadzie.  Jest  to  spowodowane  kwaśnym  odczynem,  który uniemożliwia  rozwój 
innych  organizmów.  Ciecz  nad  osadem  była  zdecydowanie  mętna.  Brak  kłaczków.  Indeks 
objętościowy  tego osadu  jest  najwyższy  i  znacznie  przekracza  wartość  dopuszczalną,  co  świadczy o 
pęcznieniu osadu 

Na  podstawie  powyższych  wniosków  można  stwierdzić,  iż  osadem  o  najlepszej  jakości  jest  osad 

miejski  oczyszczający  ścieki  konwencjonalne,  natomiast  najgorszy  osad  kwaśny  oczyszczający  ścieki 
kwaśne.