Potencjał grupy i relacje wewnątrz grupy

 1. Potencjał grupy w zakresie realizacji rozmaitych zadań oraz budowania więzi to:

realne możliwości = potencjalne możliwości – straty operacyjne (zła komunikacja)

 2. Potencjalne możliwości to suma możliwości każdego członka grupy (kompetencji 

komunikacyjnej i doświadczenia) powiększona o wartość dodaną wynikającą z dobrej 

organizacji działania grupy oraz wspierającego środowiska (współdziałanie, otwartość, 
empatia, równość, itp.).

 3. Straty operacyjne (słabe zaangażowanie, mała kreatywność, zła komunikacja) to głównie:

 a) syndrom myślenia grupowego – dominacja normy zgody i jednomyślności, 

wykluczającej różnicę zdań i poszukiwanie alternatywnych rozwiązań (powody: 
jednorodność lub izolacja grupy, brak procedur działania, wysoki stres lub niska 

samoocena członków, rutyna);

 b) defensywne środowisko – klimat braku zaufania, rywalizacji, negatywnych emocji;

 c) kryzys przywództwa – procesu komunikowania kierującego działaniem członków grupy;
 d) konflikt – sprzeczności na tle afektywnym, koncepcyjnym, proceduralnym;

 e) błędna definicja zadania – zadania addytywne, koniunktywne, dysjunktywne;

 4. Przywództwo demokratyczne (równość, wspólne decydowanie , komunikowanie 

dwustronne) jest zwykle cenione wyżej, bo lepiej spaja grupę, ale przywództwo 
autorytarne (hierarchia, decyzje jednostki, komunikowanie jednostronne) bywa niekiedy 

bardziej skuteczne i efektywne.

 5. Przywódca kształtuje styl zarządzania konfliktem, czyli pożądanie zachowania członków 

grupy:
 a) styl dostosowujący się (rezygnacja, ustępstwo)

 b) styl unikający (nieangażowanie się)
 c) styl rywalizacyjny (troska tylko o własne cele)

 d) kompromis (wzajemne ustępstwa)
 e) styl współpracujący (rozwiązania idące w inną stronę, przedefiniowanie problemu)

Struktura grupy a efektywność działań grupowych: grupy autorytarne (sześć osób)

Cechy:

1. Najprostszy układ relacji łączących członków grupy – struktura 

monocentryczna.

2. „Naturalny” i stały przywódca grupy – ośrodek decyzyjny.

3. Relacje i komunikowanie pionowe: zależność „góra – dół”.
4. Ograniczone możliwości działania jednostek zależnych.

Zalety:

 

    

Wady:

 1. Sprawny przepływ informacji w grupie, 

możliwość kontroli jednostek zależnych.

 2. Możliwość podejmowania dobrych decyzji i 

realizacji zadań:
 a) rutynowych – prostych lub opartych na 

doświadczeniu (wytycznych),

 b) pod presją czasu – gdy zwłoka może 

powodować negatywne konsekwencje,

 c) technicznych – opartych na wiedzy 

eksperckiej dostępnej przywódcy,

1. Stałe zaangażowanie członków grupy – 

brak bezpośrednich relacji między nimi  

2. Mała kreatywność w generowaniu 

oryginalnych pomysłów (brak dostępu 

do informacji)

3. Słaba integracja w grupie – lojalność 

jednostek zależy od kar i nagród lub 
poczucia zewnętrznego zagrożenia (jeśli 

może ono pogorszyć sytuację członków, 
a nie tylko przywódcy)

4. Małe możliwości adaptacyjne 

Struktura grupy a efektywność działań grupowych: grupy demokratyczne (sześć osób)

Cechy:
1. Możliwie najbardziej złożony układ relacji 

łączących członków grupy – struktura 
policentryczna.

2. Brak przywódcy – decyzje wymagają zgody 

większości.

3. Relacje i komunikowanie poziome: 

interaktywne, sieciowe (każdy z każdym, 

jeden do wszystkich, wszyscy do jednego).

4. Równe możliwości działania wszystkich 

członków grupy.

Zalety: 

 1. Duże zaangażowanie i integracja członków 

grupy – silne i partnerskie relacje, lojalność 

wobec grupy.

 2. Możliwość podejmowania dobrych decyzji i 

realizacji zadań wymagających:
 a) kreatywnego myślenia – stymulująca 

wymiana poglądów, wzajemna inspiracja,

 b) współdziałania członków grupy – 

połączenia wiedzy, umiejętności, 
sprawności.

 3. Duże możliwości adaptacyjne – każdy reaguje 

na zmiany w grupie i jej otoczeniu.

Wady:

1. Skomplikowana i mało efektywna 

komunikacja w grupie, niemożność 

kontroli jednostek.

2. Strata czasu i energii przy 

podejmowaniu decyzji prostych i 
rutynowych, wymagających 

pośpiechu (presja czasu) oraz wiedzy 
technicznej.

3. Rywalizacja członków grupy 

prowadząca do napięć, konfliktów i 

kryzysów w grupie.

Struktura grupy a efektywność działań grupowych: grupy modularne (sześć osób)

Cechy:

1. Zmienny układ relacji w grupie: cele strategiczne – 

układ policentryczny, realizacja zadań – układy 
monocentryczne.

2. Demokratyczny wybór i kontrola przywódcy 

zadaniowego.

3. Komunikowanie sieciowe o zmiennej konfiguracji.
4. Pozycja i możliwości jednostek w grupie zależne od ich 

przedsiębiorczości.

Zalety:

 1. Intensywna komunikacja w grupie sprzyjająca zaangażowaniu i pełnej samorealizacji 

członków – każdy ma wpływ na kształt grupy i swoją pozycję.

 2. Duży i wciąż rosnący potencjał adaptacyjny wynikający z:

 a) możliwości równoczesnej realizacji wielu zadań o różnym stopniu trudności poznawczej 

i organizacyjnej angażujących część lub całość grupy,

 b) braku rutyn i nawyków ograniczających kreatywność i przedsiębiorczość jednostek,

 c) możliwości rozwoju kompetencji komunikacyjnych i zasobów jednostek.

Wady:

1. Brak poczucia stabilności – niepewność co do rozwoju sytuacji (nieprzewidywalność).
2. Zbytnie rozproszenie zasobów grupy – równoczesna realizacja wielu zadań osłabia grupę.

3. Kłopoty z tożsamością grupy i poszczególnych jednostek.
4. Psychologiczne bariery adaptacji – działanie ważniejsze od celu (brak stałego odniesienia).