Janusz Frej
Gimnazjum nr 16 im. Bolesława Chrobrego
w Częstochowie
MULTIMEDIA W NAUCZANIU JĘZYKÓW OBCYCH
WPROWADZENIE
Nauczanie
języków
obcych
nabiera
szczególnego
znaczenia
w
obliczu
zreformowanego systemu oświaty. Reforma, nowa matura, wejście Polski do Unii
Europejskiej wymuszają na nauczycielach obowiązek przygotowania uczniów nie tylko pod
względem codziennej komunikacji ale również pod względem umiejętności swobodnego
poruszania się we wszystkich dziedzinach życia ustnie i pisemnie. Znajomość języków
obcych jest stale podkreślana przez Unię Europejską, UNESCO i Radę Europy. W roku 1995
nauczanie ich było głównym celem oświatowym głoszonym przez Unię Europejską,
natomiast rok 2001 upłynął pod hasłem Europejskiego Roku Języków Obcych. Szybka
ewolucja komputerów i technik multimedialnych sprawiła, że znalazły one szerokie
zastosowanie w dydaktyce i metodyce.
Celem mojej pracy jest zapoznanie uczniów, nauczycieli i rodziców z narzędziami
multimedialnymi, które mogą stanowić dla nich pomoc i cenne źródło informacji w nauce
języków obcych.
Internet w nauczaniu języków obcych.
Internet jako element nauki języków obcych wspomaganej komputerowo – CALL –
Computer Assisted Language Learning – jest komunikacją przy użyciu komputera
(CMC – Computer – Mediated Communication). Komunikacja ta może mieć formę
asynchroniczną (przy użyciu poczty elektronicznej) lub synchroniczną, przy użyciu takich
narzędzi jak Moos (Multi - user Dimensions)
1
. Internet oferuje wiele możliwości takich jak:
1
Topol P.: Wirtualne środowiska nauki (języka) – Moos.
strony www, poczta elektroniczna, ftp, grupy dyskusyjne, czaty. Ze względu na łatwość
wykorzystania Internetu w szkole, mógłby on być jedną z głównych pomocy dydaktycznych
i metodycznych. Chciałbym przedstawić przykład wykorzystania Internetu w nauczaniu
języka angielskiego.
W roku 2004 w Wyższej Szkole Lingwistycznej powstał projekt DELTA skierowany
do nauczycieli i uczniów szkół średnich. Nauczyciele z całej Polski pracowali w grupach dwu
lub trzyosobowych przygotowując dwutygodniowe kursy dla swoich uczniów. W ramach tych
kursów uczniowie mieli wykonywać zadania typu: choice, forum lub quiz. Ćwiczenia te
cieszyły się dużą popularnością wśród uczniów ponieważ pozwalały im na wyrażanie
własnych opinii, dyskusję z innymi nieznanymi im uczestnikami kursu. Praca uczniów była
nadzorowana przez różnych nauczycieli, którzy oceniali i opiniowali wypowiedzi uczących
się. W roku bieżącym rozpoczyna działalność druga edycja kursów on-line. Organizatorzy
mają nadzieję, iż będzie się ona cieszyć jeszcze większą popularnością wśród uczniów.
Oto strona główna portalu Online
Courses @ WSL
Po
prawej
przedstawiono
przykłady kursów nauki języka
angielskiego w ramach projektu
DELTA
Innym przykładem wykorzystania Internetu w ramach lekcji języka niemieckiego może być
stworzenie strony www z zadaniami do wykonania przez uczniów. W radomskich liceach
powstał projekt nadzorowany przez nauczycieli języka niemieckiego. Oto jedno z ćwiczeń
w ramach projektu: temat lekcji dotyczy słownictwa opisującego wygląd i cechy danej osoby.
W tym celu uczniowie otwierają stronę www pod wskazanym przez nauczyciela adresem,
gdzie w języku niemieckim można znaleźć ogłoszenia matrymonialne. Zadaniem uczniów jest
wypisanie 20 przymiotników opisujących wygląd zewnętrzny „wymarzonego partnera”.
Opisane ćwiczenie doskonale nadaje się do wykorzystania na lekcjach innych języków
obcych.
Poczta elektroniczna
Poczta elektroniczna jest bardzo dobrym środkiem wymiany komunikacji i informacji
dla uczniów chcących poszerzyć swoją znajomość języków obcych. Przykładem
zastosowania
tego
narzędzia
może
być
ogólnopolski
projekt
internetowy
Internet-V@g@bund
2
. W projekcie uczestniczyli uczniowie ze szkół Szczecina, Legnicy
i Raciborza. Celem było poznanie miast niemieckojęzycznych i własnego regionu, kształcenie
sprawności czytania i pisania ze zrozumieniem oraz nabycie umiejętności posługiwania się
komputerem i pocztą elektroniczną. Uczniowie przygotowywali teksty o swoim i jednym
niemieckojęzycznym mieście. Następnie przesyłali je do koordynatora, który po zamianie
kolejności akapitów rozsyłał je do innych szkół. Zadaniem uczniów było ułożenie tekstu
w odpowiedniej kolejności i praca nad nim. Oto kilka adresów internetowych z których
można zaczerpnąć informacje na temat miast niemieckojęzycznych i zachęcić uczniów do
pracy.
1.
www.goethe.de
– Homepage des Goethe – Institutes
2.
http://dbs.schule.de
– Niemiecki Serwer Edukacyjny
3.
www.goethe-verlag.com/tests
- Goethe Tests
4.
www.welt.de
– Die Welt Online Homepage
5.
http://castle.uvic.ca/german/149
- German for Beginners
2
Makus D.: Ogólnopolski projekt internetowy Internet – Vagabund.
Portale edukacyjne w Internecie
W czasach zaawansowanej technologii szczególnym przejawem rozwinięcia stron
www do celów nauczania są portale edukacyjne. Wiele z nich zawiera lekcje on-line, testy
sprawdzające wiedzę, możliwość zadania pytań ekspertom z różnych języków.
Nauczaniu języka angielskiego poświęconych jest wiele stron. Uwadze nauczycieli można
polecić stronę: The British Council –
www.britishcouncil.pl
oraz British Studies Web Pages
http://elt.britcoun.org.pl
zawierają one wiele cennych materiałów dotyczących kultury,
zwyczajów w krajach anglojęzycznych. Ponadto posiadają materiały, porady metodyczne
i informacje o kursach angielskiego w Polsce i za granicą. Spośród stron www poświęconych
językowi niemieckiemu i jego nauce warto polecić portal
www.nauka.pl
. Dział poświęcony
językowi naszych sąsiadów
www.niemiecki.nauka.pl
obejmuje zasady gramatyki,
wypracowania, słownictwo, podstawowe informacje o Niemczech, testy z języka
niemieckiego. Ze strony można ściągnąć dwa darmowe programy, jeden dla uczniów – do
rozwiązywania testów, drugi dla nauczycieli – do tworzenia testów z języka niemieckiego.
Inne wybrane portale edukacyjne :
PORTALE EDUKACYJNE
http://www.eduseek.pl/
http://eduseek.ids.pl/
Największy portal edukacyjny, podzielony na trzy części: dla
uczniów, rodziców i nauczycieli. Treści dydaktyczne
uporządkowane są według przedmiotów szkolnych. zawiera m.in.
katalog stron edukacyjnych, forum dyskusyjne, porady prawne,
informacje o kursach i szkoleniach, mnóstwo pomocy
dydaktycznych.
http://www.ceo.org.pl/
Centrum Edukacji Obywatelskiej
http://www.edu.com.pl/
Internetowe Centrum Informacji Edukacyjnej. Zawiera aktualności
edukacyjne, internetową bazę szkół, giełdę podręczników i książek,
ogłoszenia nt. korepetycji.
http://www.eduforum.pl/
Portal edukacyjny - a w nim: ciekawe artykuły, aktualności
oświatowe, katalog stron www, forum dyskusyjne, przykładowe
konspekty, oferty pracy, do ściągnięcia programy komputerowe
przydatne w szkole.
http://www.gazeta.pl/edukacja
Serwis w portalu Gazeta.pl - są tu m.in. aktualności edukacyjne,
teksty dyktand, ciekawe omówienia lektur szkolnych, testy na
koniec gimnazjum i szkoły podstawowej, testy logiczne i
psychologiczne, dział poświęcony nauce jęz. obcych, dział
komputery i edukacja. Polecam!
http://www.gimnazjum.pl/
Serwis dla nauczycieli gimnazjum, a w nim: programy nauczania
poszczególnych przedmiotów, recenzje książek, materiały
dotyczące awansu zawodowego.
http://www.interklasa.pl/
Portal zawiera stale aktualizowany katalog polskich zasobów
edukacyjnych w sieci, strony WWW wszystkich szkół biorących
udział w programie Interkl@sa, skrzynki pocztowe uczniów i
nauczycieli.
http://www.mojaszkola.pl/
Śląski Portal Edukacyjny - informacje dla nauczycieli i uczniów,
aktualności ze szkół, działy: kino, muzyka, książka, sport,
komputery, humor
http://www.nauka.pl/
Serwis - Twoja szkoła internetowa (przeznaczony raczej dla
uczniów) zawiera: bazę korepetytorów, ściągi oraz wypracowania,
dział nauki jęz. obcych, poradniki o metodach szybkiej nauki.
http://www.profesor.pl/
Serwis oferuje aktualności oświatowe, dużo materiałów
dydaktycznych dla nauczycieli, katalog stron WWW, porady, forum
dyskusyjne.
http://www.stargard.edu.pl/
Serwis edukacyjny - Edukacja - informacje dla uczniów
i nauczycieli
http://www.szkola.net/
Portal oprócz materiałów edukacyjnych oferuje możliwość
założenia konta pocztowego, a także forum dyskusyjne
i czat.
http://www.szkola.newsweek.pl/
Program edukacyjny tygodnika "Newsweek". Ma on pomóc
nauczycielom w prowadzeniu nowoczesnych lekcji na podstawie
artykułów publikowanych w "Newsweek Polska"
http://www.szkoly.edu.pl/
Serwis - Ogólnopolska Szkoła Informatyczna zawiera informacje nt.
wykorzystania nowoczesnej technologii komputerowej w szkole,
doskonalenia zawodowego nauczycieli.
http://www.oeiizk.edu.pl/
Serwis edukacyjny "Komputer w Szkole" opracowany przez
Ośrodek Edukacji Informatycznej i Zastosowań Komputerów
zawiera przykłady zastosowań komputera w nauczaniu
poszczególnych przedmiotów, ciekawe artykuły, programy
autorskie.
Oprogramowanie do nauki języków obcych
Popularni wydawcy oferują wiele atrakcyjnych kursów w wersji CD-ROM. Dlaczego
warto je polecić ? Są bardzo proste w obsłudze, ponieważ użytkownicy mogą poruszać się
w programie z łatwością. Nie tracą czasu przeglądając stronę za stroną i dzięki temu skupiają
się na przerabianym materiale. Wielkim plusem materiałów multimedialnych jest integracja
umiejętności. Materiały audio i ćwiczenia z tekstem są zintegrowane - uruchamiają się za
jednym kliknięciem myszki. W związku z tym takie problemy, które może napotkać
nauczyciel w klasie jak zacięcie się kasety, problem ze znalezieniem odpowiedniej części
ćwiczenia na kasecie audio bądź video są wyeliminowane. Poprzez kliknięcie na opcje
użytkownik może: przeczytać tekst, obejrzeć video w pojawiającym się osobnym okienku
w rogu ekranu, wysłuchać dialogu - wszystko to dzieje się podczas odpowiadania na pytanie.
W każdej chwili uczący się może sprawdzić poprawność swoich odpowiedzi klikając na
odpowiednią ikonkę. Producenci oprogramowania do nauki języków obcych zwracają
szczególną uwagę na ćwiczenie wymowy, na które w pracowni nie ma odpowiednich
warunków. Uczący może nagrać swój głos i porównać go z prawidłową wymową „native
speakera”. Mogą nawet brać udział w dialogach. Ćwicząc prawidłową wymowę w niektórych
wersjach oprogramowania użytkownik zalicza dany etap ćwiczenia dopiero po
zaakceptowaniu poprawnej wymowy przez program. Niektóre programy zawierają odnośniki
do internetowych czatów, w których uczący się mogą porozmawiać z innymi uczącymi się
przerabiającymi ten sam materiał.
Ten typ oprogramowania edukacyjnego może przynieść efekty w nauce języków obcych
szybciej niż tradycyjna nauka książkowa. Uczeń ma kontakt nie tylko z samym językiem
obcym ale również z komputerem co jest dodatkową zachętą dla młodego człowieka. Bardzo
dobrym przykładem takiego oprogramowania popularnego wśród młodzieży jest
wydawnictwo firmy YDP Multimedia: Euro Plus + Reward. W programie tym kursy nauki
zawierają poziomy: elementary, pre-intermediate, intermediate, upper-intermediate (razem
osiem płyt) - w wersji dla języka angielskiego. Podobnie jest dla innych języków.
Słowniki językowe w Internecie
Dzięki stronom www można korzystać ze słowników w wersji on-line. Słowniki te są
proste w użyciu a przede wszystkim pozwalają uczącemu się zaoszczędzić czas na szukanie
słowa w wydaniu książkowym. Ponadto obok tłumaczenia pojawia się zastosowanie słowa
w odpowiednim kontekście oraz jego wymowa. Przykłady ciekawych stron zawierających
słowniki związane z językiem angielskim:
1.
www.poltran.com
– słownik angielsko - polski, zawiera dużą bazę wyrazów, zwrotów
i wyrażeń ; tłumaczy także całe zdania.
2.
www.leksyka.pl
– bardzo rozbudowany słownik angielsko - polski z hasłami
podzielonymi tematycznie ; posiada ponad 100000 wyrażeń i inteligentny system
podpowiedzi.
Podsumowanie
Olbrzymią pomocą dla nauczycieli i uczących się języków obcych jest
komputeryzacja i zamiłowanie młodzieży do korzystania ze wszystkich nowości. Internet
dostarcza uczniowi nie tylko rozrywkę, ale jest doskonałym narzędziem pozwalającym
dotrzeć do najbardziej odległych źródeł informacji. Daje możliwość do skorzystania z wielu
dobrze opracowanych programów do nauki języków obcych.
XXI wiek narzuca wymagania, którym nauczyciele języków obcych powinni sprostać.
Niezwykle pomocny jest fakt powszechnego dostępu do komputera i Internetu. Coraz częściej
organizowane są warsztaty i szkolenia oraz studia podyplomowe dla nauczycieli języków
obcych chcących podnieść swoje kwalifikacje w zakresie wykorzystania multimediów
w nauczanym języku. W roku 2001 została zorganizowana w Gliwicach I Międzynarodowa
Konferencja ICT In ELT dotycząca wykorzystania multimediów w nauczaniu języka
angielskiego. Cieszyła się ogromnym zainteresowaniem, w związku z tym zorganizowano jej
drugą edycję w roku 2003 na którą przybyła jeszcze większa ilość zainteresowanych
słuchaczy. Pozwala to wyciągnąć wniosek, że nauczyciele są bardzo zainteresowani
osiągnięciem coraz lepszych wyników pracy z uczniami przy pomocy nowoczesnych
środków edukacyjnych jakimi są multimedia.
Literatura
[1] Topol P.: Wirtualne środowiska nauki (języka) – Moos., Materiały X jubileuszowego
ogólnopolskiego
sympozjum
naukowego
„Techniki
komputerowe
w
przekazie
edukacyjnym”, pod redakcją naukową J.Morbitzera. Wydawnictwo Naukowe Akademii
Pedagogicznej, Kraków 2000.
[2] Makus D.: Ogólnopolski projekt internetowy Internet – Vagabund., „Języki obce
w Szkole”, nr 5/2001.