(Microsoft Word - Bezrobocie-rodzaje, skala, skutki-podstawy-przedsi\352biorczo\234ci)

Jolanta Data TW A semestr IV

Akademia Zdrowia, Rzeszów 2013

10.03.2013

Jolanta Data
Kierunek: Technik weterynarii
TW A – semestr

BEZROBOCIE -

rodzaje, skala, skutki.

Praca kontrolna nr. 1

Przedmiot: Podstawy przedsiębiorczości
Wykładowca: mgr inż. Jan Sopel

Jolanta Data TW A semestr IV

Akademia Zdrowia, Rzeszów 2013

10.03.2013

Pojęcie bezrobocia:
Bezrobocie  to  stan  w  gospodarce,  gdy  więcej  ludzi  poszukuje  pracy,  niż  jest  miejsc  pracy,
to znaczy podaż pracy jest większa niż popyt na nią.
Podobnie  jak  na  rynku  towarów  i  usług  ,  na  rynku  pracy  także  może  wystąpić  nierównowaga.  Gdy
liczba  osób  poszukujących  pracy  przewyższa  liczbę  wolnych  miejsc  pracy,  wówczas  mówimy
o pojawieniu się zjawiska bezrobocia.

Bezrobotny  to  osoba  pozostająca  bez  pracy,  nie  ucząca  się  w  systemie  dziennym,  zdolna
i gotowa podjąć pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, która między innymi:

ukończyła 18 lat (z wyjątkiem młodocianych absolwentów)

nie ukończyła: kobieta – 60 lat; mężczyzna – 65 lat

nie nabyła prawa do emerytury lub renty.

Inaczej brzmiącą definicję osoby bezrobotnej przyjęły urzędy pracy – status zarejestrowanej osoby
bezrobotnej zyskuje ta osoba, która spełnia podane kryteria:

jest niezatrudniona i nie wykonuje pracy zarobkowej

jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy

nie uczy się w systemie dziennym

jest zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania powiatowym urzędzie pracy

jest w wieku: 18-60 lat kobiety lub 18-65 lat mężczyźni

nie nabyła prawa do emerytury lub renty, nie pobiera zasiłku przedemerytalnego, zasiłku
chorobowego lub macierzyńskiego

nie jest właścicielem lub posiadaczem nieruchomości rolnej o powierzchni użytków rolnych, które
przekraczają 2 ha przeliczeniowe

nie uzyskuje miesięcznie przychodu w wysokości przekraczającej połowę minimalnego
wynagrodzenia za pracę, z wyłączeniem przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na
rachunkach bankowych.

Wg BAEL (Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności) bezrobotni, to osoby w wieku
15-74 lat, które spełniają jednocześnie trzy warunki:

w okresie badanego tygodnia nie były osobami pracującymi

aktywnie poszukiwały pracy

były gotowe podjąć pracę w ciągu dwóch tygodni następujących po badanym tygodniu.

Rodzaje bezrobocia:
Bezrobocie jest zjawiskiem powszechnym, które występuje w każdej gospodarce rynkowej,
a przyczyny jego powstawania i utrzymywania się mogą być bardzo różne.
Ze względu na czynniki wywołujące to zjawisko wyróżnia się bezrobocie:

frykcyjne, zwane także naturalnym – jest krótkotrwałe, spowodowane czasowym pozostawaniem
bez pracy, związane np. ze zmiana miejsca zamieszkania lub poszukiwaniem innej / nowej pracy,
zmianą zawodu lub awansem

strukturalne,  które  jest  wynikiem  niedopasowania  struktury  podaży  i  popytu  na  pracowników
pod  względem  np.:  ich  kwalifikacji,  co  wynika  z  zanikania  przestarzałych  branż  czy  gałęzi
gospodarki.  Bezrobocie  strukturalne  jest  długotrwałe,  ponieważ  często  wymaga  zmiany  lub
zdobycia nowych kwalifikacji lub zmiany miejsca zamieszkania

koniunkturalne, cykliczne jak sama nazwa wskazuje jest ono następstwem zmian
w koniunkturze gospodarczej państwa, która powoduje wahania popytu i podaży na towary

Jolanta Data TW A semestr IV

Akademia Zdrowia, Rzeszów 2013

10.03.2013

i usługi. Niski popyta na produkty i usługi w okresie recesji powoduje spadek popytu na pracę
i wzrost bezrobocia

technologiczne, związane z wprowadzeniem postępu technicznego i zastąpieniem pracy ludzi
pracą komputerów, robotów, maszyn i urządzeń

sezonowe,

które

związane

jest

okresową

zmiennością

cyklów

produkcyjnych

w niektórych rodzajach działalności gospodarczej oraz okresowym zapotrzebowaniem na pracę,
np.: rolnictwo.

Natomiast biorąc za kryterium formę występowania zjawiska bezrobocia, wyróżnia się bezrobocie:

krótkookresowe – trwa poniżej 3 miesięcy

redniookresowe – trwające od 3 do 12 miesięcy

długookresowe – utrzymuje się powyżej 1 roku

chroniczne – występuje długotrwale.

Szczególną formą bezrobocia jest bezrobocie ukryte, które w ramach gospodarki centralnie
sterowanej

planowanej

(do

1989

Polsce)

oznaczało

przerost

zatrudnienia

w przedsiębiorstwach, głównie przemysłowych. Z kolei w warunkach gospodarki rynkowej (obecnie)
dotyczy  sytuacji  w  rolnictwie,  kiedy  prace  w  gospodarstwie  rolnym  mogą  być  wykonywane  przez
jedną  lub  dwie  osoby,  z  konieczności  wykonywane  są  przez  więcej  osób.  Pojęciem  bezrobocia
ukrytego określa się także ludzi, którzy nie rejestrują się jako bezrobotni lub takich, którzy nie próbują
aktywnie poszukiwać pracy.

Skala bezrobocia w Polsce:
Zapoczątkowana  w  1989  roku  transformacja  polskiej  gospodarki  przyniosła  charakterystyczne  dla
gospodarki rynkowej zjawisko bezrobocia, które dla Polaków było nowe i zaskakujące, gdyż okazało
się,  że  nie  każdy  chcący  pracować  może  znaleźć  zatrudnienie.  Poziom  bezrobocia  w  naszym  kraju
w latach 1990-2010 podlegał znaczącym zmianom [załącznik nr 1]. Zmiany te związane były głownie
z przemianą polskiej gospodarki oraz zmianami koniunktury gospodarczej.
Istotną  cechą  bezrobocia  w  Polsce  jest  jego  zróżnicowanie  terytorialne  [załącznik  nr  2],
gdzie  najniższą  stopę  bezrobocia  odnotowuje  się  w  dużych  aglomeracjach  miejskich  oraz
w  województwach  o  wysokim  poziomie  rozwoju  gospodarczego.  Z  kolei  największe
bezrobocie  rejestruje  się  w  województwach  północnej  i  zachodniej  Polski,  a  szczególnie
w rejonach wiejskich, w których istniały kiedyś PGR-y.
W celu obliczenia stopy bezrobocia potrzebne są takie dane jak:
~ zasoby pracy – czyli pracujący i bezrobotni
~ liczba bezrobotnych w danym okresie
Obliczamy => stopa bezrobocia = bezrobotni / zasoby pracy

100%. [załącznik nr 3]

Według  danych  Ministerstwa  Pracy  i  Polityki  Społecznej  stopa  bezrobocia  w  Polsce
w  styczniu  2013  [załącznik  nt  4]  przekroczyła  14,2%  i  była  wyższa  o  0,8%  niż  w  miesiącu
poprzednim  [załącznik  nr  5]  (grudzień  2013).  Najniższą  skalę  bezrobocia  odnotowano
w  województwie  wielkopolskim  –  bezrobocie  wynosiło  tam  10,6%,  natomiast  województwem
o  najwyższej  skali  bezrobocia  w  styczniu  2013  było  województwo  warmińsko  –  mazurskie,  gdzie
bezrobocie wyniosło 22,2%.

Skutki bezrobocia:
Bezrobocie  to  jeden  z  najtrudniejszych  problemów  społecznych  oraz  ekonomicznych  państwa.
Według niektórych źródeł (książek) skutki bezrobocia można podzielić na negatywne i pozytywne.
Do negatywnych skutków bezrobocia w aspekcie ekonomicznym  zalicza się:

Jolanta Data TW A semestr IV

Akademia Zdrowia, Rzeszów 2013

10.03.2013

obniżenie poziomu życia bezrobotnych

zwiększenie wydatków z budżetu państwa, między innymi na wypłatę zasiłków dla
bezrobotnych

zmniejszenie dochodów budżetu państwa – zmieszone wpływy z tytułu podatku dochodowego
oraz podatków pośrednich zawartych w cenie towarów i usług

zmniejszenie PKB - czyli poziomu produkcji wytwarzanej w gospodarce

emigrację zarobkową.

Z kolei do najważniejszych skutków negatywnych bezrobocia w aspekcie społecznym zalicza się:

spadek poczucia własnej wartości wśród osób bezrobotnych – szczególnie tych pozostających bez
pracy przez dłuższy czas

spadek motywacji do podjęcia pracy

powstawanie patologii społecznych – np.: alkoholizm, narkomania

Zjawisko bezrobocia może także wpływać pozytywnie, jeżeli prowadzi do:

umacniania dyscypliny pracy i podniesienie wydajności

zwiększenia poszanowania pracy

podwyższania kwalifikacji zawodowych

wzrostu samo zatrudnienia wśród bezrobotnych – zakładanie przez nich małych firm.

Skutki  bezrobocia  jak  widać  obejmują  nie  tylko  pojedyncze  osoby,  ale  także  całe  państwo.  Rząd
podejmuje  próby  rozwiązania  tego  problemu,  jednak  sami  bezrobotni  też  mogą  wpłynąć  na  zmianę
swojej sytuacji.

Słowniczek – pojęcia dodatkowe:
Stopa bezrobocia – udział bezrobotnych w zasobach pracy.
Zasoby pracy – pracujący oraz bezrobotni w danej gospodarce.
Podaż  pracy  –  określona  liczba  ludzi  gotowych  podjąć  pracę  za  oferowaną  płacę  w  określonym
czasie.
Popyt  na  pracę  –  zapotrzebowanie  pracodawców  na  pracowników  przy  danym  poziomie  płac
i w określonym czasie.
Zatrudnienie  –  określona  liczba  osób  wykonujących  pracę  na  podstawie  obowiązujących  norm
prawnych.

Bibliografia:
„Krok w przedsiebiorczość” Zbigniew Makieła, Tomasz Rachwał, wyd. Nowa Era
„Przedsiębiorczość – klucz do sukcesu” Agnieszka Mikina, Małgorzata Sienna, wyd. Rea
Portal finansowy – forsal.pl
Portal społecznościowy - wp.pl