„PROGNOZOWANY OBRAZ WOJNY W EUROPIE” 

 

1. „Inspiracja” 
2. „Główne teorie na temat wyglądu przyszłej wojny” 
3. „Wojna Powietrzna Giulio Douhet” 
4. Wnioski 

 

Ad1. „Inspiracja” 
Było nią przede wszystkim doświadczenie z I Wojny Światowej. 
Początkowy okres jej trwania prowadzony wg starych zasad sztuki 
wojennej w którym natarcie było jedyną formą działań (działania 
manewrowe) przekształciło się w niedługim czasie w walkę pozycyjną 
w której na pierwszym miejscu stanęła obrona czego skutkiem była 
stabilizacja frontów. 
Efektem takiej kolei rzeczy był brak możliwości przeprowadzenia 
skutecznych działań w kierunku jej przełamania. 
 
I tak Francuzi rozwiązanie problemu widzieli w zmasowanym ogniu 
artylerii nastawionym na niszczenie ufortyfikowanych pozycji wroga, 
Niemcy w zastosowaniu na masową skale gazów bojowych, 
Wojskowi Wielkiej Brytanii stawiali na masowe użycie czołgów, 
Rosjanie natomiast rozwiązania szukali w podjęciu działań 
ofensywnych w wielu kierunkach. 
 
Pierwsze wnioski wyciągnięte z I Wojny Światowej: 

a) Do działań wojennych na masową skale wkroczył postęp 

techniczny. 

b) Do walki wprowadzono nowe środki walki: lotnictwo i broń 

pancerną. 

c)  Wykazano zależność armii od ekonomii i potencjału 

gospodarczego kraju. 

 

 

Ad2. „Główne teorie na temat wyglądu przyszłej wojny” 
Na podstawie tych wniosków, oraz głównego problemu do 
rozstrzygniecie, którym było przywrócenie priorytetu natarcia nad 
obroną, teoretycy wojskowi okresu międzywojennego opracowali 
teorie prowadzenia wojen. Do najbardziej popularnych należą: 



 

Teoria wojny powietrznej. 



 

Teoria wojny zmechanizowanej (pancernej). 



 

Teoria wojny totalnej. 



 

Teoria głębokich form operacyjnych. 

I oczywiście pytanie nadrzędne: „Jak będzie wyglądała przyszła 
wojna” 
 
Odpowiedzieć starali się miedzy innymi: 
*gen. John Fuller – Anglik, wojna miała być w całej rozciągłości 
manewrowa, w której głównym czynnikiem ruchu będą wojska 
zmechanizowane. 
*Rzecznik Wojny Błyskawicznej Basil Henry – Anglik, wojna 
błyskawiczna prowadzona przez wojska lądowe, zmechanizowanej 
armii zawodowej wspieranej przez lotnictwo. 
*płk.Ettore Bastico - Włoch,  wojna ogarnie tak wiele państw, że 
sukces będzie zależny od zaangażowania poszczególnych państw w 
siłę ogólnego sojuszu, oraz szczegółowego przygotowania państwa w 
czasie pokoju. 
*of.Michaił Tuchaczewski – Rosjanin, prowadzenie wielu operacji 
połączonych wspólną myślą strategiczną, natarcie w wielu 
kierunkach. 
*gen.Giulio Douhet – Włoch, na lądzie i morzu należy ograniczyć się 
do działań obronnych, natomiast całą uwagę  skupić na prowadzeniu 
aktywnych działań w powietrzu przy użyciu lotnictwa, warunkiem 
osiągnięcia sukcesu w walce jest posiadanie silnego lotnictwa 
bombowego – jako głównej siły uderzeniowej armii powietrznej. 

Ad3. „Wojna powietrzna – gen.Giulio Douhet” 
„Wojna to możliwość przyszłości i nie możemy jej spotkać ze 
wzrokiem utkwionym w przeszłość. Do wojny nie można 
przygotowywać się na podstawie lekcji, wyciągniętych z wojen 
przeszłości, takie bowiem lekcje mogłyby być pożyteczne dla nas 
tylko wówczas, gdyby przyszłe wojny rozwijały się nieuchronnie w 
tych samych warunkach, co poprzednie, a to nigdy stać się nie może… 
Zwycięstwo uśmiechało się zawsze do tego, kto potrafił odnowić 
tradycyjne formy walki a nie do tego, kto był niewolniczo do tych 
form przywiązany” 

 

„Panowanie w powietrzu” 

Giulio Douhet 

gen.Giulio Douhet słuszności swojej teorii upatrywał w 
uniwersalności samolotu bombowego, z jednej strony nie małych 
rozmiarów latający kloc był potencjalnie celem banalnym do 
zestrzelenia, jednak silnie uzbrojony, chroniony przez stanowiska 
ogniowe umieszczone w różnych częściach kadłuba, zdolny do 
przenoszenia pokaźnego ładunku bomb na równie pokaźną odległość, 
do skoordynowanego działania z innymi bombowcami stanowił 
element niebezpiecznej całości jaką było lotnictwo bombowe. 
gen.Douhet nie marginalizował znaczenie sukcesu wojsk lądowych 
czy morskich, wychodził z założenia, że sukces działań wyżej 
wymienionych jest zależny od sukcesu w powietrzu. 
„Ten kto opanuje niebo, szybko opanuje świat” 
Lotnictwo myśliwskie wg. gen.Douheta nie stanowiło nawet dodatku 
dla działań lotnictwa bombowego, w jego teorii zostało całkowicie 
pominięte na rzecz samodzielności bombowców. 
Sukces w powietrzu osiągnięty miał być przez agresywne 
bombardowania a nie przez walki powietrzne samolotów. 
Z kolei silne, przemyślane i zaskakujące bombardowania na bazy 
wojskowe, ośrodki administracyjne, gospodarcze miały zniszczyć 

zaplecze gospodarcze kraju. 
Zgodnie z wnioskami z I Wojny Światowej: zależność armii od 
ekonomii i potencjału gospodarczego kraju, zniszczenie tego 
ostatniego było równoznaczne ze zniszczeniem armii. 
 
Teoria Douheta znalazła oddźwięk na całym świecie. 
Wykształciły się jej 3 odmiany: 



 

Douhetyzm skrajny – lotnictwo jako odrębny, samodzielny i 
przede wszystkim dominujący element niezbędny do 
osiągnięcia sukcesu. 



 

Douhetyzm umiarkowany – lotnictwo jako główny rodzaj sił 
zbrojnych, samodzielny w działaniach bojowych ale i zdolny do 
skoordynowanych działań z wojskami lądowymi i morskimi. 



 

Trzecia odmiana w gruncie rzeczy bagatelizowała całkowicie 
role lotnictwa, zwłaszcza w kwestii jego samodzielności. 
Lotnictwo miało pełnić role pomocniczą. 

Ad4. Wnioski 

gen.Giulio Douhet niewątpliwie w swojej teorii docenił wyciągnięte z 
I Wojny Światowej wnioski dotyczące wpływu postępu technicznego 
na sposób prowadzenia działań wojennych. 
Uwzględnił ogromne znaczenie jakie miała relacja armia-gospodarka i 
stworzył plan w którym przedstawił pomysł na skuteczne niszczenie 
zaplecza gospodarczego danego państwa, co za tym idzie, osiągnięcia 
sukcesu działań. 

Przedmiotem który miałby zrealizować tą teorie był samolot 
bombowy. 
Pozostaje pytanie o słuszność tej teorii, jej śmiałość i kwestie 
skierowania większości uwagi na jeden tylko, środek walki. 
Na to pytanie odpowiedź znajdziemy w wypowiedzi: 
…………………….