281_815702_pracownik_pralni

Spis tre

1. Dane identyfikacyjne zawodu ...................................................

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu w klasyfika-

cjach .................................................................................

1.2. Notka metodologiczna i autorzy .......................................

2. Opis zawodu ................................................................................

2.1. Synteza zawodu ..............................................................

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania, obszary wyst

powania zawodu .............................................................

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny i narz

dzia

pracy, zagro

enia, organizacja pracy) ............................

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne, w tym prze-

ciwwskazania do wykonywania zawodu .........................

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie .............................................................

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/wali-

dacji kompetencji .............................................................

2.7. Zadania zawodowe ..........................................................

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych ....................................

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi a pozio-

mem kwalifikacji w ERK/PRK ..........................................

3. Opis kompetencji zawodowych ................................................ 10

3.1. Identyfikowanie asortymentu przekazanego do czysz-

czenia oraz wykonanie czyszczenia i prania chemicz-
nego tekstyliów Kz1 ........................................................ 10

3.2. Wyka

czanie procesu czyszczenia i prania chemiczne-

go tekstyliów Kz2 ............................................................ 11

3.3. Kompetencje społeczne KzS .......................................... 12

4. Profil kompetencji kluczowych ................................................ 13

5. Słownik ....................................................................................... 14

1. Dane identyfikacyjne zawodu

1.1. Kod, nazwa zawodu i usytuowanie zawodu

w klasyfikacjach

Według Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci na potrzeby rynku pracy

(KZiS 2010):

815702 Pracownik pralni chemicznej

Grupa wielka 8 – Operatorzy i monterzy maszyn i urz

dze

(w Mi

dzynarodowej Klasyfikacji Standardów Edukacyjnych ISCED 2011 –
poziom 3).

Grupa elementarna 8157 – Operatorzy maszyn do prania (w Mi

dzynarodowym Standardzie Klasyfikacji Zawodów ISCO-08 odpowiada
grupie 8157 Laundry machine operators).

Według Polskiej Klasyfikacji Działalno

ci (PKD 2007):

Sekcja S. Pozostała działalno

ść

usługowa, Dział 96. Pozostała

indywidualna działalno

ść

usługowa, Grupa 96.01. Pranie i czysz-

czenie wyrobów włókienniczych i futrzarskich.

1.2. Notka metodologiczna i autorzy

Opis standardu kompetencji zawodowych wykonano na podstawie: ana-
lizy

ródeł (akty prawne, klasyfikacje krajowe, mi

dzynarodowe) oraz

głównie wyników bada

analitycznych na 15 stanowiskach pracy w 5

przedsi

biorstwach (małe − 3, mikro − 2, w tym usługowe − 4, usługowo-

-handlowe − 1), przeprowadzonych w lutym 2013 r.

Zespół Ekspercki:

•

Zbigniew Kadaj – UNIPRAL Spółka z o.o. w Olsztynie,

•

Stanisława Szumli

ska – PW PROFIL A Spółka z o.o. w Krako-

wie,

•

Cecylia Wyszomierska-Matczak – Samodzielny Publiczny Cen-

tralny Szpital Kliniczny w Warszawie,

•

Piotr St

pie

– ekspert niezale

ny, były pracownik Instytutu

Technologii Eksploatacji – PIB w Radomiu.

Ewaluatorzy:

•

Balbina Czerwi

ska – własna działalno

ść

pralnicza w Łodzi,

•

Grzegorz Kunda – BAXTER S. J. Grzegorz Kunda, Andrzej Mali-

nowski w Tykocinie.

2. Opis zawodu

2.1. Synteza zawodu

Pracownik pralni chemicznej wykonuje zespół czynno

ci zwi

za-

nych z czyszczeniem chemicznym tekstyliów.

2.2. Opis pracy i sposobu jej wykonywania,

obszary wyst

powania zawodu

Zawód pracownika pralni chemicznej jest zawodem o charakterze

usługowym. Pracownik pralni chemicznej przyjmuje tekstylia, klasyfiku-
je je według: rodzaju tekstyliów,

ródła pochodzenia, rodzaju zabru-

dze

, rodzaju włókien, koloru, kieruj

c si

przy tym zaleceniami produ-

centa tkanin i własnym do

wiadczeniem. Nast

pnie dokonuje wyboru

technologii czyszczenia. Pracownik pralni chemicznej obsługuje i nad-
zoruje prac

maszyn i urz

dze

stosowanych na wszystkich etapach

procesu czyszczenia, ocenia jako

ść

wykonanej usługi. Pracownik pralni

chemicznej odpowiedzialny jest za dobór i wykorzystanie

rodków

chemicznych, kontroluje urz

dzenia sterowniczo-dozuj

ce i nadzoruj

ce proces technologiczny. W zale

ci od profilu działalno

ci pralni

e równie

wykonywa

usług

uszlachetniania tekstyliów zgodnie

z oczekiwaniem klienta poprzez: barwienie, dekatyzacj

cieranie itp.

Celem pracy pracownika pralni chemicznej jest wyczyszczenie powie-
rzonych tekstyliów zgodnie z zaleceniami producenta i oczekiwaniami
klienta. Obowi

zki pracownika pralni chemicznej realizowane s

w kilku

etapach takich, jak: etap zaczyszczania, etap czyszczenia zasadnicze-
go przy obsłudze agregatów, etap wyko

czenia z wykorzystaniem

urz

dze

fasonuj

cych i prasuj

cych.

2.3.

rodowisko pracy (warunki pracy, maszyny

i narz

dzia pracy, zagro

enia, organizacja pracy)

Miejscem pracy pracownika pralni chemicznej jest pralnia, któr

tworzy zintegrowany zespół maszyn i urz

dze

słu

żą

cych do wykona-

nia usługi. Praca pracownika pralni chemicznej odbywa si

w nast

pu-

cych działach: prania, suszenia i prasowania. Pracownik pralni

poszczególnych etapach pracuje w

rodowisku hałasu, wysokiej wilgot-

ci, wysokiej temperatury, zapylenia oparami substancji chemicz-

nych. Istnieje równie

liwo

ść

kontaktu ze skoncentrowanymi sub-

stancjami chemicznymi, wymuszonym intensywnym ruchem powietrza
oraz par

technologiczn

. Praca pracownika pralni chemicznej prze-

biega w systemach jedno- (małe pralnie) lub wielozmianowych (du

pralnie). Pracownik pralni obsługuje i nadzoruje przebieg całego proce-
su technologicznego (małe pralnie) lub jego wycinek, pracuj

c w zespo-

le, gdzie jego praca jest nadzorowana. Praca pracownika pralni che-
micznej jest sekwencj

powtarzaj

cych si

czynno

ci, jednak zmien-

ść

rodzajów tekstyliów, rodzaju zabrudze

, technik czyszczenia wy-

musza stał

koncentracj

2.4. Wymagania psychofizyczne, zdrowotne,

w tym przeciwwskazania do wykonywania zawodu

Pracownik pralni chemicznej powinien cechowa

dokładno

staranno

, zmysłem estetyki oraz dbało

o czysto

ść

i porz

dek.

Specyfika zawodu wymaga uzdolnie

technicznych oraz umiej

tno

pracy w zespole. W tym zawodzie nie mog

pracowa

osoby choruj

na alergie lub inne schorzenia zwi

zane z niewydolno

układu od-

dechowego (wysokie zapylenie, kurz, skoncentrowane

rodki chemicz-

ne), a tak

e z upo

ledzeniem czynno

ci ruchowych – zadania wykony-

wane s

w pozycji stoj

cej, cz

sto wymuszonej w dłu

szym przedziale

czasu. W du

ych pralniach cz

ęść

stanowisk charakteryzuje znaczna

monotonia wykonywanych czynno

ci. Pracownik pralni chemicznej ma

równie

bezpo

redni kontakt z klientem, st

d konieczno

ść

posiadania

przez niego odpowiedniej kultury osobistej oraz łatwo

ci komunikowa-

nia si

. Wykonywanie zawodu pracownika pralni chemicznej wymaga

umiej

tno

ci rozpoznania rodzaju tekstyliów, znajomo

ci podstawo-

wych zasad kwalifikacji brudnych tekstyliów do odpowiednich technolo-
gii czyszczenia, spostrzegawczo

ci i koncentracji. Pracownik pralni

chemicznej powinien mie

dobry wzrok i sprawny zmysł dotyku, umie

odró

nia

kolory i rodzaje tkanin, rozpozna

rodzaj zabrudzenia – jego

pochodzenie. Powinien posiada

wra

liwo

ść

estetyczn

. Bardzo wa

jest pami

ęć

oraz podzielno

ść

uwagi.

2.5. Wykształcenie i uprawnienia niezb

dne do podj

cia

pracy w zawodzie

Zawód pracownika pralni chemicznej mo

na wykonywa

po odbyciu

praktyki w zakładzie czyszczenia chemicznego. Pracodawcy ch

tnie

zatrudniaj

osoby z wykształceniem zawodowym (technicznym, zasad-

niczym) w zawodach bran

y chemicznej i włókienniczej. Najcz

ęś

ciej

pracowników przyucza si

do zawodu na stanowisku pracy, a do

wiad-

czenie zdobywa w trakcie pracy. Pracownik pralni chemicznej powinien
bra

udział w szkoleniach organizowanych przez pracodawc

w pral-

niach przez przedstawicieli producentów maszyn, urz

dze

pralniczych

oraz

rodków chemicznych. Pracownik pralni chemicznej powinien

uczestniczy

w szkoleniach organizowanych przez stowarzyszenia

i inne organizacje bran

owe.

2.6. Mo

liwo

ci rozwoju zawodowego, potwierdzania/

/walidacji kompetencji

Obecnie nie ma mo

liwo

ci potwierdzenia kompetencji w zawodzie

pracownika pralni chemicznej. Pozostaj

jedynie certyfikaty potwierdza-

ce udział w szkoleniach i seminariach bran

owych. Du

żą

wag

przy-

zuje si

do szkole

prowadzonych przez producentów sprz

tu mon-

towanego w danej pralni chemicznej. Odbyte szkolenia potwierdzane
s

wiadczeniami wystawionymi przez producenta.

2.7. Zadania zawodowe

Z1. Przyjmowanie, znakowanie i klasyfikowanie brudnego asorty-

mentu do prania tekstyliów (niezb

dne kompetencje: Kz1, KzS).

Z2. Dobieranie

rodków do odplamiania i utrwalania koloru podczas

procesu prania tekstyliów (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2,

KzS).

Z3. Dobieranie technologii czyszczenia tekstyliów (niezb

dne kom-

petencje: Kz1, KzS).

Z4. Obsługiwanie agregatów, maszyn i urz

dze

pomocniczych (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z5. Obsługiwanie maszyn do wyka

czania asortymentu (fasonowa-

nie, prasowanie), (niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z6. Sortowanie upranych tekstyliów i odbiór ilo

ciowy (niezb

dne

kompetencje: Kz2, KzS).

Z7. Kontrolowanie jako

ci na poszczególnych etapach procesu

czyszczenia (niezb

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z8. Pakowanie i przygotowywanie tekstyliów do wydania klientowi

(niezb

dne kompetencje: Kz2, KzS).

Z9. Prowadzenie dokumentacji procesu czyszczenia tekstyliów (nie-

dne kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

Z10. Organizowanie stanowiska pracy zgodnie z przepisami BHP,

ochrony ppo

., ergonomi

i ochron

rodowiska (niezb

dne

kompetencje: Kz1, Kz2, KzS).

2.8. Wykaz kompetencji zawodowych

Kz1 – Identyfikowanie asortymentu przekazanego do czyszczenia oraz

wykonanie czyszczenia i prania chemicznego tekstyliów (po-
trzebne do wykonania zada

: Z1, Z2, Z3, Z4, Z7, Z9, Z10).

Kz2 – Wyka

czanie procesu czyszczenia i prania chemicznego teksty-

liów (potrzebne do wykonania zada

: Z2, Z4, Z5, Z6, Z7, Z8, Z9,

Z10).

KzS – Kompetencje społeczne (potrzebne do wykonywania zada

Z1÷Z10).

2.9. Relacje mi

dzy kompetencjami zawodowymi

a poziomem kwalifikacji w ERK/PRK

Kompetencje potrzebne do wykonywania zada

w zawodzie sugeru-

je si

wykorzysta

do opisu kwalifikacji na poziomie 3 wła

ciwym dla

wykształcenia zasadniczego zawodowego w Europejskiej i Polskiej
Ramie Kwalifikacji. Poziom ten jest uzasadniony miejscem usytuowania
zawodu w Klasyfikacji zawodów i specjalno

ci (grupa wielka 8 i jej od-

powiednik w ISCED 2011).

Osoba wykonuj

ca zawód pracownika pralni chemicznej:

1) w zakresie wiedzy: zna i rozumie podstawowe poj

cia i zale

wyst

puj

ce w procesach technologicznych czyszczenia i prania

chemicznego, zna i rozumie podstawowe zale

ci w zawodzie

oraz w szerszym zakresie elementarne uwarunkowania prowadzo-
nej działalno

ci zawodowej;

2) w zakresie umiej

tno

ci: umie rozwi

zywa

proste, typowe problemy,

które mog

wyst

w procesie czyszczenia, wyka

czania i pakowa-

nia asortymentu. Umie odbiera

i formułowa

niezbyt zło

one wypo-

wiedzi z klientami oraz osobami współpracuj

cymi. Potrafi wykony-

zadania według ogólnej instrukcji.

3. Opis kompetencji zawodowych

Opis kompetencji dotyczy tylko kompetencji zawodowych zdefinio-

wanych w badaniach na stanowiskach pracy.

Wykonanie zada

zawodowych Z1, Z2, Z3, Z4, Z7, Z9, Z10 wymaga

posiadania kompetencji zawodowej Kz1.

3.1. Identyfikowanie asortymentu przekazanego

do czyszczenia oraz wykonanie czyszczenia
i prania chemicznego tekstyliów Kz1

Wiedza – zna i rozumie podsta-
wowe poj

cia i zale

ci wyst

puj

ce w procesie identyfikowania

asortymentu

przekazanego

czyszczenia

oraz

wykonania

czyszczenia i prania chemicznego
tekstyliów, w szczególno

ci zna:

−

zasady i przepisy BHP, ochro-
ny ppo

., ochrony

rodowiska

i ergonomii w pralni;

−

przepisy sanitarno-higieniczne,
procedury i normy wewn

trz-

zakładowe;

−

rodzaje włókien (tkanin);

−

zasady post

powania z tkani-

nami z uwzgl

dnieniem wła-

ciwo

ci fizycznych włókien,

ich zwi

zków, mieszanek;

−

dzynarodowy system zna-

kowania tekstyliów;

−

maszyny i urz

dzenia stoso-

wane w procesie prania;

−

obieg dokumentów w zakła-
dzie;

−

procedury i instrukcje obsługi
maszyn i urz

dze

pralniczych;

−

technologie czyszczenia che-
micznego w agregatach;

Umiej

tno

ci – umie rozwi

zy-

proste typowe problemy,

które mog

wyst

w procesie

identyfikowania asortymentu prze-
kazanego  do  czyszczenia  oraz
wykonania  czyszczenia  i  prania
chemicznego tekstyliów, wykonuje
zadania  według  ogólnej  konstruk-
cji, w szczególno

ci potrafi:

−

przestrzega

zasad i przepi-

sów BHP, ochrony ppo

ochrony

rodowiska i ergono-

mii w pralni;

−

przestrzega

przepisów sani-

tarno-higienicznych, stosowa

normy wewn

trzzakładowe;

−

rozpoznawa

włókna w wyro-

bie tekstylnym;

−

dobiera

metody czyszczenia

do rodzaju włókien;

−

dobiera

preparaty do za-

czyszczania uporczywych za-
plamie

, z uwzgl

dnieniem za-

lece

producenta tekstyliów

oraz stopnia zabrudzenia;

−

stosowa

zalecenia producen-

ta tkanin zgodnie z mi

dzyna-

rodowym systemem znakowa-
nia;

−

procedury dotycz

ce substancji

chemicznych w procesie prania;

−

metody

identyfikacji

zabru-

dze

;

−

preparaty stosowane w che-
micznym czyszczeniu teksty-
liów;

−

zasady organizacji pracy na
stanowisku.

−

obsługiwa

i nadzorowa

prac

sprz

tu podczas procesu pra-

nia;

−

rejestrowa

wykonane proce-

dury pralnicze;

−

dobiera

rodki ochrony osobi-

stej do wykonania procesów
czyszczenia.

−

post

powa

zgodnie z proce-

durami i instrukcjami w pralni;

−

dobiera

preparaty i technolo-

gie czyszczenia i zaczyszcza-
nia gwarantuj

ce oczekiwany

efekt czysto

ci;

−

dobiera

sprz

(agregaty

i urz

dzenia)

oraz

proces

czyszczenia (programu);

−

obsługiwa

maszyny i urz

dzenia zgodnie z instrukcjami
przy wykonywaniu zada

pral-

niczych;

−

ocenia

jako

ść

wykonanego

procesu.

Wykonanie zada

zawodowych Z2, Z4, Z5, Z6, Z7, Z8, Z9, Z10 wymaga

posiadania kompetencji zawodowej Kz2.

3.2. Wyka

czanie procesu czyszczenia i prania

chemicznego tekstyliów Kz2

Wiedza – zna i rozumie podstawo-
we poj

cia i zale

ci wyst

puj

ce w procesach wyka

czania,

czyszczenia i prania chemicznego
tekstyliów, w szczególno

ci zna:

−

zasady wyka

czania teksty-

liów w zale

ci od rodzaju

włókien, przeznaczenia wyro-
bów i sposobu u

ytkowania;

−

wewn

trzne zakładowe proce-

dury i normy, ustalenia z od-
biorc

usługi w zakresie wy-

czania tekstyliów;

Umiej

tno

ci – umie rozwi

zywa

proste typowe problemy, które
mog

wyst

w procesach wy-

czania, czyszczenia i prania

chemicznego tekstyliów, wykonuje
zadania według ogólnej instrukcji,
w szczególno

ci potrafi:

−

stosowa

technologi

wyka

czania, zgodn

z mi

dzynaro-

dowym systemem znakowania
wyrobów tekstylnych oraz zale-
ceniami producenta;

−

maszyny i urz

dzenia wyko-

rzystywane w procesie wyka

czania;

−

systemy informatyczne, pro-
gramy specjalistyczne wyko-
rzystywane w pralni;

−

obieg dokumentów w zakła-
dzie.

−

dobiera

sprz

t do wykonania

zada

−

obsługiwa

i nadzorowa

sprz

przy wykonywaniu zada

;

−

monitorowa

przebieg procesu

na ka

dym etapie wyka

czania

i fasonowania tekstyliów;

−

dokonywa

oceny jako

ci wy-

konanej usługi;

−

organizowa

prac

na stanowi-

sku;

−

rejestrowa

wykonane proce-

dury;

−

obsługiwa

elektroniczne no

niki informacji, zbiera

dane

z całego procesu czyszczenia;

−

interpretowa

odczytane dane

z przebiegu procesu technolo-
gicznego;

−

archiwizowa

dane z procesu

czyszczenia;

−

prowadzi

dokumentacj

jako-

ci.

Wykonanie wszystkich zidentyfikowanych w standardzie zada

zawodowych wymaga posiadania kompetencji społecznych KzS.

3.3. Kompetencje społeczne KzS:

−

pracuje cz

ęś

ciowo samodzielnie i podejmuje współprac

w zorgani-

zowanych warunkach w pralni,

−

ponosi odpowiedzialno

ść

za realizacj

zada

zwi

zanych z proce-

sem prania,

−

potrafi ocenia

swoje działania zwi

zane z procesem prania,

−

dostosowuje zachowanie do okoliczno

ci podczas wykonywania

zada

w pralni.

5. Słownik

Zawód

−

zbiór zada

(zespół czynno

ci) wyodr

bnionych w wyniku społecz-

nego podziału pracy, wykonywanych stale lub z niewielkimi zmianami
przez poszczególne osoby i wymagaj

cych odpowiednich kwalifikacji

i kompetencji (wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych)

zdobytych w wyniku kształcenia lub praktyki. Wykonywanie zawodu
stanowi

ródło dochodów.

Specjalno

ść

−

jest wynikiem podziału pracy w ramach zawodu, zawiera cz

ęść

czynno

ci o podobnym charakterze (zwi

zanych z wykonywan

funkcj

lub przedmiotem pracy) wymagaj

cych pogł

bionej lub do-

datkowej wiedzy i umiej

tno

ci zdobytych w wyniku dodatkowego

szkolenia lub praktyki.

Zadanie
zawodowe

−

logiczny wycinek lub etap pracy w ramach zawodu o wyra

nie okre-

lonym pocz

tku i ko

cu, wyodr

bniony ze wzgl

du na rodzaj lub

sposób wykonywania czynno

ci zawodowych powi

zanych jednym

celem, ko

cy si

produktem, usług

lub decyzj

Kompetencje
zawodowe

−

wszystko to, co pracownik wie, rozumie i potrafi wykona

, odpowied-

nio do sytuacji w miejscu pracy. Opisywane s

trzema zbiorami: wie-

dzy, umiej

tno

ci oraz kompetencji społecznych.

Wiedza

−

zbiór opisów faktów, zasad, teorii i praktyk przyswojonych w procesie

uczenia si

, odnosz

cych si

do dziedziny uczenia si

lub działalno-

ci zawodowej.

Umiej

tno

−

zdolno

ść

wykonywania zada

i rozwi

zywania problemów wła

ci-

wych dla dziedziny uczenia si

lub działalno

ci zawodowej.

Kompetencje
społeczne

−

zdolno

ść

autonomicznego i odpowiedzialnego uczestniczenia w

yciu

zawodowym i społecznym oraz kształtowania własnego rozwoju,
z uwzgl

dnieniem kontekstu etycznego.

Kompetencje
kluczowe

−

wiedza, umiej

tno

ci i postawy odpowiednie do sytuacji, niezb

dne

do samorealizacji i rozwoju osobistego, bycia aktywnym obywatelem,
integracji społecznej i zatrudnienia.

Standard
kompetencji
zawodowych

−

norma opisuj

ca kompetencje zawodowe konieczne do wykonywania

zada

zawodowych wchodz

cych w skład zawodu, akceptowana

przez przedstawicieli organizacji zawodowych i bran

owych, praco-

dawców, pracobiorców i innych kluczowych partnerów społecznych.

Kwalifikacja

−

zestaw efektów uczenia si

(zasób wiedzy, umiej

tno

ci oraz kompe-

tencji społecznych), których osi

gni

cie zostało formalnie potwier-

dzone przez uprawnion

instytucj

Europejska
Rama
Kwalifikacji

−

przyj

ta w Unii Europejskiej struktura i opis poziomów kwalifikacji,

umo

liwiaj

cy porównywanie kwalifikacji uzyskiwanych w ró

nych

krajach. W Europejskiej Ramie Kwalifikacji wyró

niono 8 poziomów

kwalifikacji opisywanych za pomoc

efektów uczenia si

; stanowi

one układ odniesienia krajowych ram kwalifikacji.

Polska Rama
Kwalifikacji

−

opis hierarchii poziomów kwalifikacji wpisywanych do zintegrowane-

go rejestru kwalifikacji w Polsce.

Krajowy
System
Kwalifikacji

−

ogół rozwi

słu

żą

cych ustanawianiu i nadawaniu kwalifikacji

(potwierdzaniu efektów uczenia si

) oraz zapewnianiu ich jako

ci.