http://www.pasieka.pszczoly.pl/index.php?s=vjufile&grkat=pasiec

pszczoły.pl->Dwumiesięcznik Pasieka

Szukaj

W MOJEJ PASIECE ABECADŁO NAUKA W PASIECE CHOROBY W PASIECE PRODUKTY PASIECZNE ARCHIWUM

W numerze

Wydarzenia

Jubileusz profesora
Jerzego Woyke

Apimondia 2009

Kamiańskie klimaty

W mojej pasiece

Zimowa pasieka

Drzewa i krzewy dla
naszej pasieki

Ul leŜak dla hobbysty,
cz. 1.

Moja metoda
zintegrowanej walki z
Varroa destructor

Pozyskujmy pierzgę

Kalejdoskop

Miody pitne, sycone
czy niesycone?

Z Pasieką w świat

4 000 000 kilo miodu
w 6 tygodni

Międzynarodowe
Kongresy
Pszczelarskie
Apimondii

Nauka w pasiece

Monitorowanie
mikroklimatu rodziny
pszczelej
system WMA, cz. 1.

Wszystko, co o
plastrze i wosku
pszczelim wiedzieć
naleŜy, cz. 4.

Pasieka poleca

Miód i produkty
pszczele dla zdrowia,
urody i podniebienia

Z pasieki do kuchni

Ptysie, sernik z pianką

Historia

Saga rodu Kurpielów

PASIECZNE ABECADŁO

Pszczelarskie abc

Decyzja o zajęciu się pszczelarstwem moŜe
mieć róŜne przyczyny. Czasami są to tradycje
rodzinne,

innym

razem

nieoczekiwana

darowizna,  dzięki  której  odkrywamy  swoją
Ŝyciową  pasję.  Bywa,  Ŝe  zachwyci  nas  smak
miodu  prosto  z  plastra  lub  zainteresują
przypadkowo  podpatrzone  czynności  sąsiada
pszczelarza.  Jeszcze  innym  źródłem  fascynacji
moŜe być ksiąŜka o Ŝyciu owadów społecznych,
np.

słynne

śycie

pszczół

Maurycego

Maeterlincka.

NiezaleŜnie  od  przyczyn  decyzja  zapada:
będziemy  się  zajmować  pszczołami.  W  tym
momencie  dla  młodego  adepta  sztuki  pszczelarskiej  zaczynają  się  powaŜne  problemy.
Pierwszą  przeszkodą  jest  brak  dostępu  do  literatury  fachowej.  Bibliografia  podawana
przez  autorów  róŜnych  opracowań  zawiera  najczęściej  pozycje  niedostępne  na  rynku.
Trudno byłoby z nich zresztą korzystać z powodu niezrozumiałej dla laika terminologii.
Nie  bardzo  wiadomo,  czym  róŜni  się  rój  od  rójki,  woszczyna  od  wosku.  Co  to  jest  ul
stojak, ul leŜak, ramka szeroko-niska lub wąsko-wysoka? A ile problemów z czerwiem:
pszczeli,  trutowy,  garbaty,  rozstrzelony...  Zaczynamy  więc  poszukiwać  kogoś,  kto  nas
wprowadzi  w  ten  tajemniczy,  a  zarazem  fascynujący  świat.  I  tu  pojawia  się  następne
pytanie: jak znaleźć adres najbliŜszego koła pszczelarzy i zostać jego członkiem?

Kolejne  problemy  czekają  nas  juŜ  podczas  pierwszych
prób  pracy  w  pasiece.  Lęk  przed  uŜądleniami,
opuchlizna  i  sposoby  jej  likwidacji,  ocena  stanu
rodziny,  jej  zapasów,  zdrowotności,  jakości  matek
pszczelich.  Jak  ustawić  ule,  aby  nie  wejść  w  konflikt  z
sąsiadami?  W  jaki  podstawowy  sprzęt  powinna  być
wyposaŜona nasza pasieka? W jaki sposób bezpiecznie
przewieźć ul z pszczołami na nowe miejsce?

Te  i  wiele  innych  pytań  nurtują  wszystkich,  którzy
pragną  się  zajmować  szlachetnym  pszczelarskim
rzemiosłem.  Podejmujemy  więc  próbę  w  miarę
bezbolesnego wprowadzenia czytelnika w świat pszczół
i  pszczelarzy.  W  cyklu  "Pasieczne  abecadło"  będziemy
się  starali  odpowiadać  na  pytania  zadawane  zwłaszcza
przez młodych, mniej doświadczonych pszczelarzy, nie
uciekając  jednak  od  kwestii  trudniejszych,  a  czasami
nawet kłopotliwych.

Większość  opracowań  zaleca  szczegółowe  zapoznanie
się  z  biologią  pszczół,  rozpoznanie  bazy  poŜytkowej
itd.,  czyli  teoretyczne  przygotowanie  do  pracy.
Słusznie, lecz młodość  jest niecierpliwa  - początkujący
pszczelarz chce jak najszybciej mieć  kilka własnych uli
zasiedlonych  pszczołami.  Potrzeba  zaś  jest  najlepszą
zachętą

uzupełniania

wiedzy,

studiowania

fachowych  czasopism  i  ksiąŜek,  uczestniczenia  w
kursach  i  szkoleniach.  Nierzadko  nawet  doświadczony
pszczelarz  staje  wobec  nowego  problemu  i  potrzebuje
pomocy  specjalisty  z  danej  dziedziny.  Dlatego  teŜ  nie
wstydźmy się pytać.

W jakiej formie najlepiej nabywać pszczoły?

MoŜliwości  jest  kilka.  KaŜda  z  nich  ma  zarówno  zalety,  jak  i  wady.  Jedną  z  bardziej
popularnych  metod  jest  zakup,  najlepiej  wiosną,  kompletnych  pni  pszczelich.  JeŜeli
nabywamy pszczoły od zaufanego pszczelarza, moŜemy liczyć na silną i zdrową rodzinę
gwarantującą  w  nadchodzącym  sezonie  pierwsze  zbiory  miodu.  Dla  młodego
pszczelarza  pewnym  problemem  moŜe  być  dynamiczny  rozwój  rodziny  pszczelej,
powstanie nastroju rojowego i w konsekwencji wyrojenie się pszczół. MoŜe się to łączyć
z  późniejszym  brakiem  matki  i  problemami  z  poddaniem  nowej.  Trudno  teŜ  czasami
przełamać  lęk  przed  ogromną  dla  laika  ilością  pszczół,  które  w  dodatku,  przy
nieumiejętnym  obchodzeniu  się  z  podkurzaczem,  Ŝądlą.  Z  powyŜszych  względów

Zdjęcie: Jerzy Jóźwik

Całoroczne

pomieszczenie

dla

rodziny

pszczelej,

zabezpieczające ją przed
warunkami

zewnętrznymi.

Istnieje

wiele

typów

systemów uli, dostępnych z
boku lub od góry. Ze
względu

system

rozbudowy

gniazda

wyróŜnia

się

ule

leŜaki

(gniazda są poszerzane w
poziomie) i stojaki (gniazdo
powiększa

się

przez

dostawienie

następnej

kondygnacji).

Ule

leŜaki

najczęściej są wyposaŜone
w

ramki

wąsko-wysokie

(warszawski), stojaki - w
ramki

szeroko

niskie

(wielkopolski).

Istnieje

jeszcze trzecia grupa, tzw.
ule kombinowane, których
kubaturę

poszerza

się

okresowo przez dostawienie
nadstawki

(dadant

nadstawką).

Page 1 of 4

Czasopismo pszczelarskie PASIEKA - pszczelarstwo, pszczoły, ule, miód, informacje...

2010-01-13

http://www.pasieka.pszczoly.pl/index.php?s=vjufile&grkat=pasieczne_abecadlo&art...

Kącik dla dziadków

i wnuczków

O pszczole, kociczce
Kundzi i kocurku
Tetroniuszu

Kącik kolekcjonera

Rzeźby i figurki z
motywami
pszczelarskimi

metoda ta zalecana jest osobom, które mają juŜ jakiekolwiek doświadczenie w pracy z
pszczołami.

MoŜna  teŜ  nabywać  pszczoły  w  postaci  rojów,  ale
tylko  wtedy  gdy  pochodzą  z  wiarygodnego  źródła.
Plusem nabywania rojów jest dynamiczna odbudowa
węzy  i  tworzenie  nowych  plastrów,  minusów  jest
jednak  zdecydowanie  więcej.  Nigdy  nie  mamy
pewności,  czy  pszczoły  są  zdrowe,  a  nie  ma  nic
gorszego niŜ rozpoczynanie pszczelarzenia od walki z
chorobami pszczół. Nie znamy teŜ dokładnie jakości i
wieku

matki.

Matka

moŜe

być

wprawdzie

znakowana, lecz i tak konieczna będzie jej wymiana,
a  to  moŜe  się  wiązać  z  kolejnymi  problemami.  Poza
tym  naleŜy  się  liczyć  z  wrodzoną  tendencją  pszczół
do  rójki,a  co  za  tym  idzie-potrzebą  zwalczania
nastroju  rojowego  u  naszych  pszczół.  Dlatego  teŜ
ten  sposób  nabywania  pszczół  traktujmy  jako
ostateczność.

wszech

miar

godny

polecenia
jest
natomiast
zakup
odkładów.
Metoda ta ma wiele zalet bardzo istotnych dla
młodego

pszczelarza.

Produkcją

odkładów

zajmują

się

najczęściej

pszczelarze

doświadczeni,  o  uznanej  pozycji  na  rynku,
której  nie  chcą  utracić,  co  daje  gwarancję
jakości oferowanego  towaru.  Dotyczy  to składu
pszczół,  ich  zdrowotności  i  łagodności  oraz
jakości  matki  pszczelej.  W  odkładzie  znajduje
się  zazwyczaj  tegoroczna,  hodowlana  matka
pszczela  (oznakowana  właściwym  kolorem,  co
ułatwia  laikowi  jej  odnalezienie  i  wymianę  w
odpowiednim  czasie),  która  najczęściej  przez
dwa  najbliŜsze  sezony  pszczelarskie  będzie  w
stanie  zapewnić  rodzinie  właściwy  rozwój  i  -  w
zaleŜności  od  warunków  poŜytkowych  oraz
umiejętności  pszczelarza  -  wysokie  zbiory
miodu. Z punktu widzenia młodego pszczelarza
najistotniejsza  jest  jednak  moŜliwość  opieki  od
podstaw  nad  niewielką  rodzinką  pszczelą.
Niewielka  liczba  plastrów  i  obsiadających  je
pszczół

stwarza

komfortowe

warunki

pierwszego

kontaktu

pszczelarstwem.

Podczas  opieki  nad  młodą  rodzinką  łatwo
przyswoić  sobie  reguły  pracy  w  pasiece,  bez
stresu  związanego  z  duŜą  ilością  pszczół  w
rodzinach  produkcyjnych.  Wszelkie  zabiegi
związane  z  wtapianiem  węzy,  poszerzaniem
gniazda  pszczelego  i  rosnącą  siłą  rodziny
wykonuje  się  etapami,  dzięki  czemu  adept
sztuki  pszczelarskiej  zapoznaje  się  stopniowo  z
przebiegiem  prac  sezonowych,  od  wiosennego
poszerzania  gniazd  aŜ  po  ich  układanie  na
zimę.  Inną  zaletą  zakupu  odkładów  jest
moŜliwość ich zamówienia w takim typie ula, na
jakim  w  przyszłości  pragniemy  oprzeć  naszą
pasiekę.  Nie  musimy  kupować  przypadkowych
(choć  atrakcyjnych  cenowo)  uli  z  pszczołami,
które  trzeba  będzie  przesiedlić  do  uli  innego

typu. Unikamy więc dodatkowej, nie zawsze przyjemnej czynności - wycinania i
dopasowywania plastrów z miodem i czerwiem.

Cała powyŜsza procedura dotyczy równieŜ popularnych
od  pewnego  czasu  tzw.  pakietów,  sprowadzanych  z
cieplejszych  rejonów  Europy  Wschodniej.  Jedynym
mankamentem  pakietów  jest  ich  dostępność  (jak  na
razie)  jedynie na ramce dadanowskiej (435x300  mm).
Właściciele  uli  innych  typów  muszą  więc  dokonać
przesiedlenia  pszczół  dostosowaniu  wymiarów  ramki.
Do tego tematu powrócimy w najbliŜszym numerze.

W jaką dostępną literaturę powinniśmy się

zaopatrzyć przed nadchodzącym sezonem?
KsiąŜek  dotyczących  pszczelarstwa  i  związanych  z  nim
zagadnień  jest  juŜ  na  rynku  znacznie  więcej  niŜ  kilka
lat  temu,  trudno  je  jednak  znaleźć  w  księgarniach.

Pień pszczeli

Zasiedlony

pszczołami

(rodziną

pszczelą)

dowolnego

typu

konstrukcji.

Rodzina pszczela

Biologicznie

kompletna

grupa pszczół(10-80 tys.
osobników),

sprawną

matką pszczelą i czerwiem
w

róŜnym

wieku,

obsiadająca
zagospodarowane

plastry

pszczele. Okresowo w skład
rodzin pszczelich wchodzą
równieŜ osobniki męskie,
czyli trutnie.

Pszczelarz podczas przeglądu gniazda.
Na zdjęciu Jerzy Jóźwik z Warszawy.
(Autor licznych zdjęć w tym numerze
"Pasieki")

Zdjęcie: Jezry Jóźwik

Zaglądamy do ula

Zdjęcie: Jezry Jóźwik

Jajeczko

Page 2 of 4

Czasopismo pszczelarskie PASIEKA - pszczelarstwo, pszczoły, ule, miód, informacje...

2010-01-13

http://www.pasieka.pszczoly.pl/index.php?s=vjufile&grkat=pasieczne_abecadlo&art...

Dlatego najłatwiej zaopatrywać się w interesujące nas
pozycje bezpośrednio u wydawców. Pewne tytuły są
niestety

trudno

dostępne,

niektóre

wręcz

nieosiągalne - moŜna je znaleźć jedynie w prywatnych
bibliotekach pszczelarzy.

Spośród dostępnych obecnie na rynku pozycji dwie
powinny

się

koniecznie

znaleźć

podręcznej

pszczelarskiej  bibliotece.  Są  to:  Gospodarka  pasieczna
dr  Wandy  Ostrowskiej  oraz  Jak  prawidłowo  prowadzić
pasiekę  dr  Jerzego  Marcinkowskiego  [1].  Pewnego
rodzaju  ciekawostką,  a  zarazem  nowością  na  rynku
wydawniczym  jest  broszura  Moja  pasieka  Alojzego
Tomy,  reklamowana  jako  ksiąŜka  dla  początkujących

amatorów  pszczelarstwa  i  nie  tylko  [2].  Zawiera  interesujący  opis  gospodarki  i
usprawnień  w  niewielkiej,  amatorskiej  pasiece  pięciopniowej.  Na  pszczelarskim  rynku
dostępny  jest  teŜ  Dziennik  pszczelarza  praktyka  Janusza  Mazurka  [3]  Z  tą  pozycją
warto  się  zapoznać  ze  względu  na  opisaną  w  niej  specyficzną,  nieco  kontrowersyjną
metodę gospodarki pasiecznej z zastosowaniem izolatorów. Jest to teŜ bardzo ciekawy
przykład prowadzenia zapisków pasiecznych. Warto zachęcić czytelnika do prowadzenia
takich notatek, dzięki którym moŜna śledzić  swoje poczynania i skutecznie eliminować
błędy w przyszłości.

NiezaleŜnie od zapoznania się z wymienionymi
pozycjami

ksiąŜkowymi

wskazane

jest

stałe

korzystanie

prasy

pszczelarskiej

aktywne

uczestnictwo w kursach i szkoleniach. Naszą podręczną
biblioteczkę  warto  oczywiście  powiększać  o  kolejne
nowości  czy  wznowienia  starszych,  nieosiągalnych
obecnie  pozycji.  Tylko  taka  postawa  daje  gwarancję
zdobycia wiedzy niezbędnej do prowadzenia pasieki.

Jak skontaktować się z najbliŜszym kołem

pszczelarzy?
Warto, by początkujący pszczelarz miał zaprzyjaźnioną
osobę, która moŜe pomóc i słuŜyć radą praktyka,
zwłaszcza w sytuacjach awaryjnych, związanych z
brakiem

matki

rodzinie

lub

podejrzeniem

wystąpienia chorób. PoniewaŜ pszczelarze to w
większości

bardzo

Ŝyczliwi

ludzie,

podejdą

zrozumieniem do początkowych błędów i wątpliwości
nowicjusza. Dlatego odszukanie najbliŜszego koła
pszczelarzy jest wręcz Ŝyciową koniecznością.

Młodzi  ludzie  posiadający  dostęp  do  Internetu  bez
problemu  znajdą  informacje  o  wojewódzkich  lub
regionalnych  związkach  pszczelarzy,  korzystając  z
oficjalnej strony Polskiego Związku Pszczelarskiego pod
adresem

www.pzg.tg.com.pl

lub

pszczelarskiego

portalu  www.pszczoly.pl.  W  wykazie  podanym  na
stronach  internetowych  naleŜy  odnaleźć  siedzibę
organizacji  związkowej  obejmującej  zasięgiem  miejsce
naszego  zamieszkania.  Potem  wystarczy  zadzwonić  do
siedziby  najbliŜszego  koła  pszczelarzy  z  prośbą  o
podanie adresu koła i ewentualnie terminu najbliŜszego
zebrania.  W  razie  braku  dostępu  do  Internetu
korzystamy

ksiąŜki

telefonicznej

naszego

województwa. Na tzw. Ŝółtych stronach pod hasłem
"Pszczelarstwo"

lub

"Artykuły

pszczelarskie"

odnajdziemy adres i numer telefonu, pod którym
uzyskamy interesujące nas informacje.

Pasieka 1/2003

W następnym numerze:

w jakie niezbędne narzędzia musimy się zaopatrzyć?

jaki wybrać typ ula?

jak przesiedlić rodzinę pszczelą do ula o innym typie ramek oraz odpowiedzi na nadesłane
pytania.

Literatura:

1. Obydwie pozycje są dostępne w sprzedaŜy wysyłkowej prowadzonej przez Wydawnictwo

Gospodarstwa Pasiecznego "Sądecki Bartnik", 33-331 StróŜe 235. Zamówienia moŜna równieŜ
składać telefonicznie pod numerem 0-18 (prefiks) 445 18 82.

2. MoŜna ją zamówić pod adresem: Alojzy Toma, 93-558, Łódź, ul. Piękna 32/15, lub telefonicznie

pod numerem 0-42 (prefiks)684 74 29.

Larwa

Zdjęcia: Zdzisław WyleŜyński

Rój (rójka)

Naturalna

forma

rozmnaŜania się pszczół.
Wydzielona grupa robotnic
wraz

starą

matką

opuszcza

macierzystą

rodzinę, wyszukując sobie
nowe miejsce do osiedlenia.
W

rodzinie

macierzystej

pozostają  komórki  zwane
matecznikami,  z  których  w
najbliŜszym  czasie  wylęgną
się  młode  matki.  Jedna  z
nich,

unasiennieniu,

przejmie

funkcję

matki,

która opuściła rodzinę wraz
z rojem.

Odkład

Sztucznie utworzona przez
pszczelarza

niewielka

rodzinka

pszczela,

składająca

się

kilku

plastrów

czerwiem

obsiadającymi

pszczołami

zabranymi

jednej  lub  kilku  rodzin.
Przygotowana  do  sprzedaŜy
posiada  czerwiącą  matkę
oraz

niezbędne

zapasy

pokarmu.

MoŜe

być

oferowana

ulu

określonego

typu

lub

zwrotnej skrzynce słuŜącej
jedynie

transportu.

Niekiedy odkłady tworzy się
w celu przetrzymywania lub
unasienniania

matek

pszczelich

oraz

powiększania pasieki.

Marek Kolek

Page 3 of 4

Czasopismo pszczelarskie PASIEKA - pszczelarstwo, pszczoły, ule, miód, informacje...

2010-01-13

http://www.pasieka.pszczoly.pl/index.php?s=vjufile&grkat=pasieczne_abecadlo&art...