LEK. MED. ANETA DOMALEWSKA
ZOZ HOSPICJUM DOMOWE
HOSPICJUM STACJONARNE
BIAŁYSTOK
Priorytety w OP
LEK. MED. ANETA DOMALEWSKA
ZOZ HOSPICJUM DOMOWE
HOSPICJUM STACJONARNE
BIAŁYSTOK
Priorytety w OP
Holistyczna opieka – 1 zasada OP
Obejmuje wszystkie ważne sfery życia chorego: somatyczną,
psychiczną, społeczną, duchową ;
Zaspokajanie wszystkich indywidualnych potrzeb chorego
związanych z tymi sferami życia
Poprawa jakości jego życia
Poprawa warunków sytuacji
aktualnej
Zmiana treści sytuacji
upragnionej
Tolerowanie zwyczajów i trybu
życia chorego
Zmniejszenie uciążliwości leczenia
Skuteczna kontrola objawów
somatycznych
Ograniczenie badań dodatkowych
Leczenie z „głową”
Wypełnianie wolnego czasu-
„pustych chwil”
Podkreślanie teraźniejszości
Psychiczna i ruchowa aktywizacja
chorego
Odpowiadanie na potrzeby chorego
Zmiana postawy wobec
zasadniczych spraw życia
Pogłębianie więzi z rodziną,
przekazywanie innym swoich
doświadczeń i osiągnięć, realizacja
wartości etycznych, religijnych
Kapelan, psycholog
Możliwe u osób z rozbudowaną
duchowością.
Poprawa jakości życia chorych - druga zasada OP
Leczenie „ na miarę”
Ograniczyć liczbę leków.
Leczyć objawy najbardziej dolegliwe, metodą małych kroków
Ustalamy cele leczenia
Leki podajemy p.o., ew. podskórnie
Dawka leku musi być dobrana indywidualnie. Dawka optymalna to
taka dawka, która usuwa dolegliwości, nie dając objawów
niepożądanych
Uosób starszych, wyniszczonych, z uszkodzoną wątrobą stosuje się
zasadę „start low – go slow”
Konieczne jest ciągłe monitorowanie efektu stosowanego leku!!!
Zwrot ku teraźniejszości u chorych w stanie
terminalnym to bezwzględny warunek osiągnięcia
dobrej jakości życia
OP powinna być sprawowana zespołowo – 3 zasada OP
Harmonijna współpraca członków zespołu z uwzględnieniem roli
kierownika zespołu
Zespół niezbyt duży, dostosowany do potrzeb rodziny i chorego,
obejmuje zaangażowanych członków rodziny…/zadomowienie w
środowisku chorego/
Spotkania zespołu 1 x 2tyg., omawianie problemów chorego oraz
własnych
Odpowiednio rozłożony jest ciężar opieki i odpowiedzialności
Zespół pozwala łagodzić stresy i umożliwia wzajemne wsparcie
Zespół nie wyręcza rodziny, ale jej pomaga!!!
4 zasada OP – akceptacja nieuchronności śmierci
Powstrzymanie się od wszelkich działań nadzwyczajnych w
okresie agonii
Uznanie prawdy, że działanie medyczne przywracające życie
„na siłę” jest ograniczone. Czasem może być szkodliwe, bo
przedłuża agonię a nie życie.
5 zasada OP – akceptacja nieuchronności cierpienia
Łagodząc dolegliwości, zaspokajając potrzeby chorego
dochodzimy do bariery własnych ograniczeń
Nie jesteśmy w stanie sprawić, by człowiek chory nie
odczuwał żadnych przykrości
Cierpienie, lęk i żal to odczucia głęboko ludzkie, naturalne.
Mogą one odegrać w życiu rolę pozytywną.
6 zasada OP – akceptacja właściwej pory śmierci
OP jest alternatywą eutanazji
„Eu – thanatos” – śmierć łatwa, bezbolesna
„Kalos –thanatos” – śmierć piękna, wzorcowa
7 zasada OP – obejmuje opieką chorego i jego rodzinę
W trakcie opieki nad chorym w stanie terminalnym – jest to
najtrudniejszy czas dla rodziny
W okresie żałoby do 1 roku.
Zaspokaja podstawowe potrzeby rodziny, tj potrzebę
informacji o stanie zdrowia chorego, potrzebę pomocy
choremu, potrzebę wsparcia.
Zasady etyczne obowiązujące w OP
Poszanowanie niezależności poglądów chorego, respektowanie jego
prawa do prawdy, do prywatności, podejmowania decyzji i działania,
Respektowanie zasady sprawiedliwości,
Uznawanie zasady primum non nocere – nie szkodzić, nie sprawiać
niepotrzebnego cierpienia fizycznego, psychicznego, duchowego,
Przestrzeganie zasady czynienia dobra, tj. udzielanie pomocy,
leczenie, zmniejszenie cierpienia, zaspokajanie pragnień, towarzyszenie
choremu.
Uporczywe przedłużanie życia –
Zagadnienia etyczno - moralne
Akty prawne zawierające prawa pacjenta
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ustawa o ZOZ 30.08.1991r. + poprawka z 1998r
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego 19.08.1994
Ustawa o pobieraniu tkanek i narządów 26. 10.1995r.
Ustawa o zawodzie pielęgniarki i położnej 05.07.1996r
Ustawa o zawodzie lekarza 05. 12. 1996r.
Konstytucja RP
Równe prawo dostępu do ochrony zdrowia finansowanej ze
środków publicznych
Prawna ochrona życia
Ochrona przed eksperymentem medycznym bez
dobrowolnie wyrażonej zgody
Ustawa o ZOZ
Art. 18- udostępnienie pacjentowi dokumentacji medycznej
Art. 19- pacjent ma prawo do:
1.Świadczeń zdrowotnych zgodnych z aktualną wiedzą medyczną
2.Wyrażania zgody lub odmowy na określone świadczenia – po odpowiedniej info
3.Uzyskania informacji o swoim stanie zdrowia
4.Poszanowania jego intymności i godności
5.Umierania w spokoju i godności
Art. 20- prawo do świadczeń zdrowotnych, środków farmaceutycznych i
materiałów opatrunkowych, pomieszczeń i wyżywienia odpowiedniego
do stanu zdrowia
Art.24- prawo do sprzeciwu dokonania sekcji zwłok
Ustawa o zawodzie lekarza
Art.30 – prawo do udzielania pomocy lekarskiej
Art.31 – prawo do informacji, do decyzji /zgoda/
Art.34 – prawo do wyrażania zgody na operację i działania
o podwyższonym ryzyku
Art.36- prawo do poszanowania intymności i godności
pacjenta
Art.40- prawo do tajemnicy lekarskiej
Art.41- prawo do wglądu w dokumentacje medyczną
Prawa pacjenta w kodeksie etyki lekarskiej
Prawo do wyboru lekarza
Prawo do intymności, życzliwego i kulturalnego
traktowania - art.12
Prawo do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji
lekarskich dotyczących zdrowia pacjenta- art.13
Prawo do zapoznania się z ryzykiem i spodziewanymi
korzyściami – art.14
Prawa pacjenta KEL
Prawo do wyrażania lub nie wyrażania zgody na
postępowania diagnostyczne, leczenie i eksperymenty med.
Prawo do zasięgania opinii innego lekarza-art.18
Prawo do korzystania z opieki rodzinnej-art.19
Prawo do zachowania tajemnicy lekarskiej w trakcie
leczenia – art.23
Pacjent ma prawo
domagać się znie-
sienia bólu i cierpienia
Życzenie pacjenta
może być wypowie-
dziane lub domniemane
Radykalna
analgezja
Może wywołać skutek
uboczny!!!
Następstwo
niezamierzone
Skutek przewidywany
Ale niezamierzony!!!
Radykalna analgezja
Opinie przyzwalające:
- odpowiedź na pytanie anastezjologów Piusa XII
/24.02.1957/
”
Tak- o ile nie istnieją inne środki i takie okoliczności aby nie stanowiły
przeszkody w innych obowiązkach religijnych i moralnych umierającego”
- Deklaracja Świętej Kongregacji Wiary
- Evangelium vitae – Jan Paweł II
„do godności człowieka należy, aby mógł zakończyć
swoje życie o ile to możliwe zachowując integralność
swojej osobowości i związków, które łączą go z otoczeniem,
a przede wszystkim z rodziną”
Katechizm Kościoła Katolickiego
Wg Papieskiej Rady Corfunum rozdz.2.2
Ewentualna śmierć
jest następstwem jedynie przewidywanym
lecz niezamierzonym
ból
Środki przeciwbólowe
Kontrolowana analgezja
działanie zamierzone
Objawy uboczne
Działanie niezamierzone
Ale przewidywane
2 skutki
Zasada podwójnego skutku
Czyn dokonywany jest w intencji uzyskania etycznie
pozytywnego skutku
Skutek uboczny jest niezamierzony, choć przewidywany
Radykalna analgezja to nie jest eutanazja
Czyn sam w sobie jest moralnie dobry
Ocena czynu etycznego opiera się na zamierzeniu
Skutek bezpośredni jest dobry – cel działania
Radykalna analgezja = analgezja kontrolowana , nie muszą przyspieszać
śmierci
Śmierć może być wynikiem niezastosowania analgezji
Zasady czynu o podwójnym skutku
Czyn sam w sobie jest moralnie dobry/obojetny
Skutek bezpośredni jest dobry
Celem działającego jest dobry bezpośredni skutek czynu
Istnieją proporcjonalne ważne racje dla tego czynu
Przeszkody w stosowaniu radykalnej analgezji
Niewiedza w zakresie współczesnych sposobów zwalczania
bólu
Niezrozumienie pojęcia tolerancji opioidów
Opioidofobia
Obawa przed oskarżeniem o działanie eutanatyczne
Obawa przed odpowiedzialnością wobec prawa
Prawa człowieka umierającego
Należne osobie traktowanie aż do śmierci
Informacja o stanie zdrowia i udział w decydowaniu o sobie
Ulga w bólu i cierpieniu fizycznym, psychicznym i duchowym
Wolność od terapii przedłużającej proces umierania
Pomoc psychologiczna i wsparcie duchowe, zgodnie ze swoim
światopoglądem
Kontakt z rodziną i swoim środowiskiem, aby nie umierać w samotności
Wyrażanie swoich uczuć na temat śmierci
Prawo do naturalnej i godnej śmierci
eutanazja
- to zabicie człowieka na jego żądanie i pod wpływem współ-
czucia dla niego;
art.150 KK. zagrożony karą pozbawienia wolności od 3 m-cy
do 5 lat;
„samobójstwo wspomagane” – namowa lub pomoc
doprowadzająca człowieka do targnięcia się na własne życie.
„kryptoeutanazja”- zabicie człowieka bez jego wiedzy i woli, z
powołaniem się na dobro jego lub jego bliskich, morderstwo.
Eutanazja na świecie jest legalna w:
Holandii
Belgii
Stany Zjednoczone : stan Oregon,
Kolumbia
Japonia
Szwajcaria – wspomagane samobójstwo
Wola pacjenta – podział eutanazji
Eutanazja na życzenie (voluntary eutanasia)
- dokonywana na
prośbę osoby cierpiącej, legalna obecnie w Holandii i Belgii
Eutanazja bez zgody pacjenta (non- voluntary eutanasia) -
zw. Kryptanazja. Lekarz sam podejmuje decyzję, lub jest skłaniany
przez rodzinę lub opiekuna chorego. Rzadko wykryta, jest
przemilczana z powodu wiary w szlachetne pobudki lekarzy.
Eutanazja bierna
Nieuzasadnione medycznie zaprzestanie leczenia w
celu przyspieszenia zgonu, motywowane
współczuciem dla cierpiącego./ rezygnacja z
żywienia dojelitowego przez sondę, rezygnacja z
antybiotyku/
dystanazja
Utrzymywanie przy życiu człowieka wyłącznie dzięki
ciągłemu stosowaniu środków nadzwyczajnych
/np. respiratoroterapia u pacjentów z neo/
Ortotanazja-
przyzwolenie zawiera art.32 Kodeksu Etyki Lekarskiej
- to zaprzestanie ciągłego stosowania środków
nadzwyczajnych (dystanazji)
nie jest to eutanazja bierna
Brak jest tutaj dwóch elementów:
1.
Działania nie są medycznie uzasadnione
2.
Celem zaprzestania stosowania środków nadzwyczajnych
nie jest spowodowanie śmierci.
Odstąpienie od reanimacji, która jest
terapią uporczywą
Eutanazja bierna
zaprzestanie nieużytecznej terapii
nie stanowi przyczyny śmierci chorego
Reanimacja jest zawsze obowiązkiem
lekarza, gdy pacjent jest potencjalnie
zdolny do życia.
Wg. Kodeksu Etyki Lekarskiej- art.32
W stanach terminalnych lekarz nie ma obowiązku
podejmowania i prowadzenia reanimacji lub uporczywej
terapii za pomocą środków nadzwyczajnych.
Decyzja o zaprzestaniu reanimacji należy do lekarza i jest
związana z oceną szans leczniczych.
„Zaprzestanie zabiegów medycznych kosztownych,
ryzykownych, nadzwyczajnych lub niewspółmiernych
do spodziewanych rezultatów może być uprawnione.
Jest to odmowa uporczywej terapii.”
Art..2278 i 2279
Katechizm Kościoła Katolickiego
Prośba pacjenta o eutanazję, w hospicjum
Nie zdarza się często
Należy powstrzymać się od negatywnego osądu tej prośby,
zgodnie z poszanowaniem autonomii chorego
Pragnienie śmierci ma miejsce, gdy chorzy :
-
odczuwają silny ból, duszność lub inne intensywne dolegliwości fizyczne
- maja głęboką depresję, lęk lub inne przykre stany emocjonalne
- nie maja oparcia w otoczeniu, czują się odrzuceni, niepotrzebni i samotni
Badania naukowe dot. eutanazji dowodzą:
59% pacjentów hospicyjnych, którzy pragnęli śmierci
było w depresji
80% samobójców ma depresję
80-90% ludzi, którzy trafiają do hospicjum celem dokonania
Eutanazji, odstępuje od tego, co oznacza, że eliminacja bólu
I okazanie zainteresowania choremu likwiduje potrzebę
eutanazji
Bad.holenderskie. Kowalski,Karłowicz 2002
Chęć skrócenia sobie życia u chorych terminalnie
słabnie lub ustaje całkowicie z chwilą poprawienia
im warunków leczenia i opieki
Opieka paliatywna jest alternatywą dla eutanazji
„Jestem przeciwko eutanazji. Wielokrotnie byłem
świadkiem, gdy ludzie, którym nie dawano więcej
niż tydzień życia, wracali do zdrowia”.
Prof..Andrzej Szczeklik
Członek PAN, PAU
