Microsoft Word - Inteligentny dom.doc

Inteligentnym domem nazywamy budynek mieszkalny wyposażony w elementy

tzw. automatyki  domowej.  Co  to  oznacza  dla  przeciętnego  zjadacza  chleba?  Wyobraźmy
sobie, że po ciężkim dniu pracy wracamy do domu. Wchodzimy, a nasze mieszkanie wita nas
miłym  komunikatem  głosowym,  podsuwa  ulubiony  fotel,  włącza  nastrojową  muzykę
i wstawia  wodę  na  herbatę.  Brzmi  to  jak  fragment  opowiadania  science  fiction,  ale  jest
dostępne  już  dzisiaj.  Rozwiązania  tego typu  opierają  się  na  drogich  systemach  komunikacji
między urządzeniami, jednak podstawy takiego systemu stają się z dnia na dzień coraz tańsze
i coraz szerzej stosowane. Budując nowy budynek, lub remontując stary warto zastanowić się
nad  instalacją  nowych  technologii,  które  potrafią  bardzo  ułatwić  i  uprzyjemnić  życie
mieszkańcom.

Do podstawowej instalacji inteligentnego domu zaliczamy:

  system alarmowy;
  monitoring (tzw. telewizja przemysłowa);
  wentylację z rekuperatorem;
  centralny odkurzacz.

Wykorzystanie tych rozwiązań wymaga coraz mniejszych nakładów finansowych, a pozwala
nam  zwiększyć  bezpieczeństwo  i  wygodę  mieszkania  oraz  wprowadzić  oszczędności.
Instalacja  systemu  alarmowego  oraz  monitoringu  zwiększa  bezpieczeństwo  nasze  oraz
naszego  mienia.  Umożliwia  również  sprawdzenie  co  dzieje  się  w  naszym  domu  oraz
na naszym terenie jeśli jesteśmy w podróży czy na wakacjach nawet na drugim końcu świata.
Wszystko dzięki nowym technologiom. Wentylacja z rekuperatorem pozwala nam na odzysk
ciepła  z  wentylowanego  powietrza  zimą,  a  schładzanie  go  latem.  Dzięki  temu  możemy
ograniczyć straty energii do absolutnego minimum – nowoczesne systemy zapewniają odzysk
energii  na  poziomie  powyżej  90%!  Dzięki  czemu  dom  staje  się  bardziej  energooszczędny,
co za  tym  idzie  –  wymaga  mniejszych  nakładów  finansowych  na  utrzymanie.  Centralny
odkurzacz  natomiast  zapewnia  nam  niespotykaną  w  standardowych  urządzeniach
sprzątających wygodę. Dzięki odpowiedniemu rozmieszczeniu instalacji możemy zapomnieć
o  noszeniu  ze  sobą  kilkukilogramowego  urządzenia,  głośnym  hałasie  silnika  i  suchym,
nieprzyjemnym powietrzu wydmuchiwanym przez tradycyjny odkurzacz.

W tej pracy chciałbym przedstawić wyżej wymienione technologie oraz sposób

zaplanowania ich montażu. Podejmę też wyzwanie zaprojektowania odpowiednich instalacji
w przykładowym domu.

1. Instalacja systemu alarmowego

W dzisiejszych czasach postęp technologiczny dał złodziejom wiele narzędzi

ułatwiających  im  włamania.  Napaści  i  kradzieże  zdarzają  się  nawet  w  najlepszych
dzielnicach,  gdzie  na  pierwszy  rzut  oka  powinniśmy  czuć  się  bezpiecznie.  Czy  jednak
jesteśmy  bezsilni?  Oczywiście,  że  nie.  Możemy  wykorzystać  nowe  technologie  do
zabezpieczenia  naszego  majątku  przed  nieproszonymi  gośćmi.  Podstawą  zabezpieczenia
domu są tak zwane zabezpieczenia mechaniczne – dobry zamek w drzwiach, szczelne, twarde
okna, rolety antywłamaniowe – o tym wie każdy. Jednak zamek  można przewiercić, a okno
wybić.  Jeżeli  coś  takiego  przydarzy  się  nam  kiedy  jesteśmy  w  pracy,  włamywacz  ma  kilka
godzin na „oczyszczenie” naszego domu. W takich sytuacjach, po powrocie, dom zastajemy
kompletnie  pusty.  Tutaj  z  pomocą  przychodzą  nam  nowoczesne  systemy  alarmowe.  Jeżeli
ktoś  niepowołany  wtargnie  do  naszego  domu  niezwłocznie  uruchomi  alarm.  Jedna  z  części
takiej instalacji zwana sygnalizatorem skutecznie odstraszy złodzieja, który będzie miał tylko
parę sekund, aby uciec przed przyjazdem ochrony, policji lub właściciela. System taki spełnia
więc  dwie  ważne  funkcje:  informacyjną,  sygnalizując  o  włamaniu  oraz  prewencyjną,
skutecznie odstraszając złodziei. Przyjrzyjmy się więc konstrukcji takiego systemu.

System alarmowy zwany w skrócie SSWiN (System Sygnalizacji Włamania i Napadu)

składa się najczęściej z następujących elementów:

  centrala alarmowa i ekspandery (wejścia i wyjścia);
  manipulator (szyfrator, klawiatura);
  czujniki (ruchu, otwarcia, zbicia szkła, drgań, itp.);
  przyciski napadowe;
  sygnalizatory;
  systemy powiadamiania (dialery telefoniczne, moduły GSM);
  zasilacze systemu alarmowego (zasilacz główny i zasilacz awaryjny).

W bardziej rozbudowanych systemach można spotkać również:

  bariery podczerwieni;
  systemy ochrony peryferyjnej (zewnętrzne);
  systemy kontroli dostępu (czytniki kart, komputery, itp.).

Najważniejszym elementem każdej instalacji alarmowej jest centrala alarmowa będąca

„mózgiem”  instalacji.  Centrale  możemy  podzielić  na  analogowe  i  cyfrowe.  Centrale
analogowe  są  stosowane  wszędzie  tam  gdzie  istnieje  małe  ryzyko  włamania,  a  ważne  jest
maksymalne  ograniczenie  kosztów.  Centrale  cyfrowe  są  zbudowane  w  oparciu
o mikroprocesory,  co  zwiększa  ich  koszt  w  porównaniu  do  central  analogowych,
ale umożliwia  im  pełnienie  dodatkowych  funkcji  (rejestracja  zdarzeń,  powiadamianie
o alarmie, zdalne zarządzanie, itp.).
Do głównych zadań centrali alarmowej zaliczamy:

 odbiór, analiza i reakcja na sygnały zewnętrzne (pochodzące z czujek);
 archiwizacja sygnałów (rejestrowanie i zapamiętywanie stanów poszczególnych

czujek, aktywacji, dezaktywacji i uruchomień alarmu, awarii);

 przekazywanie sygnałów do sygnalizatorów (np. uruchomienie syreny prewencyjnej);
 przesyłanie informacji o alarmie do określonych miejsc (ochrona, policja, straż

pożarna, właściciel) za pomocą różnych mediów (internet, telefon);

 zarządzanie urządzeniami zewnętrznymi (zamki, rolety);
 programowanie i nadzór za pomocą komputera PC.

Ważne jest aby centralę alarmową umieścić w pomieszczeniu o niskim ryzyku włamania.
Dobrze sprawdzają się w tym celu pomieszczenia pozbawione okien, leżące wewnątrz domu

(nie mające ściany zewnętrznej). Centralę warto umieścić wysoko oraz zastosować specjalną
szafę ochronną, w której oprócz centrali umieszczane są też akumulatory (na wypadek przerw
w dostawie energii) oraz różnego rodzaju zabezpieczenia przed dostępem osób
niepowołanych (zabezpieczenia zarówno mechaniczne jak i elektroniczne).

Kolejnym elementem instalacji są różnego rodzaju manipulatory umożliwiające

aktywację i dezaktywację alarmu przez użytkownika. Najczęściej występują w postaci
klawiatur umieszczanych przy wyjściu z budynku. Manipulator powinien umożliwiać również
kontrolę stanu alarmu oraz jego programowanie. Połączenie z centralą alarmową realizowane
jest przewodowo lub bezprzewodowo. Możliwe jest także wykorzystanie kilku
manipulatorów do zarządzania strefami, np. manipulator w sypialni umożliwiający uzbrojenie
alarmu na parterze na czas snu użytkownika.

Kluczowym do działania systemu alarmowego elementem są tzw. czujki. Są to

urządzenia pozwalające na wykrycie wielu zdarzeń i sygnałów oraz „poinformowanie” o ich
wystąpieniu centrali alarmowej. Ze względu na ich zastosowanie i konstrukcję czujki
dzielimy na:

a) czujniki ruchu:

 czujniki PIR – czujniki wykorzystujące do pomiarów promieniowanie

podczerwone  generowane  przez  każdy  przedmiot,  zwierzę
i człowieka;  są  najczęściej  wykorzystywanymi  czujnikami
ruchu  w  systemach  alarmowych,  najczęściej  konstruuje  się
je  w  oparciu  o  mikroprocesor,  który  analizuje  odbierany
sygnał  i  dopiero  po  rozpoznaniu  sygnału  jako  wtargnięcie
intruza generuje odpowiedni sygnał do centrali, co znacząco
zmniejsza  ryzyko  fałszywych  alarmów;  podczas  instalacji
tego typu czujek ważne  jest, żeby pamiętać, że najlepszych
pomiarów dokonują w poprzek czujki, a najgorszych od i do
czujki (najlepiej  je instalować w narożach pomieszczeń lub
na ścianach korytarzy); należy również uważać, żeby czujki
tego typu  nie  były  skierowane  na elementy  mogące szybko
zmieniać swoją temperaturę (kominki, grzejniki);

 czujki mikrofalowe – wykorzystują do pomiarów fale radiowe o wysokiej

częstotliwości  (1-10GHz),  które  odbijając  się  od
różnych  przedmiotów  wracają  do  czujki,  która
wykorzystując  zjawisko  Dopplera  (częstotliwość  fali
odbitej od obiektu ruchomego jest inna niż nadawanej)
porównuje  je  z  falą  emitowaną;  ważne  jest,  żeby  nie
kierować  ich  na  świetlówki  lub  żarówki;  umożliwiają
też  pomiary  przez  cienkie  ściany,  szkło,  płyty,
kartony; czujki mikrofalowe wykrywają najlepiej ruch
w kierunku od i do czujki, mają duży zasięg (15-20m);

 czujki dualne – są połączeniem czujek PIR i mikrofalowych, cechują się dużą

odpornością na fałszywe alarmy, umożliwiają wybór trybu
pracy poszczególnego sensora (zależny, niezależny);

czujniki otwarcia – składają się z dwóch elementów: magnesu trwałego oraz

kontaktronu, będącego szklaną rurką z zatopionymi w niej
stykami, w momencie oddalenia się magnesu (otwarcie drzwi)
styki rozwierają się lub zwierają (zależnie od typu
kontaktronu) generując sygnał do centrali; kontaktrony należy

mocować w odpowiednim miejscu drzwi i okien, tak,
aby nawet niewielkie uchylenie powodowało załączenie
alarmu.

c) czujniki zbicia szkła – najczęściej używanymi czujnikami zbicia szkła są tzw.

czujniki  mikrofonowe  wykrywające  dźwięk  tłuczonego
szkła;  najczęściej  stosowana  jest  metoda  analizy
częstotliwości  dźwięku  –  jeśli  najpierw  wykryty  zostanie
dźwięk  o  niskiej  częstotliwości  (uderzenie  w  szybę),
a później  o  wysokiej  (rozsypanie  się  szkła)  to  czujka
sygnalizuje alarm;

d) czujki drgań – inaczej zwane czujkami sejsmicznymi lub udarowymi służą

do wykrywania drgań podłoża do którego są przymocowane;
najczęściej montowane są na drzwiach, ramach okiennych, sejfach,
ścianach; jeśli drgania przekroczą określoną wartość to czujka
sygnalizuje alarm.

Dodatkową ochronę zapewnia nam odpowiednie rozmieszczenie tzw. przycisków

napadowych.  Służą  one  do  manualnego  uruchomienia  alarmu  niezależnie  od  stanu  innych
czujek.  Alarm  wyzwalany  za  pomocą  przycisku  napadowego  jest  nazywany  „cichym
alarmem”  ze  względu  na  to,  że  intruz  nie  jest  powiadamiany  o  uruchomieniu  alarmu,
informacja  bez  wiedzy  intruza  przekazywana  jest  bezpośrednio  do  agencji  ochrony
i/lub policji.  Przyciski  napadowe  wykonywane  są  w  postaci  zwykłych  włączników  lub
w formie  bezprzewodowych  pilotów,  a  nawet  opasek  na  rękę.  Umieszczamy  je  tam  gdzie
najczęściej przebywamy, w miejscach do których w razie napadu możemy dyskretnie uzyskać
dostęp.

Aby system alarmowy spełniał swoją funkcję prewencyjną (odstraszył intruza)

konieczne jest zamontowanie sygnalizatorów. To one mają za zadanie przekazać informację
o alarmie do otoczenia. Najczęściej wykorzystują do tego sygnały świetlne, dźwiękowe
lub oba rodzaje naraz. Sygnalizatory możemy podzielić na:


sygnalizatory zewnętrzne – urządzenia wyposażone najczęściej w sygnał dźwiękowy

o dużej głośności oraz sygnał optyczny o dużym
natężeniu;

tego

typu

sygnalizatory

montuje

się

w miejscach

trudno

dostępnych,

znacznych

wysokościach  (powyżej  5  m);  w  przypadku  konieczności
montażu  sygnalizatora  na  mniejszej  niż  5  metrów
wysokości  korzystnie  jest  zastosować  sygnalizatory
o własnym, akumulatorowym źródle zasilania – umożliwi
to  np.  w  razie  zerwania  przewodów  zasilających
wygenerowanie przez sygnalizator informacji o alarmie;



sygnalizatory wewnętrzne – korzystają najczęściej z sygnałów dźwiękowych

o wysokiej częstotliwości i dużej głośności; instaluje
się je wewnątrz pomieszczeń o największym ryzyku
wtargnięcia przez intruza.

Jednym z głównych zadań instalacji alarmowej jest powiadamianie o wystąpieniu

alarmu odpowiednich osób i instytucji. Służą do tego różnego rodzaju systemy
powiadamiania. Obecnie najczęściej wykorzystywanymi są systemy powiadamiania:
telefonicznego, radiowego i GSM.

System  powiadamiania  telefonicznego  (tzw.  dialer  telefoniczny)  jest  najbardziej
rozpowszechniony.  Instalowany  jest  w  większości  dostępnych  na  rynku  centralach
alarmowych. Działa na podobnej zasadzie co zwykły telefon – centrala podpięta jest do linii
telefonicznej  i  w razie wystąpienia sytuacji  alarmowej dzwoni  na podane wcześniej  numery
odtwarzając  komunikat  nagrany  wcześniej.  Możliwa  jest  także  komunikacja  cyfrowa
z agencją ochrony – wówczas centrala zamiast odtwarzać komunikat głosowy podaje cyfrowy
kod.  Do  zalet  tego  typu  powiadamiania  niewątpliwie  należy  jego  niski  koszt  oraz  brak
kosztów stałych (opłaty naliczane są tylko za wykonywane połączenia). Wadą natomiast jest
wysokie zagrożenie odcięciem od linii telefonicznej.
Powiadamianie  GSM  zyskuje  coraz  większą  popularność,  dzięki  malejącym  kosztom
utrzymania karty SIM u operatora telefonii komórkowej. System tego typu działa najczęściej
w oparciu o moduły GSM  instalowane w centralach alarmowych. W  momencie wystąpienia
alarmu moduł taki przekazuje za pomocą usługi SMS i/lub komunikatu głosowego informację
do  agencji  ochrony.  Zaletą  jest  zmniejszenie  zagrożenia  sabotażem  w  porównaniu
do powiadamiania telefonicznego, ale  niestety trzeba się  liczyć  z kosztami utrzymania karty
SIM.
Powiadamianie radiowe stosowane jest przy małych odległościach pomiędzy stacją nadawczą
a odbiorcą sygnału. Realizowane jest najczęściej za pomocą urządzeń pracujących w paśmie
433 lub 27 MHz, używających transmisji cyfrowej. Zaletą powiadamiania radiowego są dość
niskie  koszty  eksploatacji,  ale  wysokie  koszty  montażu  i  niewielki  zasięg  (stacja  odbiorów
sygnałów nie może znajdować się daleko od nadajnika).

Wszystkie wyżej wymienione elementy aby spełniać swoje funkcje potrzebują zasilania.

W zależności od zastosowanej metody połączeń między poszczególnymi modułami a centralą
alarmową  (bezprzewodowa  lub  przewodowa)  używane  są  różne  sposoby  zasilania.  Przy
transmisji  bezprzewodowej  każde  z  urządzeń  posiada  własne,  oddzielne  źródło  zasilania
(np. czujki  w  formie  baterii  lub  akumulatorów).  Przy  zastosowaniu  tradycyjnej  transmisji
przewodowej  zasilanie  dla  poszczególnych  modułów  dostarcza  zasilacz  centrali  alarmowej.
Oprócz zasilania 230V centrala musi mieć także zasilanie awaryjne konstruowane najczęściej
w postaci akumulatorów umieszczonych w obudowie centrali alarmowej.

Instalacja alarmowa w przykładowym domu

Przejdźmy teraz do naszego przykładowego domu i zastanówmy się nad sposobem

zamontowania w nim instalacji alarmowej.

Pierwszą decyzją jaką musimy podjąć jest wybór sposobu w jaki poszczególne moduły

będą  komunikować  się  z  centralą  alarmową.  Rozwój  technologii  szyfrowania  sygnałów
wysyłanych  drogą  bezprzewodową  gwarantuje  nam  pełne  bezpieczeństwo  przesyłanych
danych. Zastosowanie technologii bezprzewodowej niesie ze sobą szereg zalet. Najważniejszą
z  nich  jest  zrezygnowanie  z  szeregu  przewodów  łączących  co  zmniejsza  koszty  i  nakłady
pracy  niezbędne  do  przeprowadzenia  instalacji.  W  przykładzie  więc  wykorzystamy
urządzenia bezprzewodowe.

Kolejnym krokiem jest znalezienie odpowiedniego miejsca na umieszczenie centrali

alarmowej.  Zgodnie  z  zaleceniami  podanymi  wcześniej  centrala  powinna  znajdować  się
w trudno dostępnym pomieszczeniu pozbawionym okien oraz ścian zewnętrznych. W naszym
przykładzie idealnie spełnia te kryteria małe pomieszczenie znajdujące się pomiędzy garażem
a  holem.  Umieszczenie  centrali  blisko  garażu  i  pomieszczeń  gospodarczych  ułatwi  nam
w przyszłości  rozbudowę  domowej  instalacji  o  kolejne  elementy  automatyki  domowej  oraz
umożliwi podłączenie ich w jeden system wzajemnej współpracy urządzeń, którego centrum
umieścimy  również  w  tym  pomieszczeniu.  Pomieszczenie  to  jest  również  położone  blisko
centrum  budynku  co  rozwiąże  nam  problemy  z  zasięgiem  sygnałów  poszczególnych
modułów.  Na  planie  miejsce  umieszczenia  centrali  alarmowej  zostało  oznaczone  dużym,
czarnym prostokątem.

Następnie musimy rozlokować czujki. Jako pierwszymi zajmijmy się czujkami

otwarcia.  Czujki  te  umieszczamy  przy  każdym  oknie  oraz  przy  drzwiach  prowadzących
na zewnątrz.  Będą  to  przede  wszystkim  drzwi  frontowe  (hol),  tylne  drzwi  wyjściowe
(pomieszczenie gospodarcze), drzwi garażowe (garaż) oraz drzwi balkonowe (salon). Ważne
jest  aby  zwrócić  uwagę,  że  drzwi  balkonowe  są  podwójne,  tak  więc  wymagają  dwóch
oddzielnych czujników. Dodatkowo czujnik otwarcia umieścimy  na drzwiach prowadzących
do pomieszczenia, w którym znajduje się centrala alarmowa. Dostęp do centrali umożliwiłby
intruzowi  wyłączenie  całego  systemu,  tak  więc  to  pomieszczenie  powinniśmy  otoczyć
szczególną ochroną. Potrzebujemy więc sześciu kontaktronów do zamocowania na drzwiach
oraz siedem do zamocowania na oknach. W sumie trzynaście czujników otwarcia. Na planie
zostały one oznaczone zielonymi prostokątami.

Kolejnymi czujnikami są czujniki rozbicia szyb. Te montujemy po jednym przy każdym

oknie  oraz  jeden  przy  przeszklonych  drzwiach  balkonowych.  Warto  tutaj  zwrócić  uwagę,
że pomimo zasięgu  jakim  charakteryzują się tego typu czujniki warto montować  je w  miarę
blisko szyb, ponieważ np. grube zasłony lub sztywne rolety mogą wygłuszyć dźwięk na tyle,
że  czujnik  nie  zareaguje.  W  sumie  zastosujemy  osiem  czujników.  Na  planie  zostały
oznaczone niebieskimi prostokątami.

Największym wyzwaniem przy planowaniu instalacji alarmowej jest odpowiednie

umieszczenie  czujników  ruchu.  Ważnym  jest  aby  zabezpieczyć  wszystkie  drogi  pomiędzy
pomieszczeniami,  a  więc  hole,  korytarze  itp.  oraz  drogi  biegnące  od  drzwi  wejściowych
i okien.  Najważniejsze  jest  dobre  zabezpieczenie  drzwi  wejściowych  i  holu.  W  tym  celu
został  zastosowany  czujnik  ruchu  działający  w  oparciu  o  promieniowanie  mikrofalowe.
Jak pamiętamy czujnik ten najlepiej odczytuje ruch w kierunku od i do niego. Umieszczamy
go  więc  naprzeciwko  drzwi  wejściowych.  Dodatkowo  dzięki  zdolności  fal  o  bardzo  dużych
częstotliwościach  do  przenikania  obiektów  o  niewielkiej  grubości  bardzo  łatwo  go
zamaskować,  a  duży  zasięg  „widzenia”  gwarantuje  nam  objęcie  działaniem  całego  holu.
Czujnik  ten  oznaczony  został  na  planie  kolorem  czerwonym,  a  przerywana  czerwona  linia
obrazuje jego „pole widzenia”.

Kolejną drogą często wybieraną przez złodziei są drzwi balkonowe. Pomimo zabezpieczenia
ich  zarówno  czujnikiem  otwarcia  jak  i  wybicia  szyby  warto  zabezpieczyć  salon  czujnikiem
ruchu.  Tutaj  użyjemy  już  czujnika  typu  PIR,  który  umieścimy  w  prawym  górnym  rogu
pomieszczenia. Ułożenie czujnika w tym  miejscu gwarantuje  nam  jego niezauważenie przez
intruza  wchodzącego  przez  drzwi  balkonowe  jak  i  przez  okno  oraz  objęcie  polem  widzenia
czujnika całego pomieszczenia.
Czujniki  typu  PIR  zostały  na  planie  oznaczone  kolorem  żółtym,  a  żółtą  przerywaną  linią
oznaczona jest linia najefektywniejszego pomiaru. Ważne jest, aby pamiętać, że czujniki PIR
najlepiej  wykrywają  ruch  w  poprzek  czujki,  tak  więc  przekroczenie  żółtej  linii  na  pewno
spowoduje włączenie alarmu.
Następny  czujnik  umieścimy  w  jadalni.  Będzie  on  pełnił  kilka  funkcji.  Przede  wszystkim
ustrzeże  nas  przed  intruzem  idącym  od  okna  w  jadalni  do  salonu.  Dzięki  zastosowaniu
sensora  o  zwiększonym  zasięgu  zabezpieczy  też  dodatkowo  hol  oraz  sensor  przed
uszkodzeniem przez włamywacza (kolor różowy na planie).
Kolejny  czujnik  ruchu  umieszczamy  na  ścianie  bocznej  korytarza  łączącego  hol  z  pokojami
i łazienką. Uniemożliwi to intruzowi przejście zarówno z pokoi do reszty domu jak i wejście
z holu do pokoi.
Jedną  z  najczęściej  wybieranych  dróg  do  włamania  jest  dostanie  się  do  domu  przez  garaż.
Przed takim  scenariuszem uchroni  nas czujnik ruchu umieszczony w garażu. Położony koło
okna  czujnik  zabezpieczy  nasze  mienie  przed  intruzem  wchodzącym  zarówno  przez  bramę
garażu, jak i przez okno. Ułożenie czujnika koło okna gwarantuje, że złodziej po dostaniu się
do  środka  nie  zauważy  go  i  śmiało  ruszy  w  stronę  drzwi  prowadzących  do  domu,  czym
uruchomi  alarm.  Warto  zauważyć,  że  miejsce  parkowania  samochodu  powinno  być  tak
dobrane, aby nie ograniczać zasięgu czujnika.
Ostatni  czujnik  PIR  umieścimy  w  pomieszczeniu  gospodarczym.  Zabezpieczy  on  nas  przed
włamaniem  zarówno  przez  tylne  drzwi  wyjściowe  jak  i  przez  okno  uniemożliwiając
włamywaczowi przejście z pomieszczenia gospodarczego do garażu.
W sumie montujemy więc siedem czujników ruchu (1 MW + 6 PIR) oznaczonych na planie
jako żółte i czerwone koła.

Następnymi elementami do umieszczenia są sygnalizatory wewnętrzne. Z racji,

że najczęściej  włamywacze  dostają  się  do  domów  ofiar  przez  drzwi  balkonowe  i  bramę
garażową  sygnalizatory  umieścimy  w  salonie  i  garażu.  W  razie  wykrycia  intruza
sygnalizatory  włączą  sygnał  dźwiękowy  o  dużej  częstotliwości  i  dużym  natężeniu  co
skutecznie przepłoszy intruza. Sygnalizatory są na planie zaznaczone jako różowe prostokąty.

Przestępcy w swoich działaniach potrafią być bardzo dobrze zorganizowani

i dysponować różnym sprzętem. Zdarzają się przypadki, że w celu włamania rozbijają ściany
lub  wycinają  w  nich  otwory.  Aby  zabezpieczyć  się  przed  utorowaniem  sobie  w  ten  sposób
drogi do centrali alarmowej użyjemy czujników drgań. Zamontujemy je na ścianie pomiędzy
pomieszczeniem  gospodarczym  a  łazienką  oraz  na  ścianie  pomiędzy  garażem
i pomieszczeniem  gdzie  zamontujemy  centralę.  W  sumie  dwa  czujniki  drgań.  Na  planie
oznaczone zostały jako fioletowe prostokąty.

Ostatnim elementem instalacji alarmowej jest manipulator, który ze względów

użytkowych umieszczony zostanie przy drzwiach wejściowych do budynku. Umożliwi on
nam aktywację i dezaktywację alarmu, programowanie oraz kontrolę centrali alarmowej.
Na planie oznaczony został w formie brązowego prostokąta.

Elementem uzupełniającym instalację może być przycisk napadowy wykonany

w formie  bezprzewodowego  pilota  lub  opaski  na  rękę.  Jako  dodatek  do  instalacji  przeciw
włamaniowej  możemy  zastosować  również  instalację  przeciwpożarową  (montaż  czujników
dymu w kuchni oraz w salonie) oraz instalacji chroniącej przed zalaniem (montaż czujników
wody  w  łazienkach  oraz  pomieszczeniu  gospodarczym).  Elementy  dodatkowe  zostały
na planie oznaczone jako małe, czarne koła.

Kolejnym krokiem w planowaniu instalacji alarmowej jest dobór rzeczywistego sprzętu.

Jako  pierwszą  musimy  wybrać  centralę  alarmową.  Założyliśmy,  że  korzystać  będziemy  ze
sprzętu  bezprzewodowego.  W  sumie  wykorzystać  chcemy  35  czujek  alarmowych,  jeden
manipulator i dwa sygnalizatory wewnętrzne. Centrala nasza musi więc być bezprzewodowa,
obsługiwać  35  wejść,  jedno  wejście/wyjście  dla  manipulatora  oraz  wyjścia  dla
sygnalizatorów. Taką ilość wyjść zagwarantuje nam duet centralki alarmowej firmy ELMES
CB32 BLUE w połączeniu z odbiornikiem czterokanałowym CH4H, również marki ELMES.
Da  nam to w sumie obsługę 72 wyjść (40 poprzez odbiornik  CH4H + 32 z centrali), dzięki
czemu  w  przyszłości  łatwo  będzie  rozbudować  instalację  o  dodatkowe  czujniki.  Wystarczy
dokupić  i  zamontować  odpowiedni  czujnik,  wymiana  centrali  czy  odbiornika  nie  będzie
potrzebna.
Centrala  alarmowa  CB32  BLUE  współpracuje  z  bezprzewodowymi  detektorami  PTX50,
APMD-150  (detektory  ruchu),  CTX3H  i  CTX4H  (detektory  otwarcia  i  zamknięcia),  GBX1
(detektor  rozbicia  szyby)  oraz  VIB-2000  (czujnik  wstrząsów).  Umożliwia  aktywację
i dezaktywację  alarmu  za  pomocą  pilotów  produkowanych  przez  ELMES  ELEKTRONIK.
Jako  system  powiadamiania  centrala  umożliwia  nam  wykorzystanie  dedykowanego  modułu
GSM – ELMES  WSM,  lub dowolnego telefonu  komórkowego akceptującego komendy  AT.
Urządzenie  zabezpieczone  jest  przed  sabotażem  i  umożliwia  ochronę  innych  modułów
instalacji  przed  ingerencją  z  zewnątrz.  Wygodną  obsługę  i  programowanie  zapewni  nam
ekran  LCD  oraz  podświetlana  klawiatura  numeryczna.  Wbudowany  zegar  czasu
rzeczywistego (RTC) zapewni nam zapamiętywanie ostatnich 256 zarejestrowanych zdarzeń.
Centrala  ma  możliwość  zaprogramowania  do  16  użytkowników,  w  czym  4  z  pełnymi
prawami administratora. Warty odnotowania jest fakt zastosowania jako zasilania awaryjnego
akumulatorków o pojemności 1800mAh (dołączone do zestawu), co umożliwia centrali pracę
do  72  godzin  bez  zasilania  zewnętrznego.  Zasilanie  w  normalnym  trybie  pracy  odbywa  się
poprzez 12V zasilacz dołączony do zestawu, pobór prądu w tym trybie wynosi maksymalnie
150mA. Warto zwrócić uwagę na fakt, że przy wykorzystywaniu wyjść centralki do zasilania
innych  urządzeń  zasilacz  musi  być  odpowiednio  wydajniejszy  prądowo.  Zasilacz  dołączony
do  zestawu  posiada  wydolność  prądową  rzędu  3,5A  co  w  pełni  powinno  zaspokoić  nasze
potrzeby.
Po  wybraniu  centrali  alarmowej  możemy  rozpocząć  dobór  czujników.  Najważniejsza  przy
doborze  czujników  jest  lista  czujników  współpracujących  z  daną  centralą.  Producent
wybranej  wcześniej  centrali  gwarantuje  poprawną  współpracę  CB32  BLUE  z  czujnikami
PTX50, APMD-150, CTX3H, CTX4H, GBX1, VIB-2000. Kierując się zgodnie z zaleceniami
producenta jako czujniki ruchu wykorzystamy czujki PTX50 i APMD-150.
Czujki  typu  PTX50  są  czujkami  typu  PIR,  więc  wykorzystamy  ich  sześć  sztuk.  Zasięg
detekcji wynoszący do 15 metrów powinien w pełni zaspokoić nasze potrzeby (warto zwrócić
na  to  uwagę  szczególnie  podczas  montowania  czujki  w  salonie  oraz  w  jadalni,  gdzie  zasięg
musi  być  największy).  Bardzo  dobrej  jakości  szerokokątna  soczewka  o  kącie  detekcji
wynoszącym  90  stopni  zapewni  nam  wysoką  czułość  pomiarów,  a  system  kompensacji
temperatury  wyeliminuje  ryzyko  wystąpienia  fałszywego  alarmu.  Czujki  te  montujemy
według  planu  w  salonie,  jadalni,  garażu,  pomieszczeniu  gospodarczym,  korytarzu  przy
łazience oraz w pomieszczeniu gdzie umieszczamy centralkę.
W  holu  postanowiliśmy  użyć  czujki  mikrofalowej,  aby  zwiększyć  dokładność  pomiarów.
Najlepszym  wyjściem  przy  zastosowaniu  centrali  CB32  BLUE  będzie  użycie  czujki  typu
APMD-150  będącej  czujką  dualną,  czyli  łączącą  w  sobie  zarówno  czujkę  PIR  jak  i  MW.
Czujka ta zapewni nam wysoką jakość pomiarów oraz duży zasięg. Ważne jest aby przy tym
umiejscowieniu czujki ustawić czujnik MW w tryb niezależny, a czujnik PIR w tryb zależny.
Umożliwi  to  bardzo  dokładny  pomiar  w  kierunku  od  i  do  czujki.  Czujkę  taką  zakładamy
jedną, w holu naprzeciwko drzwi wejściowych.

Jako  czujek  otwarcia  drzwi  i  okien  użyjemy  czujek  typu  CTX4H.  Stanowią  one  urządzenia
o wysokiej jakości działania jak i wykonania. Zbudowane są na podstawie kontaktronu, więc
do  okna  czy  drzwi  będziemy  musieli  umocować  dwa  elementy  –  jeden  z  kontaktronem,
nadajnikiem  i  źródłem  zasilania  oraz  drugi  z  magnesem  stałym.  Najważniejszymi  zaletami
tego  urządzenia  są:  długi  czas  pracy  na  baterii  (3  lata  z  jednej  9V  baterii  alkalicznej)  oraz
duży zasięg (50 – 100m), dzięki któremu nie musimy się martwić o czujki najdalej położone
od  centrali.  Czujniki  te  według  planu  zakładamy  na  każde  okno  i  każde  drzwi  prowadzące
na zewnątrz. W sumie więc potrzebujemy 13 czujek CTX4H.
Według  planu  każde  okno  oraz  drzwi  balkonowe  postanowiliśmy  zabezpieczyć  czujnikami
zbicia  szyby.  Do  tego  celu  wykorzystamy  czujniki  typu  GBX1,  które  charakteryzują  się
niezwykłą  wręcz  dokładnością  analizy  częstotliwości  odbieranego  dźwięku,  co  skutkuje
bardzo  dużą  skutecznością  działania  oraz  minimalizuje  ryzyko  wystąpienia  fałszywego
alarmu.
Ostatnimi  czujnikami  z  zestawu  podstawowego  jakie  nam  pozostały  są  dwie  czujki  drgań,
które  według  planu  mamy  umieścić  na  ścianach  między  pomieszczeniem  gospodarczym
a łazienką oraz między garażem a pomieszczeniem z centralą alarmową. Do tego celu posłużą
nam czujki typu VIB-2000. Wysoką czułość tego urządzenia możemy wykorzystać montując
go  w  narożnikach  ścian,  dzięki  czemu  uzyskamy  ochronę  dwóch  ścian,  np.  czujnik,  który
chcemy umieścić w pomieszczeniu z centralą alarmową montujemy w prawym dolnym roku
pomieszczenia,  dzięki  czemu  uzyskujemy  ochronę  zarówno  ściany  pomiędzy  garażem
i pomieszczeniem z centralą, jak i pomiędzy tym pomieszczeniem a holem. Czujników takich
potrzebujemy dwie sztuki.
Jako  sygnalizatorów  wewnętrznych  w  naszej  instalacji  użyjemy  bezprzewodowych
sygnalizatorów firmy ELMES o oznaczeniu  WSS. Posiadają one  bardzo głośny przetwornik
piezoelektryczny  (120  dB)  oraz  5W  żarówkę,  które  na  pewno  wystraszą  każdego  intruza.
Zasilanie  w  naszym  przypadku  będzie  odbywało  się  z  zewnętrznych  zasilaczy
16VDC/100mA  dołączonych  do  kompletu.  Oczywiście  sygnalizatory  te  wyposażone  są  we
własne  zasilanie  awaryjne  z  akumulatorów  oraz  wysokiej  klasy  zabezpieczenia
antysabotażowe  uniemożliwiające  np.  otwarcie  obudowy  sygnalizatora  bez  uruchomienia
alarmu.
Do  obsługi  systemu  alarmowego  potrzebujemy  jeszcze  manipulatora  umieszczonego  przy
wyjściu  z  budynku.  W  tym  celu  możemy  użyć  bezprzewodowej  klawiatury  DWB100HS
umożliwiającej  wygodne  programowanie,  aktywację  i  dezaktywację  alarmu  oraz  obsługę
zdalną za pomocą pilotów DWB100HP.
Dodatkowe  wejścia  centrali  alarmowej  możemy  wykorzystać  rozbudowując  instalację
o dodatkowe  elementy  typu  czujniki  dymu  czy  zalania.  W  planie  jako  dodatkowe  elementy
zaznaczono  dwa  czujniki  dymu  oraz  trzy  czujniki  zalania.  Czujniki  dymu  zakładamy
w kuchni oraz w salonie. Nasze wymagania w pełni spełnią czujniki typu ELMES GNS. Jest
to  wysokiej  klasy  czujnik  o  bardzo  dużej  dokładności  wykrywania  dymu  (0,65  –  1,2  %
zadymienia powietrza), który oprócz możliwości przekazywania informacji o wykryciu stanu
zagrożenia  do  centrali  alarmowej  posiada  generator  sygnału  akustycznego,  który  w  porę
ostrzeże nas przed niebezpieczeństwem.
Jako czujników zalania  możemy użyć uniwersalnych  nadajników  firmy ELMES typu MTX.
Działanie  opiera  się  na  odpowiednim  umieszczeniu  czujnika,  tak  aby  wzrastający  poziom
wody dokonał zwarcia na odpowiednich przewodach nadajnika. Ważną cechą tego urządzenia
jest przedłużanie nadawania sygnału alarmowego w razie krótkiego pobudzenia.

Ostatnim etapem projektowania instalacji alarmowej jest przygotowanie kosztorysu.

Tabela 1.: kosztorys instalacji alarmowej w przykładowym domu

zdjęcia pochodzą ze strony

www.e-alarmy.pl

urządzenie

ilość

sztuk

cena

sztuki

suma

centrala alarmowa ELMES CB32 BLUE

267,00 zł

odbiornik czterokanałowy ELMES CH4H

86,00 zł

bezprzewodowy czujnik ruchu PIR PTX50

125,00 zł

750,00 zł

bezprzewodowa dualna czujka ruchu APMD-150

292,00 zł

bezprzewodowy czujnik otwarcia CTX4H

81,00 zł

1 053,00 zł

bezprzewodowy czujnik rozbicia szyby GBX1

189,00 zł

1 512,00 zł

bezprzewodowy czujnik wstrząsów VIB-2000

109,00 zł

218,00 zł

sygnalizator bezprzewodowy ELMES WSS

269,00 zł

538,00 zł

interfejs DWB-100HS

132,00 zł

10.

bezprzewodowy czujnik dymu ELMES GNS

85,00 zł

170,00 zł

11.

uniwersalny nadajnik dwukanałowy ELMES MTX

32,00 zł

96,00 zł

RAZEM:

5 114,00 zł

Rysunek 5.:

CH4H

Rysunek 6.:

CTX4H

Rysunek 7.:

PTX50

Rysunek 8.:

GBX1

Rysunek 9.:

MTX

Rysunek 4.:

CB32 BLUE

Instalacja monitoringu

Coraz częściej w budynkach użyteczności publicznej oraz w budynkach przemysłowych

pojawiają się instalacje monitoringowe. Służą one ochronie mienia oraz spełniają zasadniczą
rolę w utrzymaniu porządku. Ciągle słyszy się, że dzięki nagraniom z kamery przemysłowej
udało  się  złapać  jakiegoś  groźnego  przestępcę  albo  udaremnić  napad.  Dzięki  postępowi
technologii  oraz  malejącym  kosztom  wykonania  instalacji  możemy  korzystać  z  zalet
monitoringu  także  we  własnym  domu.  Do  standardowych  funkcji  instalacji  nadzorującej
zaliczamy:


możliwość ciągłego nadzoru obserwowanego terenu;



nagrywanie i archiwizacja obrazu z kamer;



możliwość odtworzenia zarchiwizowanego obrazu.
Funkcje te są podstawowymi funkcjami nowoczesnych instalacji monitorujących.

Rozwój technologii oraz zastosowanie mikroprocesorów do produkcji rejestratorów
(powstanie tzw. rejestratorów cyfrowych) umożliwiły rozbudowę instalacji o dodatkowe
funkcje. Coraz częściej spotykamy się z instalacjami zapewniającymi nam:


detekcję ruchu na obserwowanym terenie;



sterowanie kamerami obrotowymi;



zmianę rozdzielczości obrazu;



ustawianie zbliżeń;



sterowanie zdalne poprzez sieć komputerową;



zdalny podgląd obrazu poprzez sieć komputerową;



archiwizację  na  zewnętrznych  nośnikach  (przede  wszystkim  przesył  nagranego  obrazu
na  komputer  poprzez  sieć  ethernet  oraz  zapis  na  nośnikach  wykorzystujących
do komunikacji standard USB).
Krytyczną  do  działania  instalacji  monitoringowej  częścią  są  kamery.  Kamera  jest

urządzeniem  realizującym  funkcję  przetwarzania  obrazu  świetlnego  na  sygnały  elektryczne.
Postępująca  miniaturyzacja  oraz  coraz  lepsze  rozwiązania  technologiczne  pozwalają
na tworzenie coraz mniejszych i coraz lepszych urządzeń tego typu.
Kamery stosowane do typowych instalacji monitoringowych dzielimy na kamery wewnętrzne
i  zewnętrzne.  Kamery  wewnętrzne  przystosowane  są  do  pracy  wewnątrz  budynków.  Dzięki
mniejszym  amplitudom  temperatur  wewnątrz  budynków  większy  nacisk  można  położyć  na
parametry  wizyjne  kamery;  podczas  produkcji  wytrzymałość  temperaturowa  jest  mniej
ważna.  Kamery  takie  również  nie  posiadają  zabezpieczeń  przeciwko  złym  warunkom
atmosferycznym  (deszcz,  śnieg).  Kamery  zewnętrzne  natomiast,  z  racji,  że  są  przeznaczone
do  pracy  nieraz  w  skrajnych  warunkach,  są  odpowiednio  zabezpieczone.  W  tego  typu
kamerach  standardem  jest  stosowanie  obudów  wodoodpornych.  Często  bywają  także
wyposażone w grzałki z termostatem dla zapewnienia odpowiedniej temperatury pracy.
Ze  względu  na  obraz  uzyskiwany  dzięki  kamerze,  możemy  je  podzielić  na  kamery
czarno-białe oraz  kolorowe.  Kamery  czarno-białe  jednak  są  już  powoli  wypierane  przez
taniejące kamery kolorowe. Jako wyznacznika jakości kamery można też użyć rozdzielczości
oraz ilości klatek na sekundę uzyskiwanego obrazu. Ważnym parametrem jest również rodzaj
zastosowanego obiektywu.
Kolejny  podział  kamer  dotyczy  warunków  oświetlenia.  Wyróżnia  się  kamery  przeznaczone
do pracy w dzień, w nocy lub kamery typu dzień/noc. Kamery przeznaczone do pracy w nocy
są  monochromatyczne  oraz  używają  diod  IR  jako  oświetlenia.  Kamery  typu  dzień/noc  są
połączeniem  tradycyjnej  kamery  przeznaczonej  do  pracy  przy  świetle  słonecznym
z kamerami  do  pracy  w  nocy.  Umożliwiają  one  rejestrację  (najczęściej  kolorowego)  obrazu
w dzień przy świetle słonecznym, a w razie spadku współczynnika oświetlenia do określonej

wartości (noc) uruchamiają oświetlenie oparte na diodach IR oraz przechodzą w tryb
monochromatyczny, dzięki czemu umożliwiają uzyskanie obrazu w nocy.

W instalacjach monitoringowych bardzo ważna jest kwestia zasilania. W przypadku

kamer  wewnętrznych  problem  ten  jest  o  wiele  łatwiej  rozwiązać  niż  w  przypadku  kamer
zewnętrznych.  Wyposażenie  kamer  zewnętrznych  w  grzałki  oraz  wentylatory  wiąże  się
z większym poborem mocy, co za tym idzie wymagają one odpowiedniego zasilacza. Równie
ważna  jest kwestia  spadków napięcia  na długich  przewodach. W takich sytuacjach  jesteśmy
zmuszeni  do  zastosowania  wysokoprądowych  zasilaczy,  przewodów  o  dużym  przekroju,
a w skrajnych  przypadkach  zastosować  instalację  o  wyższym  napięciu  niż  zasilanie  kamer
i dodatkowo  użyć  stabilizatorów  napięcia  albo  dla  każdej  kamery  zamontować  oddzielny
zasilacz.  Najczęściej  jednak  stosuje  się  metodę  opartą  na  stabilizatorach,  gdyż  dzięki  niej
instalacja  pracuje  na  napięciach  bezpiecznych  dla  człowieka  (poniżej  60VDC  lub  48VAC)
oraz jest zasilana z jednego źródła, dzięki czemu w łatwy sposób możemy zastosować system
ochrony przed zanikiem napięcia (UPS).

Podczas zakładania monitoringu należy również pamiętać o kwestiach prawnych.

Wymogiem jest umieszczenie przed wejściem na teren monitorowany informacji, w postaci
znaku lub naklejki „obiekt monitorowany”.

Monitoring w przykładowym domu

Pierwszą kwestią jaką trzeba rozstrzygnąć przygotowując plan instalacji monitoringu

jest  określenie  liczby  kamer  do  zamontowania.  Oprócz  ilości  miejsc,  które  chcemy
nadzorować ważnym ograniczeniem jest ilość wejść w rejestratorze. Najczęściej spotykane są
rejestratory z czterema, ośmioma i dwunastoma wejściami. Ważne jest, aby zwrócić uwagę na
różnicę w cenie poszczególnych konfiguracji.
Do  małej  instalacji  monitoringowej  w  domku  jednorodzinnym  wystarczające  jest
zastosowanie  rejestratora  obsługującego  cztery  kamery.  W  naszym  przykładzie  zastosujemy
więc konfigurację z czterema kamerami.
Obserwacji  ma  podlegać  teren  znajdujący  się  dookoła  domu,  więc  potrzebujemy  kamer
zewnętrznych. Użyjemy  kamer typu  noc/dzień, ponieważ  monitoring  ma pracować przez 24
godziny na dobę.
Pierwszą  kamerę  umieścimy  we  wnęce  pomiędzy  garażem  a  frontowymi  drzwiami
wejściowymi. Umożliwi nam to obserwację terenu przed domem oraz chodnika skierowanego
do drzwi wejściowych. Dzięki temu będziemy mogli kontrolować zachowanie ludzi stojących
bezpośrednio przed domem.
Drugą  kamerę  umieścimy  bezpośrednio  nad  bramą  garażu.  Skierujemy  ją  wprost  na  bramę
wjazdową,  co  umożliwi  nam  rejestrację  pojazdów  wjeżdżających  na  teren  posesji  oraz
wyjeżdżających z niej.
Trzecią  kamerę  umieścimy  nad  tylnymi  drzwiami  wyjściowymi,  pod  kątem  45  stopni  od
ściany  pokoju  3.  Uzyskamy  dzięki  temu  dość  szerokie  pole  widzenia  umożliwiające  nam
kontrolę  terenu  leżącego  za  domem  oraz  zabezpieczy  nas  przed  intruzami  idącymi  w  stronę
tylnych drzwi. Okno pokoju 3 również będzie zabezpieczone przed ewentualnym atakiem.
Ostatnią kamerę zamontujemy tak, aby mieć podgląd na teren przed drzwiami balkonowymi.
Zabezpieczy nas to przed włamaniem przez drzwi balkonowe.

Kolejnym problemem do rozwiązania jest odpowiednie umieszczenie rejestratora oraz

zasilacza. Ważne jest tutaj wzięcie pod uwagę zarówno kwestii bezpieczeństwa, jak i kwestii
ekonomicznych.  Ze  względów  bezpieczeństwa  (tak  samo  jak  przy  wybieraniu  lokalizacji
centrali  alarmowej),  pomieszczenie  przeznaczone  na  rejestrator  i  zasilacz  powinno  być
pozbawione  okien  oraz  nie  posiadać  ścian  zewnętrznych.  Ekonomicznie  warto  jest  wybrać
miejsce  dosyć  blisko  ułożone  względem  kamer  –  zmniejszy  to  koszty  zakupu  i  montażu
przewodów  oraz  ograniczy  ryzyko  wystąpienia  spadków  napięć.  Miejsce  umieszczenia
zasilacza i rejestratora zostało na planie oznaczone czarnymi prostokątami.

Ostatnią kwestią do zaplanowania zostało rozmieszczenie przewodów. Tutaj trzeba się

kierować  zasadą  głoszącą,  że  im  przewód  krótszy  tym  lepiej.  Powinniśmy  też  znać
maksymalne prądy pobierane przez urządzenia, aby określić  jakiej grubości przewód będzie
dla  nas  najodpowiedniejszy.  Warto  też  unikać  montowania  przewodów  w  miejscach  łatwo
dostępnych,  aby  zabezpieczyć  się  przed  ewentualnym  sabotażem.  Przed  ostatecznym
zaakceptowaniem  planu  warto  sprawdzić  czy  przewody  nie  są  zbyt  długie  –  jeżeli  istnieje
ryzyko spadków napięcia powinniśmy jeszcze raz zastanowić się nad ułożeniem przewodów
lub zastosowaniem przewodów zasilających o większym polu przekroju poprzecznego – być
może istnieje inne rozwiązanie tego problemu gwarantujące wyeliminowanie niekorzystnego
zjawiska. Jeśli jednak odległość jest tak duża, że nie da się ominąć spadków napięcia trzeba
zastanowić się  nad  innym rozwiązaniem tego problemu. Jeśli problem występuje tylko przy
jednej  kamerze,  rozwiązaniem  może  być  zastosowanie  oddzielnego  zasilacza  dla  niej,
zamontowanego w niedalekiej od niej odległości, najlepiej ukrytego w puszcze montażowej.
Jeśli jednak problem wystąpi przy większej ilości kamer, pozostaje nam rozważenie instalacji
zasilającej  o  wyższym  napięciu  niż  napięcie  zasilania  kamer,  a  każdą  kamerę  podłączyć
poprzez stabilizator napięcia.

Kiedy mamy już przygotowany wstępny plan instalacji, możemy przejść do doboru

sprzętu. Pierwszym urządzeniem, które musimy wybrać jest rejestrator. Nasz rejestrator
powinien obsługiwać cztery kamery oraz posiadać:


duży dysk twardy (na zapis przynajmniej dwóch tygodni nagrania z czterech kamer);



możliwość wykrywania ruchu;



możliwość współpracy z komputerem typu PC;



możliwość zdalnego zarządzania oraz zdalnego podglądu obrazu;



możliwość bezpośredniego podłączenia monitora LCD.
Nasze założenia w pełni spełnia rejestrator DVR0404LE-A firmy BCS. Posiada on

cztery  wejścia  na  kamerę  (BNC),  więc  idealnie  pasuje  pod  nasze  założenia.  Dzięki  wyjściu
VGA  bez  problemu  podłączymy  zwykły  monitor  LCD  lub  CRT.  Oferuje  nam  nagrywanie
obrazu na trzech kanałach w rozdzielczości CIF (352x288) z prędkością 25 klatek na sekundę
oraz w rozdzielczości PAL D1 (704x576)  na  jednym kanale również z prędkością 25 klatek
na  sekundę,  dzięki  czemu  możemy  zadecydować,  z  której  kamery  obraz  chcemy  mieć
w najlepszej jakości. Zastosowanie algorytmu kompresji H.264 pozwoli nam na zmieszczenie
wielu  godzin  nagrania  nawet  na  dyskach  twardych  o  niewielkich  pojemnościach  (przy
ustawieniu  najwyższej  jakości  godzina  materiału  z  jednego  kanału  zajmie  ok.  500MB).
System  wykrywania  ruchu  w  połączeniu  z  wyjściem  alarmowym  pozwoli  nam
na rozszerzenie  instalacji  alarmowej  o  wykrywanie  ruchu  na  zewnątrz  budynku.  Wygodę
użytkowania zapewni nam ekranowe menu oraz możliwość obsługi zarówno za pomocą pilota
zdalnego  sterowania  (IR)  jak  i  myszy  komputerowej  korzystającej  z  interfejsu  USB.
Możliwość połączenia rejestratora z siecią ethernet za pomocą przewodu RJ-45 zapewni nam
zdalne  sterowanie  oraz  podgląd  obrazu  z  kamer.  Dodatkowo  umożliwi  nam  archiwizację
danych  za  pomocą  protokołu  wymiany  plików  FTP.  Stabilny  i  niezawodny  system  Linux
zagwarantuje  nam  poprawną  pracę  bez  konieczności  ingerencji  użytkownika.  Dodatkowo
obsługa  protokołu  SMTP  pozwoli  urządzeniu  na  powiadomienie  nas  o  sytuacjach
alarmowych  przez  e-mail.  Możliwość  podłączania  zewnętrznych  urządzeń  interfejsu  USB
da nam  możliwość  łatwej  archiwizacji  danych  na  dowolny  nośnik  korzystający  z  tego
standardu. Dodatkowo rejestrator wyposażymy w twardy dysk o pojemności 500 GB, dzięki
czemu będziemy w stanie zarchiwizować ok. 1000 godzin nagrania w najlepszej jakości.

Po wyborze rejestratora przychodzi czas na dobór kamer. Wszystkie zaplanowane

w przykładzie  kamery  mają  pracować  na  zewnątrz.  W  naszej  strefie  klimatycznej  wahania
temperatur bywają duże, więc musimy zwrócić uwagę na temperatury pracy kamer. Dobrym
rozwiązaniem jest wybór kamery zewnętrznej w dodatkowej obudowie wyposażonej zarówno
w  grzałkę  jak  i  wentylator.  Zapewni  nam  to  poprawną  pracę  kamery  zarówno  w  mroźne
zimowe wieczory, jak i w gorące letnie popołudnia. Monitoring ma działać przez całą dobę,
potrzebujemy  więc  kamer  typu  dzień/noc  z  dobrym  oświetleniem  IR.  Kamera  powinna  też
móc  pracować  w  maksymalnej  rozdzielczości  rejestratora tj.  PAL  D1  (704x576).  Powyższe
założenia spełnia kamera 15-CO25VAI. Jako dodatkowe zalety tej kamery możemy podać kąt
oświetlenia  diodami  IR  równy  60  stopni  (taki  obszar  widzenia  został  zaznaczony  na  planie)
oraz duży zasięg w nocy równy 40m. Jako wadę możemy wymienić duży pobór prądu (nawet
do  1,5A)  wynikający  z  zastosowania  dodatkowej  kontroli  temperatury  pracy  (grzałka
i wentylator), przez co kamera będzie wymagała wydajnego zasilacza.

Kwestia zasilania w naszym przykładzie jest prosta do rozwiązania. Zastosujemy tutaj

standardowe rozwiązanie – zasilanie będzie rozprowadzane do kamer z pomieszczenia, gdzie
znajduje  się  rejestrator  już  w  postaci  odpowiadającej  parametrom  zasilania  kamer.  Nasze
kamery  potrzebują  napięcia  rzędu  12  V  oraz  łącznej  wydajności  prądowej  wynoszącej  6A.
Aby  zrealizować  te  wymagania  potrzebujemy  wydajnego,  wysokoprądowego  zasilacza.
Zastosujemy  zasilacz  ZSI  6A.  Dla  ułatwienia  połączeń  wykorzystamy  łączówkę  zasilania.
Musi ona obsługiwać prądy rzędu 6A. Zastosujemy łączówkę zasilania LZ-6. Dodatkową jej

zaletą jest możliwość zabezpieczenia każdego wyjścia bezpiecznikami. Zastosujemy
bezpieczniki o wartości 1,5A.

Dodatkowo będą potrzebne nam drobne elementy montażowe: końcówki DC (4 szt., po

jednej do każdej z kamer) oraz wtyki BNC-F (8 szt., po dwie do kamery).

Kamera, którą chcemy umieścić na ścianie pokoju 1 jest dość oddalona od źródła

zasilania. Aby uniknąć ryzyka spadków napięcia zastosujemy przewód zasilający o większym
polu powierzchni przekroju poprzecznego niż w tradycyjnym przewodzie. W związku z tym
wykorzystamy przewód R59+2x1mm

Ostatnią czynnością związaną z planowaniem instalacji jest określenie kosztorysu.

urządzenie

ilość

sztuk

cena

sztuki

suma

BCS-DVR0404LE-A czterokanałowy rejestrator cyfrowy H.264

845,00 zł 845,00 zł

dysk twardy 500GB SATA

235,00 zł 235,00 zł

kamera kolor 15-CO25VAI

610,00 zł 2 440,00 zł

ZSI 6A zasilacz wyskoprądowy

99,00 zł 99,00 zł

LZ-6 łączówka zasilania

35,00 zł 35,00 zł

wtyk zasilania DC 2,1/5,5 na kabel

4,75 zł 19,00 zł

wtyki BNC-F + F (komplet)

2,00 zł 16,00 zł

R59+2x1mm2 100mb

199,00 zł 199,00 zł

RAZEM: 3 888,00 zł

Tabela 2.: kosztorys instalacji monitoringowej w przykładowym domu

zdjęcia pochodzą ze strony

www.e-alarmy.pl

Rysunek 11.: BCS-DVR0404LE-A

Rysunek 12.: 12-CO25VAI

Rysunek 13.: LZ-6

Wentylacja z rekuperatorem

W branży budowlanej nasila się tendencja do budowania tzw. energooszczędnych

domów.  Polega  to  na  budowaniu  budynków  z  nowoczesnych  materiałów  zapewniających
szczelność.  Drastycznie  ograniczono  w  ten  sposób  wypromieniowywanie  energii  cieplnej
z wnętrza,  jednak  stosowanie  super  szczelnych  okien,  uszczelnienie  wszelkich  otworów  itp.
prawie  całkowicie  pozbawia  nasz  dom  wentylacji.  W  nowoczesnym  budynku  wentylacja
naturalna  nie  istnieje,  często  więc  instalowane  są  konstrukcje  wentylacji  grawitacyjnej
lub higrosterowalnej.  Takie  rozwiązania  jednak  kłócą  się  z  ideą  energooszczędnego  domu.
Przez  wentylację  tego  typu  możemy  utracić  nawet  70%  energii.  Efektem  ubocznym  takich
instalacji  jest  też  ich  zależność  od  warunków  atmosferycznych.  Eliminację  tych
niepożądanych efektów zapewnia nam instalacja wentylacji mechanicznej. Od standardowych
znanych  nam  instalacji  naturalnych  lub  grawitacyjnych  różni  się  przede  wszystkim  tym,
że obieg  powietrza  jest  wywoływany  sztucznie  –  za  pomocą  wentylatorów.  Wykorzystanie
sztucznego nawiewu i wywiewu umożliwia nam sterowanie obiegiem powietrza w zależności
od  panujących  warunków  atmosferycznych.  Dodatkowo  instalacje  wentylacji  mechanicznej
wyposaża  się  w  rekuperatory  –  urządzenia  mające  za  zadanie  odzysk  ciepła
z wydmuchiwanego na zewnątrz powietrza. Odzyskane ciepło służy do podgrzania powietrza
wciąganego  do  wnętrza  budynku,  dzięki  czemu  uzyskujemy  powietrze  wstępnie  ogrzane.
Tym  samym  zaoszczędzamy  energię  potrzebną  na  jego  ogrzanie.  Nowoczesne  konstrukcje
rekuperatorów  osiągają  sprawność  nawet  do  90%(!),  umożliwiając  minimalizację  kosztów
potrzebnych  na  ogrzewanie  budynku.  Łącząc  to z  rosnącymi  cenami  energii  zwrot  kosztów
instalacji z rekuperatorem często następuje w bardzo krótkim czasie – już nie po 30 latach jak
bywało  dawniej,  ale  nawet  w  ciągu  7-10  lat.  Dodatkową  zaletą  jest  możliwość  instalacji
filtrów  pobieranego  powietrza  –  dzięki  temu  nie  musimy  się  obawiać  o  kurz,  alergeny  czy
pyłki traw i drzew.

Instalacja wentylacji mechanicznej z rekuperatorem składa się przede wszystkim

z centrali

wentylacyjnej.

Centrala

wentylacyjna

jest

urządzenie

wyposażone

w odpowiednie wentylatory, rekuperator oraz szereg elementów kontrolujących pracę
systemu. Głównymi parametrami na jakie musimy zwrócić uwagę dobierając centralę
wentylacyjną są:


sprawność – opisuje nam jak duży przepływ powietrza jest w stanie wywołać centrala

ze zwróceniem uwagi na wydajność pracy rekuperatora (ilość odzyskanego
ciepła); na sprawność negatywny wpływ mają: zła izolacja termiczna,
mostki cieplne, zaburzenia przepływu i nieszczelności centrali;



ilość pobieranej energii – do pracy wentylatorów potrzebna jest energia elektryczna;

w najtańszych centralach zdarza się, że wentylatory pobierają
tyle samo lub nawet więcej energii niż rekuperator jest
w stanie odzyskać, ważnym więc jest, aby zwrócić szczególną
uwagę na ten parametr;



rodzaj zabezpieczeń – mówi nam jakie zabezpieczenia zostały zainstalowane w centrali;

ważne jest, aby centrala posiadała zabezpieczenie przeciw
oszranianiu się elementów w trakcie pobierania bardzo zimnego
powietrza;



rodzaj wymienników – najczęściej stosuje się wymienniki krzyżowe – posiadają one

najlepszy  stosunek  ceny  do  sprawności;  w  dużych  centralach
stosuje  się  też  wymienniki  obrotowe  i  przeciwprądowe;  wadą
wymienników  obrotowych  jest  mieszanie  się  powietrza
wydmuchiwanego  z  pobieranym,  co  skutkuje  przenoszeniem
zapachów;



wydajność – określa przepływ powietrza w odniesieniu do występujących strat

ciśnienia;



głośność pracy – określa stopień hałasu generowanego przez centralę w odległości

jednego metra od niej.

Wybierając centralę warto też zwrócić uwagę na wysokość kosztów materiałów
eksploatacyjnych (filtry) oraz dodatkowe funkcjonalności (np. czujnik zanieczyszczenia
filtrów, płynna regulacja pracy wentylatorów).

Aby centrala wentylacyjna mogła pobierać powietrze z zewnątrz potrzebna jest tzw.

czerpnia.  Służy  ona  do  pobierania  powietrza  do  kanałów  wentylacyjnych.  Najczęściej
umieszcza  się  ją  w  ścianie  domu,  podbitce  dachowej  lub  (w  połączeniu  z  wymiennikiem
gruntowym) w ogrodzie. Gruntowy wymiennik ciepła  jest urządzeniem zapewniającym  nam
schładzanie  latem  i  ogrzewanie  zimą  pobieranego  powietrza  poprzez  grunt.  Aby  system  był
kompletny  potrzebujemy  jeszcze  wyrzutni.  Wyrzutnia  usuwa  zużyte  powietrze  na  zewnątrz
budynku.  Najczęściej  wykonuje  ją  się  w  postaci  komina  lub  odpowiednio  zabezpieczonego
otworu w ścianie szczytowej budynku.

Do transportu powietrza pomiędzy wyrzutnią, czerpnią, centralą i poszczególnymi

pomieszczeniami  wykorzystuje  się  tzw.  kanały  wentylacyjne.  Najczęściej  są  one  wykonane
w postaci  rur  z  przewodów  elastycznych.  Jednak  takie  wykonanie  nie  jest  zbyt  trwałe.
W instalacjach  wentylacji  mechanicznej  zaleca  się  stosowanie  sztywnych  metalowych

Rysunek 14.: schematyczny rysunek centrali wentylacyjnej z rekuperatorem

przewodów  typu  spiro.  Bez  względu  na  zastosowany  rodzaj  przewodów  niezbędne  jest
ułożenie wokół nich dodatkowej warstwy izolacji termicznej. Do tego celu najczęściej stosuje
się  wełnę  mineralną.  W  instalacjach  o  wyższej  jakości  można  spotkać  też  inne  materiały
termoizolacyjne o lepszych parametrach.
Przewody  kanałów  wentylacyjnych  powinny  zostać  rozmieszczone  w  odpowiedni  sposób.
Główną zasadą  jaką trzeba  się kierować  jest to, że powietrze z rekuperatora doprowadzamy
do  tzw.  pomieszczeń  czystych,  czyli  np.  salon,  sypialnia.  Pobieramy  natomiast  powietrze
z tzw.  pomieszczeń  brudnych,  czyli  np.  kuchni,  łazienki.  Przepływ  powietrza  między
pomieszczeniami  czystymi  a  brudnymi  odbywa  się  za  pomocą  odpowiedniej  wielkości
szczelin  pod  drzwiami  lub  poprzez  specjalne  otwory  w  drzwiach  i  ścianach  między
pomieszczeniami.

Podsumowując, założenie instalacji wentylacji mechanicznej z wykorzystaniem

rekuperatora niesie ze sobą szereg korzyści. Oto one:
 skuteczna praca wentylacji niezależnie od warunków panujących na zewnątrz budynku

czy ewentualnych nieszczelności;

 odzysk ciepła nawet na poziomie 90% (przy zastosowaniu wysokiej klasy rekuperatora);
 możliwość zaoszczędzenia nawet 60% kosztów przeznaczanych na ogrzewanie budynku

w porównaniu do wentylacji grawitacyjnej.

Instalacja wentylacyjna z rekuperatorem w przykładowym

domu

Podczas planowania instalacji wentylacyjnej z rekuperatorem pierwszym problemem

jaki musimy rozstrzygnąć jest miejsce umieszczenia centrali wentylacyjnej. Najlepiej jest jeśli
umieścimy  ją  w  centralnej  części  budynku  –  zapewnimy  sobie  tym  samym  małą  długość
kanałów wentylacyjnych. Dodatkowo centrala  musi  mieć połączenie  z wyrzutnią  i  czerpnią.
Te  natomiast  najłatwiej  jest  zainstalować  na  ścianie  szczytowej  budynku  (oczywiście
pamiętać trzeba o odpowiednim ich ułożeniu względem siebie i otoczenia). Bardzo ważne jest
też  zwrócenie  uwagi  na  poziom  hałasu  generowany  przez  centralę.  Z  tego  powodu
rekuperator powinien zostać umieszczony w pomieszczeniu, w którym rzadko przebywa ktoś
z  domowników,  ale  umożliwiającym  swobodny  dostęp  do  urządzenia,  celem  np.  wymiany
filtrów  powietrza.  Z  powyższych  powodów  najczęściej  umieszcza  się  centralę  na  poddaszu
lub w garażu. W naszym przykładzie do tego celu wykorzystamy garaż. Niewielka odległość
pomiędzy  garażem,  a  pomieszczeniem,  gdzie  wcześniej  zaplanowaliśmy  centralę  alarmową
i rejestrator  monitoringu  umożliwi  rozbudowanie  instalacji  wentylacyjnej  o  np.  zdalną
kontrolę  lub  samoczynne  wyłączanie  wentylacji  w  momencie  opuszczenia  budynku  przez
wszystkich  domowników.  Miejsce  ułożenia  centrali  wentylacyjnej  zostało  na  planie
zaznaczone czarnym prostokątem.

Kolejnym problemem do rozstrzygnięcia jest rozlokowanie czerpni i wyrzutni.

W przypadku  czerpni  musimy  znaleźć  miejsce,  w  którym  będzie  możliwy  swobodny  pobór
czystego  powietrza.  Niewskazane  jest  montowanie  czerpni  tak,  aby  skierowana  była
na np. ruchliwą ulicę –  istnieje wtedy  możliwość  dostania się do obiegu  niezdrowych  spalin
generowanych przez przejeżdżające  samochody.  Z powodu wyżej wymienionych zależności
czerpnię umieścimy na ścianie bocznej budynku, tak, aby powietrze pobierane przez nią było
czyste. Wyrzutnię natomiast trzeba umieścić odpowiednio daleko od czerpni, aby czerpnia nie
pobierała  powietrza  wyrzucanego  przez  wyrzutnię.  Wyrzutnię  umieścimy  więc
na przeciwległej ścianie. Na planie czerpnia i przewód ją łączący zostały zaznaczone kolorem
zielonym, a wyrzutnia i jej przewód kolorem czerwonym.

Następnym krokiem jest zaplanowanie kanałów wentylacyjnych. Musimy rozłożyć dwa

kanały  wentylacyjne  –  jeden  pobierający  powietrze  z  pomieszczeń,  drugi  nawiewający
do pomieszczeń.
Wywiew  powietrza  zużytego  powinien  obejmować:  hol,  obie  łazienki,  kuchnię,
pomieszczenie  z  centralą  alarmową  i  rejestratorem  monitoringowym  oraz  pomieszczenie
gospodarcze.  Umieszczenie  wywiewu  w  pomieszczeniu  z  centralą  alarmową  zagwarantuje
zapewnienie  urządzeniom  optymalnych  warunków  pracy.  Wywiewem  nie  obejmujemy
garażu,  ponieważ  stwarzałoby  to  zagrożenie  dostania  się  spalin  do  obiegu  wentylacji.  Jeżeli
w pomieszczeniu gospodarczym znajdzie się piec gazowy to je również wykluczamy z obiegu
wywiewu! Obieg wywiewu został zaznaczony na planie kolorem niebieskim. Linie oznaczają
kanały wentylacyjne wywiewu, a punkty otwory.
Nawiew  świeżego  powietrza  powinien  dostarczać  powietrze  do  wszystkich  trzech  pokoi,
salonu  i  jadalni.  Dzięki  temu  czyste  i  ciepłe  powietrze  będzie  na  bieżąco  wdmuchiwane
do pomieszczeń,  w  których  najczęściej  przebywamy.  Obieg  wywiewu  został  na  planie
oznaczony kolorem żółtym. Linie oznaczają kanały wentylacyjne nawiewu, a punkty  otwory.
Cyrkulację  powietrza  pomiędzy  obiegiem  nawiewu  a  wywiewu  zapewnią  nam  specjalne
otwory, które na planie zostały zaznaczone w postaci fioletowych prostokątów.

Kiedy kwestię planu doprowadzimy już do końca, możemy zabrać się za dobór

urządzeń. Najważniejsze jest aby odpowiednio dobrać centralę wentylacyjną. Pomocna jest
w tym znajomość norm dotyczących wentylacji. Kluczowa dla nas jest norma PN-83 B-03430
mówiąca o ilości powietrza jaką musimy wypompować z danych pomieszczeń, aby zapewnić
wentylację domu.

pomieszczenie

ilość powietrza [m

/h]

kuchnia z kuchenką gazową i oknem

kuchnia z kuchenką elektryczną i oknem

kuchnia bez okna z kuchenką elektryczną

łazienka

toaleta

pokój

pomieszczenie bez okna

Tabela 3.: tabela przedstawiająca wybrane wartości z normy PN-83 B-03430

W naszym budynku musimy obsłużyć następujące pomieszczenia: dwie łazienki,

pomieszczenie gospodarcze, hol, kuchnia bez okna (dla uproszczenia założymy, że będzie
tam użytkowana kuchenka elektryczna), pomieszczenie z centralą alarmową (bez okna), trzy
pokoje, salon i jadalnia. Zsumujmy więc:

50 m

/h + 50 m

/h + 30 m

/h + 50 m

/h + 15 m

/h + 30 m

/h +

/h + 40 m

/h = 395 m

Z powyższych obliczeń wynika, że potrzebujemy centrali wentylacyjnej o wydajności rzędu
395 m

/h. Taką wydajność zagwarantuje nam centrala BRINK Renovent HR Large 400.

Posiada ona wydajność równą 400 m

/h, która w pełni zaspokoi potrzeby naszego

przykładowego  domu.  Odzysk  ciepła  ze  sprawnością  wynoszącą  około  90%  zagwarantuje
nam  dużą  energooszczędność  instalacji.  Dodatkowe  zabezpieczenia  przed  niesprzyjającymi
warunkami atmosferycznymi zapewnią nam idealną pracę urządzenia nawet w temperaturach
poniżej  zera  stopni  Celsjusza.  Wyposażenie  dodatkowe  pozwoli  nam  na  bieżącą  kontrolę
stanu filtrów oraz dowolne programowanie pracy centrali.

Jako czerpni powietrza użyjemy czerpni VLA-200 przeznaczonej do montażu

na ścianie. Możliwość działania tej czerpni jako wyrzutni wykorzystamy montując drugą
sztukę jako wyrzutnię powietrza z naszego systemu. Urządzenie to charakteryzuje się bardzo
dobrą jakością wykonania. Materiałem, z którego jest wykonana jest stal kwasoodporna.
Dzięki wykorzystaniu tego materiału nie występuje problem korozji.

Przewody wentylacyjne zakończymy zaworami nawiewnymi oraz zaworami

wywiewnymi SR. Umożliwiają one łatwą dla użytkownika regulację przepływu powietrza,
a dzięki specjalnej konstrukcji i długiemu kołnierzowi montaż jest bardzo łatwy.

Dodatkowo wykonanie kanałów wentylacyjnych za pomocą sztywnych metalowych

przewodów typu spiro wraz z izolacją termiczną zapewni poprawne i bezawaryjne działanie
instalacji przez wiele lat.

Ostatnią fazą przygotowania projektu instalacji wentylacyjnej jest ustalenie kosztorysu.

BRINK Renovent HR Large 400

7 564,00 zł 7 564,00 zł

czerpnia powietrza VLA-200, ścienna

146,40 zł 292,80 zł

zawór nawiewny SR d=125mm (7 szt.)

85,40 zł 85,40 zł

zawór wywiewny SR d=125mm (7 szt.)

85,40 zł 85,40 zł

RAZEM: 8 027,60 zł

Tabela 4.: kosztorys instalacji wentylacji z rekuperatorem w przykładowym domu

Kosztorys nie obejmuje kosztów instalacji kanałów wentylacyjnych.

Instalacja centralnego odkurzacza

Instalacja centralnego odkurzacza ma za zadanie zwiększyć komfort użytkowania domu.

Osiągane  jest  to  dzięki  wydzieleniu  ciężkiej  i  hałaśliwej  jednostki  odkurzającej  z  zestawu
i umieszczenie  jej  w  pomieszczeniach,  w  których  domownicy  przebywają  najrzadziej
tj. pomieszczeniu  gospodarczym  lub  garażu.  Dzięki  temu  hałas  oraz  zanieczyszczenia
generowane  przez  odkurzacz  nie  przeszkadzają  domownikom.  Uzupełnieniem  systemu  jest
sieć  gniazd  ssawnych  oraz  automatycznych  szufelek  zamontowanych  w  różnych  punktach
mieszkania,  do  których  podpinamy  giętki  wąż.  Umożliwia  nam  to  łatwe  sprzątanie  nie
przeszkadzające innym domownikom w ich codziennych zajęciach.

Tego typu instalacja składa się z:



jednostki centralnej – służy ona do wywoływania podciśnienia zasysającego;

najczęściej

umieszcza

się

ją

pomieszczeniach

gospodarczych

lub

garażach;

umożliwia

ona

wydmuchiwanie  zassanego  powietrza  na  zewnątrz  domu
oraz  jego  filtrację  –  brud  i  kurz  wraz  z  alergenami  zostaje
zatrzymany  w  specjalnym  pojemniku,  dzięki  czemu
oddychamy  świeżym  i zdrowym powietrzem;  budowane są
z  zastosowaniem  silników  komutatorowych  (popularnych
w zastosowaniach  domowych  i  hotelowych)  oraz  silników
indukcyjnych

(wykorzystywanych

instalacjach

przemysłowych);



sieci przewodów – pozwala ona na doprowadzanie podciśnienia do gniazd ssawnych

oraz

umożliwia

zdalne

załączanie

jednostki

centralnej;

konstruowana jest z użyciem rur PCV oraz specjalnych kolanek,
trójników itp.; każdy przewód zakańcza się gniazdem ssawnym;



węża ssawnego – giętki wąż znany z tradycyjnych odkurzaczy; podłącza się go

do gniazda ssawnego czym uruchamia się centralę i przygotowuje
instalację do pracy; węże występują w różnych długościach,
jednak najczęściej stosowany jest wąż o długości 9m – daje on
najlepszy stosunek wygody użytkowania do siły ssania;



automatycznych szufelek – są to szczeliny położone nisko nad podłogą umożliwiające

szybkie sprzątanie za pomocą miotły w miejscach często
brudzących się jak np. kuchnia, hol.

Podczas planowania i montażu instalacji odkurzacza centralnego ważne jest,

aby zachowywać  określone  zasady.  Jednostka  centralna  powinna  być  umieszczona  daleko
od pomieszczeń  dziennych  domu,  czyli  np.  w  pomieszczeniu  gospodarczym  lub  garażu.
Montaż jednostki powinien być tak zaplanowany, aby  możliwe było jej podłączenie do sieci
elektrycznej oraz wyprowadzenie  na zewnątrz budynku przewodu wydmuchującego zassane
powietrze.  Warto  tutaj  zwrócić  uwagę,  że  wydmuch  jednostki  centralnej  odkurzacza  nie
powinien  znajdować  się  blisko  czerpni  powietrza  instalacji  wentylacyjnej.  Najlepiej
sprawdzają  się  tu  dwie  konfiguracje:  montaż  wydechu  na  bocznej  ścianie  budynku
na wysokości  mniejszej  niż  30  cm  od  poziomu  terenu  lub  specjalne  wyprowadzenie  go
powyżej  poziomu  dachu.  Dodatkowo  centrala  powinna  być  tak  ułożona,  aby  można  było
uzyskać  bezproblemowy  dostęp  do  niej  celem  np.  wymiany  filtrów.  Umieszczenie  centrali
w najniższym punkcie instalacji ułatwi pokonywanie oporów grawitacyjnych.

Kluczowym dla działania systemu i wygody użytkownika jest odpowiednie

rozmieszczenie gniazd ssawnych. Wąż musi mieć możliwość dodarcia do każdego zakamarka
domu omijając wszelkie przeszkody. Musi dotrzeć do zasłon, kątów sufitu itp. Idealnym
miejscem na umieszczenie gniazd ssawnych są korytarze. Często dodatkowe gniazda instaluje

się  np.  przy  drzwiach  balkonowych  od  strony  zewnętrznej,  aby  umożliwić  wygodne
sprzątanie  tarasu.  Dodatkowo  w  pomieszczeniach,  w  których  występują  częste  zabrudzenia
w postaci  pyłów,  okruchów  itp.  instaluje  się  automatyczne  szufelki.  Pomieszczeniami  tymi
najczęściej są pomieszczenia gospodarcze, kuchnie i hole.

Instalując przewody ssawne należy pamiętać o podstawowej zasadzie: im mniej oporów

hydraulicznych  tym  lepiej.  Dlatego  rury  prowadzi  się  wzdłuż  linii  prostych  unikając  zmian
kierunku  przepływu  strumienia  powietrza  oraz  minimalizując  liczbę  użytych  złączek
instalacyjnych.  Planując  położenie  rur  należy  pamiętać,  aby  unikać  tzw.  spadków
grawitacyjnych, które mogą powodować nagromadzanie się zanieczyszczeń w rurach. W celu
unikania  spadków  grawitacyjnych  stosuje  się  podłączenia  w  płaszczyźnie  poziomej.
Najprostszą, a zarazem najskuteczniejszą metodą planowania sieci przewodów ssawnych jest
zaprojektowanie tzw. przewodu magistralnego biegnącego od centrali do najdalej położonego
gniazda  ssawnego  i  do  niego  podłączanie  odgałęzień  prowadzących  do  innych  gniazd
ssawnych.  Wzdłuż  rur  należy  do  każdego  gniazda  ssawnego  doprowadzić  przewody
elektryczne  do  sterowania  załączaniem  centrali.  Jeżeli  jest  to  możliwe,  poziome  przewody
instalacyjne zaleca  się projektować w posadzkach podłogi, najlepiej w warstwie  izolacyjnej.
Przewody pionowe umieszczamy w specjalnie wykutych bruzdach.

Dla zapewnienia poprawności działania instalacji projektant powinien dokonać

niezbędnych obliczeń hydraulicznych. Ponieważ zakłada się, że instalacja będzie obsługiwała
tylko jedno gniazdo ssawne jednocześnie, obliczeń dokonuje się tylko wzdłuż przewodu
magistralnego, czyli długości od centrali do najdalej położonego gniazda ssawnego.
Do obliczeń stosuje się metodę polegającą na:
1.

zamianie oporów miejscowych na odpowiadające im długości odcinków prostych
(kolano 45

= 1,5m; kolano 90

= 3m; trójnik 90

= 3m; trójnik 45

= 1,5m);

zsumowaniu długości odcinków prostych;

zsumowaniu powyższych długości z długością przewodu wydechowego.

Wartość uzyskana po wykonaniu powyższych kroków jest nazywana obliczeniową długością
przewodu magistralnego i decyduje o doborze centrali odkurzacza.

Instalacja centralnego odkurzacza w przykładowym domu

Planowanie instalacji centralnego odkurzacza należy rozpocząć od wyboru lokalizacji

gniazd  ssawnych.  Podczas  tych  działań  należy  pamiętać,  że  korzystając  z  tych  gniazd
i giętkiego  węża  powinniśmy  móc  dostać  się  do  każdego  zakamarka  domu.  Jeżeli
dysponujemy  planem  architektonicznym  domu  narysowanym  w  skali  warto  użyć  kawałka
sznurka o długości odpowiadającej długości węża (9m) w tej skali. Przykładając go do miejsc
gdzie chcemy umieścić gniazda ssawne w łatwy sposób będziemy mogli określić zasięg węża.

W naszym przykładzie zaprojektujemy instalację opartą na 4 gniazdach ssawnych.

Ulokujemy je w: jadalni, salonie, holu i w korytarzu pomiędzy pokojami. Gniazdo w jadalni
umożliwi  nam  sprzątanie  zarówno  jadalni,  kuchni,  jak  i  części  salonu.  Kolejne  gniazdo
umieszczone w holu umożliwi nam odkurzanie holu i łazienki. Możliwość podłączenia węża
niedaleko  drzwi  balkonowych  stworzy  nam  możliwość  sprzątania  na  tarasie  i  w  salonie.
Ostatnie gniazdo ułożone w korytarzu przy pokojach swoim zasięgiem obejmie wszystkie trzy
pokoje i łazienkę. Dodatkowo możemy wziąć pod uwagę, że większość jednostek centralnych
posiada  jedno  gniazdo  ssawne  wbudowane  w  swoją  obudowę.  To  gniazdo  umożliwi  nam
zachowanie  czystości  w  garażu  i  pomieszczeniu  gospodarczym.  Gniazda  zostały  na  planie
oznaczone czerwonym prostokątem.
Dla  większej  wygody  użytkownika  zainstalowane  zostaną  również  automatyczne  szufelki.
Pozwolą one na szybkie sprzątanie za pomocą miotły w holu i kuchni. Automatyczne szufelki
zostały na planie oznaczone jako zielone prostokąty.

Następnie wybieramy gdzie umieścimy jednostkę centralną odkurzacza. Musi to być

pomieszczenie oddalone od pomieszczeń dziennych domu, aby hałas wytwarzany przez
centralę nie zakłócał spokoju domowników. W naszym przykładzie centralę umieścimy
w garażu, skąd będziemy mogli w łatwy sposób wyprowadzić przewód wyrzucający zassane
powietrze.

Po wybraniu miejsc dla gniazd ssawnych musimy zaprojektować którędy będą biegły

przewody instalacji. Zaczynamy od określenia któro z gniazd leży najdalej centrali. Do niego
doprowadzamy  przewód,  tak,  aby  powstał  nam  przewód  magistralny.  Od  przewodu
magistralnego  doprowadzamy  odczepy  do  pozostałych  gniazd  ssawnych  i  szufelek
automatycznych. W naszym przykładzie przewód magistralny będzie przebiegał od jednostki
centralnej  do  gniazda  ssawnego  zainstalowanego  w  salonie.  Tą  właśnie  odległość  bierzemy
pod  uwagę  wykonując  obliczenia  hydrauliczne.  Przewody  instalacji  zostały  na  planie
oznaczone jako czerwone linie.

Ostatnim etapem jest zaplanowanie miejsca na wyrzucanie powietrza przez instalację na

zewnątrz budynku. Ważne jest, żeby miejsce to było odpowiednio oddalone od czerpni
powietrza instalacji wentylacyjnej oraz ze względów estetycznych nie znajdowało się na
frontowej ścianie budynku. Na planie przewód oraz wywietrznik zostały oznaczone kolorem
żółtym. Warto pamiętać, że przy obliczeniach hydraulicznych długość tego przewodu również
trzeba wziąć pod uwagę.

Po wykonaniu planu instalacji możemy rozpocząć dobór sprzętu do montażu. Jako

pierwszą  wybieramy  jednostkę  centralną.  Nasza  jednostka  centralna  musi  charakteryzować
się  maksymalną  długością  przewodu  magistralnego  wynoszącą  minimalnie  20  metrów.
Dodatkowo  założyliśmy,  że  centrala  będzie  wyposażona  w  niezależne  od  reszty  instalacji
gniazda ssawne. Oprócz tego poziom hałasu nie powinien przekraczać 75 dB. Konieczne jest
też,  aby  centrala  była  wyposażona  w  dobrej  jakości  filtr.  Powyższe  założenia  spełnia
jednostka  centralna  AreoVac  SR  13.  Wykorzystanie  w  niej  jako  filtra  worka  odwróconego
oraz  dodatkowych  sposobów  separacji  gwarantuje  wydmuchiwanie  na  zewnątrz  czystego
powietrza. Duża moc jednostki w pełni zaspokoi potrzeby domowników.

Do konstrukcji przewodów instalacji użyjemy rur PCV oraz łączników instalacyjnych

również  produkcji  AreoVac.  Zamontujemy  gniazda  ssawne  FlipVac  oraz  automatyczne
szufelki VacPan II, które dzięki opcji montażu na gniazda ssawne umożliwią w razie potrzeby
podłączenie  węża  giętkiego.  Dopełnieniem  zestawu  będzie  wąż  elastyczny  o  długości  9m
wyposażony  w  wyłącznik  zamontowany  w  uchwycie.  Dodatkowo  potrzebny  też  będzie
dwużyłowy  przewód  elektryczny  o  przekroju  0,75mm

. Na zakończenie potrzebujemy

wyrzutni powietrza z zabezpieczeniem przed dostawaniem się zanieczyszczeń z zewnątrz
w momencie wyłączenia odkurzacza.

Ostatnią fazą projektowania instalacji jest przygotowanie kosztorysu.

urządzenie

ilość

sztuk

cena

sztuki

suma

jednostka centralna AeroVac SR13

1 699,00 zł 1 699,00 zł

gniazdo ssawne FlipVac

86,00 zł 430,00 zł

automatyczna szufelka VacPan II

236,51 zł 473,02 zł

wyrzutnia powietrza AeroVac

17,38 zł 17,38 zł

rura PCV 2'

8,00 zł 240,00 zł

płytka montażowa

27,51 zł 192,57 zł

uchwyt do rur PCV

1,46 zł 87,60 zł

rozgałęźnik z łukiem 45st.

4,85 zł 19,40 zł

łuk 45st.

2,97 zł 2,97 zł

10.

łuk 90st.

3,61 zł 50,54 zł

11.

wąż elastyczny w wyłącznikiem w uchwycie

362,00 zł 362,00 zł

RAZEM: 3 574,48 zł

Tabela 5.: kosztorys instalacji odkurzacza centralnego w przykładowym domu

zdjęcia pochodzą ze strony

www.odkurzacze.edd.pl

Rysunek 17.:

gniazdo ssawne

Flip Vac

Rysunek 18.:

jednostka

centralna AeroVac

SR13

Rysunek 19.: automatyczna

szufelka VacPan II