1
Laboratorium Wysokich Napięć Katedry Elektroenergetyki AGH
ćwiczenie
nr 4
Temat ćwiczenia:
Źródła wysokich napięć przemiennych i udarowych.
Data wykonania
ćwiczenia:
26.11.2011
Wydział:
WEiP Kierunek: Energetyka Grupa
studencka:
2
Zespół
laboratoryjny:
B
Imię i Nazwisko:
1.
Basista Grzegorz
2.
Cymbor Paweł
3.
Gawron Piotr
4.
Górecka Klaudia
5.
Jurek Janusz
6.
Kanoza Martyna
7.
Konarski Piotr
8.
Kowalczyk Karolina
9.
Krzyszycha Krzysztof
10. Nalepka Patryk
11. Sadowski Mateusz
12.
Surówka Konrad
13.
Tokarski Paweł
14.
Wacławowicz Justyna
15.
Wiśniecki Adam
16.
Wszoła Karolina
1.
Próba napięciowa i napięcie przeskoku badanego izolatora przepustowego:
Próba napięciowa polega na sprawdzeniu wytrzymałości elektrycznej wysokonapięciowych układów
izolacyjnych przy odpowiednim napięciu probierczym (wytrzymywanym, określonym dla danego
urządzenia) w danym przedziale czasowym.
Pomiar napięcia przeskoku dotyczy w zasadzie tylko układów izolacyjnych. W pomiarach takich
stopniowo zwiększamy wartość napięcia próby, aż do wystąpienia przeskoku. Jest on wywołany przez
wartość szczytową napięcia U
m.
Różnica pomiędzy transformatorem probierczym a energetycznym
Transformatory
probiercze
w
odróżnieniu
od
transformatorów
energetycznych,
charakteryzują się:
-
mniejszą mocą
-
większą przekładnią
-
przystosowaniem do pracy krótkotrwałej, co stwarza łagodne warunki pod względem ich nagrzewania się
-
izolacją papierowo-olejową
Na sto
sunkowo wysokie napięcia i moce znamionowe wykonywane są również transformatory
probiercze suche. W konstrukcjach tych izolację i obudowę stanowi żywica epoksydowa (zazwyczaj
z
napełniaczem kwarcowym). Transformatory te mają stosunkowo małe wymiary i ciężar.
Próby napięciowe, których celem jest sprawdzenie zapasu wytrzymałości elektrycznej
wysokonapięciowych
układów
izolacyjnych,
są
stosowane
w
badaniach
laboratoryjnych
oraz do
przeprowadzania prób napięciowych izolacji urządzeń elektrycznych.
Zespół probierczy, w którym wytwarzane jest wysokie napięcie przemienne, składa się z:
-
źródła napięcia przemiennego (sieć zasilająca lub własny generator)
- transformatora regulacyjnego TR
-
transformator probierczego wysokiego napięcia TP, do którego przyłączony jest badany obiekt
2
Podstawowe parametry zespołu probierczego:
U
n
-
napięcie znamionowe
S
n
- moc znamionowa
U
zw
-
napięcie zwarcia
P
zw
- moc zwarcia
Różnica pomiędzy napięciem probierczym krótko- i długotrwałym jest taka, że czas działania
napięcia krótkotrwałego nie przekracza 1 minuty (w przypadku 5 minut), a długotrwałego jest dłuższy,
wynosi np. 4 godziny w badaniach kabli.
Opis przebiegu badania:
- zamontowanie badanego izolatora na polu probierczym
- wyk
onywanie próby, w czasie próby napięciem przemiennym obserwować obiekt, zwracać uwagę na
odgłosy dochodzące z pola oraz kontrolować wskazania przyrządu mierzącego prąd zasilania
transformatora probierczego
Wyniki pomiarów:
Parametry transformatora:
U
p
/ U
n
= 2,5
U
n
= 6 kV
U
p
= 15 kV
gdzie: U
p
– napięcie probiercze
U
n
– napięcie znamionowe
Tabela
wyników próby napięciowej (napięciem probierczym)
seria
U
p
[kV]
U
w
[V]
1
15
16,1
2
15
16,2
3
15
16,2
4
15
16,5
U
pśr
=15 kV
U
w
śr
=16,25 V
z=U
w
śr
/U
p
śr
=11*10
-4
gdzie z
– przekładnia transformatora
U
p
– napięcie probiercze
U
w
– napięcie po stronie wtórnej
U
pśr
– napięcie probiercze średnie obliczone z 4 prób
U
wśr
– napięcie średnie po stronie wtórnej obliczone z 4 prób
Wnioski:
Pierwsza część ćwiczenia została przerwana, ponieważ urządzenie przestało działać.
Urządzenia elektroenergetyczne są zaprojektowane tak, aby wytrzymywać 3 razy większe wartości
napięcia od napięcia znamionowego. I
zolator przeszedł próbę napięciową, o czym świadczy stosunek
napięcia przeskoku do napięcia znamionowego.
3
2. Generator
napięć udarowych:
Generatory napięć udarowych służą do wytwarzania napięć udarowych piorunowych
i
łączeniowych o znormalizowanym przebiegu czasowym. Uproszczony schemat n-stopniowego generatora
udarów napięciowych widnieje na poniższym rysunku. Generator napięć udarowych wytwarza napięcie
udarowe piorunowe i łączeniowe.
Poszczególne części generatora można podzielić na:
-
źródło napięcia, które zawiera elementy takie jak:
Tr
WN
– transformator wysokiego napięcia
P
– prostownik
R
o
– rezystor wstępny ograniczający prąd ładowania
-stopnie generatora
, w których występują elementy takie jak:
R
τ
– rezystory ładujące
R
t
– rezystory tłumiące
C
1
– kondensatory międzystopniowe
J
1
– iskierniki międzystopniowe o określonej wartości napięcia zapłonu (powinno być większe niż U
o
)
n
– liczba stopni generatora
C
d
– pojemności doziemne generatora
-
obwód zewnętrzny, który zawiera:
J
2
– iskiernik zewnętrzny
R
1
– rezystor kształtujący czoło udaru
R
2
– rezystor rozładowczy
C
2
– kondensator kształtujący czoło udaru
Opis przebiegu badania
Nastawiamy odpowiednią odległość dla iskierników międzystopniowych i iskiernika zewnętrznego.
W
dalszym procesie ćwiczenia, następuje praca generatora, która polega na ładowaniu kondensatorów C
1
w połączeniu równoległym, za pośrednictwem rezystorów ładujących R
τ
i następnym ich rozładowaniu,
w
wyniku czego w obwodzie powstał krótkotrwały udar napięciowy. Wynik próby napięciem probierczym
udarowym, uznawaliśmy za dodatni, jeżeli w czasie próby nie nastąpiło przebicie izolatora.
4
Praca generatora
polega na ładowaniu kondensatorów C
1
w
połączeniu równoległym,
za
pośrednictwem rezystorów ładujących R
τ
i następnym ich rozładowaniu w połączeniu szeregowym,
w
wyniku czego w obwodzie powstaje krótkotrwały udar napięciowy. Przełączenie kondensatorów
z
połączenia równoległego w szeregowe odbywa się za pomocą iskierników J
1
. Zapłon na iskierniku J
1
pierwszego stopnia rozpoczyna rozładowanie generatora. Po zapłonie na iskierniku J
1
pierwszego stopnia
potencjał w punkcie 2’ wzrasta do wartości U
o
, a potencjał punktu 2 względem ziemi wynosi wtedy 2U
o
(
ogólnie można powiedzieć że dla n-tego stopnia potencjał w punkcie n wynosiłby nUo), w wyniku czego
następuje wyładowanie na iskierniku J
2
. Przeskok na iskierniku J
2
rozpoczyna ładowanie kondensatora C
2
,
który kształtuje czoło udaru.
Parametrami charakterystycznymi
generatora udarów napięciowych piorunowych są:
-
napięcie znamionowe generatora nU
o
-
wartość szczytowa napięcia udarowego U
m
-
czas trwania czoła T
1
i czas do półszczytu T
2
- energia generatora:
-
sprawność generatora:
gdzie
– pojemność zastępcza generatora:
pojemność zastępcza wynosi zwykle 1000
10 000 pF
Wyniki pomiarów:
Seria
Odległość
iskierników
[mm]
Odległość iskierników
międzystopniowych
[mm]
Stosunek prób
w których nastąpiło
przebicie izolatora
do ilości prób
w danej serii [%]
seria 1
60
20
100
seria 2
65
20
100
seria 3
70
20
60
seria 4
75
20
0
seria 5
75
15
0
seria 6
75
25
100
Przebicie
izolatora nie nastąpiło dla prób, w których zwiększyliśmy odległość iskiernika zewnętrznego bez
zwiększenia odpowiednio odległości iskierników międzystopniowych.
Przyjmujemy:
T
czoła
=T
1
=2
,5 µs
T
do
półszczytu
=T
2
=50
µs
T
1
,T
2
wg oznaczeń jak na rysunku udaru piorunowego normalnego
5
Kształt napięcia udarowego piorunowego do badań wytrzymałości udarowej jest znormalizowany:
T
1
=1,2
µs, T
2
=50µs
Czoło udaru – część krzywej, odpowiadająca wzrostowi napięcia od 0 do U
m
Czas trwania czoła T
1
– czas pomiędzy umownym początkiem udaru (punkt 0
1
) i punktem C
1
Grzbiet udaru
– część krzywej odpowiadająca zmniejszaniu się napięcia od U
m
do 0
Czas do półszczytu T
2
– czas od umownego początku udaru do chwili, gdy wartość chwilowa udaru
osiągnie 0,5 wartości szczytowej na grzbiecie (między 0
1
D
1
)
Udar łączeniowy normalny jest charakteryzowany przez czas do szczytu T
p
i czas do półszczytu T
2
przy
czym: T
p
=250
µs, T
2
=2500 µs
6
W przypadku wyładowania zupełnego na obiekcie (występują przeskoki i przebicia) następuje ucięcie
udaru, tzn. nagły spadek napięcia do wartości praktycznie równej 0. Ucięcie udaru może nastąpić na czole
lub na grzbiecie. Czas do ucięcia T
c
jest to czas między umownym początkiem udaru a chwilą ucięcia.
Wnioski:
W czasie eksploatacji urządzenia narażone są na różne działania czynników zewnętrznych:
elektrycznych, cieplnych, mechanicznych i środowiskowych. Dla izolatorów formułuje się więc szereg
wymagań technicznych, których spełnienie gwarantuje niezawodną pracę w warunkach eksploatacyjnych.
Zgodność właściwości technicznych ze stawianymi im wymaganiami sprawdza się wykonując badania.
Wymaga się, aby izolatory wytrzymywały:
-
długotrwale w warunkach eksploatacyjnych określone napięcie znamionowe,
-
w ściśle określonych warunkach prób znamionowe napięcie probiercze przemienne, wyższe od napięcia
znamionowego, którego wartości przyjmuje się zgodnie z wymaganiami normy PN-81/E-05001,
Znamionowe napięcia probiercze izolacji,
-
w określonych warunkach prób znamionowe napięcie probiercze udarowe piorunowe, którego napięcie
przyjmuje się zgodnie z wymaganiami normy PN-81/E-05001.
Niestety dostęp do norm jest odpłatny.