1
Ocena równowagi i chodu – test Tinetti
RÓWNOWAGA
Badany siedzi na twardym krze
śle bez poręczy.
Zwraca si
ę uwagę na następujące elementy:
1. Równowaga
podczas siedzenia
- pochyla si
ę lub ześlizguje z
krzesła
- zachowuje równowag
ę,
zabezpieczony
0
1
2. Wstawanie
z miejsca
- niezdolny do wstawania bez
pomocy
- wstaje, ale sam pomaga sobie
r
ękoma
- wstaje bez pomocy r
ąk
0
1
2
3. Próba wstawania
z miejsca
- niezdolny do wstawania bez
pomocy
- wstaje, ale potrzebuje kilku prób
- wstaje po pierwszej próbie
0
1
2
4. Równowaga
bezpo
średnio po
wstaniu z miejsca
(pierwsze 5s)
- stoi niepewnie(zatacza si
ę,
przesuwa stopy, wyra
źnie kołysze
tułowiem)
- stoi pewnie, ale podpiera si
ę,
u
żywając chodzika,
laski lub chwyta inne przedmioty
- stoi pewnie bez
żadnego
podparcia
0
1
2
5. Równowaga podczas
stania
- stoi niepewnie
- stoi pewnie, ale na szerokiej
podstawie (obie pi
ęty
w odległo
ści >10cm od siebie)
lub podpieraj
ąc się
lask
ą, chodzikiem itp.
- stoi ze stopami zł
ączonymi
bez podparcia
0
1
2
6. Próba tr
ącania
(badany stoi ze stopami
jak najbli
żej siebie,
badaj
ący lekko popycha
go, trzykrotnie tr
ącając
dłoni
ą w klatkę
piersiow
ą na wysokości
mostka)
- zaczyna si
ę przewracać
- zatacza si
ę, chwyta
przedmiotów,
ale samodzielnie utrzymuje
pozycj
ę
- stoi pewnie
0
1
2
Próba tr
ącania przy
zamkni
ętych oczach
badanego
- stoi niepewnie
- stoi pewnie
0
1
Obracanie si
ę o 360º
- ruch przerywany
- ruch ci
ągły
- niepewne (zataczanie si
ę,
chwytanie przedmiotów
- pewne
0
1
0
1
Siadanie
- niepewne (
źle ocenia
odległo
ść, opada na krzesło)
- pomaga sobie r
ękami lub
ruch nie jest płynny
- pewny, płynny ruch
0
1
2
RÓWNOWAGA - WYNIK KO
ŃCOWY = x/16 pkt
CHÓD
badany powinien stan
ąć obok badającego;
i
ść wzdłuż korytarza lub przez pokój
-najpierw zwykłym krokiem, a z powrotem krokiem szybkim,
ale w bezpieczny sposób (podpieraj
ąc się laską lub używając
chodzika, je
śli posługuje się nim na co dzień)
10. Zapocz
ątkowanie
chodu (bezpo
średnio
po wydaniu
polecenia,
żeby iść)
Jakiekolwiek niezdecydowanie,
(wahania) lub kilkakrotne próby
ruszenia z miejsca
start bez wahania
0
1
11. Długo
ść i
wysoko
ść kroku:
a)zasi
ęg ruchu
prawej stopy przy
wykroku:
- nie przekracza miejsca stania
lewej stopy
- przekracza poło
żenie lewej stopy
- prawa stopa nie odrywa si
ę
całkowicie od podłogi
- prawa stopa całkowicie unosi si
ę
nad podłog
ą
0
1
0
1
b)zasi
ęg ruchu
lewej stopy przy
wykroku:
- nie przekracza miejsca stania
prawej stopy
- przekracza poło
żenie prawej
stopy
- lewa stopa nie odrywa si
ę
całkowicie od podłogi
- lewa stopa całkowicie unosi si
ę
nad podłog
ę
0
1
0
1
2
12. Symetria kroku
- długo
ść kroku prawej i lewej
stopy nie jest jednakowa
- wydaje si
ę równa
0
1
13. Ci
ągłość chodu
- zatrzymywanie si
ę między
poszczególnymi krokami lub
inny brak ci
ągłości chodu
- chód wydaje si
ę ciągły
0
1
14.
Ścieżka chodu
(ocenia
ć w stosunku do
płytek podłogowych
długo
ści 30cm;
odnotowa
ć odchylenie
rz
ędu 30cm na odcinku
ok.3m wytyczonego
toru)
- wyra
źne odchylenie od toru
- niewielkie lub
średniego
stopnia odchylenie, lub pacjent
korzysta z przyrz
ądów
pomocniczych (laska itp.)
- prosta
ścieżka bez korzystania
z pomocy
0
1
2
15. Tułów
- wyra
źne kołysanie lub pacjent korzysta
z przyrz
ądów pomocniczych (laska itp.)
- nie ma kołysania, ale pacjent podczas
chodzenia zgina kolana, plecy lub
rozkłada ramiona
- pacjent nie kołysze tułowiem, nie zgina
kolan, nie anga
żuje kończyn górnych ani
nie korzysta z przyrz
ądów pomocniczych
0
1
2
16. Pozycja
podczas
chodzenia
- pi
ęty rozstawione
- pi
ęty prawie stykają się podczas
chodzenia
0
1
CHÓD - WYNIK KO
ŃCOWY: y/12
Ł
ĄCZNA LICZBA PUNKTÓW: z/28
Test Tinetti - interpretacja
< 25 pkt => istnienie problemu
< 19 pkt => ryzyko upadków zwiększone 5 x
Uproszczony test Tinetti
1.
Przejście z siedzenia do stania
2.
5-sekundowe unieruchomienie
3.
Przejście 3 metrów
4.
Obrót o 180
o
5.
Przejście ze stania do siedzenia
Ocena samodzielności i sprawności wykonania
zadań oraz wystąpienia zaburzeń równowagi
w skali 0-2
Ocena sprawności i wydolności fizycznej
u osoby w podeszłym wieku
1.
Próba marszowa (test marszu 6 [12]–minutowego)
2.
Test Fullerton
3.
Tor przeszkód
4.
Próba Tinetti
5.
Test Pileta-Swine’a
6.
Elektrokardiograficzna próba wysiłkowa
a)
na bieżni ruchomej
b)
na cykloergometrze
c)
na ergometrze ręcznym
Test Fullerton
Został opracowany jako metoda oceny stanu
funkcjonalnego samodzielnie egzystujących osób
w wieku podeszłym
Ocenia cechy fizjologiczne niezbędne do
samodzielnego funkcjonowania w życiu
codziennym:
wydolno
ść fizyczna
gibko
ść
siła
równowaga dynamiczna
3
Test Fullerton – c.d.
można go przeprowadzić w pomieszczeniu
zamkniętym lub na powietrzu
można go przeprowadzić indywidualnie lub w
małych grupach
wstępna ocena lekarska potrzebna wyłącznie, jeśli:
lekarz uprzednio zabronił/ograniczył mo
żliwości
wykonywania
ćwiczeń fizycznych
pacjent zgłasza bóle w klatce piersiowej, zawroty
głowy itp.
pacjent choruje na niewydolno
ść serca
niewyrównane nadci
śnienie tętnicze
Test Fullerton - przygotowanie
poprzedniego dnia unikać dużych wysiłków
fizycznych i nadużycia alkoholu
lekki posiłek 1 godz. przed testem
odzież sportowa
na każdą stację potrzebna jedna osoba nadzorująca
(2 w przypadku oceny siły górnej części tułowia
poprzedzony 10-minutową rozgrzewką i
ć
wiczeniami rozciągającymi
Test Fullerton
– informacje dodatkowe
w czasie wykonywania ćwiczeń pacjent
nie powinien czuć się wyczerpany
przed oceną pacjent powinien każde
ć
wiczenie wykonać 1-2 razy próbnie
Test Fullerton - składowe
1.
Ocena siły górnej połowy ciała
2.
Ocena elastyczności górnej połowy ciała
3.
Ocena siły dolnej połowy ciała
4.
Ocena elastyczności dolnej połowy ciała
5.
Ocena koordynacji ruchowej („próba 8 stóp”)
6.
Próba marszowa
1. Ocena siły górnej połowy ciała
Wyposażenie: krzesło bez poręczy o odpowiedniej
wysokości (ustabilizowane), sztangielki (2 kg
dla kobiet, 3,5 kg dla mężczyzn), stoper
Protokół:
Pacjent siedzi na środku krzesła, dominująca strona ciała
blisko krawędzi, stopy płasko na podłodze.
W dominującej, wyprostowanej w stawie łokciowym
i znajdującej się w pozycji pośredniej ręce trzyma
sztangielkę. Osoba badająca stabilizuje ramię pacjenta.
Na sygnał pacjent wykonuje zgięcie z odwracaniem
w stawie łokciowym, następnie pełen wyprost.
Ocena: liczba powtórzeń w ciągu 30 s
Ocena siły górnej połowy ciała – c.d.
Uzyskiwane wyniki:
percentyl
Kobiety
Mężczyźni
65-69
90-94
65-69
90-94
10
10
6
12
7
50
15
11
18
12
90
21
16
25
17
4
2. Ocena elastyczności górnej połowy ciała
Wyposażenie: miara
Protokół:
Pacjent stoi, usiłuje dotknąć za swoimi plecami
palcami jednej („lepszej”) ręki palców drugiej ręki
(nie wolno zaczepiać palców o palce).
Ocena: odległość (w cm) pomiędzy końcami palców
obu rąk („-” jeśli nie stykają się, „+” jeśli ręce
nakładają się)
Ocena elastyczności górnej
połowy ciała - c.d.
Uzyskiwane wyniki:
percentyl
Kobiety
Mężczyźni
65-69
90-94
65-69
90-94
10
-15 cm
-29 cm
-27 cm
-34 cm
50
-3 cm
-11 cm
-10 cm
-18 cm
90
9 cm
5 cm
5 cm
-3 cm
3. Ocena siły dolnej połowy ciała
Wyposażenie: krzesło bez poręczy o odpowiedniej
wysokości (ustabilizowane), stoper
Protokół:
Pacjent siedzi na środku krzesła, stopy płasko na
podłodze, nadgarstki skrzyżowane na piersiach.
Na sygnał wstaje do pełnego wyprostu w stawie
biodrowym i kolanowym, następnie siada.
Ocena: liczba powstań w ciągu 30 s
Ocena siły dolnej połowy ciała – c.d.
Uzyskiwane wyniki:
percentyl
Kobiety
Mężczyźni
65-69
90-94
65-69
90-94
10
9
2
9
5
50
14
8
15
10
90
18
14
21
15
4. Ocena elastyczności dolnej połowy ciała
Wyposażenie: krzesło bez poręczy o odpowiedniej
wysokości (ustabilizowane), miara
Protokół:
Pacjent siedzi na krawędzi krzesła, jedna noga zgięta
w stawie kolanowym, stopa płasko na podłodze, druga
noga wyprostowana, stopa ugięta w stawie skokowym
do kąta prostego. Ręce jedna na drugiej (dłoń na
grzbiecie). Pacjent wykonuje maksymalny skłon (2 s)
usiłując dotknąć palców stóp.
Ocena: odległość (w cm) pomiędzy końcem 3. palca ręki
a palcami stóp („-” jeśli nie sięga, „+” jeśli przekracza)
Ocena elastyczności dolnej
połowy ciała - c.d.
Uzyskiwane wyniki:
percentyl
Kobiety
Mężczyźni
65-69
90-94
65-69
90-94
10
-8 cm
-18 cm
-15 cm
-23 cm
50
5 cm
-5 cm
0 cm
-9 cm
90
17 cm
9 cm
15 cm
5 cm
5
5. Ocena koordynacji ruchowej
(„próba 8 stóp”)
Wyposażenie: stoper, taśma, krzesło bez poręczy o
odpowiedniej wysokości (ustabilizowane), pachołek
ustawiony w odległości 2,5 m (8 stóp) od krzesła
Protokół:
Pacjent siedzi na krześle, ręce ułożone na udach, stopy na
podłodze, jedna nieco wysunięta. Na sygnał pacjent jak
najszybciej wstaje z krzesła (może odepchnąć się
rękami od własnych ud lub krzesła), obchodzi pachołek
i ponownie siada na krześle.
Ocena: czas od momentu dania sygnału do rozpoczęcia
ć
wiczenia do pełnego siadu na krześle
Ocena koordynacji ruchowej - c.d.
Uzyskiwane wyniki:
percentyl
Kobiety
Mężczyźni
65-69
90-94
65-69
90-94
10
7,1 s
13,5 s
6,5 s
11,8 s
50
5,6 s
9,4 s
5,1 s
8,1 s
90
4,1 s
5,3 s
3,8 s
4,4 s
6. Test marszu 6-minutowego
Cel: ocena wydolności fizycznej
Wyposażenie: pachołki, taśmy lub kreda,
krzesła
Protokół:
Pacjent chodzi po kwadracie o boku 6 metrów
Ocena: dystans (w metrach) pokonany
w ciągu 6 minut
Test marszu 6-minutowego – c.d.
Uzyskiwane wyniki:
percentyl
Kobiety
Mężczyźni
65-69
90-94
65-69
90-94
10
402 m
178 m
457 m
197 m
50
521 m
320 m
576 m
370 m
90
636 m
476 m
700 m
540 m
Test Fullerton - zastosowanie
ocena sprawności fizycznej osób w wieku
podeszłym
przewidywanie, którzy pacjenci są narażeni na
nawracające upadki („próba 8 stóp”; wartość
graniczna 8,5 s)
ocena efektów zabiegu, interwencji leczniczej,
programu rehabilitacyjnego itp.