Geologia inżynierska 

Przyczyny powstawania powierzchniowych ruchów masowych 

Osuwisko 

jest 

rezultatem 

zachwiania 

równowagi  na  zboczu, 

spowodowanego 

osłabieniem  sił  utrzymujących.  Zatem  głównymi 

parametrami 

charakteryzującymi stateczność zbocza są: 

•   rodzaj skał (gruntów),  
•   ich przestrzenne rozmieszczenie 
•   stosunki wodne 

A. 
SPŁYWY 

ruch płynięcia bez 
określonej powierzchni 
przemieszczania, 
nierówna szybkość 
poruszania się obiektów 
skalnych 

1. szybkie 

2. wolne 

3. osypywanie 

się 

płynięcie właściwe 
spełzywanie 
osypywanie 

 

B. ZSUWY 
(osuwiska  
w węższym 
znaczeniu) 

ruch ślizgowy, ześlizg 
wzdłuż określonej 
powierzchni 

1. zsuwy 

strukturalne 

 

a.

wzdłuż powierzchni 
uwarstwienia 

b.

wzdłuż granicy 
zwietrzelina-

skała 

c.

wzdłuż szczelin 

2. zsuwy ze 

ścinania 

 

a. w materiale jednolitym, 

niewarstwowanym 

b. w materiale  

warstwowanym 

C. 
OBRYWY 

spadek w powietrzu lub 
po stromym zboczu 
połączony z toczeniem 
się oderwanych okruchów 
skalnych 

a.

obrywy skalne 

b.

obrywy materiału 
luźnego 

Tabela klasyfikacyjna osuwisk wg Kleczkowskiego 

SPŁYWY 

Płynięcie  odbywa  się  przy  udziale  dużej  ilości 
wody 

– niektóre skały (iły, gliny, rzadziej piaski czy 

rumosze) 

łatwo  ulegają  uplastycznieniu  lub 

upłynnieniu  pod  wpływem  wody,  co  prowadzi  do 
ich 

płynięcia  nawet  przy  niewielkim  nachyleniu 

zboczy. 
Płynięcie  odbywa  się  szybko  w  sprzyjających 
warunkach,  zwykle  ma  charakter  liniowy  (potoki, 
strumienie) 

Spełzywanie  bardzo  powolny  i  najczęściej 
stały ruch przypowierzchniowej warstwy  gruntu 
(zwietrzeliny) 

leżącego  na  zboczach  o 

nachyleniu 5 

– 30

0

. 

Charakterystyczne  dla  obszaru 

spełzywania są 

wygięte  u  podstawy  pnie  drzew  oraz 
występowanie  wygięć  w  przypowierzchniowej 
części warstw budujących stok – tzw. haków. 

Osypywanie    to  szybkie  przemieszczanie 

się  po  stoku  materiału 

luźnego.  Proces  ten  zachodzi  praktycznie  bez  udziału  wody,  a  w 
czasie  tworzenia 

stożków  usypiskowych  odbywa  się  sortowanie 

materiału 

okruchowego: 

najgrubsze 

frakcje 

na 

spodzie, 

najdrobniejsze na wierzchu. 

ZSUWY 

Zsuwanie  to 

najczęściej  spotykany  rodzaj  ruchów  mas  skalnych.  Ich 

rezultatem 

są  zsuwy  posiadające  bardzo  wyraźną  powierzchnię  po  której 

nastąpiło przemieszczenie mas po stoku – powierzchnię poślizgu. 
Podział  zsuwów  oparty  jest  na  rodzaju  powierzchni  poślizgu,  która  może 
być: 
•  naturalną powierzchnią strukturalną uwarunkowaną budową geologiczną 
przy  zsuwach  strukturalnych  - 

występuje  tu  tylko  ruch  ślizgowy  wzdłuż 

powierzchni przemieszczenia; 
•   powierzchnią powstałą ze ścięcia, wskutek przekroczenia wytrzymałości 
przy  zsuwach  ze 

ścinania  –  ruch  ślizgowy  połączony  jest  z  obrotem 

poruszającego się materiału w kierunku przeciwnym do ruchu ślizgowego 

Osuwiska ASEKWENTNE 
Występują 

na 

zboczach 

zbudowanych  z  jednorodnego 
materiału,  powierzchnia  poślizgu 
ma 

kształt 

konchoidalny,  

w  obliczeniach  przyjmowany  jako 
wycinek 

koła.  

 

Osuwiska KONSEKWENTNE 
Są  związane  z  niejednorodnością  budowy  geologicznej,  powierzchnia 
poślizgu  przebiega  wzdłuż  powierzchni  geologicznych,  np.  na  granicy 
warstw lub na pograniczu 

między skałą zwietrzałą a zwietrzeliną. 

 

Osuwiska INSEKWENTNE 
powierzchnia 

poślizgu przecina powierzchnie geologiczne.  

 

OBRYWY 

 TOPLING 

 OBRYWANIE