background image

1

Ochrona własno

ś

ci 

intelektualnej i przemysłowej

Prof. UEP, dr hab. Zenon Foltynowicz

2

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• Prof. UEP, dr hab. Zenon Foltynowicz,

Dziekan WT, 

kierownik Katedry Ekologii Produktów

autor/współautor 31 patentów (+ kilka 
zgłosze

ń

czeka na zatwierdzenie)

3

4

background image

5

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

www.moodle.ue.poznan.pl

hasło: 

OWIP10

• Sposób zaliczenia:

- obecno

ść

- test: 50 pyta

ń

(4 mo

Ŝ

liwo

ś

ci – 1prawidłowa) 

26 pkt+ = dst; 47= bdb; 

[brak odp. = 0; (-1pkt/nw)];

- „wycinek prasowy” nt. WIiP + wyszukanie 
w bazie pat. (pat., znak tow.)

6

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu warto

ś

ci 

przedsi

ę

biorstwa

"Pomiar kapitału intelektualnego i zbilansowana 

sprawozdawczo

ść

stanowi wa

Ŝ

ny kamie

ń

milowy w 

przechodzeniu od ery przemysłowej do gospodarki 
wiedzy (..) Ów poszerzony, zbilansowany model 
rachunkowo

ś

ci i sprawozdawczo

ś

ci skutkuje 

bardziej systematycznym opisem zdolno

ś

ci 

przedsi

ę

biorstwa i jego potencjału do 

przekształcania kapitału intelektualnego w 
finansowy" 

• Bjorn Wolralh. Prezes Skandii

7

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

"Szybko rozwijaj

ą

ca si

ę

gospodarka globalna i 

towarzysz

ą

ca jej eksplozja wiedzy-wraz z coraz 

wy

Ŝ

szymi oczekiwaniami klienta-wymaga coraz 

wi

ę

kszej szybko

ś

ci w procesie tworzenia warto

ś

ci i 

strategicznego my

ś

lenia. Globalna perspektywa 

działalno

ś

ci przedsi

ę

biorstwa, zdolno

ś

ci do 

nawigowania w nowych warunkach, dzielenia si

ę

posiadan

ą

wiedz

ą

oraz umiej

ę

tno

ść

innowacyjnego 

przegrupowywania s

ą

krytycznymi kompetencjami" 

Lars-Eric Petersson. prcesident and CEO, Skandia

8

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu warto

ś

ci 

przedsi

ę

biorstwa

"Zapytajcie mened

Ŝ

era któregokolwiek 

przedsi

ę

biorstwa, jaki odsetek całkowitej 

warto

ś

ci przypisaliby aktywom 

niematerialnym - wszystkiemu od 
indywidualnych umiej

ę

tno

ś

ci i know-how, po 

systemy informatyczne, wzory i znaki 
handlowe oraz relacje z dostawcami i 
klientami - i uzyskacie t

ą

sam

ą

odpowied

ź

ponad 80% "

Prof. Elzbieta Skrzypek, Kierownik Katedry 

Zarz

ą

dzania Wiedz

ą

, Wydz. Ekon. UMCS

background image

9

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

Przedsi

ę

biorstwa s

ą

zarz

ą

dzane w celu realizacji warto

ś

ci. 

Warto

ś

ci te s

ą

poszukiwane przez klientów rynkowych. 

Termin warto

ść

posiada ró

Ŝ

ne znaczenie, mówimy o warto

ś

ci 

firmy, warto

ś

ci konsumenckiej, warto

ś

ci klienta. 

Warto

ść

w sensie ksi

ę

gowym rozumiana jest w kategorii warto

ś

ci 

firmy. 

Zgodnie z ustaw

ą

o rachunkowo

ś

ci (artykuł 33) warto

ść

firmy 

stanowi ró

Ŝ

nic

ę

: mi

ę

dzy cen

ą

nabycia okre

ś

lonej jednostki lub 

zorganizowanej jej cz

ęś

ci, a ni

Ŝ

sz

ą

od niej warto

ś

ci

ą

godziw

ą

przej

ę

tych aktywów netto.

10

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

Warto

ść

firmy jest wa

Ŝ

nym parametrem w wielu 

sytuacjach, np. je

Ŝ

eli nale

Ŝ

y  wybra

ć

strategie firmy. 

Warto

ść

rynkowa i ksi

ę

gowa ró

Ŝ

ni

ą

si

ę

od siebie.

"Jako wska

ź

nik, warto

ść

ksi

ę

gowa jest martwa, jest 

artefaktem ery przemysłowej. My 

Ŝ

yjemy w erze 

informacji, cho

ć

bardzo niewiele osób zauwa

Ŝ

yło ten 

fakt. Dowodem na to jest brak zrozumienia 
spadaj

ą

cego znaczenia warto

ś

ci ksi

ę

gowej. Wiedza 

człowieka i zasoby intelektualne s

ą

obecnie 

najbardziej warto

ś

ciowymi aktywami ka

Ŝ

dej spółki. 

11

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

Ekonomista, który wymy

ś

li  lepsz

ą

miar

ę

warto

ś

ci, 

b

ę

dzie  musiał uwzgl

ę

dni

ć

znacznie wi

ę

ksz

ą

rol

ę

aktywów niematerialnych... [Rest in Peace Value, 
"Forbes ASAP", 25 X 1993, s. 9]. 

Oznacza to, 

Ŝ

e dochodzi do sprowadzenia do 

wspólnego mianownika warto

ś

ci mierzonej 

kapitałem lub stop

ą

zysku mierzon

ą

wska

ź

nikami  

analizy finansowej. Do tego dochodzi pomiar 
kapitału intelektualnego.

12

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa 

Ź

ródłem warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa jest wiedza. Wiedza staje si

ę

podstawowym  zasobem i najwa

Ŝ

niejszym 

ź

ródłem przewagi 

konkurencyjnej w skali 

ś

wiatowej. 

Rol

ę

wiedzy od dawna dostrzegano i uwa

Ŝ

ano j

ą

jako znacz

ą

cy 

czynnik rozwoju. Ju

Ŝ

w 1963 roku, czyli > 45 lat temu P. Drucker 

pisał ju

Ŝ

na temat roli "pracowników wiedzy". W XX wieku wiele 

pisano na temat przedsi

ę

biorstw "wysokiej technologii". W 

warunkach nowej gospodarki problem wiedzy narasta. 

Uwa

Ŝ

a si

ę

Ŝ

e  terminu nowa gospodarka u

Ŝ

ył pierwszy w 1997 

roku Alan Greenspan (Weighttess economy) (niewa

Ŝ

ka 

ekonomia).

background image

13

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

Now

ą

gospodark

ę

uto

Ŝ

samia si

ę

cz

ę

sto z gospodark

ą

cyfrow

ą

, elektroniczn

ą

lub GOW. 

Teoretyk organizacji opartej na wiedzy   Karl-Erik 

Sveiby słusznie stwierdził, 

Ŝ

e "Gospodarka ery 

wiedzy oferuje nieograniczone zasoby, gdy

Ŝ

zdolno

ść

człowieka do tworzenia wiedzy jest 

niesko

ń

czona" [Knowledge Focused Strategy; how

to Manage and Measure Intangible Assets]

14

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa 

Zasoby niematerialne obejmuj

ą

zasoby rynkowe czyli tzw. potencjał powi

ą

za

ń

rynkiem i klientem, 

własno

ść

intelektualn

ą

czyli licencje, patenty, 

know how, znaki towarowe, itp.. 

zasoby organizacyjne czyli wypracowane procesy, 

procedury i zasady post

ę

powania przedsi

ę

biorstwa,

zasoby relacyjne czyli kontakty i powi

ą

zania z innymi 

podmiotami 

oraz  ludzi zatrudnionych w przedsi

ę

biorstwie.

15

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa 

Aktywa niematerialne

nie maj

ą

fizycznej postaci, ale 

mimo to posiadaj

ą

warto

ść

dla przedsi

ę

biorstwa, 

trudno je wyceni

ć

do czasu sprzeda

Ŝ

przedsi

ę

biorstwa. 

Aktywa niematerialne

pojawiły si

ę

w odpowiedzi na 

rosn

ą

ce przekonanie, 

Ŝ

e czynniki  nie wykazywane 

w ksi

ę

gach odgrywaj

ą

istotn

ą

rol

ę

w tworzeniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa., np. marki, znaki 

handlowe, prawa wył

ą

czno

ś

ci, patenty, prawa 

autorskie. Daj

ą

one przewag

ę

konkurencyjn

ą

i przekładaj

ą

si

ę

na zysk.

16

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa 

Warto

ś

ci niematerialne porównywane s

ą

do korzenia 

drzewa. Pie

ń

, gał

ę

zie i li

ś

cie  s

ą

widoczne, podobnie 

jak przedsi

ę

biorstwo na rynku. Ukryt

ą

warto

ś

ci

ą

przedsi

ę

biorstwa jest, podobnie jak drzewa jego 

system korzeniowy. Jako

ść

i warto

ść

przedsi

ę

biorstwa zale

Ŝ

y od jego ukrytej warto

ś

ci, 

czyli od kapitału intelektualnego.

background image

17

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa 

Mo

Ŝ

liwo

ś

ci wzrostu warto

ś

ci  przedsi

ę

biorstwa przez 

wiele lat wynikały z roli aktywów materialnych 
(praca,  kapitał, ziemia). Wiedza i technologia 
traktowane były jako czynniki zewn

ę

trzne. 

Mo

Ŝ

liwo

ś

ci wzrostu warto

ś

ci wynikały z akumulacji 

kapitału fizycznego. 

Obecnie wzrost gospodarczy 

dokonuje si

ę

dzi

ę

ki nowym wyrobom b

ę

d

ą

cym 

efektem innowacji.

18

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

O warto

ś

ci rynkowej przedsi

ę

biorstwa nie decyduje dzi

ś

kapitał

rzeczowy, lecz intelektualny, warto

ść

pracowników, ich wiedza i 

umiej

ę

tno

ś

ci. Dowodem na to jest chocia

Ŝ

by firma Microsoft, 

która posiada warto

ść

rynkow

ą

równ

ą

200 mld USD przy 

warto

ś

ci kapitału 15 mld USD, natomiast GM i Ford, przy 

ł

ą

cznej warto

ś

ci  aktywów równej 500 mld USD osi

ą

gały w 2008 

r. warto

ść

rynkow

ą

127 mld dol.  

Według szacunków warto

ść

ksi

ę

gowa 

ś

rodków trwałych w 

ogólnej warto

ś

ci  ksi

ę

gowej ameryka

ń

skich przedsi

ę

biorstw 

stanowi 20%. Dla warto

ś

ci rynkowej najwi

ę

ksze znaczenie maj

ą

zasoby niematerialne (intangible assets).

19

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

• Twierdzi si

ę

Ŝ

e kapitał intelektualny to ró

Ŝ

nica 

pomi

ę

dzy warto

ś

ci

ą

rynkow

ą

i ksi

ę

gow

ą

.

• Ocenia si

ę

Ŝ

e pierwsza era w podej

ś

ciu do kapitału 

intelektualnego polegaj

ą

ca na poznaniu jego istoty, wagi 

i znaczenia, poszukiwania mniej lub bardziej udanych 
metod i narz

ę

dzi rozpoznawania i pomiaru odchodzi w 

przeszło

ść

. Rozpoczyna si

ę

drugi etap, era w podej

ś

ciu 

do kapitału intelektualnego polegaj

ą

ca na wdro

Ŝ

eniach. 

20

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Miejsce zasobów niematerialnych w kształtowaniu 

warto

ś

ci przedsi

ę

biorstwa

• Wiele przedsi

ę

biorstw na całym 

ś

wiecie przejmuje 

kapitał intelektualny jako sposób pomiaru, 
wizualizacji i prezentacji ich prawdziwej warto

ś

ci.

• Wiele przedsi

ę

biorstw funkcjonuj

ą

cych w warunkach 

Gospodarki Opartej na Wiedzy traktuje 
rachunkowo

ść

kapitału intelektualnego jako 

narz

ę

dzie umo

Ŝ

liwiaj

ą

ce wskazanie na to, co liczy si

ę

w nowoczesnej, szybko zmieniaj

ą

cej si

ę

gospodarce.

background image

21

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Zmieniaj

ą

ca si

ę

gospodarka

W XVIII wieku Wielka Brytania była jedynym krajem europejskim, 
w którym dokonano i zastosowano najwi

ę

cej wynalazków. Dzi

ę

ki 

temu Wielka Brytania stała si

ę

krajem przoduj

ą

cym zarówno 

w produkcji, jak i w handlu. 

Pod koniec XVIII wieku wynalazki angielskie dotarły jednak do 
innych krajów, głównie do Francji i Stanów Zjednoczonych Ameryki 
Północnej, gdzie przyczyniły si

ę

do rozwoju rodzimej produkcji, 

stanowi

ą

c zarazem bodziec do ich ulepszania i dokonywania 

nowych rozwi

ą

za

ń

W XIX wieku nast

ę

puje równie

Ŝ

rozwój nauk przyrodniczych, 

a nast

ę

pnie technicznych, co ma istotny wpływ na wynalazczo

ść

która stopniowo obejmuje wszystkie dziedziny 

Ŝ

ycia, powoduj

ą

m.in. powstawanie du

Ŝ

ych, zmechanizowanych fabryk. 

22

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

- nowe narz

ę

dzia dla potrzeb rolnictwa:  

Ŝ

niwiarka (1826) z zastosowaniem 

automatycznego zgarniacza obrotowego 
(1858), młocarni

ę

(1837), kombajn 

zbo

Ŝ

owy (1836), w którym ulepszono 

poł

ą

czenie 

Ŝ

niwiarki z młocarni

ą

, (1860), 

kultywator do spulchniania ziemi (1856, 
1870), maszyn

ę

do kopania ziemniaków 

(1860) i wiele innych; 

23

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

- dla budowy nowych maszyn i przyrz

ą

dów niezb

ę

dny był

rozwój przemysłu hutniczego wraz z górnictwem, 
dostarczaj

ą

cym w

ę

gla i rud.

W miejsce dymarek zbudowano wielki piec, stale go 

ulepszaj

ą

c i podwy

Ŝ

szaj

ą

c jego wydajno

ść

, szczególnie 

przez zastosowanie koksu jako paliwa (1816) oraz 
nagrzewnic Cowpera (1832); wprowadzono metod

ę

Siemensa-Martensa

ś

wie

Ŝ

enia stali (1864) oraz 

wynaleziono konwertor, tzw. gruszk

ę

Bessemera -

Thomasa (1860-1878). 

24

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

W hutnictwie metali nie

Ŝ

elaznych uzyskano 

i zastosowano wolfram (1815), magnez (1851), 
mangan (1857), aluminium (1886), zwane 
"srebrem z gliny" i inne, umo

Ŝ

liwiaj

ą

ce 

wytwarzanie ró

Ŝ

nych stopów. 

Wielkim wynalazkiem był stop zwany stal

ą

Hadfielda od nazwiska jego twórcy (1883), 
nast

ę

pnie stal niklowa Schneidera (1889) i stal 

narz

ę

dziowa szybkotn

ą

ca Taylora i White'a

(1898). 

background image

25

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

Uzyskane 

Ŝ

elazo, stal, metale nie

Ŝ

elazne i stopy wymagały dalszej 

obróbki, tote

Ŝ

rozwin

ę

ło si

ę

walcownictwo i ku

ź

nictwo, a nast

ę

pnie 

ci

ą

garstwo. 

Rozwój kolejnictwa oraz 

Ŝ

eglugi rzecznej i morskiej spowodował

zapotrzebowanie na szyny, rury i blachy niezb

ę

dne do budowy 

lokomotyw, kotłów, kadłubów statków, taboru i in. 

Wynaleziono walcark

ę

do walcowania profilowego (1820), pras

ę

hydrauliczn

ą

(1820), tokark

ę

do gwintów metalowych (1833), 

tokark

ę

karuzelow

ą

(1839), młot parowy (1842), szlifierk

ę

(1850), 

frezark

ę

uniwersaln

ą

(1861), wiertark

ę

(1863), tokark

ę

automatyczn

ą

(1870), walcark

ę

do rur bez szwu  Mannesmana

(1885) i szereg innych. 

Konstrukcje metalowe znalazły wsz

ę

dzie szerokie zastosowanie, 

symbolem za

ś

rozwoju tej dziedziny techniki jest słynna wie

Ŝ

a Eiffla 

zbudowana w Pary

Ŝ

u (1889). 

26

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

Kwestie nap

ę

du maszyn rozwi

ą

zywał przez dłu

Ŝ

szy czas silnik parowy, 

wynaleziony przez J. Watta (1767). Ulepszany i udoskonalany 
znalazł zastosowanie m.in. w lokomotywach (1804, 1830), w 
statkach rzecznych (1807) i morskich (1819), w włókiennictwie 
(1830-1850), w hutnictwie, górnictwie itp. 

W drugiej połowie XIX wieku silnik parowy był stopniowo wypierany 

przez silnik elektryczny, dzi

ę

ki wynalezieniu przez W. Siemensa 

pr

ą

dnicy zwanej wówczas dynamomaszyn

ą

(1866) i zbudowaniu 

asynchronicznego silnika elektrycznego (1887), a nast

ę

pnie silnika 

trójfazowego (1889).    

Te wynalazki zapocz

ą

tkowały rozwój i szerokie zastosowanie 

elektrotechniki w przemy

ś

le. 

27

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

Wynalezienie:

silnika spalinowego (1864), ulepszonego przez K. 

Benza i G. Daimlera (1885), 

wysokopr

ęŜ

nego silnika spalinowego R. Diesla 

(1895), 

motocykla nap

ę

dzanego silnikiem spalinowym 

Daimlera (1885), 

opony pneumatycznej J. B. Dunlopa

i setki innych, stanowiło zal

ąŜ

ek nowej gał

ę

zi 

przemysłu, tj. przemysłu motoryzacyjnego 

28

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

Post

ę

p techniczny nie pomin

ą

ł

Ŝ

adnej dziedziny przemysłu 

i przez mechanizacj

ę

Ŝ

nych procesów produkcyjnych 

powodował stały jego rozwój, tworz

ą

c coraz to nowsze 

wynalazki zast

ę

puj

ą

ce m. in, prac

ę

r

ę

czn

ą

, jak np. 

maszyna do szycia wynaleziona przez E. Howe (1845) 
i ulepszona przez J. Singera (1851-1853), maszyna do 
pisania Ch.L. Sholesa (1873), maszyna do wyrobu 
papierosów (1876), maszyna do wyrobu przedmiotów ze 
szkła (1884), maszyna drukarska -linotyp O. 
Mergenthalera (1885), maszyna do szycia butów (1886), 

background image

29

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Przykłady ilustruj

ą

ce szybki rozwój techniki

W drugiej połowie XIX wieku now

ą

gał

ąź

przemysłu stanowiła chemia, 

której rozwój zapocz

ą

tkował wynalazek E. Solvaya umo

Ŝ

liwiaj

ą

cy 

produkcj

ę

sody (1861), a nast

ę

pnie wynalazek C. Winklera 

wprowadzaj

ą

cy produkcj

ę

kwasu siarkowego metod

ą

kontaktow

ą

(1875). 

Zacz

ę

to produkowa

ć

dla potrzeb włókiennictwa barwniki syntetyczne 

jak alizaryna (1868), eozyna (1871), indygo (1880) i inne. 

Dla rolnictwa niezb

ę

dne okazały si

ę

nawozy mineralne: superfosfat 

(1842), azotniak (1878) i tomasyna (1879). 

Nauczono si

ę

wykorzystywa

ć

uboczne produkty destylacji w

ę

gla, takie 

jak gaz w

ę

glowy słu

Ŝą

cy do o

ś

wietlania (1816-1885), smoł

ę

, wod

ę

amoniakaln

ą

, benzol i inne. 

30

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Ignacy Mo

ś

cicki: prezydent RP (1926-1939), prof. chemii/wynalazca, 

autor wielu patentów.

Jako pierwszy zastosował metod

ę

uzyskiwania z powietrza na skal

ę

przemysłow

ą

azotu, który był przeznaczony do produkcji kwasu 

azotowego. 

Zakłady Azotowe w Chorzowie - po wprowadzeniu udoskonale

ń

Mo

ś

cickiego produkcja azotniaku i karbidu została wielokrotnie 

powi

ę

kszona i rozszerzona 

o amoniak, kwas azotowy, azotan amonu, saletrzak 
i nitrofos - to całkowicie uniezale

Ŝ

niło Polsk

ę

w tym zakresie od 

importu. 

Był zało

Ŝ

ycielem 

Pa

ń

stwowych Zakładów Zwi

ą

zków Azotowych

Tarnowie

. Dzielnic

ę

, gdzie zbudowano t

ę

fabryk

ę

, na jego cze

ść

nazwano 

Mo

ś

cicami

.

Po wyborze na Prezydenta RP u

Ŝ

ytkowanie prawa do swych 

patentów nieodpłatnie przekazał pa

ń

stwu polskiemu. 

31

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Ignacy Łukaszewicz

aptekarz i przedsi

ę

biorca, 

wynalazca 

lampy naftowej

, (1853) 

ojciec 

przemysłu naftowego

;

Na przełomie roku 1852/1853 Łukasiewicz i Zeh
otrzymali 

naft

ę

metod

ą

frakcjonowanej destylacji.

1857

-

Kl

ę

czany

pod Jasłem. Łukasiewicz otworzył

pierwsz

ą

na 

ś

wiecie 

rafineri

ę

. Z ropy produkował

nie tylko naft

ę

, ale i smary, oleje smarne i asfalt. 

Jako pierwszy na 

ś

wiecie wykorzystał na skal

ę

przemysłow

ą

bogactwo korzy

ś

ci jakie daje 

ropa 

naftowa

Bardzo sprawny organizator, dorobił si

ę

na ropie naftowej du

Ŝ

ego maj

ą

tku

Pierwsza na 

ś

wiecie lampa naftowa - wynalazek Ignacego Łukasiewicza

32

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• Konsekwencj

ą

rozwoju wszystkich gał

ę

zi przemysłu był

wzrost masy towarowej, wymagaj

ą

cy zbytu, tj. 

wprowadzenia do obrotu krajowego i zagranicznego. 

• To z kolei spowodowało rozwój handlu oraz 

ś

rodków 

transportu do przewozu towarów i surowców. 

• Ze  wzgl

ę

du na ró

Ŝ

n

ą

polityk

ę

gospodarcz

ą

, a przede 

wszystkim celn

ą

, poszczególnych pa

ń

stw w pierwszej 

połowie XIX wieku rozwój handlu napotykał znaczne 
ograniczenia. Dopiero wprowadzenie polityki liberalizmu 
gospodarczego wpłyn

ę

ło na o

Ŝ

ywienie handlu 

mi

ę

dzynarodowego.

background image

33

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• wprowadzenie polityki liberalizmu gospodarczego 

wpłyn

ę

ło na o

Ŝ

ywienie handlu mi

ę

dzynarodowego.

• W zwi

ą

zku z tym pojawiła si

ę

i z czasem zaostrzyła 

walka konkurencyjna zarówno mi

ę

dzy producentami jak 

i handlowcami. 

• Chc

ą

c zdoby

ć

, a nast

ę

pnie utrzyma

ć

swoj

ą

pozycj

ę

na 

rynkach, jedni i drudzy zacz

ę

li posługiwa

ć

si

ę

znakami 

firmowymi, towarowymi lub handlowymi, wskazuj

ą

cymi 

sk

ą

d towar pochodzi. 

• Znaki stały  si

ę

z czasem instrumentem walki 

konkurencyjnej i z tego wzgl

ę

du musiały si

ę

mi

ę

dzy sob

ą

Ŝ

ni

ć

na tyle, aby odbiorców nie wprowadza

ć

w bł

ą

d co 

do producenta lub miejsca pochodzenia towaru. 

34

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• Wraz z rozwojem przemysłu i handlu wyłoniła si

ę

konieczno

ść

wprowadzenia regulacji prawnych, które 

chroniłyby wynalazców,  producentów, a tak

Ŝ

handlowców przed na

ś

ladownictwem i innymi 

nadu

Ŝ

yciami ze strony osób postronnych, najcz

ęś

ciej 

konkurentów, i  zapewniłyby uprawnionym nale

Ŝ

ne im 

korzy

ś

ci materialne. 

• Uznano, 

Ŝ

e ochron

ę

prawn

ą

, powinien stanowi

ć

patent 

na wynalazek, udzielany przez organ (urz

ą

d) pa

ń

stwowy 

zapewniaj

ą

cy jego  wła

ś

cicielowi wył

ą

czne prawo 

(monopol) do opatentowanego wynalazku przez 
okre

ś

lony czas. 

35

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• Regulacje prawne, chroni

ą

ce wynalazki, a z czasem 

tak

Ŝ

e znaki firmowe, towarowe lub handlowe 

wprowadzały poszczególne pa

ń

stwa, wzoruj

ą

c si

ę

najcz

ęś

ciej na ustawodawstwie francuskim. 

• W XIX wieku regulacje te miały charakter czysto 

terytorialny, tzn. obowi

ą

zywały tylko w tym pa

ń

stwie, 

które wydało odno

ś

ne przepisy. 

• Nie zabraniały one wprawdzie obywatelom innych 

pa

ń

stw ubiega

ć

si

ę

o ochron

ę

swoich wynalazków, lecz 

Ŝą

dały spełnienia ró

Ŝ

nych wymogów cz

ę

sto formalnych, 

na ogół nie znanych obcokrajowcom, co znacznie 
utrudniało uzyskanie ochrony. 

• Pierwsze regulacje prawne nast

ą

piły z ko

ń

cem XVIII 

wieku. 

36

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• W gospodarce w coraz wi

ę

kszym stopniu opartej na 

wiedzy (GOW), własno

ść

intelektualna i własno

ść

przemysłowa jest spraw

ą

kluczow

ą

w podejmowaniu 

codziennych decyzji gospodarczych. 

• Nowe produkty, wzory i znaki oraz projekty twórcze 

pojawiaj

ą

si

ę

prawie codziennie na rynku i s

ą

wynikiem 

nieustaj

ą

cej innowacyjno

ś

ci i kreatywno

ś

ci ludzkiej. 

• Małe i 

ś

rednie przedsi

ę

biorstwa (M

Ś

P) s

ą

cz

ę

sto sił

ą

nap

ę

dow

ą

takich innowacji. Ich zdolno

ść

kreatywna i 

innowacyjna nie jest jednak

Ŝ

e w pełni wykorzystywana, 

poniewa

Ŝ

wiele (MSP) nie korzysta w pełni z systemu 

własno

ś

ci intelektualnej i przemysłowej oraz ochrony 

jak

ą

mog

ą

zapewni

ć

swoim wynalazkom, znakom 

i wzorom. 

background image

37

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

• Pozostawione bez ochrony dobre wynalazki lub wzory 

mog

ą

by

ć

utracone na rzecz wi

ę

kszych konkurentów, 

którzy dysponuj

ą ś

rodkami, aby korzystnie 

skomercjalizowa

ć

produkt lub usług

ę

, pozostawiaj

ą

rzeczywistego wynalazc

ę

lub twórc

ę

bez jakichkolwiek 

finansowych korzy

ś

ci lub wynagrodzenia. 

• Odpowiednia ochrona wynalazków i wzorów oraz innych 

rozwi

ą

za

ń

firmy jest posuni

ę

ciem decyduj

ą

cym 

o powstrzymaniu potencjalnego naruszenia praw oraz 
zamienieniem idei w zasoby gospodarcze z rzeczywist

ą

warto

ś

ci

ą

rynkow

ą

• Korzystanie w pełni z systemu ochrony własno

ś

ci 

przemysłowej i intelektualnej ułatwia firmom czerpanie 
korzy

ś

ci z ich zdolno

ś

ci innowacyjnej i twórczej, która 

pomaga i zach

ę

ca do dalszej innowacji. 

38

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Wzmocnienie konkurencyjno

ś

ci przez ochron

ę

własno

ś

ci przemysłowej

Wiele nowych produktów i usług stanowi przedmioty ochrony 
własno

ś

ci przemysłowej. Post

ę

powe współczesne przedsi

ę

biorstwa 

podejmuj

ą

wielorakie działania w celu wydobycia wszelkich 

mo

Ŝ

liwych warto

ś

ci z nabytych praw wył

ą

cznych do efektywnego 

wykorzystania ich w strategii gospodarczej. 

Przedsi

ę

biorstwa, które po

ś

wi

ę

caj

ą

czas i 

ś

rodki w celu ochrony 

zasobów własno

ś

ci intelektualnej mog

ą

zwi

ę

ksza

ć

swoj

ą

konkurencyjno

ść

na wiele sposobów. 

Przedsi

ę

biorstwa, które prowadz

ą

systematyczne badania z zakresu 

czysto

ś

ci patentowej przed wyst

ą

pieniem o uzyskanie ochrony, s

ą

w stanie unikn

ąć

niepotrzebnych sporów, oszcz

ę

dzaj

ą

c tym samym 

czas i finanse. 

39

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Wzmocnienie konkurencyjno

ś

ci przez ochron

ę

własno

ś

ci przemysłowej

Znajomo

ść

reguł i zasad ochrony  własno

ś

ci przemysłowej 

i intelektualnej pomaga w: 

nie dopuszczaniu konkurentów do powielania lub dokładnego 

kopiowania produktów;  

unikaniu nieekonomicznych inwestycji badawczo-rozwojowych 
i marketingowych; 

kreowaniu wizerunku firmy za pomoc

ą

znaku towarowego 

i jako

ś

ciowej strategii firmy; 

negocjowaniu licencji, koncesjonowaniu lub zawieraniu innych 
umów w oparciu o własno

ść

intelektualn

ą

i przemysłow

ą

zwi

ę

kszaniu warto

ś

ci rynkowej firmy; 

zdobywaniu ł

ą

czonego kapitału i ułatwianiu dost

ę

pu do finansów;  

uzyskiwaniu dost

ę

pu do nowych rynków. 

40

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Efektywne zarz

ą

dzanie własno

ś

ci

ą

intelektualn

ą

• Efektywne zarz

ą

dzanie własno

ś

ci

ą

intelektualn

ą

i wykorzystywanie jej w celu opracowywania strategii 
gospodarczej staje si

ę

coraz bardziej kluczowym 

zadaniem dla przedsi

ę

biorców na całym 

ś

wiecie.

• Efektywne zarz

ą

dzanie własno

ś

ci

ą

intelektualn

ą

i przemysłow

ą

umo

Ŝ

liwia firmom wykorzystywanie jej 

w celu podnoszenia ich konkurencyjno

ś

ci i przewagi 

strategicznej. 

• Uzyskanie praw wył

ą

cznych jest kluczow

ą

faz

ą

wst

ę

pn

ą

lecz efektywne zarz

ą

dzanie uzyskanymi prawami 

wył

ą

cznymi oznacza wi

ę

cej ni

Ŝ

ochron

ę

wynalazków, 

znaków towarowych, wzorów firmy lub praw autorskich. 

background image

41

Ochrona własno

ś

ci intelektualnej 

i przemysłowej

Efektywne zarz

ą

dzanie własno

ś

ci

ą

intelektualn

ą

to równie

Ŝ

zdolno

ść

firmy do komercjalizacji swych wynalazków, 

urynkowienia swojej marki, licencjonowania swoich know-how, 
ł

ą

czenia kapitałów kontraktowych i zawierania innych umów 

dotycz

ą

cych praw własno

ś

ci przemysłowej oraz efektywne 

monitorowanie i wprowadzanie w 

Ŝ

ycie swoich praw. 

Rzeczywiste zasoby własno

ś

ci intelektualnej i przemysłowej musz

ą

by

ć

uznawane jako kolekcja kluczowych zasobów, które tworz

ą

znacz

ą

c

ą

warto

ść

dodan

ą

przedsi

ę

biorstwa. 

Przedsi

ę

biorstwa (równie

Ŝ

M

Ś

P) mog

ą

tak

Ŝ

e czerpa

ć

korzy

ś

ci 

z bogactwa wiedzy technicznej i handlowej dost

ę

pnej 

w patentowych bazach danych i bazach znaków towarowych w celu 
rozpoznawania bie

Ŝą

cych luk technologicznych, okre

ś

lania 

przyszłych partnerów i okre

ś

lania aktywno

ś

ci innowacyjnej 

konkurentów.