15
E
LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 8/99
W
W n
nu
um
me
errzze
e 1
12
2//9
98
8 o
orra
azz 1
1//9
99
9 E
Ed
dW
W zza
a−
m
miie
es
szzc
czzo
on
ne
e b
by
yłły
y d
dw
wiie
e c
czzę
ęś
śc
cii a
arrtty
yk
ku
ułłu
u n
na
a
tte
em
ma
att tte
ec
ch
hn
no
ollo
og
giiii ii e
elle
em
me
en
nttó
ów
w d
do
o m
mo
on
n−
tta
ażżu
u p
po
ow
wiie
errzzc
ch
hn
niio
ow
we
eg
go
o ((S
SM
MD
D)).. W
W E
Ed
dW
W
2
2//9
99
9 o
og
głło
os
szzo
on
ny
y b
by
yłł k
ko
on
nk
ku
urrs
s zzw
wiią
ązza
an
ny
y
zz w
wp
prro
ow
wa
ad
dzze
en
niie
em
m d
do
o o
offe
errtty
y A
AV
VT
T zze
es
stta
a−
w
wó
ów
w s
stta
arrtto
ow
wy
yc
ch
h S
SM
MD
D.. D
Du
użże
e zza
aiin
ntte
erre
es
so
o−
w
wa
an
niie
e tta
a tte
em
ma
atty
yk
ką
ą ii w
wiie
ellk
ka
a lliic
czzb
ba
a lliis
sttó
ów
w,,
k
kttó
órre
e n
na
ap
płły
yn
nę
ęłły
y d
do
o R
Re
ed
da
ak
kc
cjjii zza
ao
ow
wo
oc
co
ow
wa
a−
łłą
ą n
niie
e tty
yllk
ko
o p
po
ojja
aw
wiie
en
niie
em
m s
siię
ę n
no
ow
wy
yc
ch
h zze
e−
s
stta
aw
wó
ów
w s
stta
arrtto
ow
wy
yc
ch
h zz e
elle
em
me
en
ntta
am
mii S
SM
MD
D,,
a
alle
e tte
eżż p
po
ow
ws
stta
an
niie
em
m s
se
erriiii p
prro
ojje
ek
kttó
ów
w zz u
użży
y−
c
ciie
em
m tty
yc
ch
h e
elle
em
me
en
nttó
ów
w..
W
W tty
ym
m n
nu
um
me
errzze
e E
Ed
dW
W p
prre
ezze
en
nttu
ujje
em
my
y
ttrrzzy
y p
prro
os
stte
e p
prro
ojje
ek
ktty
y,, k
kttó
órre
e zzn
na
ak
ko
om
miic
ciie
e
n
na
ad
da
ajją
ą s
siię
ę d
dlla
a w
ws
szzy
ys
sttk
kiic
ch
h,, k
kttó
órrzzy
y c
ch
hc
cą
ą
b
be
ezz rry
yzzy
yk
ka
a p
po
orra
ażżk
kii zza
ap
po
ozzn
na
ać
ć s
siię
ę zz m
mo
on
ntta
a−
żże
em
m p
po
ow
wiie
errzzc
ch
hn
niio
ow
wy
ym
m.. W
Wp
prra
aw
wd
dzziie
e zze
e
s
sttrro
on
ny
y e
elle
ek
kttrro
on
niic
czzn
ne
ejj w
ws
szzy
ys
sttk
kiie
e zza
ap
prre
e−
zze
en
ntto
ow
wa
an
ne
e u
uk
kłła
ad
dy
y s
są
ą b
ba
arrd
dzzo
o p
prro
os
stte
e,, n
niie
e−
m
mn
niie
ejj jje
ed
dn
na
ak
k o
ok
ka
ażżą
ą s
siię
ę p
prrzzy
yd
da
attn
ne
e n
niie
e tty
yll−
k
ko
o d
do
o zza
ab
ba
aw
wy
y ii p
po
oc
ch
hw
wa
alle
en
niia
a s
siię
ę zzn
na
ajjo
o−
m
my
ym
m,, a
alle
e tta
ak
kżże
e m
mo
ożżn
na
a jje
e w
wy
yk
ko
orrzzy
ys
stta
ać
ć
p
prra
ak
ktty
yc
czzn
niie
e..
P
Płły
yttk
kii ii e
elle
em
me
en
ntty
y d
do
o w
ws
szzy
ys
sttk
kiic
ch
h ttrrzze
ec
ch
h
p
prro
ojje
ek
kttó
ów
w w
wc
ch
ho
od
dzzą
ą w
w s
sk
kłła
ad
d jje
ed
dn
ne
eg
go
o zze
e−
s
stta
aw
wu
u A
AV
VT
T−2
23
37
77
7..
Warto zacząć od pierwszego projektu −
“
“U
Un
niiw
we
errs
sa
alln
ne
eg
go
o g
ge
en
ne
erra
atto
orra
a”. Zestaw
AVT−2377 zawiera identyczne płytki i co
najmniej dwa komplety elementów. Te
płytki i zapas elementów przewidziano
z dwóch powodów:
− w przypadku fatalnego błędu czy
uszkodzenia płytki lub elementów, nawet
niewprawny elektronik z pewnością zmon−
tuje przynajmniej jeden działający układ,
− moduły można łatwo łączyć w “kanap−
kę”, uzyskując nowe możliwości i funkcje.
Drugi projekt pt. “
“P
Prrzze
ełłą
ąc
czzn
niik
k s
se
en
ns
so
orro
o−
w
wy
y” ma nie tylko walory dydaktyczne, ale
z powodzeniem może być wykorzystany
jako moduł w większym urządzeniu.
Kolejny projekt pt. “
“T
Trró
ójjk
ko
ollo
orro
ow
wa
a m
mrry
y−
g
ga
ałłk
ka
a” będzie znakomitą ozdobą. Nasi
młodzi Czytelnicy dobrze wiedzą, jak go
wykorzystać.
Wszystkie układy zaprezentowane
w tym numerze są zasilane pojedynczą
baterią litową
o napięciu nomi−
nalnym 3V. Baterie nie
wchodzą w skład kitów. Mo−
dele pokazane na fotografiach
były podczas testów zasilane bate−
riami o oznaczeniu CR2032. Baterie ta−
kie są obecnie powszechnie dostępne,
nie będzie kłopotów z ich zdobyciem. Za−
miast nich można wykorzystać jakiekol−
wiek baterie o napięciu 3V, dowolne lito−
we o średnicy 20mm, czyli oznaczone
CR20XX. Czym większe dwie ostatnie cy−
fry wyrażające wysokość baterii w dziesia−
tych częściach milimetra, tym lepiej −
większa bateria przy niemal jednakowej
cenie ma większą pojemność, mniejszą
rezystancję wewnętrzną i lepszy stosunek
ceny do pojemności.
Zamiast baterii litowej można wykorzy−
stać dwie dowolne baterie o napięciu 1,5V.
Wskazówki montażowe
Początkujący z pewnością będą się oba−
wiać, czy posiadany przez nich sprzęt po−
zwoli zmontować tak małe elementy. Nie
trzeba się bać! Wszystkie modele pokazane
na fotografiach zostały zmontowane przy
pomocy niewielkiej pincety lekarskiej oraz
klasycznej, dużej lutownicy Weller TCP−50.
Płytki podczas montażu były mocowa−
ne w uchwycie “trzeciej ręki”, doskonale
znanej Czytelnikom EdW. Taka “trzecia rę−
ka” (nawet bez szkła powiększającego)
jest w tym przypadku wręcz niezbędna,
bo płytkę trzeba koniecznie zamocować,
by mieć wolne obie ręce: jedną dla lutow−
nicy, drugą dla pincety.
Przy montażu elementów SMD dobra
pinceta to połowa sukcesu. Warto wypróbo−
wać różne posiadane pincety i ewentualnie
zakupić specjalną (jest w ofercie AVT).
Jeśli chodzi o lutownicę, to na pewno
nie jest zalecana transformatorówka (choć
niektórzy zapewne zechcą takiej używać).
Warto rozważyć, czy nie kupić małej taniej
lutownicy o mocy 15...20W tylko dla po−
t r z e b
S M D .
W
sklepach
i na bazarach
można kupić pro−
ste lutownice do−
słownie za kilka złotych.
Grot takiej lutownicy nale−
ży spiłować, uzyskując deli−
katne narzędzie specjalnie dla
miniaturowych elementów.
Ponieważ nie da się wykluczyć
uszkodzenia elementów przy pierw−
szych próbach, we wszystkich prezento−
wanych zestawach przewidziano podwój−
ną ilość elementów SMD, tak na wszelki
wypadek. Dodano też kawałek cienkiej
“cyny” o średnicy 0,5mm, bo prawdopo−
dobnie nie wszyscy takową mają w swej
pracowni.
Warto wypróbować różne sposoby
montażu, a przede wszystkim przyzwycza−
ić się do operowania pincetą.
Montaż wbrew pozorom nie jest wcale
trudny. Trzeba tylko dobrze przygotować
stanowisko pracy i umocować płytkę.
Przed właściwym lutowaniem warto na−
nieść troszkę cyny na jedno z pól lutowni−
czych danego elementu. Następnie przylu−
tować tylko to wyprowadzenie, a dopiero
potem, gdy element będzie równo ułożo−
ny − resztę wyprowadzeń.
Nie należy nadmiernie bać się uszko−
dzeń elementów. Owszem, należy zacho−
wać ostrożność, lutować szybko i nie prze−
grzewać części. Ale bez przesady! W środ−
ku, w tranzystorach czy układach scalo−
nych tkwią takie same struktury, jak w kla−
sycznych, dużych obudowach. Ryzyko ich
uszkodzenia jest tylko trochę większe ze
względu na mniejsze rozmiary obudów.
W przypadku, gdy trzeba wylutować
element SMD można posłużyć się dobrym
odsysaczem i odessać cynę z końcówek.
Dobrym sposobem odessania cyny jest
wykorzystanie plecionki (oplotu) kabla
ekranowanego.
Ciąg dalszy na stronie 20
Moje pierwsze SMD
P
Pr
ro
ojje
ek
kt
ty
y A
AV
VT
T
2377
