background image

Z logicznego punktu widzenia takie pytania mog

ą

 by

ć

 traktowane jako niepoprawne wła

ś

nie 

dlatego, 

ż

e "trzecia mo

ż

liwo

ść

" nie pojawia si

ę

 w prezentowanym przez nie zbiorze 

alternatyw. Za bł

ą

d uwa

ż

a si

ę

 brak wariantu odpowiedzi typu "i za, i przeciw", "cz

ęś

ciowo za, 

cz

ęś

ciowo przeciw", "ani za, ani przeciw" itp.

Pytania te mog

ą

 by

ć

 tak

ż

e kwestionowane w 

ś

wietle takich teorii postaw, zgodnie z którymi 

"za" i "przeciw" s

ą

 albo całymi przeciwnie skierowanymi wektorami intensywno

ś

ci, a wi

ę

c  

przeciwnymi stronami dwubiegunowej skali postawy, albo tylko skrajami tych wektorów ("za" 
znaczy wtedy "zdecydowanie za", "przeciw" za

ś

 znaczy wówczas "zdecydowanie przeciw").

Dychotomiczne pytania o postawy s

ą

 szczególnym przypadkiem pyta

ń

, w których brak 

kategorii opisuj

ą

cej 

ś

rodek skali dwubiegunowej, czyli obszar po

ś

redni mi

ę

dzy "za" i 

"przeciw" na kontinuum postawy.

Niektórzy badacze argumentuj

ą

ż

e w pewnych sytuacjach u

ż

ycie takich pyta

ń

 o postawy jest 

wskazane, chocia

ż

  --- by

ć

 mo

ż

e  -- sztucznie upraszcza obraz 

ś

wiata, przedstawia go w 

kategoriach czerni i bieli, bez odcieni szaro

ś

ci. Poniewa

ż

 odpowiadaj

ą

c na tak skonstruowane 

pytania respondent bywa zmuszany do rozstrzygni

ęć

 nie odzwierciedlaj

ą

cych jego ukrytej 

postawy, przyj

ę

ło si

ę

 mówi

ć

ż

e s

ą

 one pytaniami z wymuszonym wyborem.