Zaj
ę
cia III
Prawo pracy –
ć
wiczenia
mgr P. Grzebyk
1
Komentarz do art. 22 kodeksu pracy (Dz.U.98.21.94), [w:] R. Celeda, E. Chmielek-Łubińska, L.
Florek, G. Goździewicz, A. Hintz, A. Kijowski, Ł. Pisarczyk, J. Skoczyński, B. Wagner, T.
Zieliński, Kodeks pracy. Komentarz, LEX, 2009, wyd. V.
Stan prawny: 2009.01.01
13. Artykuł 22 § 2 określa minimum wieku, jaki musi osiągnąć osoba fizyczna, aby uzyskać
zdolność pracowniczą, czyli zdolność do występowania w stosunkach pracy w charakterze
pracownika.
W zasadzie minimalny wiek, od którego zaleŜy ta zdolność, wynosi 18 lat. Wyjątkowo
pracownikiem moŜe być młodociany, który nie przekroczył 18 lat, ale osiągnął 16 lat, ukończył
szkołę podstawową i został zatrudniony na warunkach określonych w dziale dziewiątym kodeksu
pracy, tzn. w celu przygotowania zawodowego, bądź przy lekkich pracach sezonowych i
dorywczych, które określili właściwi ministrowie w porozumieniu z Ministrem Pracy i Polityki
Socjalnej (zob. art. 191 § 4 oraz art. 194 i n. k.p.).
Z art. 22 § 2 wynika a contrario, Ŝe osoby niespełniające powyŜszych wymagań nie mogą
być pracownikami. Oznacza to - według poglądu wyraŜonego w literaturze i judykaturze - Ŝe
minimalny wiek ustawowy jest warunkiem posiadania "zdolności prawnej w płaszczyźnie prawa
pracy" (por. W. Sanetra (w:) Kodeks pracy..., s. 72 i powołane tam orzeczenie SN z dnia 22
listopada 1979 r., III PZP 7/79, OSPiKA 1980, z. 12, poz. 221, z glosą M. Włodarczyka). Według
tej wykładni do umów o pracę zawieranych z tymi osobami nie ma zastosowania art. 14 § 1 k.c.,
przewidujący niewaŜność czynności prawnych dokonanych przez osoby niemające zdolności do
czynności prawnych (W. Sanetra (w:) Kodeks pracy...; por. teŜ uzasadnienie uchwały składu 7
sędziów SN z dnia 26 stycznia 1982 r., V PZP 8/81, OSNCP 1982, nr 7, poz. 94).
Zgodnie z poglądem nawiązującym do art. 22 § 3 k.p. zawarcie umowy o pracę wbrew
ustawowemu zakazowi zatrudniania młodocianych ze względu na wiek (art. 190 § 2 k.p.) nie jest
zagroŜone sankcją bezwzględnej niewaŜności. Umowa o pracę zawarta bez zgody
przedstawiciela ustawowego z młodocianym, który nie osiągnął 16 lat, ale ukończył 13 lat i ma
ograniczoną zdolność do czynności prawnych (z mocy art. 15 k.c.), jest zawarta skutecznie,
jednakŜe podlega rozwiązaniu, za zgodą sądu opiekuńczego, przez przedstawiciela ustawowego
młodocianego (por. G. Goździewicz, Pracownicza zdolność do czynności prawnych, PiP 1972, z.
6; L. Florek, T. Zieliński, Prawo pracy, Warszawa 2000, s. 53-54; Z. Hajn, Pracownik (w:)
Encyklopedia prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Komentarz do instytucji prawnych. red. L.
Florek, Warszawa 1998; W. Uziak, glosa do uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 28 stycznia
1982 r., V PZP 8/81, PiP 1983, z. 7, s. 135).
Według innego poglądu umowa o pracę z osobą ograniczoną w zdolności do czynności
prawnych ze względu na wiek jest niewaŜna, ale na jej podstawie powstaje tzw. faktyczny
stosunek pracy. Młodocianemu przysługują uprawnienia pracownicze w zasadzie takie same,
jakie miałby, gdyby umowa o pracę była waŜna (por. T. Liszcz, NiewaŜność czynności prawnych
w umownych stosunkach pracy, Warszawa 1977, s. 135; J. Pacho, Stosunek pracy i jego
podmioty (w:) Nowe prawo pracy, Warszawa 1975, s. 64; M. Piankowski (w:) Kodeks pracy...,
red. U. Jackowiak, s. 65-66). Wypadek, jakiemu uległ w czasie takiego zatrudnienia, ma
charakter wypadku przy pracy (por. cytowana wyŜej uchwała skadu 7 sędziów SN z dnia 26
stycznia 1982 r., V PZP 8/81).
W literaturze i orzecznictwie panuje natomiast zgodny pogląd, Ŝe małoletni zatrudniony
wbrew zakazom przewidzianym w kodeksie pracy powinien być odsunięty od wykonywania
pracy, a zawarta z nim umowa powinna być rozwiązana.
