Ś

rodowisko wodne – miejsce bytowania bakterii z rodzaju Legionella.  

 

Bakterie  z  rodzaju  Legionella    wywołują  ostrą  chorobę  zakaźną,  niezaraźliwą, 
wieloukładową,  najczęściej  z  objawami    zapalenia  płuc,  zrazikowego  lub  płatowego.                  
Do  zakaŜenia  dochodzi  podczas  wdychania  wodnego  aerozolu  zawierającego  pałeczki                   
z rodzaju Legionellaceae.  
Choroba  została  opisana  po  raz  pierwszy  w  1977roku  w  wyniku  analizowania  przebiegu 
epidemii  zachorowań  z  wysoką  śmiertelnością,  które  wystąpiły  wśród  uczestników 
Konwencji Legionów Amerykańskich w Filadelfii w 1976r.  
 
Rodzina Legionellaceae , Rodzaj Legionella to obecnie 49 gatunków, 64 grupy serologiczne.           
Legionella  –są  to  pałeczki  Gram  ujemne  o  dł.  1-2 

µ

m  i  szer.  0,5

µ

m,  posiadają  1-3  polarnie 

umieszczonych wici. Do wzrostu wymagają obecności Ŝelaza i cysteiny.   NaleŜą do bakterii 
mezofilnych, które : 
 

−

 

Charakteryzują się wzrostem  na podłoŜach syntetycznych w temp. 37

0

 C 

−

 

w warunkach naturalnych mają zdolność namnaŜania się w  20

0

  - 48,8

0

 C 

−

 

w komórkach glonów i ameb mają zdolność namnaŜania  się do temp. 67

0

 C 

      -     izoluje się je z wody  o temp.  5

0

 C do  63 

0

C 

    
Legionella  pneumophila  ma  80-90  %  udział  w  zachorowaniach  w  tym  Legionella 
pneumophila serogrupa I 50-75% udział  w zachorowaniach, zaś inne gatunki takie jak : 
Legionella  micdadei,  Legionella  longbeache,  Legionella  dumofii,  Legionella  bozemanii    -
mają 10-20 % udział w zachorowaniach. 
Naturalny rezerwuar pałeczek  Legionella to : 

−

 

wody  śródlądowe  i  morskie,  głównie  strefy  przybrzeŜne,  silnie  zeutrofizowane,    
w pobliŜu miejsca zrzutu ścieków, 

−

 

naturalne źródła wody gorącej, 

−

 

gleby uprawne i gliniaste. 

Bytowaniu  bakterii  w  środowisku  wodnym  sprzyja  obecność  glonów  i  pierwotniaków,                  
w których mnoŜą się  wewnątrzkomórkowo. 
Drogi szerzenia się zakaŜenia:  Powietrze w którym unosi się zakaŜony aerozol o średnicy 
kropel  2,0  do  5,0  mikrometrów,  woda  zakaŜona  pałeczką  Legionella.  Nie  stwierdzono 
zakaŜenia chorego od chorego. 
Wrotami zakaŜenia są drogi oddechowe. ZakaŜenie następuje poprzez inhalację  aerozolu lub 
zachłyśniecie  się  zakaŜoną  wodą.  Bakterie  wnikają  do  pęcherzyków  płucnych,  powodując 
rozwój choroby.  
Legionellozą – postać płucna,  przebiega z dominującymi objawami cięŜkiego zapalenia płuc 
(  suchy  kaszel,  zaburzenia  w  oddychaniu,  temp.  pow.  40

o

C,  zaburzenia  świadomości. 

Choroba rozwija się od 2 do 10 dni ( najczęściej 5-6 dni). Zgony 10-20% zachorowań . 
Gorączka Pontiac – postać pseudogrypowa. Okres wylęgania do 48 godzin, objawy to nagły 
wzrost  ciepłoty  ciała,  dreszcze,  bóle  głowy,  bóle  mięśniowe,  zakaŜenia  górnych  dróg 
oddechowych. Zgony nie następują, choruje 90 % naraŜonej populacji. 
Leczenie    -  Nieskuteczne  są    antybiotyki  z  grupy  penicylin  i  cefalosporyn  i  niektóre 
aminoglikozydy. 

 

Antybiotykami 

z 

wyboru 

są 

: 

antybiotyki 

fluorochinolowe                                   

( lewofloksacyna) oraz antybiotyki makrolidowe( klarytromycyna ) 
 
Bakterie z rodzaju Legionella kolonizują :  
 

•

 

Baseny perełkowe –  namnaŜanie następuje  na uszczelkach, inne baseny. 

      Najbardziej niebezpieczne są baseny na promach czy statkach. Powinno się dodawać    
     10 % wody   świeŜej – z powodu oszczędności nikt tego  nie robi. 

•

 

Głowice  natryskowe  –  powinno  się  spuścić  wodę  zanim  zaczniemy  się  kąpać  – 
zwłaszcza w hotelach, gdzie długo wody nie była uŜywana. 

 

•

 

Inhalatory  –  powinny  być  zasilane  wodą  jałową,  po  inhalacji  ustniki  powinny  być 
dokładnie myte. 

 

•

 

Turbiny  dentystyczne  -  28%  wody  przebadanej  było  zakaŜonej.  Woda  w  turbinach 
powinna być sterylna. Wśród pacjentów nie odnotowano zachorowań, ale były zgony 
wśród  dentystów.  Niektórzy  dentyści  montują  lampy  UV.  Konieczność  wśród 
dentystów uŜywania maseczek, jako obrona przed zakaŜeniem ( rozpylana woda ).  

 

•

 

Urządzenia  klimatyzacyjne-  w  nowoczesnych  budynkach  2  x  w  roku  czyści  się  całą 
instalację.. Problemy z klimatyzacją w budynkach starszych. 

 

•

 

WieŜe  chłodnicze  –  wokół  wieŜy  uwalnia  się  aerosol.  W  ParyŜu  odnotowano  3 
epidemie  wokół  wieŜ.    Najwięcej  bakterii  jest  w  odległości  1,6  km.  śywe  bakterie 
wykrywano w odległości 3,6 km. 

 

•

 

NawilŜacze  –  wody  nie  powinno  się  dolewać,  np.  w  lecie  nawilŜacza  nie  uŜywamy. 
więc w zimie usuwamy starą wodę, myjemy go i dopiero uŜywamy.  

 

•

 

Sieci  przesyłowe  wody  zimnej  –  Legionella  nie  mnoŜy  się  w  temp.  20

°

  C.  W  Grecji 

pilnują tego, aby nie podwyŜszyć tej temp. 

 

 
Proponowany monitoring wody w kierunku obecności Legionella 
 
Unieszkodliwianie  źródeł  zakaŜenia  poprzez  czyszczenie  zbiorników  i  sieci 
wodociągowej  z  osadu  we  wszystkich  urządzeniach  leczniczych,  klimatyzacyjnych                 
i sanitarnych, powinno być prowadzone: 

•

 

w  budynkach  uŜyteczności  publicznej  a  szczególnie:  szpitale,  sanatoria                   
1 do 4 razy w roku, 

•

 

w hotelach i w blokach z klimatyzacją – 2 razy w roku, 

•

 

oraz  zawsze    tam,  gdzie  było  podejrzenie  zachorowania  lub  stwierdzono 
zachorowanie, 

•

 

w basenach z hydromasaŜem  przynajmniej  1 raz w sezonie wskaźniki i parametry 
pracy urządzenia powinny być sprawdzone przez firmę specjalistyczną 
Wykrycie nawet 6

÷

15 jtk, wskazuje na istnienie potencjalnego zagroŜenia zdrowia 

dla osób kąpiących się, 

Warunki eksploatacji instalacji dystrybucji wody i systemów : 

 

•

 

Utrzymanie  w  instalacjach  wody  zimnej  temperatury  poniŜej  20

0

  C  ,    a  w  instalacjach 

wody gorącej temp. nie niŜszej niŜ 55

0

 C, 

•

 

Izolowanie od siebie instalacji wody  ciepłej i zimnej,  w celu zachowania odpowiednich  
temperatur,  

•

 

Niedopuszczania do powstawania zastoin wody, 

•

 

NaleŜy likwidować wszelkie tzw. ślepe odcinki instalacji ,   

•

 

NaleŜy zapobiegać procesom korozji i tworzenia złogów , 

•

 

Zapobieganie powstawaniu mikroaerozoli o średnicy kropel  2,0 - 5,0 

µ

m . 

•

 

Utrzymanie całej instalacji w czystości .   
 
Metody zapobiegania rozwojowi Legionella w systemach dystrybucji wody. 
 

•

 

Chemiczne.                 a)Chlorowanie- podchloryn sodu( NaOCl ) 

-

 

chloraminy ( Cl

2

 i NH

3 

 ) 

-

 

dwutlenek chloru ( ClO

2

 ) 

-

 

dwutlenek chloru ClO

2 

+

 

O

3 

 i inne utleniacze  

 

b)

 

jodowanie 

c)

 

bromowanie 

d)

 

ozonowanie 

e)

 

metody elektrolityczne ( miedź, srebro) 

 

•

 

Dezynfekcja chemiczna:  
-  Hiperchlorowanie    (  dezynfekcja  szokowa)  przez  10  dni  30mg  Cl

2

/l      lub    przez  3 

godziny  50  mg  Cl

2

/l      60

°

  C  przez  30min,  następnie  4  mg  Cl

2

/l  przez  30  min,     

podchloryn sodu 4-8 mg/l 

 

•

 

Dezynfekcja fizyczna:  

-

 

Instalowanie urządzeń emitujących promieniowanie UV 

-

 

Podgrzewanie wody do temp. 70-75

°

 C przez 5-30 min, 

-

 

Ultradźwięki ( głównie przy aparaturze medycznej )  

            PZH – jest zwolennikiem metody termicznej, jest to metoda ekologiczna.