Podstawy VB

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

Zapoznanie z podstawowymi elementami

rodowiska

Visual Basic

1. Ogólna charakterystyka programowania w

rodowisku wizualnym;

elementy

rodowiska programistycznego VB:

Okno projektu formatki (Form) - pozwala na tworzenie i modyfikacj

wygl

du formatki;

Okno kodu (Code) - uruchomiane po dwuklikni

ciu elementu formatki,

pozwala na edycj

tre

ci procedur w BASIC'u obsługuj

cych zaznaczony

obiekt (formatk

, b

kontrolk

na niej umieszczon

);

Okno eksploratora projektów (Project) - pozwala na manipulacj

zawarto

poszczególnych projektów, dodawanie formatek i modułów

utworzonych w innych projektach etc.;

Okno wła

ciwo

ci (Properties) - ustawianie i manipulacja wła

ciwo

ciami

zaznaczonego obiektu (formatki lub kontrolki);

Okno poło

enia formatki (Form Layout), - słu

y do okre

lenia, w którym

miejscu i w jaki sposób formatka b

dzie umieszczona na ekranie;

Pasek menu;

ToolBox - lista kontrolek ("cegiełek" z których składa si

wygl

d programu

w VB): wewn

trznych (Intrinsic), zawsze widocznych i dost

pnych, oraz

dodatkowych,

uaktywnianych

dodaniu

ich

listy

(PROJECT>>COMPONENTS);

Paski

narz

dziowe,

usuwa

dodawa

(VIEW>>TOOLBARS):

•

pasek

ledzenia kodu w trakcie wykonywania programu (Debug)

•

pasek edycji (Edit)

•

edytor formatek (Form Editor)

•

standardowy.

2. Wzajemne zale

ci formatek (Forms) i kontrolek (Controls):

Formatki (ew. formularze) s

oknami interfejsu u

ytkownika oraz

podstawowymi fundamentami, na których buduje si

wygl

d i działanie

przyszłego programu. Mog

zawiera

kontrolki, które b

widoczne w

gotowym programie. Do formatki przypisane s

równie

elementy kodu

uruchamianego przez konkretne zdarzenia dotycz

ce tej formatki lub

zawartego w niej elementu.

Kontrolki s

elementami formatki słu

Ŝą

cymi do obsługi interfejsu. Mo

na je

wkleja

do formatki przez dwuklikni

cie b

przeci

gni

cie. Ka

kontrolka jest przeznaczona do okre

lonych celów, posiada wła

ciwo

ci, z

których cz

ęść

jest unikalna dla tej jednej kontrolki, a cz

ęść

jest wspólna dla

niektórych b

wszystkich kontrolek. Wi

kszo

ść

kontrolek jest widoczna

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

w trybie wykonywania programu, s

jednak równie

takie, które widzimy w

trybie projektowania, lecz nie widzimy w trakcie działania programu.

Kontenery s

to takie kontrolki, które mog

zawiera

w swoim wn

trzu

inne kontrolki (np.: ramka (Frame) i okno na obrazek (PictureBox)),
szczególnym przypadkiem kontrolki-kontenera jest formatka.

3. Wła

ciwo

ci, czyli jakie cechy posiada obiekt (formatka, kontrolka).

Mog

dotyczy

w szczególno

ci wygl

du, poło

enia, sposobu porozumiewania

z obiektem, danych przechowywanych pod obiektem etc. Pewne wła

ciwo

odnosz

do wszystkich obiektów, reszta jest charakterystyczna tylko dla

niektórych. Mo

na je zmienia

i ustawia

w Oknie Wła

ciwo

ci (Properties) jak

dynamicznie w kodzie programu przy zachowaniu nast

puj

cej składni:

Obiekt.Wła

ciwo

ść

=Warto

ść

4. Metody, czyli jak

operacj

ma wykona

obiekt.

Pewne metody s

wspólne dla wszystkich obiektów, a cz

ęść

jest zarezerwowana

tylko dla niektórych. Kod wpisuje si

do bloku przyporz

dkowanego wła

ciwemu

zdarzeniu. Na przykład: zdarzeniu polegaj

cemu na klikni

ciu okre

lonego

obiektu odpowiada metoda od

wie

ca wygl

d innego obiektu. Składnia:

Obiekt.Metoda

5. Zdarzenia, czyli co ma nast

po tym, gdy u

ytkownik wywoła jakie

działanie, b

gdy dokonanie operacji zostanie zgłoszone przez program.

Zdarzenia s

powi

zane z kontrolkami. Podobnie jak w przypadku wła

ciwo

ci i

metod cz

ęść

zdarze

jest wspólna, a cz

ęść

wyj

tkowa dla poszczególnych

kontrolek. Wszystkie widoczne kontrolki mo

na wskaza

kursorem myszy i je

klikn

ąć

, co jest powi

zane ze zdarzeniami MouseMove (przesuni

cie kursora

myszy nad obiektem), MouseDown (wci

cie klawisza myszy), MouseUp

(puszczenie klawisza myszy), czy te

Click (klikni

cie mysz

). Jak wida

jedna

czynno

ść

wywoła

e wiele zdarze

, z których mo

emy wybra

jedno lub

wiele do oprogramowania. W przedstawionym przykładzie wida

e t

sam

akcj

emy przypisa

do procedur ró

nych zdarze

. Wybór wła

ciwego zale

od tego, co dokładnie chcemy uzyska

Ze zdarzeniami s

powi

zane bloki kodu (procedury) identyfikowane przez nazw

obiektu oraz nazw

zdarzenia. Procedura zaczyna si

od nazwy okre

laj

cej

zasi

g działania procedury (PRIVATE - lokalna, PUBLIC - globalna), słowa

kluczowego SUB oznaczaj

cego,

e mamy do czynienia z procedur

i wła

nie

identyfikatora:

NazwaObiektu_Zdarzenie().

Po tym wierszu mo

na wpisa

blok w j

zyku Basic, po czym procedura ko

czy si

na END SUB. Składnia:

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

Sub NazwaObiektu_Zdarzenie()
Instrukcje
End Sub

Wła

ciwo

ci, metody i zdarzenia s

ze sob

le powi

zane: po zaj

ciu

zdarzenia jest uruchamiany kod, w którym mog

zosta

zmienione wła

ciwo

obiektów lub mog

zosta

wywołane jakie

metody.

6. Uruchamianie programu.

Program napisany w VB mo

na uruchamia

na trzy sposoby: w trakcie

projektowania (testowanie programu), jako samodzielny plik wykonawczy (pod
warunkiem,

e na komputerze jest zainstalowany VB), oraz jako plik wykonawczy

w wersji instalacyjnej (wtedy, gdy na komputerze nie ma zainstalowanego VB). W
wersji edukacyjnej nie ma mo

liwo

ci tworzenia plików instalacyjnych.

Uruchamianie w trybie projektowania jest najcz

ęś

ciej spotykane w

trakcie tworzenia programu. Dzi

ki tej opcji mo

na sprawdzi

czy i

jak działa tworzony przez nas program. W standardowym pasku
narz

dziowym znajduje si

fragment z klawiszami słu

Ŝą

cymi do

uruchamiania programu. Wygl

da on w nast

puj

cy sposób:

. W celu uruchomienia wystarczy klikn

ąć

klawisz start

. Po tej czynno

ci program zacznie by

wykonywany (o ile nie

wyst

bł

dy). Wykonywanie programu mo

emy zawsze przerwa

klikaj

c na przycisk pauzy:

, lub zako

czy

klikaj

c na przycisk

stop:

Stworzenie samodzielnego pliku wykonawczego nast

puje po

otwarciu

FILE

klikni

ciu

polecenia

MAKE

NazwaProjektu.EXE.

7. Zachowywanie własnej pracy.

W przypadku VB tak samo jak w ka

dym innym programie, nale

y regularnie

zapisywa

to, co zostało zrobione. Ró

nica pomi

dzy VB a wi

kszo

innych

programów polega na tym,

e zapisuje si

dy moduł (zazwyczaj jest to

formatka) z osobna, a dodatkowo zapisuje si

plik projektu mog

cy obejmowa

ksz

ilo

ść

modułów.

Programowanie w j

zyku BASIC

1. Deklaracje zmiennych.

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

Zmienne mog

deklarowane w procedurze, w której zostan

yte b

sekcji deklaracji formatki b

modułu.

Zmienne deklarujemy w sposób jawny przy pomocy nast

puj

cej formuły:

Zasi

gDziałania NazwaZmiennej1 As TypZmiennej1[,

NazwaZmienne2 As Typzmiennej2]...

Zasi

gDziałania mo

e przybra

warto

ść

DIM, PUBLIC, PRIVATE lub STATIC:

DIM oznacza działanie lokalne zmiennej tylko w obr

bie procedury, w

której została stworzona, po tym jak procedura zako

czy swoje działanie,

zmienna jest usuwana z pami

ci.

PUBLIC oznacza,

e zmienna jest dost

pna z dowolnego miejsca w całym

programie.

PRIVATE jest deklaracj

zasi

gu wstawian

w sekcji deklaracji modułu

formatki; oznacza,

e zmienna jest widoczna w obr

bie całego

modułu b

formatki, lecz nie poza ni

STATIC jest zasi

giem o działaniu lokalnym w obr

bie procedury, przy

czym zmienna nie zostaje usuni

ta z pami

ci po zako

czeniu pracy

procedury.

Nazwy zmiennej dotyczy szereg reguł:

musi zaczyna

od litery;

nie mo

e zawiera

kropki;

musi by

unikatowa w swoim zasi

gu działania;

nie mo

e by

dłu

sza ni

255 znaków.

Visual Basic rozró

nia nast

puj

ce typy zmiennych:

Typ danych

Wielko

ść

(w bajtach)

Dokładno

ść

(w cyfrach)

Charakterystyka (zakres)

Integer

liczba całkowita od -32.768 do 32.767;

warto

ść

domy

lna 0

Long

liczba całkowita długa

od -2.147.483.648 do 2.147.483.647;

warto

ść

domy

lna 0

Single

liczba rzeczywista (mo

e mie

ęść

ułamkow

)

od -3,402823e+38 do -1,401298e-45 oraz

od 1,401298e-45 do 3,402823e+38;

warto

ść

domy

lna 0

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

Double

liczba rzeczywista dwukrotnie wi

ksza od

liczy Single;

-1,79769313486232e+308 do -

4,9406564581247e-324 oraz

4,9406564581247e-324 do

1,79769313486232e+308;

warto

ść

domy

lna 0

String

1 + 1 na

dy znak

ła

cuch znaków; obejmuje tekst

maksymalnie do 32.767 znaków; warto

ść

domy

lna "" (ła

cuch pusty)

Boolean

warto

ść

logiczna prawda i fałsz

Ture albo False; warto

ść

domy

lna False

Date

data i czas w przedziale od 1 stycznia 100

r. do 31 grudnia 9999 roku; warto

ść

domy

lna 0

Currency

typ walutowy, liczby rzeczywiste od -

922.337.203.658.477,5808 do

922.337.203.685.477,5807; warto

ść

domy

lna 0

Variant

1 do 8

dowolny typ identyfikowany przez Visual

Basic w zale

ci op pierwszego u

ycia

tej zmiennej; warto

ść

domy

lna EMPTY

(puste)

W przypadku braku zadeklarowania jawnego zmiennej, przyjmowany jest
domy

lnie typ Variant. Domy

lna warto

ść

zmiennych po ich zadeklarowaniu jest

0, "puste" lub FAŁSZ.

2. Operacje przypisania oraz operatory.

Operacja przypisania nadaje zmiennej now

warto

ść

, w szczególno

e to by

warto

ść

innej zmiennej, b

funkcja dotychczasowej

warto

ci zmiennej. Operacja przypisania ma nast

puj

posta

Zmienna = NowaWarto

ść

W VB mo

na u

ywa

nast

puj

cych operatorów matematycznych:

+ dodawania

- odejmowania

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

* mno

enia

/ dzielenia

^ pot

gowania

Oprócz operatorów matematycznych w VB wyst

puj

jeszcze inne:

sklejania
ła

cuchów

tekstowych

=,<>,<,>,<=,>=

operacji
porównania

Not,And,Or,Xor,Eqv,Imp,Like,Is

operacji
logicznych

Operatory matematyczne działaj

od lewej do prawej. Kolejno

ść

wykonywania działa

jest nast

puj

ca:

Pot

gowanie

Mno

enie, dzielenie

Dodawanie, odejmowanie

Sklejanie ła

cuchów

Operacje porównania

Operacje logiczne

3. Instrukcje warunkowe:IF ... ENDIF oraz SELECT CASE.

W VB mamy mo

liwo

ść

skorzystania z dwóch typów instrukcji warunkowych.

na spotka

nast

puj

ce typy instrukcji IF:

Jednolinijkowa:

IF warunek THEN polecenie

Wielolinijkowa:

IF warunek THEN
Polecenie 1
Polecenie 2
...
Polecenie n
END IF

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

Wielolinijkowa z alternatyw

IF warunek THEN
Polecenie 1(gdy warto

ść

logiczna = "prawda")

ELSE
Polecenie 2(gdy warto

ść

logiczna ="fałsz")

END IF

Zagnie

ona: gdy wewn

trz jednej struktury IF ... ENDIF znajduje

inna

Instrukcja SELECT CASE wylicza dla testowanej zmiennej jej mo

liwe

warto

ci, i dla ka

dej przypisuje grup

instrukcji:

SELECT CASE TestowanaZmienna
CASE PierwszaWarto

ść

Pierwsza grupa instrukcji
CASE DrugaWarto

ść

Druga grupa instrukcji
...
END SELECT

Oczywi

cie warto

ść

e równie

nale

do pewnego przedziału, lub

zosta

wyra

ona przy pomocy operatorów relacji.

4. P

tle.

VB posiada mo

liwo

ść

ycia szeregu rodzajów p

tli dziel

cych si

na p

tle z

licznikiem i p

tle warunkowe.

tle z licznikiem s

wykonywane zadan

z góry ilo

ść

razy zgodnie z

wielko

ciami zmiennych steruj

cych. Realizowane s

w VB przy pomocy

struktury FOR...NEXT. Składnia jest nast

puj

ca:

FOR ZmiennaSteruj

ca = Warto

ść

Pocz

tkowa TO

Warto

ść

cowa [STEP Wielko

ść

Kroku]

Instrukcje wn

trza p

tli

NEXT [ZmiennaSteruj

ca]

ZmiennaSteruj

ca - licznik p

tli, zmienia si

po ka

dym jej

przebiegu o wielko

ść

kroku

Warto

ść

Pocz

tkowa licznika

Warto

ść

cowa licznika

STEP Wielko

ść

Kroku - mo

e by

pomini

te (wtedy domy

lna

wielko

ść

kroku wynosi 1), w przeciwnym wypadku Wielko

ść

Kroku

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

jest zmienn

okre

laj

o ile ma si

zwi

ksza

licznik p

tli po

dym jej przebiegu.

ZmiennaSteruj

ca oraz Wielko

ść

Kroku mog

dowolnymi zmiennymi

liczbowymi, ale rozs

dek doradza u

ywa

tylko typów całkowitych. Istnieje

równie

liwo

ść

zmiany warto

ci licznika p

tli wewn

trz p

tli, ale nale

bardzo ostro

nym je

li kto

zdecyduje to zrobi

tle warunkowe s

wykonywane dopóki jest prawdziwy zadany warunek

logiczny (DO...WHILE) b

tak długo dopóki warunek logiczny nie zajdzie

(DO...UNTIL). Za ka

dym przebiegiem p

tli sprawdzany jest warunek

logiczny i w zale

ci od tego czy wynikiem b

dzie "prawda", czy te

"fałsz" podejmowana jest decyzja o kontynuowaniu b

przerwaniu p

tli.

tla DO...WHILE mo

e mie

dwie postacie:

DO WHILE Warunek
Instrukcje
LOOP

DO
Instrukcje
LOOP WHILE Warunek

Ró

nica wynika z miejsca, gdzie jest sprawdzany warunek. Efektem

jest to,

e instrukcje p

tli z warunkiem na pocz

tku mog

nie

wykona

ani razu, podczas gdy w przypadku p

tli z warunkiem

rodku zawsze nast

pi przynajmniej jednokrotne wykonanie

instrukcji wn

trza p

tli.

tla DO..UNTIL podobnie ma dwie postacie:

DO UNTIL Warunek
Instrukcje
LOOP

DO
Instrukcje
LOOP UNTIL Warunek

Ró

nica jest analogiczna jak w poprzednim przypadku.

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

Przy u

ywaniu p

tli warunkowych nale

y pami

o tym, by

zmienna wyst

puj

ca w warunku mogła si

zmienia

(inaczej

emy uzyska

niesko

czon

Z p

tli z licznikiem jak i z p

tli warunkowych mo

emy wyj

ść

wcze

niej ni

zakładaj

warunki funkcjonowania p

tli. Do tego słu

Ŝą

polecenia EXIT FOR oraz

EXIT DO. Zazwyczaj instrukcje te b

szły w parze z instrukcjami IF...THEN.

W przypadku gdy stworzymy p

tle niesko

czon

, a program jest uruchomiony ze

rodowiska VB, nale

y wcisn

ąć

CTRL+BREAK. Gdy program działa jako

samodzielna aplikacja pod

rodowiskiem Windows, mo

na przerwa

jego

wykonywanie przy pomocy Task Managera.

tle mo

na zagnie

jedn

wewn

trz drugiej, pami

taj

c jednak o tym

wewn

trzna p

tla musi si

zawiera

całkowicie wewn

trz zewn

trznej (tj. p

tle

nie mog

krzy

owa

Procedury, funkcje i moduły kodu.

1. Procedury w VB.

Procedura jest blokiem kodu wykonuj

cym jak

ąś

operacj

. Ogólna posta

procedury jest nast

puj

ca:

Zasi

gDziałania Sub Nazwa()

tre

ść

End Sub

Do tej pory były ju

przedstawione procedury zwi

zane ze zdarzeniami w VB.

Oczywi

cie to nie wyczerpuje mo

liwo

ci tworzenia procedur. Procedur

doda

równie

do formatki b

modułu przy pomocy TOOLS>>ADD

PROCEDURE.

Do procedury mo

na si

odwoła

przy pomocy jej nazwy i polecenia Call (o ile

tylko jest ona w zasi

gu działania):

Call NazwaProcedury

Do procedury mo

na przekazywa

argumenty. Aby to uczyni

, nale

y wstawi

deklaracji procedury list

argumentów oraz ich typów. Argument umieszcza si

nawiasach za nazw

procedury:

NazwaProcedury(Argument As TypDanych)

___________________________________________________________________________
Informatyka i Metody Numeryczne – Joanna Lewandowska, WWNiG, 2009

W wywołaniu nale

y umie

podobn

list

w nawiasach za nazw

wywoływanej

procedury. Nazwy argumentów w wywołaniu i deklaracji procedury nie musz

zgadza

, natomiast musz

zgadza

typy argumentów oraz ich kolejno

ść

Procedur

na opu

wcze

niej ni

dobiegnie ona ko

ca. Słu

y do tego

polecenie Exit Sub.

2. Funkcje.

Funkcja jest tak

procedur

, która oprócz wykonywania jakich

działa

zwraca

warto

ść

. Ogólna posta

procedury jest nast

puj

ca:

Zasi

gDziałania Function NazwaFunkcji() As TypDanych

Tre

ść

NazwaFunkcji = Warto

ść

Zwracana

End Function

Function jest słowem kluczowym VB okre

laj

cym dan

procedur

jako

funkcj

TypDanych okre

la jaki typ b

dzie zwracany.

Warto

ść

Zwracana jest wynikiem działania funkcji, musi zosta

przypisana

do nazwy funkcji aby mogła zosta

zwrócona do miejsca wywołania.

Funkcj

dodaje si

do projektu tak samo jak inne procedury. Poniewa

funkcja

zwraca warto

ść

zmiennej mo

na j

traktowa

jak zmienn

i wywoływa

instrukcji przypisania:

Zmienna = NazwaFunkcji

Podobnie jak procedura, funkcja mo

e posiada

list

argumentów, które s

niej przekazywane. Równie

liwe jest wcze

niejsze opuszczenie funkcji przy

pomocy polecenia:

Exit Function