Konspekt lekcji biologii w klasie I gimnazjum.
Temat (1. lekcja): PodróŜ do komórkolandii… O budowie komórkowej organizmów.
Temat (2 lekcja): Porównanie budowy komórek róŜnych organizmów.
CELE DYDAKTYCZNE
1.
Wiadomości:
Uczeń zna:
•
pojęcie komórki
•
podział komórek na prokariotyczne i eukariotyczne
•
róŜnorodność kształtów komórek
•
podstawowe organelle komórkowe i ich funkcje
•
podstawowy sprzęt słuŜący do mikroskopowania
•
budowę mikroskopu szkolnego
•
szczegółową budowę komórki zwierzęcej, roślinnej, bakterii, grzyba
•
podobieństwa i róŜnice w budowie komórek bakterii, grzybów, roślin i zwierząt
2.
Umiejętności:
Uczeń potrafi:
•
wyjaśnić pojęcie komórki,
•
podzielić komórki na eukariotyczne i prokariotyczne
•
dostrzec róŜnice w kształcie i wielkości róŜnych komórek
•
wymienić podstawowe organelle komórkowe i określić ich funkcje
•
wskazać na rysunku poszczególne elementy budowy komórki
•
omówić budowę mikroskopu
•
dokonać porównania między światem „mikropaństwa”- komórki a światem
ludzkim.
•
omówić na podstawie schematu budowę komórek bakterii, roślinnej, grzybów,
roślin i zwierząt
•
porównać budowę komórek bakterii, grzybów, roślin i zwierząt
3.
Postawy:
•
odczuwanie potrzeby pogłębiania wiedzy biologicznej
•
umiejętność wykorzystania posiadanej wiedzy
•
wyrabianie umiejętności dokonywania porównań, skojarzeń i obserwacji w celu
opisania cech istot Ŝywych
•
komunikowanie się w zespole oraz twórcze rozwiązywanie problemów
4.
Strategie:
•
organizacyjna
•
asocjacyjna
•
emocjonalna
5.
Metody:
•
aktywizujące pracę ucznia
•
pogadanka
6.
Formy pracy:
•
grupowa, warsztatowa
•
zbiorowa
7.
Środki dydaktyczne:
•
duŜe arkusze papieru, mazaki, rozsypanka, historyjka pt. „PodróŜ po
Komórkolandii”, podręcznik, tablica, kreda
8.
Czas realizacji: dwie godziny lekcyjne
PRZEBIEG LEKCJI:
I.
FAZA WSTĘPNA (15 min):
1.
Nauczyciel sprawdza listę obecności i zapisuje temat lekcji na tablicy:
PodróŜ do komórkolandii… O budowie komórkowej organizmów.
2.
Nauczyciel sprawdza zadanie domowe uczniów, wyjaśnia ewentualne
wątpliwości i problemy związane z zadaniem domowym.
3.
Nauczyciel pyta się uczniów, czym jest komórka. Uczniowie zapisują pojęcie
do zeszytu:
KOMÓRKA- to podstawowa, najmniejsza jednostka budująca
organizm.
II.
FAZA REALIZACYJNA ( 30 min):
1.
Nauczyciel przedstawia uczniom schemat dotyczący podziału komórki na
prokariotyczną i eukariotyczną. Nauczyciel wyjaśnia pojęcia wspólnie z
uczniami.
2.
Nauczyciel dzieli uczniów na pięć grup. KaŜda grupa otrzymuje od
nauczyciela kopertę z materiałami (materiały znajdują się w załączniku),
potrzebnymi do wykonania zadania. Nauczyciel czyta instrukcję, która
dołączona jest do kaŜdego zestawu.
3.
Uczniowie dokonują przydziału ról, czytają materiał źródłowy. Wykonują
plakat- model komórki. Opisują model komórki uwzględniając jednocześnie
rolę poszczególnych elementów. Uczniowie mogą korzystać z podręcznika
Uczniowie mają na realizację zadań ok. 25 minut.
KOMÓRKA
PROKARIOTYCZNA
Komórka pozbawiona jądra
komórkowego (komórka
bakterii, sinic)
EUKARIOTYCZNA
Komórka z jadrem
komórkowym (komórki
roślinne, zwierzęce, grzybowe)
4.
Tematy dla poszczególnych grup:
•
komórki roślinnymi
•
komórki zwierzęcej
•
komórki grzyba
•
komórki bakterii
•
porównanie komórek
Kolejna lekcja…
III.
FAZA PODSUMOWUJĄCA (45 min):
1.
Po zakończonej pracy uczniowie sprawozdawcy przyklejają plakaty na tablicy
i przedstawiają efekty przed klasą i nauczycielem. Podkreślają wspólne
spostrzeŜenia i wnioski dotyczące porównania mikropaństwa- Komórkolandii
ze strukturami państwa.
2.
Podczas gdy uczniowie jednej grupy przedstawiają efekty swojej pracy,
pozostali uczniowie wypełniają kartę pracy.
3.
Nauczyciel zbiera karty pracy i ocenia pracę na lekcji.
4.
Nauczyciel czyta uczniom zdania. Zadaniem uczniów jest ocena prawdziwości
zdań:
••••
Tylko komórka zwierzęca ma chloroplasty.
••••
Wnętrze kaŜdej Ŝywej komórki wypełnia cytoplazma.
••••
Komórki bakterii mają centralnie połoŜone jądro.
••••
Komórka zwierzęca nie posiada ściany komórkowej.
••••
Mitochondrium jest magazynem energii dla komórki.
Załącznik nr 1. INSTRUKCJA:
1. Zorganizujcie wasz zespół: wybierzcie lidera, który będzie kierował pracą, sekretarza,
który będzie zapisywał wasze uwagi i spostrzeŜenia, oraz sprawozdawcę, który na kolejnej
lekcji przedstawi efekty waszej pracy na forum klasy.
2.
Zapoznajcie się z treścią historyjki „PodróŜ po komórkolandii”.
3.
Analizując treści zawarte w historyjce, wykonajcie plakat obrazujący budowę komórki
z uwzględnieniem poszczególnych elementów.
4.
Do wykonania plakatu wykorzystajcie przygotowaną rozsypankę (znajduje się ona w
kopercie) – rysunki elementów komórkowych, ich nazwy oraz zadania, jakie spełniają.
5.
Dbajcie o estetyczne i przejrzyste wykonanie plakatu.
6.
Czarna zamknięta linia na duŜym arkuszu papieru, który otrzymaliście, umownie
symbolizuje granicę mikropaństwa- Komórkolandii.
7.
Wypełnijcie ją elementami budującymi jej wnętrze.
8.
Do wypełnienia wykorzystajcie przygotowane dla was wcześniej rysunki, wklejając je
w odpowiednie miejsca.
9.
Dorysujcie brakujące elementy komórki.
10.
Po wykonaniu modelu komórki przyklejcie obok nich wcześniej przygotowane kartki
z odpowiednimi nazwami.
11.
Brakujące nazwy struktur dopiszcie na czyste paski papieru.
12.
Obok nazw elementów budujących komórkę przyklejcie odpowiednie kartki papieru z
opisem funkcji, jaką spełnia dany element.
13.
Brakujące funkcje struktur wpiszcie na czystych paskach papieru.
14.
Przypomnijcie sobie, jakie czynności Ŝyciowe musi wykonać kaŜdy organizm, aby
przeŜyć, i wypiszcie je drukowanymi literami pod modelem.
15.
Przygotujcie się do prezentacji plakatu i odpowiedzi na pytania:
•
Czy prezentowana przez was komórka spełnia wszystkie podstawowe
czynności Ŝyciowe?
•
Do jakich struktur państwowych moŜna porównać struktury mikropaństwa-
Komórkolandii?
Załącznik nr 2.
PodróŜ po Komórkolandii
KOMÓRKA ZWIERZĘCA
W pewnym mikrokrólestwie kształtu kulistego rządzi król JĄDRO. On, jak i inne struktury
państwa, zawieszony jest w kisielowatej CYTOPLAMIE. Jest ona swoistym łącznikiem
pomiędzy współpracującymi ze sobą strukturami mikropaństwa. JĄDRO przypomina okrągłą
bryłę i ma swoją siedzibę w bliskim sąsiedztwie z BŁONĄ KOMÓRKOWĄ. Przepuszcza do
wnętrza państwa wszystko to, co jest niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Jest
równieŜ swoistym oknem na świat. To za jej pośrednictwem trafiają informacje o tym, co
dzieje się poza granicami państwa. Po Komórkolandii rozsiane są równieŜ liczne magazyny.
Noszą one nazwę WAKUOLI. Przez cały okres funkcjonowania komórki składane są w nich
niepotrzebne w danej chwili substancje. Aby państwo mogło prawidłowo funkcjonować ,
potrzebna jest równieŜ energia. Rolę elektrowni pełnią nieco wydłuŜone struktury-
MITOCHONDRIA. Nad prawidłowym funkcjonowaniem całego państwa czuwa oczywiście
król JĄDRO. To od niego wychodzą wszystkie rozkazy dotyczące działań poszczególnych
elementów.
Załącznik nr 2.
PodróŜ po Komórkolandii
KOMÓRKA ROŚLINNA
Załącznik nr 2.
PodróŜ po Komórkolandii
KOMÓRKA GRZYBA
W pewnym mikrokrólestwie kształtu kulistego, otoczonego z zewnątrz ochronną, twardą,
porowatą granicą – ŚCIANĄ KOMÓRKOWĄ, która ma sztywne wzmocnienie chitynowe,
rządzi król JĄDRO. On, jak i inne struktury państwa, zawieszony jest w kisielowatej
CYTOPLAZMIE. Jest ona swoistym łącznikiem pomiędzy współpracującymi ze sobą
strukturami mikropaństwa. JĄDRO przypomina okrągłą bryłę i ma swoją siedzibę w bliskim
sąsiedztwie drugiej granicy celnej. Jest ona cienka, przenikliwa, elastyczna i bardzo czuła.
Nazywa się BŁONĄ KOMÓRKOWĄ. Przepuszcza do wnętrza państwa wszystko to, co jest
niezbędne do jego prawidłowego funkcjonowania. Jest równieŜ swoistym oknem na świat. To
za jej pośrednictwem trafiają informacje o tym, co dzieje się poza granicami państwa. Na
obrzeŜach Komórkolandii są połoŜone magazyny. Noszą nazwę WODNICZKI. Przez cały
okres funkcjonowania komórki składane są w niej niepotrzebne w danej chwili substancje.
Aby państwo mogło funkcjonować, potrzebna jest teŜ energia. Rolę elektrowni pełnią nieco
wydłuŜone struktury- MITOCHONDRIA. Nad prawidłowym funkcjonowaniem całego
państwa czuwa oczywiście król JĄDRO. To od niego wychodzą wszystkie rozkazy dotyczące
działań poszczególnych elementów.
Załącznik nr 2.
PodróŜ po Komórkolandii
KOMÓRKA BAKRERII
W pewnym mikrokrólestwie kształtu owalnego, otoczonego z zewnątrz ochronną, twardą,
porowatą granicą – ŚCIANĄ KOMÓRKOWĄ, rządzi król NUKLEOID. On, jak i inne
struktury państwa, zawieszony jest w kisielowatej CYTOPLAZMIE. Jest ona swoistym
łącznikiem pomiędzy współpracującymi ze sobą strukturami mikropaństwa. NUKLEOID
przypomina poplątane, luźne nici i ma swoją siedzibę w bliskim sąsiedztwie drugiej granicy
celnej. Jest ona cienka, przenikliwa, elastyczna i bardzo czuła. Nazywa się BŁONĄ
KOMÓRKOWĄ. Przepuszcza do wnętrza państwa wszystko to, co jest niezbędne do jego
prawidłowego funkcjonowania. Jest równieŜ swoistym oknem na świat. To za jej
pośrednictwem trafiają informacje o tym, co dzieje się poza granicami państwa. Rolę
elektrowni pełnią nieco wydłuŜone struktury- MEZOSOM. Nad prawidłowym
funkcjonowaniem całego państwa czuwa oczywiście król NUKLEOID. To od niego
wychodzą wszystkie rozkazy dotyczące działań poszczególnych elementów.
EWALUACYJNA KARTA PRACY
BUDOWA KOMÓRKOWA ORGANIZMÓW
……………………………………………….
………………
imię i nazwisko
klasa
Zadanie 1. Rysunek poniŜej przedstawia komórkę zwierzęcą Opisz zaznaczone elementy.
Zadanie 2. Rysunek przedstawia komórkę roślinną. Opisz zaznaczone elementy.
Zadanie 3. Narysuj komórkę grzybową i opisz wybrane elementy.
Zadanie 4. Rysunek przedstawia komórkę bakteryjną. Opisz wybrane elementy.
Zadanie 5. Uzupełnij tabelę, wpisując nazwy organelli komórkowych.
Organellum komórkowe
Funkcja
centrum dowodzenia komórki
galaretowata substancja, która wypełnia
wnętrze komórki
przechowywanie i modyfikacja białek
magazyn energii w komórce, odpowiada za
oddychanie
zbiera zbędne produkty przemiany materii
(funkcja wydalnicza)
funkcja przepuszczalna
odpowiadają za odŜywianie komórki roślinnej,
zachodzi w nich fotosynteza
funkcja ochronna, nie występuje w komórce
zwierzęcej
biorą udział w powstawaniu białek
Zadanie 6. Uzupełnij tabelę.
KOMÓRKA
EUKARIOTYCZNA
KOMÓRKA
PROKARIOTYCZNA
KOMÓRKA
GRZYBA
KOMÓRKA
ROŚLINNA
KOMÓRKA
ZWIERZĘCA
KOMÓRKA
BAKTERII
Ś
ciana komórkowa
Błona komórkowa
Wodniczka (wakuola)
Siateczka
ś
ródplazmatyczna
Jądro komórkowe
Mitochondrium
Aparat Golgiego
Cytoplazma
Rzęski
Chloroplasty
Rybosomy
Otoczka śluzowa
