ekonometria wykład 1

Słowo „definicja” ma dwa zasadniczo różne znaczenia. Wyróżniamy
definicje realne oraz definicje nominalne.

Definicja realna jest to zdanie podające taką charakterystykę pewnego
przedmiotu czy też klasy przedmiotów jakiegoś rodzaju, którą tym i
tylko tym przedmiotom można przypisać.

Owa charakterystyka powinna „ujmować istotę” przedmiotów, a sama definicja realna
powinna być najzwięźlejszym ujęciem wiedzy o przedmiotach danego rodzaju.

Definicja realna jest wypowiedzią w języku pierwszego stopnia,
formułującą określone twierdzenie o cechach wspólnych dla jakichś
uprzednio wydzielonych przedmiotów.

IX.1 Definicja realna a definicja nominalna

Definicja nominalna jest wyrażeniem podającym informacje o
znaczeniu jakiegoś słowa czy słów (definiowanych).

Skoro

definicja

nominalna

podaje

informację o znaczeniu

definiowanego słowa, to jest ona wypowiedzią w języku drugiego
stopnia.

W  najprostszym  przypadku  definicja  nominalna  bezpośrednio  określa,
jak  w  danym  języku  równoznacznie  zastępować  można  pewien  wyraz
czy  wyrazy  słowami  znanymi  już  co  do  znaczenia  osobie,  na  użytek
której podajemy tę definicję.

W  dalszym  ciągu  będziemy  zajmować  się  głównie  definicjami
nominalnymi.  Zatem  używając  słowa  „definicja”  bez  określonego
przymiotnika,  będziemy  mieć  na  myśli  definicję  nominalną,  a  nie
definicję realną.

I N N E T Y P Y D E F I N I C J I

Rozważa się także inne typy definicji, m.in.:

– ostensywne, czyli „definicje przez pokazanie” (inaczej dejktyczne);

– aksjomatyczne, czyli „definicje przez postulaty”;

– indukcyjne.

Formułowanym definicjom można stawiać bardzo różne zadania.
Rozróżnia się zatem definicje sprawozdawcze i definicje projektujące,
zaś wśród projektujących rozróżnia się definicje konstrukcyjne
(swobodnie projektujące) oraz definicje regulujące.

Definicja sprawozdawcza wskazuje, jakie znaczenie ma obecnie, czy
też miał kiedyś, definiowany wyraz w pewnym języku. Definicja taka
składa sprawozdanie z tego, jak pewna grupa ludzi posługuje się, czy też
posługiwała się, pewnym wyrazem czy wyrażeniem.

IX.2 Rodzaje definicji ze względu

na ich zadania

Definicja sprawozdawcza ma odtwarzać takie znaczenie wyrazu, jakie
ma on w danym języku, a więc jeśli definiowany wyraz nie ma wyraźnej
treści – jest nazwą nieostrą, to definicja sprawozdawcza musi tę
nieostrość zachować.

Definicja  sprawozdawcza,  która  składa  wierne  sprawozdanie  z  tego,
jakie  znaczenie  ma  dane  słowo  w  pewnym  języku,  jest  zdaniem
prawdziwym.  Jeśli  natomiast  niewłaściwie  informuje  o  znaczeniu
danego słowa, jest zdaniem fałszywym.

Definicja projektująca ustala znaczenie jakiegoś słowa na przyszłość,
w projektowanym sposobie mówienia.

Przez definicję projektującą ustanawia się regułę znaczeniową co do
tego, jakie danemu słowu, czy zespołowi słów ma być w przyszłości
nadawane znaczenie.

Definicja projektująca jest definicją:

konstrukcyjną, jeżeli ustala znaczenie pewnego wyrazu na

przyszłość nie licząc się z dotychczasowym znaczeniem tego wyrazu
(o ile w ogóle wyraz posiadał jakiekolwiek znaczenie).

regulującą, jeśli ustala na przyszłość wyraźne znaczenie pewnego

wyrazu, licząc się jednak z dotychczasowym, niedostatecznie
określonym, znaczeniem tego wyrazu.

Definicja konstrukcyjna nie musi być jednak definicją jakiegoś zupełnie
nowego słowa. Zdarza się, że słowu staremu, znanemu już w języku,
nadaje się tylko zupełnie nowe znaczenie.

O definicji konstrukcyjnej nie można mówić, że jest „prawdziwa” albo
„fałszywa”, nie ma to bowiem sensu.

Definicja konstrukcyjna jest potrzebna zwłaszcza wtedy, gdy zjawia się
potrzeba wprowadzenia nowego wyrazu czy wyrażenia do języka.
Dzieje się tak np. gdy wystąpiło nowe zjawisko społeczne, wymyślono
nowe urządzenie, które niewygodnie byłoby określać za pomocą
długiego opisu.

Definicje napotykane w ustawach są najczęściej właśnie definicjami
regulującymi.

najprostszym

przypadku

definicje

mają postać definicji

równościowej (równoważnościowej) składającej się z trzech części.

Pierwszą  część  (definiendum)  stanowi  zwrot  językowy  zawierający
wyraz  definiowany.  Drugą  część  (łącznik)  stanowi  pewien  zwrot,
stwierdzający,  że  definiendum  ma  takie  samo  znaczenie,  jak  wyrazy
zawarte  w  trzeciej  części  definicji  (definiens),  których  użyto  do
wyjaśnienia znaczenia pewnego zwrotu.

Przykłady:

„Bursztyn (definiendum) jest to (łącznik) skamieniała żywica (definiens)”.

„Dłużnikiem pewnej osoby (definiendum) nazywamy (łącznik) tego, kto winien

na rzecz tej osoby wykonać świadczenia (definiens)”.

IX.3 Rodzaje definicji ze względu

na ich budowę

Odnotujmy, że nie zawsze można podać wyrażenie równoznaczne dla
samego słowa definiowanego.

Definiując  słowa  tego  rodzaju,  jak  np.  „dzierżawca”,  „poręczyciel”
(funktory  nazwotwórcze),  musimy  je  definiować  w  ich  typowym
kontekście,  a  w  tym  przypadku  słowo  tego  rodzaju  jest  tylko  częścią
definiendum.

Definiendum musi zawierać wyraz definiowany, jednak w skład
definiendum może wchodzić nie tylko ten wyraz.

Zastanówmy się, jak budować człon definiujący w definicji.

Wielopokoleniowe praktyka wskazuje, że wygodnie jest, gdy definicja
ma następującą budowę:

„Wyraz A znaczy tyle, co wyrażenie: «B mające cechę C»”.

Jest  to  zalecenie,  by  daną  nazwę  A  definiować  przez  porównanie  jej  zakresu  z
zakresem  jakiejś  ogólniejszej  nazwy  B  (genus  –  rodzaj,  do  którego  należy  gatunek
przedmiotów oznaczonych nazwą A), ograniczonym przez dodanie cech C, w należyty
sposób zwężających ten szerszy zakres (C – differentia specifica – różnica gatunkowa).

Tak zbudowana definicja równościowa nosi nazwę definicji klasycznej.

Przykładowo więc: „Dom (A) jest to budynek (B – genus) mieszkalny (C – differentia
specifica)” jest definicją klasyczną „domu”.

Jak widać definicja klasyczna nazwy jest definicją polegającą na
wskazaniu treści tej nazwy.

Definicja równościowa jednak niekoniecznie musi polegać na
wskazywaniu konstytutywnej treści danej nazwy.

W pewnych przypadkach definicja taka może polegać na wskazaniu
relacji między zakresami nazw, które to nazwy służą określeniu nazwy
definiowanej.

Definicję równościową (klasyczną, jak i nieklasyczną) możemy
wysłowić na trzy różne sposoby:

•

wyrażenie „A” jest równoznaczne z wyrażeniem „B mające

cechę C”

(

stylizacja słownikowa

•

wyrażenie ,,A” oznacza przedmioty B mające cechę C

(

stylizacja semantyczna

•

przedmioty z gatunku A są przedmiotami rodzaju B wyróżniającymi

się cechą C

(

stylizacja przedmiotowa

Każdy z tych sposobów ma swoje wady i zalety.

Definicja w stylizacji słownikowej głosi, że pewien wyraz czy
wyrażenie ma takie samo znaczenie, jak wskazywane drugie wyrażenie.

Np.: „wyraz «ustawa» znaczy tyle, co wyrażenie «zbiór przepisów prawnych
uchwalony jako całość przez parlament»”.

I definiendum, i definiens są tu użyte w supozycji materialnej.

Przy tej stylizacji nie ma wątpliwości co do definicyjnego charakteru
wypowiedzi, ale jest to forma nieco sztuczna.

Definicja w stylizacji semantycznej głosi, że pewien wyraz czy
wyrażenie oznacza takie a takie przedmioty lub odnosi się do takich a
takich cech, zdarzeń czy stosunków.

Np.: „Wyrazem «działalność» określamy szereg czynności związanych jednym
zasadniczym celem”.

W tej stylizacji tylko definiendum występuje w supozycji materialnej.
Wiedząc jednak, co dany wyraz oznacza, możemy w razie potrzeby
zastępować go innymi wyrazami.

Np.: „Wyraz «działalność» znaczy tyle, co wyrażenie «szereg czynności związanych
jednym zasadniczym celem»”.

Definicja w stylizacji przedmiotowej wskazuje znaczenie wyrazu
definiowanego, mówiąc o cechach tego, do czego wyraz definiowany
się odnosi, albo wymieniając gatunki przedmiotów, które obejmuje dany
rodzaj.

Np.: „Popielniczka jest to naczynie przeznaczone do zbierania popiołu i niedopałków
papierosów”. Nie mówi się tu bezpośrednio o słowie „popielniczka”, lecz za pomocą
słowa „popielniczka” mówi się o przedmiotach tą nazwą oznaczonych.

Stylizacja przedmiotowa definicji jest najkrótszą formą wysłowienia
definicji

równościowej, ale może ona powodować pewne

nieporozumienia.

Weźmy np. następujące trzy zdania:

„Bursztyn jest to cenny surowiec do wyrobu przedmiotów ozdobnych”;

„Bursztyn jest to skamieniała żywica”;

„Bursztyn jest to ciało o ciekawych własnościach elektrycznych”.

Z samej budowy tych zdań nie można rozpoznać poznać, które jest definicją nominalną
nazwy „bursztyn”, czy definicją realną bursztynu, a które zwykłym zdaniem o jakichś
właściwościach bursztynu.

Dlatego w razie wątpliwości należy dobitnie zaznaczyć definicyjny
charakter wypowiedzi, posługując się stylizacją słownikową:

„«Bursztyn»

to znaczy innymi słowy: «skamieniała żywica»”.

W ustawach spotyka się najczęściej definicje w stylizacji semantycznej
lub w stylizacji przedmiotowej.

Nie zawsze definicja ma postać definicji równościowej (inaczej:
definicji normalnej) o budowie: definiendum = definiens.

Do definicji nierównościowych zalicza się m.in. nadmienione już
definicje ostensywne, aksjomatyczne, czy indukcyjne.

W  przypadku  definicji  aksjomatycznych  –  czyli  definicji  przez  postulaty  –  wyraz
definiowany  umieszczamy  w  zdaniu  lub  w  kilku  zdaniach,  w  których  inne  wyrazy
mają  znane  nam  już  znaczenie,  i  na  podstawie  przykładu  posługiwania  się  wyrazem
definiowanym  w  tych  zdaniach  pozwalamy  się  innym  domyślać,  jakie  znaczenie
nadajemy temu wyrazowi.
Jeśli postulaty definicyjne nie określają w sposób wyczerpujący sposobu posługiwania
się definiowanym terminem, to taką definicję nazywamy definicją cząstkową.

FORMY DEFIFNICJI

definicje równościowe

definicje nierównościowe

(definiendum, łącznik, definiens)

(np. aksjomatyczne)

definicje klasyczne

definicje nieklasyczne

słownikowa

stylizacje

semantyczna

przedmiotowa

Formułując definicje nominalne należy się wystrzegać pewnych błędów,
które mogą powodować, że w następstwie ich wystąpienia nie
osiągniemy celów stawianych przy definiowaniu.

Błąd  zwany  „nieznane  przez  nieznane”  (ignotum  per  ignotum)
występuje  wówczas,  gdy  definicja  tłumaczy  pewnej  osobie,  co  znaczy
nieznany  jej  wyraz,  mówiąc,  że  ma  on  takie  znaczenie,  jak  inne
wyrażenie, którego ta osoba również nie zna.

Błąd ten polega na nieprzystosowaniu definicji do słownika osoby, dla której ta
definicja jest przeznaczona, choć może to być definicja odpowiednia dla osoby z
bogatszym słownikiem.

IX.4 Warunki poprawności definicji

W poprawnie zbudowanej definicji równościowej wyraz definiowany
nie może występować w części stanowiącej definiens.Nieprzestrzeganie
tej zasady prowadzi do popełnienia błędu zwanego błędnym kołem
bezpośrednim (idem per idem).

Np.: „Logika jest nauką o myśleniu zgodnym z prawidłami logiki”.

Błędne koła bezpośrednie są zazwyczaj dość łatwe do zauważenia.
Gorzej, jeśli w definicjach napotykamy błędne koło pośrednie,
to znaczy, jeżeli np. wyraz A definiujemy używając wyrazu B, wyraz zaś
B za pomocą wyrazu C, a w końcu okazuje się, że ów wyraz C wymaga
zdefiniowania za pomocą wyrazu A.

Poprawna definicja sprawozdawcza musi spełniać dodatkowo warunek,
żeby zakresy definiendum i definiensa były zamienne.

Jeżeli zakres definiensa obejmuje także jakieś przedmioty nie należące
do zakresu definiendum, to definicja taka jest definicją za szeroką.

Np.: „Prokurator jest to pracownik prokuratury”.

Definicją za wąską jest definicja, w której zakres definiensa nie
obejmuje wszystkich przedmiotów należących do zakresu definiendum.

Np.: „Zwykły ołówek to przyrząd do pisania złożony z pręcika grafitu umieszczonego w
niebieskiej oprawce z cedrowego drzewa”.

Jeśli zakresy definiensa i definiendum krzyżują się, mówimy, że
definicja taka jest i za szeroka, i za wąska jednocześnie.

Zdarza się czasem, że zakresy definiensa i definiendum wykluczają się.
Dochodzi do tego szczególności wtedy, gdy przy budowaniu definicji
sprawozdawczej popełniamy błąd przesunięcia kategorialnego.

Np. Miłość to para zakochanych.

Oczywiście to, co zostało powiedziane o definicjach nazw, odnosi się
też odpowiednio i do definicji innych kategorii wyrazów!

Od definicji sprawozdawczej wymagać można ponadto, aby nie tylko
wskazywała takie znaczenie zwrotu definiowanego, by definiens i
definiendum mogły być wzajemnie zastępowalne, ale też – by definiens
podawał znaczenie definiendum w sposób możliwie najprostszy, a więc
np. dla nazw – ich treść leksykalną.

Wymagań stawianych definicjom sprawozdawczym nie można stawiać
definicjom konstrukcyjnym, albowiem te definicje w dowolny sposób
projektują nowe znaczenie wyrazów czy wyrażeń.

Od definicji konstrukcyjnych można w zasadzie wymagać jedynie, żeby
były z jakiegoś względu celowe.

X.1 Pojęcie podziału logicznego

Przeprowadzić podział logiczny zakresu jakiejś nazwy N na zakresy
(skończonej liczby) nazw A, B, C, D, ... , to znaczy stwierdzić, iż każdy
desygnat nazwy

jest desygnatem jednej i tylko jednej spośród nazw

A, B, C, D, ... .

Dokonując podział logiczny zakresu pewnej nazwy, należy zatem w
szczególności wskazać co najmniej dwie nazwy, których zakresy są
podrzędne względem zakresu dzielonego, czyli wskazać mniejsze klasy
w obrębie poddanego podziałowi zakresu nazwy.

Przykładowo możemy podzielić:

•

zakres nazwy „człowiek” na zakresy nazw: „osoba płci męskiej” i „osoba

płci żeńskiej”

•

zakres nazwy „instrument muzyczny” na zakresy nazw: „chordofon”,

„membranofon”, „idiofon”, „aerofon”, „elektrofon”

Zakres, który zostaje poddany podziałowi, nazywamy całością dzieloną
(totum divisionis), a wyróżniane w podziale zakresy nazw podrzędnych
– członami podziału (membra divisionis).

Wprost z definicji podziału logicznego wynika, że podział logiczny
powinien być wyczerpujący i rozłączny.

Podział zakresu nazwy jest wyczerpujący, jeśli każdy z desygnatów
nazwy, której zakres dzielimy, może być zaliczony do jakiegoś
wyróżnionego członu podziału.

Podział zakresu nazwy jest rozłączny, jeśli żaden z desygnatów nazwy,
której zakres dzielimy, nie może być zaliczony do dwóch członów
podziału na raz.

Jeśli podział nie spełnia koniunkcji powyższych warunków, to nie jest podziałem
logicznym!

X.2 Warunki poprawności

podziału logicznego

Warto sobie zobrazować dla podział zakresu nazwy na trzy człony A, B i
C za pomocą diagramów.

podział

poprawny

podział

wyczerpujący i

nierozłączny

podział

rozłączny i

niewyczerpujący

podział

nierozłączny i

niewyczerpujący

Widoczne staje się, że tylko poprawny podział logiczny może być w
praktyce przydatny jako plan, wedle którego posegregujemy przedmioty
albo też będziemy je opisywać.

Aby zapewnić, że podział będzie wyczerpujący i rozłączny, trzeba
trzymać się jakiejś jednej ustalonej zasady podziału.

Jeśli  przykładowo  podzielimy  Polaków  na  blondynów  i  na  rolników,  to  podział  ten
będzie  całkowicie  wadliwy,  gdyż  będzie  i  nierozłączny,  i  niewyczerpujący,  a  to
dlatego,  że  jeden  człon  podziału  wyróżniony  jest  wedle  zawodu,  a  drugi  –  wedle
koloru włosów, które to cechy nic ze sobą nie mają wspólnego.

Najprostszym sposobem podziału jest podział dychotomiczny (czyli
dwudzielny; po grecku: dicha – „na dwoje”, tomos – ,,dział”) dokonany
według cech kontradyktorycznych (sprzecznych).

Podziałem dychotomicznym według cech kontradyktorycznych
nazywamy podział, który w obrębie zakresu dzielonego wyróżnia klasę
przedmiotów posiadających pewną cechę i klasę przedmiotów, które tej
cechy nie posiadają.

Dzielimy więc np. zakres nazwy „kielczanin” na zakresy: „kielczanin będący
Mulatem” i „kielczanin nie będący Mulatem”.

Jeśli wyróżnione człony podziału są zakresami nazw ostrych (a możemy
to osiągnąć za pomocą odpowiedniej definicji regulującej), to podział
ten jest na pewno i wyczerpujący, i rozłączny.

Jeśli podzielimy pracowników na urzędników i nie-urzędników, to o ile tylko wyraz
„urzędnik” ma jakieś jedno określone znaczenie, to każdy pracownik jest albo nie jest
urzędnikiem w tym znaczeniu tego słowa.

Zdarza się jednak, że podział dychotomiczny, według cech kontradykto-
rycznych, jest w praktyce niewystarczający.

Takim niewystarczającym (w sensie praktycznej użyteczności) jest podział zakresu
nazwy „buty” na „buty nr 45” i „buty nie mające rozmiaru 45”.

Często  więc  zamiast  wyróżniać  w  obrębie  zakresu  dzielonego
przedmioty  posiadające  i  przedmioty  nie  posiadające  pewnej  cechy,
wyróżnia  się  człony  podziału  biorąc  za  podstawę  jakąś  ogólną  cechę
(barwę,  kształt,  wielkość,  rozmiar,  itp.),  według  której  odmian,  czy
stopnia nasilenia wyróżniamy człony podziału.

Tę ogólniejszą cechę nazywamy determinandą, jej odmiany –
determinatami.

Np. ołówki możemy podzielić według determinandy „kolor oprawki” na ołówki żółte,
zielone, czarne, niebieskie, białe, fioletowe, itd.
Pręty żelazne możemy podzielić według determinandy „kształt przekroju” na pręty o
przekroju okrągłym, prostokątnym, o kształcie litery L, T, czy H i pręty o innym
kształcie przekroju.

Musimy pamiętać, że dokonując podziału według różnych odmian
jednej cechy, nadal mamy na względzie, żeby podział ten był
wyczerpujący i rozłączny.

Aby zapewnić spełnienie tych dwu warunków pamiętajmy, że podział
jest:

•

wyczerpujący, jeśli każdy przedmiot należący do zakresu

dzielonego posiada jakąś odmianę tej cechy,

•

rozłączny, jeśli żaden przedmiot należący do zakresu dzielonego

nie posiada tej cechy jednocześnie w dwóch różnych jej odmianach.

Często z ostrożności po wyliczeniu wszystkich znanych odmian
rozważanej cechy, powinno się jeszcze wydzielić człon podziału: „Inni”,
który dopełni wydzielone poprzednio człony, zapewniając wyczerpujący
charakter podziału.

Dzieląc studentów według ich zainteresowań, do członu podziału „Inni”
zaliczylibyśmy także tych, którzy nie mają żadnych zainteresowań.

Z kolei aby zapewnić rozłączność podziału, należy żądać, by brano pod
uwagę cechę przeważającą,

a więc np. główny zawód, główny kierunek zainteresowań, główne źródło utrzymania,
najczęściej noszony numer butów, najczęściej używany przez daną osobę język, itp.

Niejednokrotnie  po  dokonaniu  podziału  zakresu  jakiejś  nazwy  okazuje
się,  że  zachodzi  potrzeba  dokonania  dalszego  podziału  zakresów
(wszystkich  bądź  niektórych  spośród  nich),  które  otrzymane  zostały
jako człony pierwszego podziału logicznego.

Taki wielostopniowy podział logiczny (czyli podział logiczny z dalszym
podziałem, bądź dalszymi podziałami, otrzymanych członów podziału),
nazywamy klasyfikacją.

Oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, by podziały logiczne i
klasyfikacje przeprowadzać również i wtedy, gdy mamy do czynienia z
nazwami abstrakcyjnymi.

X.3 Klasyfikacja

Nazwę abstrakcyjną „fakty prawne”, (czyli wszelkie fakty, które powodują skutki
prawne, tzn. jest jakąkolwiek zmianę w istniejącej sytuacji prawnej), dzieli się z
punktu widzenia prawa cywilnego, następująco:

fakty prawne

zachowania się ludzi

zdarzenia prawne niezależne

od woli ludzkiej

czynności prawne

czynności faktyczne

powodujące skutki prawne

czynności

czyny

jednostronne

dwustronne

wielostronne

dozwolone

niedozwolone

Zarówno podział logiczny, jak i klasyfikacja mogą być „sztuczne” albo
„naturalne”. Nie jest jednak łatwo ustalić, co się przez te dwa określenia
rozumie. Rozróżnienie takie jest nieostre, niemniej jest ono potrzebne.

Typowym podziałem naturalnym nazywamy taki, przy którym w
każdym członie podziału grupują się przedmioty pod wieloma ważnymi
dla nas względami podobne, a niepodobne na ogół do przedmiotów z
innych członów podziału.

Natomiast typowym podziałem sztucznym jest taki, przy którym do
jednego członu podziału trafiają przedmioty podobne pod jakimś
jednym tylko względem, a pod wieloma innymi niepodobne do siebie.

W pewnych przypadkach byłoby rzeczą bardzo sporną, czy jakiś podział
jest podziałem naturalnym, czy sztucznym.

Często to właśnie podział sztuczny jest przydatniejszy, jeśli chodzi o
segregowanie przedmiotów, zaś podział naturalny jest przydatniejszy,
gdy chodzi o opis naukowy.

Przykładowo akta spraw cywilnych procesowych można podzielić na sprawy
eksmisyjne, alimentacyjne, odszkodowawcze i inne.

Taki podział jest naturalny w tym znaczeniu, że w każdej z wydzielonych klas znajdą
się sprawy na ogól podobne co do problematyki prawnej, tła społecznego itd.

Ale również praktyczny może się okazać podział spraw na wpisane do repertorium pod
numerem parzystym i wpisane pod numerem nieparzystym, jeśli idzie o to, by równo
rozdzielić pracę między dwóch sędziów.

A przecież tego rodzaju podział będzie podziałem całkowicie sztucznym.

Od podziału logicznego należy odróżniać wyróżnianie typów
przedmiotów.

W  przypadku  wyróżniania  typów  przedmiotów  rozważa  się,  w  jakim
stopniu  przedmioty  z  pewnego  zbioru  mają  cechy  zbliżone  do
ustalonego  przedmiotu  o  interesujących  cechach  (np.  do  przedmiotu
wzorcowego).

Przedmioty,  które  w  odpowiednio  małym  stopniu  różnią  się  od
przedmiotu,  z  którym  je  porównujemy,  nazywamy  przedmiotami
typowymi,  należącymi  do  tego  typu  przedmiotów,  co  ów  przedmiot
dany.

X.4 Wyróżnianie typów a podział logiczny

Przedmioty, które wyraźnie różnią się pod względem interesujących nas
cech od owego przedmiotu, nie należą do tego typu przedmiotów: mogą
one  należeć  do  innego  typu,  a  mogą  być  w  ogóle  nietypowe,  zupełnie
odmienne od innych.

Można  przy  tym  mówić  przedmiotach  mniej  i  bardziej  typowych,  w
zależności  od  tego,  w  jakim  stopniu  różnią  się  one  od  przedmiotu
wzorcowego lub wyobrażanego sobie przez nas przedmiotu o pewnych
określonych cechach.

Pewne przedmioty mogą znajdować się na pograniczu dwóch
zbliżonych typów i można by je zaliczać do obu tych typów.

Stąd przy wyróżnianiu typów nie wiąże nas wymaganie rozłączności i
wyczerpującego charakteru tej operacji myślowego dzielenia. A wręcz
można zresztą na wydzieleniu jednego tylko typu z ogółu przedmiotów
danego rodzaju.

U W A G A :

Zupełnie inną czynnością myślową (tak względem podziału logicznego i
klasyfikacji, jak i wyróżnienia typów) jest partycja, czyli wyróżnienie
części składowych pewnego przedmiotu,

np.: „roślina dzieli się na korzeń, łodygę, liście, kwiaty”.