Podstawy zarz
ą
dzania
Podstawy zarz
ą
dzania
prowadz
ą
cy: dr Krzysztof
Ś
miatacz
Wykład 4.
Etyczny i społeczny
kontekst zarz
ą
dzania
Podstawy zarz
ą
dzania
Podstawy zarz
ą
dzania
prowadz
ą
cy: dr Krzysztof
Ś
miatacz
Wykład 4.
Etyczny i społeczny
kontekst zarz
ą
dzania
2
Zakres wykładu
1.
Etyka indywidualna w organizacjach.
a.
Etyka zarz
ą
dzania
b.
Etyka w kontek
ś
cie organizacyjnym
c.
Kierowanie zachowaniem etycznym
2.
Odpowiedzialno
ść
społeczna a organizacje
a.
Dziedziny odpowiedzialno
ś
ci społecznej
b.
Odpowiedzialno
ść
społeczna: argumenty za i przeciw
c.
Podej
ś
cia organizacji do kwestii odpowiedzialno
ś
ci społecznej
3.
Odpowiedzialno
ść
społeczna a władze pa
ń
stwowe
Sposoby oddziaływania pa
ń
stwa na organizacj
ę
i organizacji na
pa
ń
stwo.
4.
Kierowanie odpowiedzialno
ś
ci
ą
społeczn
ą
a.
Formalne i nieformalne wymiary organizacji
b.
Ocena odpowiedzialno
ś
ci społecznej
3
1. Etyka indywidualna w organizacjach
Etyka
– osobiste przekonania
jednostki dotycz
ą
ce zachowania
słusznego i niesłusznego.
Zachowanie etyczne
– zachowanie,
które mie
ś
ci si
ę
w ogólnie przyj
ę
tych
normach społecznych.
Zachowanie nieetyczne
– zachowanie,
które nie spełnia powszechnie przyj
ę
tych
norm społecznych.
4
Normy społeczne
Normy społeczne
- system warto
ś
ci
kształtuj
ą
cy wła
ś
ciwe zachowanie w
danej sytuacji i w danym miejscu.
Niektóre rodzaje norm społecznych:
prawne
religijne
moralne
obyczajowe
5
Kształtowanie si
ę
etyki indywidualnej
•
Wpływ rodziny
•
Wpływ kolegów
•
Do
ś
wiadczenia
ż
yciowe
•
Osobiste warto
ś
ci i normy moralne
•
Czynniki sytuacyjne
6
1 a. Etyka zarz
ą
dzania
Etyka zarz
ą
dzania
obejmuje normy
zachowania kieruj
ą
ce poszczególnymi
mened
ż
erami w ich pracy.
Szczególne dziedziny zainteresowania etyki
zarz
ą
dzania:
•
stosunek firmy do jej pracowników
•
stosunek pracowników do firmy
•
stosunek firmy do innych podmiotów
gospodarczych
7
1 b. Etyka w kontek
ś
cie organizacyjnym
Na etyczny kontekst organizacji składaj
ą
si
ę
:
jednostkowe normy etyczne mened
ż
erów
organizacji,
wykształcona (w sensie pozytywnym lub
negatywnym) kultura organizacyjna,
otoczenie organizacji.
8
1 c. Kierowanie zachowaniem etycznym
Wzmocnienie etycznego aspektu post
ę
powania
pracowników – przede wszystkim najwy
ż
szego
szczebla.
Szkolenia pracowników.
Opracowanie kodeksu post
ę
powania etycznego
(zestawienia warto
ś
ci i norm etycznych, którymi
kieruje si
ę
firma w swoich działaniach).
9
2. Odpowiedzialno
ść
społeczna a organizacje
Społeczna odpowiedzialno
ść
jest
to zestaw zobowi
ą
za
ń
organizacji do
ochrony i umacniania społecznego
kontekstu (społecze
ń
stwa) w którym
funkcjonuje.
10
2 a. Dziedziny odpowiedzialno
ś
ci społecznej
„Udziałowcy zewn
ę
trzni” (interesariusze)
organizacji
(osoby i organizacje bezpo
ś
rednio
dotkni
ę
te zachowaniem organizacji i materialnie
zainteresowane jej wynikami)
Ś
rodowisko naturalne
Ogólny dobrobyt społeczny
11
2 b. Argumenty za i przeciw społecznej odpowiedzialno
ś
ci
Argumenty
przeciwko
społecznej odpowiedzialno
ś
ci
Celem działalno
ś
ci
gospodarczej jest zysk a
nie filantropia
Zdobywanie zbyt wielkiej
władzy
Konflikt interesów
„społecznego kontekstu” i
mened
ż
era
Organizacjom brak
do
ś
wiadczenia w
pomaganiu
Argumenty
za
społeczn
ą
odpowiedzialno
ś
ci
ą
•
Stwarzaj
ą
problemy i
powinny je rozwi
ą
zywa
ć
•
Prawa „obywatelskie”
organizacji
•
Du
ż
e zasoby organizacji
12
2 c. Podej
ś
cie organizacji do kwestii społecznej odpowiedzialno
ś
ci
Postawa obstrukcjonistyczna
Postawa obronna
Postawa dostosowawcza
Postawa aktywna
Najni
ż
szy
Stopie
ń
społecznej odpowiedzialno
ś
ci
Najwy
ż
szy
Rysunek. Podej
ś
cie do społecznej odpowiedzialno
ś
ci
Postawa
obstrukcjonistyczna
Postawa
obronna
Postawa
dostosowawcza
Postawa
aktywna
13
3. Odpowiedzialno
ść
społeczna a władze pa
ń
stwowe
Władze pa
ń
stwowe staraj
ą
si
ę
wpływa
ć
na działalno
ść
gospodarcz
ą
ale
wyst
ę
puje równie
ż
sprz
ęż
enie zwrotne w kierunku władzy.
Rysunek. Sposób wzajemnego oddziaływania pa
ń
stwa i gospodarki
Rz
ą
d
Gospodarka
Rz
ą
d oddziałuje na gospodark
ę
poprzez
ustawodawstwo:
•
chroni
ą
ce
ś
rodowisko
•
ochrony konsumenta
•
ochrony pracowników
•
dotycz
ą
ce papierów warto
ś
ciowych
•
podatkowe
Gospodarka oddziałuje na rz
ą
d poprzez:
Osobiste kontakty i powi
ą
zania
Lobbing
Komitety działa
ń
politycznych
Przysługi i inne taktyki wpływów
14
4 a. Kierowanie społeczn
ą
odpowiedzialno
ś
ci
ą
Społeczna odpowiedzialno
ść
powinna by
ć
ujmowana w
strategii firmy, maj
ą
c na uwadze 2 wymiary organizacji.
1.
Formalne
wymiary organizacji
:
Stosowanie prawa
Stosowanie norm etycznych
Działalno
ść
filantropijna
2.
Nieformalne
wymiary organizacji
:
Przywództwo i kultura organizacji
Ujawnianie nieprawidłowo
ś
ci innym
pracownikom
15
4 b. Ocena społecznej odpowiedzialno
ś
ci
Organizacja musi mie
ć
pewno
ść
ż
e jej wysiłki dotycz
ą
ce
społecznej odpowiedzialno
ś
ci przynosz
ą
rezultaty.
Wymaga to:
•
wprowadzenia do organizacji poj
ę
cia kontroli
społecznej odpowiedzialno
ś
ci,
•
przeprowadzania rewizji społecznych działa
ń
firmy
(formalnej i szczegółowej analizy
efektywno
ś
ci działania firmy na polu społecznym).
16
Literatura do wykładu
[1] Griffin R.W., Podstawy zarz
ą
dzania
organizacjami, Wyd. PWN, Warszawa 2005
(rozdział: Etyczny i społeczny kontekst
zarz
ą
dzania).
Pytania/zadania na
ć
wiczenia po wykładzie
Z ksi
ąż
ki: Griffin R.W., Podstawy zarz
ą
dzania
organizacjami, PWN, Warszawa 2005.
Z rozdziału 4
(pt. Etyczne i społeczne otoczenie organizacji)
:
- przygotowa
ć
pytania kontrolne 1-7 i 9.
17
Pytania na plusa
1.
Na przykładzie omów zale
ż
no
ś
ci mi
ę
dzy wybranymi rodzajami
norm społecznych.
2.
Podaj przykłady pokazuj
ą
ce nieetyczne post
ę
powanie
pracowników w stosunku do organizacji.
3.
Podaj przykłady pokazuj
ą
ce nieetyczne post
ę
powanie organizacji
w stosunku do pracowników.
4.
Podaj przykłady pokazuj
ą
ce nieetyczne post
ę
powanie organizacji
w stosunku do innej organizacji.
5.
Znajd
ź
i zacytuj niektóre fragmentu kodeksu etycznego 2
organizacji.
6.
Podaj przykład inny ni
ż
w Griffinie na postaw
ę
obstrukcjonistyczn
ą
,
obronn
ą
, dostosowawcz
ą
i aktywn
ą
.
7.
Podaj na konkretnym przykładzie jak rz
ą
d oddziałuje na
gospodark
ę
.
8.
Podaj na konkretnym przykładzie jak gospodarka oddziałuje na
rz
ą
d.
18
Przykład kodeksu etycznego (materiał dodatkowy)
KODEKS ETYCZNY PRACOWNIKÓW STAROSTWA POWIATOWEGO W KOŁOBRZEGU
[...............]
WYKONYWANIE ZADA
Ń
Art. 2
[...............]
Art. 3
[...............]
2. Pracownik nie dopuszcza do podejrze
ń
o zwi
ą
zek mi
ę
dzy interesem publicznym, a prywatnym.
3. Pracownik nie demonstruje poufało
ś
ci z osobami publicznie znanymi ze swej działalno
ś
ci
politycznej, gospodarczej, społecznej lub religijnej, wystrzega si
ę
promowania jakichkolwiek
grup interesu.
4. Pracownik nie ulega wpływom i naciskom politycznym, które mog
ą
prowadzi
ć
do działa
ń
stronniczych lub sprzecznych z interesem publicznym.
5. Pracownik nie przyjmuje
ż
adnych korzy
ś
ci materialnych lub osobistych, ani obietnic takich
korzy
ś
ci jak równie
ż
nawet drobnych prezentów.
Art. 4
[...............]
Art. 5
1. W kontaktach z obywatelami pracownik zachowuje si
ę
uprzejmie, jest pomocny i udziela
odpowiedzi na skierowane do niego pytania wyczerpuj
ą
co i dokładnie.
[...............]
ZAKO
Ń
CZENIE
Art. 6
1. Pracownicy s
ą
zobowi
ą
zani przestrzega
ć
postanowie
ń
Kodeksu i kierowa
ć
si
ę
jego zasadami.
[...............]
19
Etyka w miejscu pracy (materiał dodatkowy)
•
Godzenie pracy z rodzin
ą
•
Kiepska ł
ą
czno
ść
w
organizacji
•
Kiepskie przywództwo
•
Godziny pracy i/lub
obci
ąż
enie prac
ą
•
Brak wsparcia ze strony
kierownictwa
•
Potrzeba osi
ą
gania celów
•
Niewielkie uznanie dla
osi
ą
gni
ęć
lub jego zupełny
brak
•
Polityka firmy
•
Kłopoty finansowe
•
Niedostateczne zasoby
Czynniki mog
ą
ce skłoni
ć
pracowników
do działa
ń
nieetycznych lub
niezgodnych z prawem
•
Niedbałe
przeprowadzanie kontroli
jako
ś
ci
•
Tuszowanie wypadków
•
Nadu
ż
ywanie zwolnie
ń
chorobowych lub
kłamstwa w sprawie stanu
zdrowia
•
Okłamywanie lub
zwodzenie klientów
•
Wywieranie
niewła
ś
ciwego nacisku na
innych
Typy zachowania nieetycznego lub
niezgodnego z prawem wywołane
przez czynniki z lewej strony