HYDROLOGIA, 

METEOROLOGIA 

I KLIMATOLOGIA

Cz. II – HYDROLOGIA

W 4 – Wody podziemne 1

M. Nawalany

WODY PODZIEMNE

te wody, które wraz z innymi cieczami (np. ropa)

i gazami wypełniają w sposób naturalny częściowo lub 

całkowicie pory i szczeliny ośrodka skalnego

pod powierzchnią ziemi.

Zagadnienia związane z wodami podziemnymi:

• ilościowe: dystrybucja zasobów, zmienność 

czasowa i przestrzenna

• jakościowe: chemizm, biologia, temperatura 

(zanieczyszczenia. chemiczne, biologiczne, 
termiczne)

• strukturalne: dostępność warstwy, 

przepuszczalność warstwy

• interakcje z innymi systemami: lasy, rzeki, jeziora 

- zagadnienia zasilania warstwy

• struktura systemu warstw wodonośnych.

Antropogeniczne wpływy na wody podziemne:

• pobory wody, wykopywanie wody (pobory większe niż zasilanie)
• emisje przemysłowe i komunalne do wód podziemnych 
• rolnictwo 
• budowy hydrotechniczne – zaburzanie stosunków wodnych
• eksploatacja zasobów naturalnych, kopalnie.

Źródła zanieczyszczeń wód podziemnych – przykłady:

• punktowe: wysypiska nie  izolowane, zbiorniki ścieków, wypływy 

punktowe, nielegalne składowiska

• liniowe: drogi, rurociągi, kanalizacja, zanieczyszczone rzeki;
• obszarowe (rozłożone):

• bezpośrednie: infiltracja wód opadowych zanieczyszczonych, 

zanieczyszczenia z roślinnej hodowli rolnej, zanieczyszczenia z 
działalności górniczej, pobór ropy naftowej i gazów, emisje z 
poligonów, itd.;

• indukowane zanieczyszczenia gleby: zasolenie wskutek 

podchodzenia zwierciadła wody do powierzchni gruntu, odwrotny lej 
depresji – podchodzenie wody słonej do zafiltrowania studni.

Tezy wykładu:

1. Ludzka działalność na powierzchni i pod powierzchnią ziemi 

prowadzi do:

•

zaburzenia bilansu wód podziemnych

•

zaburzenia chemizmu wód podziemnych

•

zmian geometrii ośrodka – np. osiadanie budynków.

2. Naturalna stabilność wód podziemnych i brak turbulencji przy 

przepływie, czyli brak mieszania związanego z turbulencją, 
powoduje, że woda raz zanieczyszczona może zostać 
oczyszczona, ale albo odbędzie się to wysokim kosztem, albo 
będzie trwało bardzo długo (kilkadziesiąt – kilkaset lat)

3. Przyspieszenie procesów oczyszczania wód podziemnych jest 

bardzo drogie – trzeba bowiem usunąć zanieczyszczenie nie 
tylko z wody, ale i z ośrodka porowatego.

Ośrodek porowaty i szczelinowy 

Ośrodek porowaty/szczelinowy

– ośrodek w którym 

występuje faza stała tworząca połączone między sobą 

wolne przestrzenie zwane porami lub szczelinami.

Szczeliny

– wolne przestrzenie w skale, których jeden 

z wymiarów jest znacząco różny od dwóch 

pozostałych

Pory 

- wolne przestrzenie w skale, charakteryzujące 

się brakiem wyróżnienia któregokolwiek z wymiarów. 

Pory / szczeliny mogą być wypełnione gazami, 

cieczami lub mieszaninami składającymi się z różnych 

faz.

Podział ośrodków porowatych:

• naturalne,
• sztuczne (np. filtry, wypełnienia).

Przepływy w ośrodkach porowatych:

• ciecze: ropa naftowa, woda słodka, woda słona
• gazy: powietrze, gaz ziemny, inne
• mieszaniny: ciecz + ciało stałe.

Zagadnienia hydrogeologiczne – pojęcia:

• strefa aeracji
• strefa saturacji
• warstwa o zwierciadle napiętym (naporowym)
• warstwa o zwierciadle swobodnym
• przepływ naporowy
• przepływ o zwierciadle swobodnym.