3. Metoda eliminacji
Dany jest uk
ùad m
r
ównañ liniowych o n
niewiadomych
n
x
x
x
,
,
,
2
1
m
n
mn
m
m
n
n
n
n
b
x
a
x
a
x
a
b
x
a
x
a
x
a
b
x
a
x
a
x
a
2
2
1
1
2
2
2
22
1
21
1
1
2
12
1
11
(*)
gdzie
N
n
,
m
a
j
ij
b
,
a
s
¹ liczbami
.
Oznaczmy:
n
m
mn
m
m
n
n
x
x
x
X
b
b
b
B
a
a
a
a
a
a
a
a
a
A
2
1
2
1
2
1
2
22
21
1
12
11
,
,
Wtedy uk
ùad
r
ównañ liniowych
(*) mo
¿na zapisaã
w postaci macierzowej
AX=B
.
Je
¿eli na wierszach
macierzy rozszerzonej
B
A
U
b
êdziemy wykonywaã
podane ni
¿ej
operacje elementarne
, to otrzymamy macierz rozszerzon
¹ ukùadu
r
ównañ równowa¿nego ukùadowi (*)
.
Wyró¿niamy nastêpuj¹ce
operacje elementarne
1.
Mno
¿enie dowolnego
wiersza macierzy rozszerzonej przez liczb
ê ró¿n¹ od zera
.
2.
Dodawanie do dowolnego wiersza macierzy rozszerzonej innego wiersza tej
macierzy pomno
¿onego przez liczbê.
3.
Przestawienie dw
óch dowolnych
wierszy macierzy rozszerzonej.
UWAGA
.
Mo
¿na przestawiaã kolumny ale tylko macierzy wspóùczynników przy niewiadomych
( Patrz Przyk
ùad 12).
operacje
elementarne
..........................................................................................
PRZYK£AD 1
Dla uk
ùad
u r
ównañ
3
6
3
2
1
3
5
7
2
4
3
z
y
x
z
y
x
z
y
x
napisa
ã ukùad równañ równowa¿ny.
id3117125 pdfMachine by Broadgun Software - a great PDF writer! - a great PDF creator! - http://www.pdfmachine.com http://www.broadgun.com
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã:
3
1
7
|
|
|
6
3
2
3
1
5
2
4
3
U
Do drugiego wiersza tej macierzy dodajmy trzeci wiersz pomno
¿ony p
rzez 4.
Otrzymujemy now
¹ macierz
3
)
3
(
4
1
7
|
|
|
6
3
2
)
6
(
4
3
3
4
1
2
4
5
2
4
3
=
3
11
7
|
|
|
6
3
2
21
11
13
2
4
3
Uk
ùad równañ odpowiadaj¹cy tej nowej macierzy rozszerzonej ma postaã:
3
6
3
2
11
21
11
13
7
2
4
3
z
y
x
z
y
x
z
y
x
i jest on r
ównowa¿ny ukùadowi wyjœciowemu
.
..........................................................................................
Wr
óãmy do ukùadu równañ liniowych (*), zapisanego w postaci macierzowej
AX
=
B
.
Rozwi
¹zywanie takiego ukùadu równañ metod¹ operacji elementarnych polega na
przekszta
ùceniu
macierzy
rozszerzonej
B
A
U
do postaci
D
C
E
,
gdzie
C
jest tzw.
macierz¹ bazow¹
)
(
)
(
)
(
)
(
0
0
k
n
k
m
k
k
m
k
n
k
k
F
I
C
Na bloki macierzy
C
sk
ùadaj¹ siê nastêpuj¹ce macierze:
k
I –
macierz jednostkowa
)
(
k
n
k
F
–
dowolna macierz
k
k
m
)
(
0
,
)
(
)
(
0
k
n
k
m
–
macierze zerowe
przy czym w postaci bazowej tylko macierz jednostkowa
k
I
musi si
ê pojawiã
natomiast pozosta
ùe macierze: zerowe oraz F
nie musz
¹ wystêpowaã.
Z postaci
D
C
E
, gdzie
C
jest macierz
¹ bazow¹ mo¿na natychmiast odczytaã
rozwi
¹zanie ukùadu równañ lub stwierdziã, ¿e ukùad jest sprzeczny.
Operacje elementarne nale
¿y tak dobieraã aby utworzyã zera w miejscu wybranych
element
ów macierzy. W przykùadach zaznaczo
no pogrubion
¹ czcionk¹ utworzone
zera dzi
êki podanej operacji elementarnej.
W przyk
ùadowych zadaniach kolejnoœã tworzenia zer bêdzie miaùa taki sam
przebieg
jak na poni
¿szym schemacie. Pierwsz¹ z zapisanych operacji
1
11
21
2
)
(
w
a
a
w
w tym
schemacie nale
¿y rozumieã nastêpuj¹co: do drugiego wiersza dodajemy wiersz
macierz bazowa
pierwszy pomno
¿ony przez
)
(
11
21
a
a
.
Metoda rozwi
¹zywania ukùadu równañ oparta na pini¿szym schemacie nosi nazwê
metody Gaussa – Jordana
.
Schemat.
4
45
44
43
42
41
3
35
34
33
32
31
2
25
24
23
22
21
1
15
14
13
12
11
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
1
11
21
2
)
(
w
a
a
w
4
45
44
43
42
41
3
35
34
33
32
31
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
1
11
31
3
)
(
w
a
a
w
4
45
44
43
42
41
36
35
34
33
32
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
0
b
a
a
a
a
a
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
1
11
41
4
)
(
w
a
a
w
46
45
44
43
42
36
35
34
33
32
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
0
0
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
2
22
12
1
)
(
w
b
a
w
46
45
44
43
42
36
35
34
33
32
26
25
24
23
22
16
15
14
13
11
0
0
0
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
c
c
c
c
a
0
2
22
32
3
)
(
w
b
b
w
46
45
44
43
42
36
35
34
33
26
25
24
23
22
16
15
14
13
11
0
0
0
0
b
b
b
b
b
c
c
c
c
b
b
b
b
b
c
c
c
c
a
0
2
22
42
4
)
(
w
b
b
w
46
45
44
43
36
35
34
33
26
25
24
23
22
16
15
14
13
11
0
0
0
0
0
c
c
c
c
c
c
c
c
b
b
b
b
b
c
c
c
c
c
0
3
33
13
1
)
(
w
c
c
w
46
45
44
43
36
35
34
33
26
25
24
23
22
16
15
14
11
0
0
0
0
0
0
c
c
c
c
c
c
c
c
b
b
b
b
b
d
d
d
c
0
3
33
23
2
)
(
w
c
b
w
46
45
44
43
36
35
34
33
26
25
24
22
16
15
14
11
0
0
0
0
0
0
0
c
c
c
c
c
c
c
c
d
d
d
b
d
d
d
c
0
3
33
43
4
)
(
w
c
c
w
46
45
44
36
35
34
33
26
25
24
22
16
15
14
11
0
0
0
0
0
0
0
0
d
d
d
c
c
c
c
d
d
d
b
d
d
d
c
0
4
44
14
1
)
(
w
d
d
w
46
45
44
36
35
34
33
26
25
24
22
16
15
11
0
0
0
0
0
0
0
0
0
d
d
d
c
c
c
c
d
d
d
b
e
e
c
0
4
44
24
2
)
(
w
d
d
w
46
45
44
36
35
34
33
26
25
22
16
15
11
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
d
d
d
c
c
c
c
e
e
b
e
e
c
0
4
44
34
3
)
(
w
d
c
w
46
45
44
36
35
33
26
25
22
16
15
11
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
d
d
d
e
e
c
e
e
b
e
e
c
0
1
11
1
w
c
,
2
22
1
w
b
,
3
33
1
w
c
,
4
33
1
w
d
46
45
36
35
26
25
16
15
1
0
0
0
0
1
0
0
0
0
1
0
0
0
0
1
f
f
f
f
f
f
f
f
metoda Gaussa
–
Jordana
W praktyce cz
êsto przeksztaùcamy macierz U
do postaci
*
E
podobnej do
E
gdzie
zamiast macierzy jednostkowej
k
I
jest macierz tr
ójk¹tna
k
ale tak
¹
, w kt
ór
ej
wszystkie elementy na gùównej przek¹tnej s¹ ró¿ne od zera
.
)
(
)
(
)
(
)
(
*
*
0
0
k
n
k
m
k
k
m
k
n
k
k
F
E
*
D
Macierz
)
(
*
k
n
k
F
jest to dowolna macierz.
Po uzyskaniu macierzy
*
E
nie mo
¿na odczytaã r
ozwi
¹zania ukùadu. Mo¿na tylko
stwierdzi
ã czy ukùad jest rozwi¹zalny czy sprzeczny. Dla uzyskania rozwi¹zania
trzeba jeszcze wykona
ã kilka przeksztaùceñ wykorzystuj¹c metodê podstawiania.
Spos
ób uzyskania macierzy trójk¹tnej dolnej zaprezentowany jest na p
oni
¿szym
schemacie. Metoda rozwi
¹zywania ukùadu równañ oparta na tym schemacie to
metoda Gaussa.
Schemat.
4
45
44
43
42
41
3
35
34
33
32
31
2
25
24
23
22
21
1
15
14
13
12
11
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
1
11
21
2
)
(
w
a
a
w
4
45
44
43
42
41
3
35
34
33
32
31
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
b
a
a
a
a
a
b
a
a
a
a
a
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
1
11
31
3
)
(
w
a
a
w
4
45
44
43
42
41
36
35
34
33
32
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
0
b
a
a
a
a
a
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
1
11
41
4
)
(
w
a
a
w
46
45
44
43
42
36
35
34
33
32
26
25
24
23
22
1
15
14
13
22
11
0
0
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
2
22
32
3
)
(
w
b
b
w
46
45
44
43
42
36
35
34
33
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
0
0
0
b
b
b
b
b
c
c
c
c
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
2
22
42
4
)
(
w
b
b
w
46
45
44
43
36
35
34
33
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
0
0
0
0
c
c
c
c
c
c
c
c
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
3
33
43
4
)
(
w
c
c
w
46
45
44
36
35
34
33
26
25
24
23
22
1
15
14
13
12
11
0
0
0
0
0
d
d
d
c
c
c
c
b
b
b
b
b
b
a
a
a
a
a
0
metoda Gaussa
..........................................................................................
PRZYK£AD 2
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
2
3
2
0
2
3
3
2
2
3
t
z
y
x
t
z
y
x
t
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
2
0
2
3
2
1
1
2
1
3
3
2
3
1
1
U
.
W pierwszym przyk
ùadzie na ka¿dym etapie rozwi¹zywania przeprowadzimy tylko
jedn
¹
operacjê
elementarn¹. W
celu
wye
liminowania wsp
óùczynnika
przy
niewiadomej x znajduj
¹cego siê w drugim wierszu macierzy U
do drugiego wiersza
tej macierzy dodamy wiersz pierwszy pomno
¿ony przez 2 (zapis symboliczny tej
operacji:
1
2
2 w
w
).
2
2
2
0
1
3
1
2
2
1
1
2
1
)
3
(
2
3
1
2
3
3
1
1
1
2
2
=
2
4
2
3
0
1
1
2
1
3
1
3
1
1
0
Wsp
óùczynnik przy niewiadomej x
znajduj
¹cy siê w trzecim wierszu powstaùej
macierzy zostanie wyeliminowany gdy do trzeciego wiersza tej macierzy dodamy
wiersz pierwszy pomno
¿ony przez –
1 (symbolicznie:
1
3
)
1
(
w
w
).
2
)
1
(
2
4
2
1
)
1
(
3
0
1
)
3
(
)
1
(
1
1
)
1
(
2
3
1
0
3
1
1
1
1)
(
1
=
=
0
4
2
2
0
1
4
1
3
1
0
3
1
1
0
Wsp
óùczynnik przy niewiadomej y w pierwszym wierszu wyeliminujemy gdy do
pierwszego wiersza dodamy drugi (symbolicznie:
2
1
w
w
).
0
4
4
2
2
0
1
4
1
0
3
1
0
)
3
(
3
0
1
1)
(
1
=
0
4
6
2
0
1
4
1
0
3
1
0
6
1
0
Eliminujemy teraz wsp
óùczyn
nik przy niewiadomej y w trzecim wierszu.
W tym celu do trzeciego wiersza uzyskanej macierzy dodamy wiersz drugi
(symbolicznie:
2
3
w
w
).
4
0
4
6
2
0
1
)
3
(
4
0
0
3
1
0
6
0
1
1)
(
1
=
4
4
6
2
0
1
1
0
3
1
0
6
0
1
0
Wsp
óùczynnik przy niewiadomej z w pierwszym równaniu wy
eliminujemy gdy do
pierwszego
r
ównania
dodamy
wiersz
trzeci
pomno¿ony
przez
6
(symbolicznie:
3
1
6w
w
).
4
4
4
6
6
2
0
2
6
1
1
0
0
3
1
0
0
6
0
0
6
1
1
6
6
=
4
4
30
2
0
13
1
0
0
3
1
0
0
1
0
Wyeliminujemy wsp
óùczynnik przy niewiadomej z w drugim wierszu.
Do
drugiego
wiersza
dodamy
wiersz
trzeci
pomno
¿ony
przez
3
(symbolicznie:
3
2
3w
w
).
4
4
3
4
30
2
2
3
0
13
1
0
0
0
3
1
0
3
0
0
0
1
1
3
3
=
4
16
30
2
6
13
1
0
0
1
0
0
0
1
0
Wiersz drugi pomno
¿ymy przez –
1(symbolicznie:
1
)
1
(
w
)
4
)
1
(
16
30
2
)
1
(
6
13
1
0
0
0
1)
(
1
)
1
(
0
0
0
1
=
4
16
30
2
6
13
1
0
0
0
1
0
0
0
1
W otrzymanej macierzy nie wyst
êpuj¹ macierze zerowe. Z wyodrêbnionymi blokami
ma ona posta
ã:
4
16
30
2
6
13
1
0
0
0
1
0
0
0
1
Uk
ùad równañ odpowiadaj¹cy uzyskanej macierzy jest nastêpuj¹cy:
4
2
1
0
0
16
6
0
1
0
30
13
0
0
1
t
z
y
x
t
z
y
x
t
z
y
x
Uk
ùad ten jest
r
ównowa¿ny ukùadowi wyjœciowemu.
Otrzymujemy rozwi
¹zanie ukùadu równañ w postaci
4
2
16
6
30
13
t
z
t
y
t
x
,
R
t
.
Widzimy,
¿e ukùad równañ ma nieskoñczenie wiele rozwi¹zañ zale¿nych od jednego
parametru (w otrzymanym rozwi
¹zaniu parametrem jest t
). Rozwi
¹zanie to mo¿na
by
ùo odczytaã bezp
o
œrednio z ostatniej macierzy.
Kolumna wsp
óùczynników przy
niewiadomej
t
znalaz
ùa siê poza macierz¹ jednostkow¹. Oznacza to, ¿e t
w
rozwi
¹zaniu jest parametrem i musi byã przeniesione na praw¹ stronê równañ
uk
ùadu.
Macierz
jednostkowa
Macierz
F
Macierz
D
..........................................................................................
PRZYK£AD 3
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
1
5
5
4
3
5
3
1
2
t
z
y
x
t
z
y
x
t
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona U tego uk
ùadu ma postaã:
1
3
1
5
1
1
5
4
1
1
5
3
1
2
1
U
.
W dalszych obliczeniach opis operacji elementarnych podany b
ê
dzie symbolicznie.
Np. pierwsz
¹ operacjê
1
2
)
3
(
w
w
nale
¿y rozumieã nastêpuj¹co: do wiersza
drugiego dodajemy wiersz pierwszy pomno
¿ony przez –
3, druga operacja
1
3
w
w
oznacza: do wiersza trzeciego dodajemy wiersz pierwszy.
Wykonujemy kolejno podane operacje:
1
2
)
3
(
w
w
1
3
w
w
1
1
1
)
3
(
3
1
1
5
1
)
3
(
1
1
)
1
(
5
2
4
)
1
(
)
3
(
1
2
)
3
(
5
1
2
1
1
1
1
3)
(
3
=
=
0
0
1
4
2
1
4
2
2
1
1
2
1
0
0
2
1
2 w
w
2
3
)
2
(
w
w
0
0
1
)
2
(
)
2
(
4
2
)
2
(
2
1
2
)
2
(
4
0
2
1
0
2
2
1
1
1)
(
2)
(
2
1)
(
2
2
=
0
0
1
0
2
3
0
0
2
1
0
3
1
0
0
Wiersz drugi pomno
¿ymy przez
–
1 co zapisujemy w skr
ócie:
2
)
1
(
w
0
0
1
0
)
2
(
1
3
0
0
0
2
1
)
1
(
1
0
3
0
1
=
0
0
1
0
2
3
0
0
0
2
1
0
3
0
1
Otrzymana macierz z podzia
ùem ma bloki ma postaã:
0
0
1
0
0
2
2
3
3
0
0
1
0
0
1
Wsp
óùczynniki przy niewiadomych z oraz t nie znalazùy siê w macierzy jedno
stkowej,
zatem
z
oraz
t
b
êd¹ parametrami wystêpuj¹cymi
w rozwi
¹zaniu.
Z tak przekszta
ùconej macierzy rozszerzonej podajemy rozwi¹zanie ukùadu równañ:
t
z
y
t
z
x
2
2
1
3
3
,
R
z
,
R
t
gdzie
z, t
s
¹ to parametry.
Rozwi
¹zanie tego ukùadu równ
a
ñ mo¿na podaã tak¿e w postaci
v
t
u
z
v
u
y
v
u
x
2
2
1
3
3
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 4
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
13
16
3
4
5
3
7
2
5
2
3
2
t
z
y
x
t
y
x
t
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma
posta
ã
13
3
5
16
7
2
3
4
5
0
1
2
3
2
1
U
.
Wykonujemy kolejno operacje:
1
2
2 w
w
1
3
5 w
w
5
5
13
5
2
3
5
)
2
(
5
16
)
2
(
2
7
2
3
5
3
)
2
(
5
4
3
2
0
)
2
(
2
1
3
2
1
1
5
5
1
2
2
=
Macierz
jednostkowa
Macierze
zerowe
Macierz F
Macierz D
=
12
7
5
6
3
2
12
6
6
3
3
2
1
0
0
2
1
3
2
w
w
2
3
2 w
w
7
)
2
(
12
7
7
3
2
5
3
)
2
(
6
3
3
3
2
2
6
)
2
(
12
0
3
0
6
3
2
3
1
3)
(
2)
(
6
3)
(
3
2
2
6
=
=
2
7
3
1
0
3
4
0
0
3
0
1
1
0
0
6
Nie ma potrzeby wykonywania kolejnych operacji prowadz
¹cych do macierzy
jednostkowej bo w trzecim wierszu widoczna jest sprzeczno
œã w ukùadzie równañ.
Zapiszmy uk
ùad równañ wynikaj¹cy z postaci otrzymanej macierzy:
2
0
7
3
6
3
3
1
4
t
z
y
t
z
x
Uk
ùad równañ
jest sprzeczny.
..........................................................................................
PRZYK£AD 5
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
9
4
2
3
13
2
4
5
3
2
10
3
z
y
x
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
9
4
2
3
13
2
4
1
5
3
1
2
10
1
3
1
U
.
Sprzecznoϋ
Wykonujemy kolejno operacje elementarne:
1
2
)
2
(
w
w
1
3
w
w
1
4
)
3
(
w
w
Otrzymujemy:
)
10
(
)
3
(
9
1
)
3
(
4
)
3
(
)
3
(
2
1
)
3
(
3
)
10
(
13
1
2
)
3
(
4
1
1
)
10
(
)
2
(
5
1
)
2
(
3
)
3
(
)
2
(
1
1
)
2
(
2
10
1
3
1
=
=
21
7
7
0
3
1
1
0
15
5
5
0
10
1
3
1
2
5
1
w
4
7
1
w
7
1
21
7
1
7
7
1
7
0
3
1
1
0
5
1
15
5
1
5
5
1
5
0
10
1
3
1
=
3
1
1
0
3
1
1
0
3
1
1
0
10
1
3
1
2
1
3 w
w
2
3
w
w
2
4
w
w
3
3
)
1
(
1
0
3
3
)
1
(
1
0
3
1
1
0
3
3
10
)
1
(
3
1
1
1
1
1
1
1
3
3
=
0
0
0
0
0
0
3
1
1
0
1
2
1
0
0
0
Uzyskana macierz z podzia
ùem na bloki ma postaã:
0
0
3
1
0
0
1
2
0
0
0
0
1
0
0
1
Wsp
óùczynniki przy niewiadomej z
nie znalaz
ùy siê w macierzy jednostkowej, zatem
Macierz
jednostkowa
Macierze
zerowe
Macierz
F
Macierz
D
z b
êdzie parametrem wystêpuj¹cym w rozwi¹zaniu.
Z postaci otrzymanej macierzy podajemy rozwi
¹zanie:
3
1
2
z
y
z
x
gdzie
z
to dowolna liczba rzeczywista.
Ostatecznie
3
1
2
z
y
z
x
,
R
z
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 6
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
0
3
5
11
10
8
5
3
2
6
8
4
z
y
x
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu m
a posta
ã
0
3
1
5
11
1
10
8
5
3
2
6
8
1
4
1
U
.
Wykonujemy kolejno operacje elementarne:
1
2
6 w
w
1
3
1
3
8
)
8
(
w
w
w
w
1
4
1
4
5
)
5
(
w
w
w
w
Otrzymujemy:
)
8
(
5
0
1
5
3
)
4
(
5
1
)
8
(
8
11
1
8
1
)
4
(
8
10
)
8
(
6
5
1
6
3
)
4
(
6
2
8
1
4
1
1
5
5
1
8
8
1
6
6
=
=
40
2
19
53
9
22
53
9
22
8
1
4
1
0
0
0
2
1
2
1
22
4
)
22
4
(
w
w
w
w
2
3
w
w
2
4
22
19
w
w
)
53
(
22
19
40
9
22
19
2
0
)
53
(
53
9
9
0
53
9
22
0
)
53
(
22
4
8
9
22
4
1
1
22)
(
22
19
19
22)
(
22
22)
(
22
4
4
=
=
22
127
22
127
0
0
0
0
53
9
22
0
22
36
22
14
1
0
0
0
Przestawiamy wiersz trzeci z wierszem czwartym (
4
3
w
w
)
0
0
0
0
22
127
22
127
0
0
53
9
22
0
22
36
22
14
0
1
3
127
22
w
0
0
0
0
1
1
0
0
53
9
22
0
22
36
22
14
0
1
3
1
22
14
w
w
3
2
)
9
(
w
w
0
0
0
0
1
1
0
0
)
1
(
)
9
(
53
1
)
9
(
9
22
0
)
1
(
22
14
22
36
1
22
14
22
14
0
1
=
=
0
0
0
0
1
1
0
0
44
0
22
0
1
0
0
1
2
22
1
w
0
0
0
0
1
1
0
0
2
0
1
0
1
0
0
1
Uzyskana macierz z podzia
ùem na bloki ma postaã:
Z postaci otrzymanej macierzy podajemy rozwi
¹zanie
1
2
1
z
y
x
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 7
Rozwi
¹zaã ukùad ró
wna
ñ
1
2
3
11
3
4
13
3
2
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
1
11
13
1
2
3
3
1
4
3
2
1
U
.
Wykonujemy operacje:
1
2
)
4
(
w
w
1
3
3 w
w
)
13
(
3
1
)
13
(
4
11
13
)
3
(
3
1
2
3
2
1
3
3
)
3
(
4
3
2
4
1
1
4
4
3
2
1
=
0
1
2
1
0
0
0
1
0
0
0
1
0
0
0
1
Macierz
jednostkowa
Macierz zerowa
Macierz D
=
40
41
13
8
8
0
9
7
0
3
2
1
3
8
1
w
)
40
(
8
1
41
13
)
8
(
8
1
8
8
1
0
9
7
0
3
2
1
5
41
13
1
1
0
9
7
0
3
2
1
3
2
w
w
41
5
13
9
7
0
1
1
0
3
2
1
2
1
2
1
2
)
2
(
w
w
w
w
1
3
7 w
w
)
5
(
7
41
5
)
5
(
2
13
)
1
(
7
9
1
7
7
0
1
1
0
)
1
(
2
3
1
2
2
1
=
6
5
3
2
0
0
1
1
0
1
0
1
3
2
1
w
3
5
3
1
0
0
1
1
0
1
0
1
3
1
w
w
3
2
w
w
3
3
5
3
3
1
0
0
1
1
1
0
1
1
0
1
=
3
2
0
1
0
0
0
1
0
0
0
1
Otrzymana macierz z podzia
ùem na bloki ma postaã:
3
2
0
1
0
0
0
1
0
0
0
1
Macierz
jednostkowa
Macierz D
Z postaci otrzymanej macierzy podajemy rozwi¹zanie ukùadu równañ
3
2
0
z
y
x
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 8
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
3
2
2
3
4
5
7
1
2
3
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
3
3
1
1
2
2
4
5
7
2
3
1
U
.
Wykonujemy operacje:
1
2
1
2
7
)
7
(
w
w
w
w
1
3
1
3
2
)
2
(
w
w
w
w
1
2
3
1
7
3
1
2
2
1
)
3
(
2
2
2
7
4
)
3
(
7
5
2
3
1
1
2
2
1
7
7
=
1
4
1
5
8
10
16
2
3
1
0
0
Zauwa
¿my, ¿e gdy wykonamy operacjê
2
3
2
1
w
w
oka
¿e siê, ¿e rozwi¹zywany
uk
ùad równañ jest sprzeczny i nie wykonujemy ju¿ wtedy dalszych operacji.
)
4
(
2
1
1
4
1
)
10
(
2
1
5
0
10
16
0
2
3
1
16
2
1
8
=
3
4
1
0
0
10
16
0
2
3
1
0
Zapiszmy uk
ùad równañ wynikaj¹cy z postaci uzyskanej macierzy
3
0
4
10
16
1
2
3
z
y
z
y
x
St
¹d u
k
ùad równañ jest sprzeczny
.
..........................................................................................
Sprzecznoϋ
PRZYK£AD 9
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
2
2
3
5
8
4
1
6
3
2
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Przestawmy r
ównanie pierwsze z drugim
, tzn.
2
2
3
1
6
3
2
5
8
4
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
2
1
5
2
1
3
6
3
2
8
4
1
U
.
Wykonujemy operacje:
1
2
2 w
w
1
3
)
3
(
w
w
5
)
3
(
2
5
2
1
5
8
)
3
(
2
4
)
3
(
1
8
2
6
4
2
3
8
4
1
1
3)
(
3
1
2
2
=
13
11
5
26
13
22
11
8
4
1
0
0
2
11
1
w
3
13
1
w
1
1
5
2
1
0
2
1
0
8
4
1
2
3
w
w
0
1
5
0
0
2
1
0
8
4
1
0
W uzyskanej macierzy mo
¿na wyró¿niã nastêpuj¹ce bloki:
0
1
5
0
2
8
0
0
1
0
4
1
W trzeciej kolumnie tej macierzy znajduj
¹ siê wspóùczynniki przy niewiadomej z
. Jak
wida
ã nie znalazùy siê one w macierzy trójk¹tnej dlatego z bêdzie przeniesione na
praw
¹ stronê równañ, bêdzie wiêc parametrem wystêpuj¹cym w rozwi¹za
niu.
Uk
ùad równañ odpowiadaj¹cy tej macierzy ma postaã
1
2
5
8
4
z
y
z
y
x
.
Po prostych przekszta
ùceniach otrzymujemy
1
2
5
8
)
1
2
(
4
z
y
z
z
x
sk
¹d
1
2
1
z
y
x
,
R
z
..........................................................................................
PRZYK£AD 10
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
0
4
2
9
2
3
4
5
3
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
0
9
4
4
1
2
1
2
3
5
3
1
U
.
Wykonujemy operacje:
1
2
)
3
(
w
w
1
3
)
2
(
w
w
)
4
(
)
2
(
0
)
4
(
)
3
(
9
4
)
5
(
)
2
(
4
3
)
2
(
1
1
)
2
(
2
)
5
(
)
3
(
1
3
)
3
(
2
1
)
3
(
3
5
3
1
=
8
21
4
14
7
0
14
7
0
5
3
1
Macierz
trójk¹tna
Macierze
zerowe
Macierz
*
F
Macierz
*
D
2
3
)
1
(
w
w
21
)
1
(
8
21
4
14
)
1
(
14
)
7
(
)
1
(
7
0
14
7
0
5
3
1
=
13
21
4
0
0
0
14
7
0
5
3
1
Otrzymana macierz z wyodr
êbnionymi blokami ma postaã:
13
21
4
0
14
5
0
0
7
0
3
1
Z postaci tej macierzy wida
ã, ¿e ukùad równañ jest sprzec
zny.
Sprzeczno
œã widaã wyraênie gdy zapiszemy ukùad równañ odpowiadaj¹cy
otrzymanej macierzy:
13
0
21
14
4
4
5
3
z
y
z
y
x
St
¹d u
k
ùad równañ jest sprzeczny
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 11
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
1
3
3
2
0
2
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
1
3
0
1
1
3
1
1
2
2
1
1
U
.
Za pomoc
¹ operacji elementarnych przeksztaùcimy macierz U
do postaci
*
E
podobnej do
E
gdzie zamiast macierzy jednostkowej jest macierz tr
ójk¹tna
,
a nast
êpnie dokoñczymy obliczenia metod¹ podstawiania.
Macierz
trójk¹tna
Macierze
zerowe
Macierz
*
F
Macierz
trójk¹tna
Macierz
*
F
Sprzecznoϋ
1
2
)
2
(
w
w
1
3
)
3
(
w
w
0
)
3
(
1
0
)
2
(
3
0
)
2
(
)
3
(
1
1
)
3
(
1
)
2
(
)
2
(
1
1
)
2
(
1
2
1
1
1
3)
(
3
1
2)
(
2
=
1
3
0
5
2
5
1
2
1
1
0
0
2
3
)
2
(
w
w
3
)
2
(
1
3
0
5
)
2
(
5
0
5
1
0
2
1
1
1)
(
2)
(
2
=
5
3
0
5
0
5
1
0
2
1
1
0
W otrzymanej macierzy zamiast macierzy jednostkowej jest macierz tr
ójk¹tna:
5
3
0
5
0
0
5
1
0
2
1
1
Zapiszmy uk
ùad równañ odpowiadaj¹cy tej macierzy
5
5
3
5
0
2
z
z
y
z
y
x
.
Z ostatniego r
ównania wyliczymy z
i podstawimy do pierwszego i drugiego r
ównania:
1
3
1
5
0
1
2
z
y
y
x
Z drugiego r
ównania wyliczymy y
i podstawimy do pierwszego co daje nam
rozwi
¹zanie
1
2
0
z
y
x
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 12
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
5
3
2
15
6
3
5
2
t
z
y
x
t
z
y
x
t
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
5
15
5
3
1
1
1
2
1
1
6
3
1
2
1
U
.
Wykonujemy kolejno operacje:
1
2
)
3
(
w
w
,
1
3
w
w
Macierz
trójk¹tna
Macierz
*
D
x z y t
)
5
(
)
5
(
5
)
3
(
15
5
1
3
1
)
3
(
1
1
)
1
(
1
)
2
(
2
)
1
(
)
3
(
1
)
2
(
)
3
(
6
1
2
1
1
1
1
3)
(
3
=
=
0
0
5
4
4
1
2
0
2
0
1
2
1
0
0
Zauwa
¿my, ¿e pierwsza, druga i trzecia kolumna tworz¹ wprawdzie macierz
tr
ójk¹tn¹ ale w rozwi¹zywaniu ukùadu równañ metod¹ Gaussa niedopuszczalna jest
macierz tr
ójk¹tna z zerem na gùównej przek¹tnej.
Przestawimy zatem kolumny drug
¹ i tr
zeci
¹ (symbolicznie:
3
2
k
k
)
pami
êtaj¹c o tym, ¿e w kolumnie drugiej s¹ wspóùczynniki przy niewiadomej y
,
a w kolumnie trzeciej wsp
óùczynniki przy niewiadomej z
.
0
0
5
4
4
1
0
2
0
0
2
0
2
1
1
1
3
w
w
0
0
5
)
4
(
4
4
1
0
0
0
2
0
2
1
1
2
2
=
0
0
5
0
4
1
0
0
0
2
0
2
1
1
0
Otrzymana macierz z podzia
ùem
na bloki ma posta
ã:
0
0
5
0
0
4
0
1
2
0
0
2
0
1
1
Wsp
óùczynniki przy niewiadomych y
oraz
t
nie znalaz
ùy siê w macierzy trójk¹tnej,
zatem
y
oraz
t
b
êd¹ parametrami wystêpuj¹cymi w rozwi¹
zaniu.
Mo
¿na oczywiœcie przestawiã kolumny drug¹ i czwart¹, wtedy to y
i
z
b
êd¹
parametrami w rozwi
¹zaniu. Pozostañmy jednak przy ustalonej powy¿ej macierzy
tr
ójk¹tnej.
x z y t
x z y t
x z y t
Macierz
trójk¹tna
Macierze
zerowe
Macierz
*
F
Macierz
*
D
Z przekszta
ùconej macierzy rozszerzonej podajemy ukùad równañ
t
z
t
y
z
x
4
2
5
2
.
Po wyliczeniu
z
w drugim r
ównaniu i podstawieniu do pierwszego otrzymujemy
t
z
t
y
t
x
2
5
2
2
Stad
t
z
t
y
x
2
5
2
R
t
,
R
y
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 13
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
3
5
4
3
4
10
7
4
2
4
3
2
1
3
2
z
y
x
z
y
x
z
y
x
z
y
x
.
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
3
5
4
3
4
10
7
4
2
4
3
2
1
3
2
1
U
.
Wykonujemy kolejno operacje elementarne:
1
2
2 w
w
1
3
1
3
4
)
4
(
w
w
w
w
1
4
3 w
w
Otrzymujemy:
1
3
3
3
3
5
)
2
(
3
4
1
4
4
3
4
10
)
2
(
4
7
1
2
2
3
2
4
)
2
(
2
3
1
3
2
1
1
3
3
1
4
4
1
2
2
=
=
0
4
2
0
2
1
0
2
1
1
3
2
1
0
0
0
2
3
w
w
2
4
2
4
2
)
2
(
w
w
w
w
0
2
2
4
0
0
2
2
0
0
2
1
0
1
3
2
1
1)
(
2
2
1)
(
1
=
0
0
0
0
0
0
0
2
1
0
1
3
2
1
0
0
Uzyskana macierz z podzia
ùem na bloki ma postaã:
0
0
0
1
0
0
2
3
0
0
0
0
1
0
2
1
Wsp
óùczynniki przy niewiadomej z
nie znalaz
ùy siê w macierzy trójk¹tnej, zatem z
b
êdzie parametrem wystêpuj¹cym w rozwi¹zaniu.
Z postaci otrzymanej macierzy podajemy uk
ùad równañ
z
y
z
y
x
2
1
3
2
.
Po wyliczeniu niewiadomej
y
z drugiego r
ównania i wstawi
eniu do pierwszego
otrzymujemy:
z
y
z
z
x
2
1
3
)
2
(
2
Stad
z
y
z
x
2
1
R
z
.
..........................................................................................
PRZYK£AD 14
Rozwi
¹zaã ukùad równañ
4
2
4
3
3
2
4
2
5
2
3
4
6
3
2
t
z
y
x
t
z
y
x
t
z
y
x
t
z
y
x
.
Macierz
trójk¹tna
Macierze
zerowe
Macierz
F
Macierz
D
Rozwi
¹zanie
Macierz rozszerzona
U
tego uk
ùadu ma postaã
4
2
4
1
3
3
1
2
4
2
5
2
3
1
4
6
3
1
2
1
U
.
Wykonujemy kolejno operacje elementarne:
1
2
4 w
w
1
3
1
3
2
)
2
(
w
w
w
w
1
4
1
4
3
)
3
(
w
w
w
w
6
3
4
3
3
2
)
1
(
3
4
2
3
1
6
2
3
3
2
1
)
1
(
2
2
2
2
4
6
4
5
3
4
2
)
1
(
4
3
2
4
1
6
3
1
2
1
1
3
3
1
2
2
1
4
4
=
=
14
7
7
7
15
5
0
0
29
10
1
9
6
3
1
2
1
0
0
0
2
9
1
w
4
7
1
w
2
1
1
1
0
15
5
0
0
0
9
29
9
10
9
1
1
0
6
3
1
2
1
3
4
w
w
9
29
2
9
10
1
9
1
1
0
15
5
0
0
0
9
29
9
10
9
1
1
0
6
3
1
2
1
1
1
=
=
9
11
9
1
9
8
0
15
5
0
0
0
9
29
9
10
9
1
1
0
6
3
1
2
1
0
Przestawmy wiersz trzeci z czwartym
)
(
4
3
w
w
15
5
0
0
0
9
11
9
1
9
8
0
0
9
29
9
10
9
1
1
0
6
3
1
2
1
Dla u
ùatwienia dalszych ob
licze
ñ przeprowadêmy jeszcze trzy operacje
2
9 w
3
9 w
4
5
1
w
3
1
0
0
0
11
1
8
0
0
29
10
1
9
0
6
3
1
2
1
Otrzymana macierz z podzia
ùem
na bloki ma posta
ã:
3
11
29
6
1
0
0
0
1
8
0
0
10
1
9
0
3
1
2
1
Uk
ùad równañ wynikaj¹cy z postaci
tej macierzy:
3
11
8
29
10
9
6
3
2
t
t
z
t
z
y
t
z
y
x
Wyliczmy
t
z ostatniego r
ównania i wstawmy do pozostaùych równañ
3
11
3
8
29
3
10
9
6
3
3
2
t
z
z
y
z
y
x
Z r
ównania trzeciego wyliczmy z
i wstawmy do pierwszego i drugiego r
ównania
3
1
29
3
10
1
9
6
3
3
1
2
t
z
y
y
x
Macierz
trójk¹tna
Macierz D*
zatem
3
1
0
6
3
3
1
2
t
z
y
y
x
st
¹d mamy rozwi¹zanie
3
1
0
2
t
z
y
x
.
..........................................................................................