Ciśnienie tętnicze 

 

 

W momencie skurczu serca, kiedy porcja krwi wypychana jest z serca do aorty, w tętnicach panuje 

najwyższe ciśnienie wynoszące zazwyczaj u zdrowego dorosłego człowieka od ok

. 90 do 135 mmHg

 

(zazwyczaj 

110–130

); w chwili rozkurczu – jest najniższe, np. od ok

. 50 do 90 mmHg

 (zazwyczaj 

65–

80

). W praktyce medycznej, do oceny stanu zdrowia badanej osoby istotna jest wartość zarówno 

ciśnienia skurczowego, jak i rozkurczowego, toteż podawane są obie wartości, co zapisuje się np. 

120/80 mmHg. 

 

Ś

rednie ciśnienie tętnicze: 

•

 

Dorosły:  

o

 

120 mmHg – ciśn. skurczowe (SYS – Systole) 

o

 

80 mmHg – ciśn. rozkurczowe (DIA – Diastole) 

•

 

Dziecko (1–8 rok życia)  

o

 

110 mmHg – ciśn. skurczowe (SYS – Systole) 

o

 

75 mmHg – ciśn. rozkurczowe (DIA – Diastole) 

 

 

Klasyfikacja ciśnienia tętniczego [mm Hg]* wg PTNT** (2003) 

  

Ciśnienie 

skurczowe 

(mmHg) 

Ciśnienie 

rozkurczowe 

(mmHg) 

Ciśnienie optymalne 

< 120 

< 80 

Ciśnienie prawidłowe 

120 - 129 

80 - 84 

Ciśnienie wysokie prawidłowe 

130 - 139 

85 - 89 

Nadciśnienie stopień 1 - łagodne 

140 - 159 

90 - 99 

Nadciśnienie stopień 2 - umiarkowane 

160 - 179 

100 - 109 

Nadciśnienie stopień 3 - ciężkie 

≥

 180 

≥

 110 

Nadciśnienie izolowane skurczowe 

≥

 140 

< 90 

Nadciśnienie izolowane rozkurczowe 

< 140 

≥

 90 

 

*  Dotyczy osób nieprzyjmujących leków przeciwnadciśnieniowych; w przypadku gdy wartości ciśnienia skurczowego i ciśnienia 

rozkurczowego należą do różnych kategorii, należy przyjąć kategorię wyższą 

**  PTNT - Polskie Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego 

www.nadcisnienietetnicze.pl

 

 



    Co oznaczają pojęcia ciśnienie skurczowe i rozkurczowe?  

Gdy mięsień sercowy kurczy się, aby wpompować krew do naczyń krwionośnych, 
ciśnienie jest wyższe niż wówczas, gdy się rozkurcza. Wobec tego w trakcie każdego 
uderzenia serca ciśnienie w naczyniach waha się pomiędzy górną i dolną wartością. 
Górna wartość nazywana jest ciśnieniem tętniczym skurczowym, a dolna ciśnieniem 
tętniczym rozkurczowym.  



  Czy ciśnienie tętnicze jest wartością stałą?  

Wartości ciśnienia tętniczego nie są stale jednakowe. W nocy ciśnienie tętnicze jest 
najczęściej nieco niższe niż w ciągu dnia. 
Praca fizyczna lub stres psychiczny mogą zwiększyć wartości ciśnienia tętniczego w 
ciągu kilku minut. Również wysoka temperatura otoczenia, chłód i ból mogą mieć 
wpływ na ciśnienie tętnicze. U człowieka zdrowego ciśnienie tętnicze zwiększa się 
jednak zawsze tylko na krótki czas, np. w trakcie wysiłku fizycznego, po czym 
normalizuje się bardzo szybko.  



  Czy ciśnienie obniża się w nocy?  

U większości ludzi występuje naturalny spadek ciśnienia w nocy związany ze 
spadkiem aktywności i zmniejszonym pobudzeniem układu nerwowego. Taka sama 
sytuacja występuje u większości chorych na nadciśnienie. 
Istnieje jednak grupa chorych u których ciśnienie nie obniża się w nocy - może być to 
związane z występowaniem zespołu bezdechu śródsennego (zaburzeń oddychania 
podczas snu, głównie u otyłych mężczyzn w średnim i starszym wieku). 
Brak nocnego obniżenia ciśnienia ma swoje konsekwencje w leczeniu nadciśnienia 
przy pomocy leków. Osoby, u których ciśnienie tętnicze nie spada w nocy powinny 
przyjmować leki o działaniu całodobowym lub przyjmować dodatkową dawkę leków 
przed udaniem się na spoczynek.  

 

 

Prawidłowe ciśnienie tętnicze krwi mierzone w gabinecie lekarskim jest niższe niż 140/90 
mmHg (140 to ciśnienie skurczowe, 90 to rozkurczowe). Dla cukrzyków <130/80.  

Dla samodzielnych pomiarów domowych granica ta jest niższa (efekt „białego fartucha” w 
gabinecie lekarskim) i wynosi 135/85.  

Ś

rednia ciśnienia w ciągu całej doby mierzona automatycznymi aparatami do całodobowej 

oceny ciśnienia powinna być niższa niż 125/80.  

Ciśnienie tętnicze krwi należy mierzyć na lewym ramieniu u osób praworęcznych, a na 
prawym u leworęcznych. Pomiar ciśnienia powinien być wykonywany w wyciszonym 
pomieszczeniu, w pozycji siedzącej lub leżącej, po co najmniej 5 minutowym odpoczynku 
(po większych wysiłkach 15 minut). Ręka powinna być oparta na stole lub łóżku, nie 
powinno się jej trzymać w powietrzu.  

Ciśnienie tętnicze krwi należy mierzyć przy użyciu sprawnego (okresowo 
kontrolowanego) ciśnieniomierza. Aby pomiar był prawidłowy trzeba stosować się do 
wskazówek lekarza (najlepiej udać się do niego z zakupionym aparatem do pomiaru i 

poprosić o przeszkolenie). Na pół godziny przed pomiarem nie powinno się pić kawy ani 
palić tytoniu.