Zespół Metaboliczny
Zespół Metaboliczny
Dr n. med. Marcin Gierach
Dr n. med. Marcin Gierach
Katedra i Klinika Endokrynologii
Katedra i Klinika Endokrynologii
i Diabetologii CM UMK
i Diabetologii CM UMK
Zespół Metaboliczny
Zespół Metaboliczny
Dr n. med. Marcin Gierach
Dr n. med. Marcin Gierach
Katedra i Klinika Endokrynologii
Katedra i Klinika Endokrynologii
i Diabetologii CM UMK
i Diabetologii CM UMK
Zespół metaboliczny wg IDF
Zespół metaboliczny wg IDF
•
•
otyłość brzuszna (trzewna) zdefiniowana jako obwód
otyłość brzuszna (trzewna) zdefiniowana jako obwód
w talii ≥ 80 cm u Europejek i ≥94 cm u Europejczyków
w talii ≥ 80 cm u Europejek i ≥94 cm u Europejczyków
•
•
oraz 2 z 4 następujących czynników:
oraz 2 z 4 następujących czynników:
-
-
zwiększone stężenie TG > 1,7
zwiększone stężenie TG > 1,7
mmol
mmol
/l (150 mg/dl) lub
/l (150 mg/dl) lub
leczenie
leczenie
hipertriglicerydemii
hipertriglicerydemii
-
-
zmniejszone stężenie HDL
zmniejszone stężenie HDL
-
-
C <1,0
C <1,0
mmol
mmol
/l (40 mg/dl)
/l (40 mg/dl)
u M i <1,3
u M i <1,3
mmol
mmol
/l (50 mg/dl) u K lub leczenie tego
/l (50 mg/dl) u K lub leczenie tego
zaburzenia lipidowego
zaburzenia lipidowego
-
-
podwyższone ciśnienie tętnicze skurczowe ≥ 130
podwyższone ciśnienie tętnicze skurczowe ≥ 130
mmHg
mmHg
lub rozkurczowe ≥ 85
lub rozkurczowe ≥ 85
mmHg
mmHg
lub leczenie
lub leczenie
rozpoznanego wcześniej nadciśnienia tętniczego
rozpoznanego wcześniej nadciśnienia tętniczego
-
-
zwiększone stężenie glukozy w osoczu na czczo ≥ 5,6
zwiększone stężenie glukozy w osoczu na czczo ≥ 5,6
mmol
mmol
/l (100 mg/dl) lub rozpoznana wcześniej cukrzyca
/l (100 mg/dl) lub rozpoznana wcześniej cukrzyca
typu 2
typu 2
Epidemiologia
Epidemiologia
•
•
w Polsce w populacji dorosłej stwierdza się
w Polsce w populacji dorosłej stwierdza się
występowanie zespołu metabolicznego u ok.
występowanie zespołu metabolicznego u ok.
20 % ludności [ok. 5,7
20 % ludności [ok. 5,7
mln
mln
osób]
osób]
•
•
(22% K i 18% M)
(22% K i 18% M)
•
•
częstość występowania zwiększa się wraz
częstość występowania zwiększa się wraz
z wiekiem
z wiekiem
Etiologia i patogeneza
Etiologia i patogeneza
•
•
patogeneza nie jest do końca wyjaśniona, jednak za istotne
patogeneza nie jest do końca wyjaśniona, jednak za istotne
czynniki sprawcze uważa się otyłość brzuszną
czynniki sprawcze uważa się otyłość brzuszną
i insulinooporność
i insulinooporność
•
•
nadprodukcja wolnych kwasów tłuszczowych przez trzewną
nadprodukcja wolnych kwasów tłuszczowych przez trzewną
tkankę tłuszczową zwiększa oksydację tłuszczów
tkankę tłuszczową zwiększa oksydację tłuszczów
w mięśniach i wątrobie, co hamuje metabolizm glukozy
w mięśniach i wątrobie, co hamuje metabolizm glukozy
poprzez zmniejszenie aktywności
poprzez zmniejszenie aktywności
heksokinazy
heksokinazy
. Ta
. Ta
„
„
lipotoksyczność
lipotoksyczność
” w odniesieniu do metabolizmu glukozy
” w odniesieniu do metabolizmu glukozy
jest przyczyną kompensacyjnego wydzielania insuliny przez
jest przyczyną kompensacyjnego wydzielania insuliny przez
komórki B. Zwiększone wydzielanie insuliny szybciej
komórki B. Zwiększone wydzielanie insuliny szybciej
doprowadza u osób otyłych do wyczerpania rezerw
doprowadza u osób otyłych do wyczerpania rezerw
komórek B i załamania metabolizmu glukozy.
komórek B i załamania metabolizmu glukozy.
Obraz
Obraz
kliniczny
kliniczny
•
•
związany z definicją
związany z definicją
•
•
najczęściej występująca składowa zespołu
najczęściej występująca składowa zespołu
metabolicznego
metabolicznego
to nadciśnienie tętnicze
to nadciśnienie tętnicze
Postępowanie diagnostyczne
Postępowanie diagnostyczne
•
•
poszukiwanie składowych zespołu metabolicznego
poszukiwanie składowych zespołu metabolicznego
•
•
złotym standardem do oceny insulinowrażliwości jest
złotym standardem do oceny insulinowrażliwości jest
obliczanie zużycia tkankowego glukozy metodą klamry
obliczanie zużycia tkankowego glukozy metodą klamry
metabolicznej (metabolic
metabolicznej (metabolic
clamp
clamp
)
)
•
•
badanie to polega na wlewie
badanie to polega na wlewie
i.v
i.v
. insuliny utrzymującym jej
. insuliny utrzymującym jej
stężenie w surowicy ~ 100
stężenie w surowicy ~ 100
mj.m
mj.m
./l, oraz wlewie
./l, oraz wlewie
i.v
i.v
. glukozy,
. glukozy,
zapewniającym określoną
zapewniającym określoną
glikemię
glikemię
(np. 80 mg/dl)
(np. 80 mg/dl)
•
•
dzięki egzogennej
dzięki egzogennej
hiperinsulinemii
hiperinsulinemii
–
–
całkowita blokada
całkowita blokada
wytwarzania insuliny przez trzustkę i produkcji glukozy przez
wytwarzania insuliny przez trzustkę i produkcji glukozy przez
wątrobę
wątrobę
•
•
w tych warunkach podana ilość glukozy odzwierciedla jej
w tych warunkach podana ilość glukozy odzwierciedla jej
tkankowe zużycie, czyli pośrednio wrażliwość tkanek na
tkankowe zużycie, czyli pośrednio wrażliwość tkanek na
insulinę
insulinę
•
•
im mniejsza dawka glukozy jest potrzebna do utrzymania
im mniejsza dawka glukozy jest potrzebna do utrzymania
euglikemii
euglikemii
, tym większa insulinooporność
, tym większa insulinooporność
Postępowanie diagnostyczne
Postępowanie diagnostyczne
•
•
ocena obwodu talii i wskaźnika talia
ocena obwodu talii i wskaźnika talia
-
-
biodra
biodra
(
(
WHR
WHR
-
-
waist
waist
-
-
hip
hip
ratio
ratio
)
)
>0,8 u K oraz >1,0 u M
>0,8 u K oraz >1,0 u M
•
•
badania obrazowe: TK, MR, DXA (rzadko
badania obrazowe: TK, MR, DXA (rzadko
wykonywane)
wykonywane)
Leczenie
Leczenie
•
•
zmiana stylu życia
zmiana stylu życia
•
•
dieta ubogokaloryczna, zmniejszenie masy ciała
dieta ubogokaloryczna, zmniejszenie masy ciała
•
•
zwiększenie aktywności fizycznej
zwiększenie aktywności fizycznej
•
•
leczenie poszczególnych składowych zespołu
leczenie poszczególnych składowych zespołu
metabolicznego
metabolicznego
A. nadciśnienia tętniczego
A. nadciśnienia tętniczego
B.
B.
dyslipidemii
dyslipidemii
C. otyłości
C. otyłości
Leczenie
Leczenie
•
•
farmakologiczne zwiększanie wrażliwości na
farmakologiczne zwiększanie wrażliwości na
insulinę (w Polsce jedynie u pacjentów
insulinę (w Polsce jedynie u pacjentów
z
z
cukrzycą
cukrzycą
)
)
-
-
metformina
metformina
-
-
akarboza
akarboza
-
-
glitazony
glitazony
i
i
glitazary
glitazary
Zaburzenia odżywiania
Zaburzenia odżywiania
Jadłowstręt psychiczny
Jadłowstręt psychiczny
•
•
jest zespołem psychosomatycznym cechującym się
jest zespołem psychosomatycznym cechującym się
zmniejszeniem masy ciała i innymi następstwami
zmniejszeniem masy ciała i innymi następstwami
celowego
celowego
nieprzyjmowania
nieprzyjmowania
pokarmów
pokarmów
•
•
ponad 90% zachorowań dotyczy kobiet
ponad 90% zachorowań dotyczy kobiet
•
•
szczyt zachorowania przypada na 2 dekadę życia
szczyt zachorowania przypada na 2 dekadę życia
Etiologia i patogeneza
Etiologia i patogeneza
•
•
przyczyna choroby nie jest znana
przyczyna choroby nie jest znana
•
•
wyróżniamy podłoże:
wyróżniamy podłoże:
-
-
genetyczne
genetyczne
-
-
neurobiologiczne
neurobiologiczne
-
-
psychologiczne
psychologiczne
Czynniki ryzyka zachorowania
Czynniki ryzyka zachorowania
•
•
płeć żeńska
płeć żeńska
•
•
wiek młodzieńczy
wiek młodzieńczy
•
•
obciążający wywiad rodzinny
obciążający wywiad rodzinny
•
•
nieprawidłowe relacje z rodzicami
nieprawidłowe relacje z rodzicami
•
•
niska samoocena
niska samoocena
•
•
wcześniactwo, mała
wcześniactwo, mała
urodzeniowa
urodzeniowa
masa ciała
masa ciała
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
•
•
zmniejszenie masy ciała
zmniejszenie masy ciała
•
•
nietolerancja zimna, zimne ręce i stopy
nietolerancja zimna, zimne ręce i stopy
•
•
skóra sucha, łuszcząca się, meszek na plecach,
skóra sucha, łuszcząca się, meszek na plecach,
przedramionach i twarzy
przedramionach i twarzy
•
•
zawroty głowy i omdlenia, bradykardia,
zawroty głowy i omdlenia, bradykardia,
hipotensja, niewydolność serca
hipotensja, niewydolność serca
•
•
zaparcia, wzdęcia
zaparcia, wzdęcia
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
•
•
osłabienie i zaniki mięsni
osłabienie i zaniki mięsni
•
•
brak miesiączki, hipoplazja macicy
brak miesiączki, hipoplazja macicy
•
•
apatia, osłabienie koncentracji, depresja
apatia, osłabienie koncentracji, depresja
•
•
niedokrwistość,
niedokrwistość,
małopłytkowość
małopłytkowość
•
•
bóle kostne wskutek
bóle kostne wskutek
osteopenii
osteopenii
i osteoporozy
i osteoporozy
•
•
zmniejszenie stężenia we krwi potasu,
zmniejszenie stężenia we krwi potasu,
magnezu, fosforanów, glukozy, białka
magnezu, fosforanów, glukozy, białka
Rozpoznanie różnicowe
Rozpoznanie różnicowe
•
•
choroby przewodu pokarmowego (zespół
choroby przewodu pokarmowego (zespół
złego wchłaniania)
złego wchłaniania)
•
•
nowotwory
nowotwory
•
•
cukrzyca typu 1
cukrzyca typu 1
•
•
niewydolność kory nadnerczy
niewydolność kory nadnerczy
•
•
niedoczynność przysadki
niedoczynność przysadki
Leczenie
Leczenie
•
•
w ostrej fazie choroby
w ostrej fazie choroby
-
-
skojarzone leczenie psychiatryczne,
skojarzone leczenie psychiatryczne,
ogólnointernistyczne
ogólnointernistyczne
i żywieniowe
i żywieniowe
•
•
leczenie przewlekłe
leczenie przewlekłe
-
-
psychoterapia (
psychoterapia (
≥
≥
6 miesi
6 miesi
ę
ę
cy)
cy)
-
-
leczenie żywieniowe (wzrost masy ciała
leczenie żywieniowe (wzrost masy ciała
o 0,5
o 0,5
-
-
1,5 kg/tydzień
1,5 kg/tydzień
-
-
leczenie farmakologiczne:
leczenie farmakologiczne:
fluoksetyna
fluoksetyna
,
,
cyproheptadyna
cyproheptadyna
Ż
Ż
arłoczność psychiczna
arłoczność psychiczna
•
•
(bulimia) jest zespołem psychosomatycznym
(bulimia) jest zespołem psychosomatycznym
cechującym się regularnymi epizodami
cechującym się regularnymi epizodami
niekontrolowanego spożywania dużych ilości
niekontrolowanego spożywania dużych ilości
pokarmów oraz stosowaniem ekstremalnych
pokarmów oraz stosowaniem ekstremalnych
metod zwalczania skutków obżarstwa
metod zwalczania skutków obżarstwa
•
•
Ponad 90% zachorowań dotyczy kobiet
Ponad 90% zachorowań dotyczy kobiet
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
-
-
w wywiadzie epizody spożywania dużych ilości
w wywiadzie epizody spożywania dużych ilości
pokarmów, po których następuje prowokowanie
pokarmów, po których następuje prowokowanie
wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających
wymiotów, stosowanie środków przeczyszczających
-
-
objawy odwodnienia
objawy odwodnienia
-
-
zaburzenia elektrolitowe:
zaburzenia elektrolitowe:
hipokaliemia
hipokaliemia
,
,
hipochloremia
hipochloremia
,
,
zasadowica
zasadowica
metaboliczna wskutek wymiotów
metaboliczna wskutek wymiotów
-
-
hipomagnezemia
hipomagnezemia
i
i
hipofosfatemia
hipofosfatemia
wskutek nadużywania
wskutek nadużywania
śr
śr
.
.
przeczyszczających
przeczyszczających
-
-
zaburzenia rytmu serca i osłabienie mięśni
zaburzenia rytmu serca i osłabienie mięśni
-
-
uszkodzenie szkliwa zębów
uszkodzenie szkliwa zębów
-
-
powiększenie ślinianek
powiększenie ślinianek
-
-
nadżerki błony śluzowej przełyku i żołądka
nadżerki błony śluzowej przełyku i żołądka
Leczenie
Leczenie
•
•
postępowanie
postępowanie
niefarmakologiczne
niefarmakologiczne
terapia poznawczo
terapia poznawczo
-
-
behawioralna
behawioralna
leczenie żywieniowe
leczenie żywieniowe
•
•
leczenie farmakologiczne
leczenie farmakologiczne
leki przeciwdepresyjne np.
leki przeciwdepresyjne np.
Fluoksetyna
Fluoksetyna
Otyłość
Otyłość
–
–
praktyczne aspekty
praktyczne aspekty
leczenia
leczenia
Otyłość naraża na wiele problemów
Otyłość naraża na wiele problemów
zdrowotnych, takich jak:
zdrowotnych, takich jak:
•
•
cukrzyca typu 2
cukrzyca typu 2
•
•
nadciśnienie tętnicze
nadciśnienie tętnicze
•
•
dyslipidemia
dyslipidemia
•
•
choroba niedokrwienna serca
choroba niedokrwienna serca
•
•
udar mózgowy
udar mózgowy
•
•
zmiany zwyrodnieniowe układu kostno
zmiany zwyrodnieniowe układu kostno
-
-
stawowego
stawowego
•
•
niektóre rodzaje nowotworów?????
niektóre rodzaje nowotworów?????
Przyczyny otyłości
Przyczyny otyłości
•
•
długotrwale utrzymujący się dodatni bilans
długotrwale utrzymujący się dodatni bilans
energetyczny
energetyczny
–
–
nadmiar pokarmu w stosunku
nadmiar pokarmu w stosunku
do wydatku energetycznego
do wydatku energetycznego
•
•
czynniki środowiskowe
czynniki środowiskowe
•
•
czynniki genetyczne
czynniki genetyczne
Diagnostyka
Diagnostyka
•
•
wskaźnik masy ciała
wskaźnik masy ciała
–
–
BMI = masa ciała (kg)/wzrost (m2)
BMI = masa ciała (kg)/wzrost (m2)
Norma
Norma
-
-
18,5
18,5
-
-
24,9
24,9
Nadwaga
Nadwaga
-
-
25
25
-
-
29,9
29,9
Otyłość
Otyłość
-
-
>30
>30
•
•
otyłość brzuszna
otyłość brzuszna
–
–
w Europie
w Europie
–
–
obwód talii u K>80;
obwód talii u K>80;
u M>94 cm
u M>94 cm
•
•
ocena ryzyka otyłości u każdego pacjenta (masa ciała,
ocena ryzyka otyłości u każdego pacjenta (masa ciała,
wzrost, obwód talii)
wzrost, obwód talii)
Program Zdrowego Odchudzania
Program Zdrowego Odchudzania
ZODIAK
ZODIAK
(Zważenie, Odchudzanie, Dieta I Aktywność
(Zważenie, Odchudzanie, Dieta I Aktywność
fizyczna)
fizyczna)
Pacjent deklarujący chęć przystąpienia do
Pacjent deklarujący chęć przystąpienia do
programu „ Zodiak” wypełnia Kartę Kontrolną
programu „ Zodiak” wypełnia Kartę Kontrolną
Pacjenta, otrzymuje edukacyjny Poradnik „
Pacjenta, otrzymuje edukacyjny Poradnik „
Zodiak
Zodiak
–
–
Program zdrowego odchudzania” i
Program zdrowego odchudzania” i
Folder informacyjny z tabelką do wpisywania
Folder informacyjny z tabelką do wpisywania
kolejnych kontrolnych pomiarów masy ciała
kolejnych kontrolnych pomiarów masy ciała
dokonywanych w Poradni po 1, 2, 3, 6, 9 i 12
dokonywanych w Poradni po 1, 2, 3, 6, 9 i 12
miesiącach z podpisem personelu ważącego.
miesiącach z podpisem personelu ważącego.
Leczenie otyłych pacjentów
Leczenie otyłych pacjentów
•
•
redukcja masy ciała
redukcja masy ciała
•
•
wyrównanie zaburzeń metabolicznych
wyrównanie zaburzeń metabolicznych
•
•
leczenie towarzyszących otyłości powikłań:
leczenie towarzyszących otyłości powikłań:
nadciśnienia, cukrzycy,
nadciśnienia, cukrzycy,
dyslipidemii
dyslipidemii
, zaburzeń
, zaburzeń
oddechowych (zespół bezdechu w czasie snu) i
oddechowych (zespół bezdechu w czasie snu) i
sercowo
sercowo
-
-
naczyniowych (niewydolność wieńcowa i
naczyniowych (niewydolność wieńcowa i
krążenia)
krążenia)
•
•
poprawa stanu psychicznego
poprawa stanu psychicznego
•
•
poprawa stanu socjalnego
poprawa stanu socjalnego
•
•
indywidualnie dostosowane do wieku, płci,
indywidualnie dostosowane do wieku, płci,
stopnia zaawansowania i typu otyłości,
stopnia zaawansowania i typu otyłości,
czynników ryzyka metabolicznego i chorób
czynników ryzyka metabolicznego i chorób
towarzyszących
towarzyszących
•
•
doraźny cel leczenia
doraźny cel leczenia
–
–
redukcja 10%
redukcja 10%
aktualnej masy ciała w czasie 3
aktualnej masy ciała w czasie 3
-
-
6 miesięcy
6 miesięcy
•
•
cel odległy
cel odległy
–
–
utrzymanie uzyskanej redukcji
utrzymanie uzyskanej redukcji
masy ciała przez wiele lat
masy ciała przez wiele lat
•
•
Podstawą leczenia otyłości jest osiągnięcie
Podstawą leczenia otyłości jest osiągnięcie
ujemnego bilansu energetycznego dzięki
ujemnego bilansu energetycznego dzięki
zalecanej diecie, zwiększonej aktywności
zalecanej diecie, zwiększonej aktywności
fizycznej, modyfikacji zachowań i
fizycznej, modyfikacji zachowań i
farmakoterapii.
farmakoterapii.
Dieta
Dieta
•
•
aby uzyskać ujemny bilans energetyczny i zrealizować
aby uzyskać ujemny bilans energetyczny i zrealizować
zalecane chudnięcie 0,5
zalecane chudnięcie 0,5
-
-
1 kg/tydzień konieczne jest
1 kg/tydzień konieczne jest
odpowiednie zmniejszenie ilości pokarmu
odpowiednie zmniejszenie ilości pokarmu
–
–
należy
należy
spożywać codziennie o 600
spożywać codziennie o 600
-
-
1000 kcal mniej w stosunku do
1000 kcal mniej w stosunku do
potrzeb organizmu
potrzeb organizmu
•
•
najczęściej zalecana dieta dla kobiet
najczęściej zalecana dieta dla kobiet
–
–
1000
1000
-
-
1200 kcal/dobę
1200 kcal/dobę
•
•
najczęściej zalecana dieta dla mężczyzn
najczęściej zalecana dieta dla mężczyzn
–
–
1400
1400
-
-
1800
1800
kcal/dobę
kcal/dobę
Dieta niskotłuszczowa
Dieta niskotłuszczowa
•
•
jest korzystna, bo zmniejsza insulinooporność i stężenie
jest korzystna, bo zmniejsza insulinooporność i stężenie
frakcji LDL
frakcji LDL
•
•
ograniczenie powinno dotyczyć głównie tłuszczów
ograniczenie powinno dotyczyć głównie tłuszczów
pochodzenia zwierzęcego, sprzyjających rozwojowi
pochodzenia zwierzęcego, sprzyjających rozwojowi
miażdżycy
miażdżycy
•
•
kompensacja diety niskotłuszczowej nadmiarem
kompensacja diety niskotłuszczowej nadmiarem
węglowodanów, zwłaszcza o wysokim indeksie
węglowodanów, zwłaszcza o wysokim indeksie
glikemicznym (np. słodzone płyny, białe pieczywo,
glikemicznym (np. słodzone płyny, białe pieczywo,
ziemniaki) niekorzystnie zwiększa hiperinsulinemię
ziemniaki) niekorzystnie zwiększa hiperinsulinemię
•
•
należy wybierać pokarmy o niskim indeksie glikemicznym
należy wybierać pokarmy o niskim indeksie glikemicznym
(np. warzywa zielone, soja, soczewica, owoce, chleb żytni
(np. warzywa zielone, soja, soczewica, owoce, chleb żytni
pełnoziarnisty, dziki ryż, zawierające węglowodany
pełnoziarnisty, dziki ryż, zawierające węglowodany
złożone i dużo błonnika)
złożone i dużo błonnika)
Dieta niskowęglowodanowa
Dieta niskowęglowodanowa
•
•
obserwuje się przez pierwsze pół roku szybki
obserwuje się przez pierwsze pół roku szybki
ubytek masy ciała, poprawę insulinowrażliwości,
ubytek masy ciała, poprawę insulinowrażliwości,
zmniejszenie stężenia TG we krwi i redukcję
zmniejszenie stężenia TG we krwi i redukcję
głodu z powodu rozwijającej się ketozy
głodu z powodu rozwijającej się ketozy
•
•
po roku jednak nie obserwuje się różnic w ubytku
po roku jednak nie obserwuje się różnic w ubytku
masy ciała między tą dietą a dietą niskotłuszczową
masy ciała między tą dietą a dietą niskotłuszczową
•
•
związana jest z większym spożyciem tłuszczów,
związana jest z większym spożyciem tłuszczów,
grozi zwiększeniem ryzyka rozwoju miażdżycy
grozi zwiększeniem ryzyka rozwoju miażdżycy
oraz ubytkiem wapnia z kości predysponującym
oraz ubytkiem wapnia z kości predysponującym
do osteoporozy
do osteoporozy
Dieta wysokobiałkowa
Dieta wysokobiałkowa
•
•
ułatwia obniżenie masy ciała
ułatwia obniżenie masy ciała
•
•
zmniejsza ilość tłuszczu trzewnego
zmniejsza ilość tłuszczu trzewnego
•
•
długotrwałe nadmierne spożycie białka może jednak
długotrwałe nadmierne spożycie białka może jednak
doprowadzić do zmian w wątrobie i nerkach
doprowadzić do zmian w wątrobie i nerkach
•
•
jeżeli źródłem pokarmów białkowych jest mięso
jeżeli źródłem pokarmów białkowych jest mięso
zwierzęce, nadmiar tłuszczów nasyconych i
zwierzęce, nadmiar tłuszczów nasyconych i
cholesterolu zwiększa ryzyko powikłań sercowo
cholesterolu zwiększa ryzyko powikłań sercowo
-
-
naczyniowych i niektórych nowotworów
naczyniowych i niektórych nowotworów
Dobowe zapotrzebowanie na białko wynosi
Dobowe zapotrzebowanie na białko wynosi
0,8g/1kg
0,8g/1kg
m.c
m.c
., czyli 10
., czyli 10
-
-
15% wartości
15% wartości
kalorycznej pokarmów.
kalorycznej pokarmów.
W diecie odchudzającej niskokalorycznej
W diecie odchudzającej niskokalorycznej
należy zwiększyć do 20
należy zwiększyć do 20
-
-
25% procentowy
25% procentowy
udział białek.
udział białek.
Przy ograniczeniach dietetycznych w mniejszych
Przy ograniczeniach dietetycznych w mniejszych
porcjach pokarmów zawartość wody jest zmniejszona,
porcjach pokarmów zawartość wody jest zmniejszona,
dlatego osoby odchudzające się muszą zwiększyć
dlatego osoby odchudzające się muszą zwiększyć
podaż płynów do co najmniej 2 litrów/ dobę.
podaż płynów do co najmniej 2 litrów/ dobę.
(najlepsze są wody mineralne niegazowane o średniej
(najlepsze są wody mineralne niegazowane o średniej
mineralizacji z małą zawartością sodu polecane
mineralizacji z małą zawartością sodu polecane
i właściwą proporcją wapnia do magnezu 2:1.
i właściwą proporcją wapnia do magnezu 2:1.
Wody mineralne wysoko mineralizowane o dużej
Wody mineralne wysoko mineralizowane o dużej
zawartości sodu polecane są do uzupełniania płynów
zawartości sodu polecane są do uzupełniania płynów
podczas wysiłku fizycznego.
podczas wysiłku fizycznego.
•
•
Woda wodociągowa używana do
Woda wodociągowa używana do
przygotowywania posiłków, gotowania, nie
przygotowywania posiłków, gotowania, nie
powinna być używana jako woda do picia,
powinna być używana jako woda do picia,
ponieważ nie tylko nie uzupełnia niedoborów
ponieważ nie tylko nie uzupełnia niedoborów
mineralnych, ale nawet może je wypłukiwać.
mineralnych, ale nawet może je wypłukiwać.
Aktywność fizyczna
Aktywność fizyczna
•
•
ć
ć
wiczenia fizyczne powinny trwać przynajmniej 30
wiczenia fizyczne powinny trwać przynajmniej 30
minut, a przy odchudzaniu lepiej 60 minut codziennie
minut, a przy odchudzaniu lepiej 60 minut codziennie
•
•
zaleca się marsz, jazdę na rowerze, na nartach, grę w
zaleca się marsz, jazdę na rowerze, na nartach, grę w
piłkę, tenis
piłkę, tenis
•
•
nie zaleca się ćwiczeń siłowych: podnoszenie
nie zaleca się ćwiczeń siłowych: podnoszenie
ciężarów, zapasy; oraz ćwiczeń wymagających
ciężarów, zapasy; oraz ćwiczeń wymagających
bardzo krótkotrwałych i dużych wysiłków: sprint,
bardzo krótkotrwałych i dużych wysiłków: sprint,
rzuty, skoki
rzuty, skoki
Modyfikacja stylu życia
Modyfikacja stylu życia
•
•
umożliwia trwałe utrzymanie efektu odchudzania
umożliwia trwałe utrzymanie efektu odchudzania
•
•
regularna kontrola masy ciała
regularna kontrola masy ciała
•
•
regularna kontrola spożycia pokarmów i aktywności
regularna kontrola spożycia pokarmów i aktywności
fizycznej
fizycznej
•
•
radzenie sobie ze stresem i nieuspokajanie się
radzenie sobie ze stresem i nieuspokajanie się
jedzeniem
jedzeniem
•
•
wsparcie społeczne rodziny, przyjaciół lub grup
wsparcie społeczne rodziny, przyjaciół lub grup
samopomocy
samopomocy
•
•
wskazana jest współpraca lekarzy, dietetyków,
wskazana jest współpraca lekarzy, dietetyków,
psychologów i fizjoterapeutów
psychologów i fizjoterapeutów
Farmakoterapia
Farmakoterapia
•
•
kuracja odchudzająca może być wspomagana
kuracja odchudzająca może być wspomagana
lekami
lekami
•
•
ich działanie polega na zmniejszeniu
ich działanie polega na zmniejszeniu
dostarczanej energii z pożywienia lub
dostarczanej energii z pożywienia lub
zwiększeniu wydatku energetycznego poprzez
zwiększeniu wydatku energetycznego poprzez
nasilenie termogenezy
nasilenie termogenezy
(1)
(1)
Sibutramina
Sibutramina
•
•
hamując wychwyt zwrotny serotoniny nasila poposiłkowe
hamując wychwyt zwrotny serotoniny nasila poposiłkowe
uczucie sytości
uczucie sytości
•
•
hamując wychwyt zwrotny noradrenaliny nasila termogenezę,
hamując wychwyt zwrotny noradrenaliny nasila termogenezę,
zwiększając wydatek energetyczny
zwiększając wydatek energetyczny
•
•
działania niepożądane:
działania niepożądane:
· suchość w jamie ustnej, zaparcia i bezsenność, są na ogół
· suchość w jamie ustnej, zaparcia i bezsenność, są na ogół
łagodne
łagodne
· ze względu na możliwość działania presyjnego i wpływu na
· ze względu na możliwość działania presyjnego i wpływu na
częstotliwość rytmu serca należy podczas leczenia często
częstotliwość rytmu serca należy podczas leczenia często
kontrolować ciśnienie tętnicze i częstość pracy serca
kontrolować ciśnienie tętnicze i częstość pracy serca
•
•
przeciwwskazania do stosowania:
przeciwwskazania do stosowania:
-
-
choroba wieńcowa
choroba wieńcowa
-
-
zaburzenia rytmu
zaburzenia rytmu
-
-
niewyrównane
niewyrównane
nadciśnienie tętnicze
nadciśnienie tętnicze
-
-
jaskra
jaskra
-
-
nadczynność tarczycy
nadczynność tarczycy
-
-
łagodny przerost prostaty
łagodny przerost prostaty
-
-
ciężka niewydolność wątroby
ciężka niewydolność wątroby
-
-
ciężka niewydolność nerek
ciężka niewydolność nerek
-
-
u osób przyjmujących leki przeciwdepresyjne,
u osób przyjmujących leki przeciwdepresyjne,
neuroleptyki
neuroleptyki
, leki
, leki
przeciwmigrenowe
przeciwmigrenowe
,
,
opioidy
opioidy
-
-
ostrożnie u osób przyjmujących
ostrożnie u osób przyjmujących
ketokonazol
ketokonazol
,
,
erytromycynę,
erytromycynę,
cimetydynę
cimetydynę
Dawkowanie
Dawkowanie
•
•
10 mg rano raz na dobę ew. 15 mg/dobę
10 mg rano raz na dobę ew. 15 mg/dobę
(2)
(2)
Orlistat
Orlistat
•
•
hamuje w jelitach działanie lipazy
hamuje w jelitach działanie lipazy
trzustkowej i żołądkowej, dzięki czemu ok.
trzustkowej i żołądkowej, dzięki czemu ok.
30% zjedzonego tłuszczu nie jest trawione,
30% zjedzonego tłuszczu nie jest trawione,
nie wchłania się i zostaje wydalone ze
nie wchłania się i zostaje wydalone ze
stolcem
stolcem
•
•
objawy niepożądane:
objawy niepożądane:
· dolegliwości w obrębie przewodu
· dolegliwości w obrębie przewodu
pokarmowego: gazy jelitowe, tłuszczowe
pokarmowego: gazy jelitowe, tłuszczowe
stolce (krótkotrwałe)
stolce (krótkotrwałe)
•
•
leczenie: dawka 3 x 120mg/dobę
leczenie: dawka 3 x 120mg/dobę
CHOROBY JAJNIKÓW
CHOROBY JAJNIKÓW
•
•
Jajnik jest parzystym narządem leżącym
Jajnik jest parzystym narządem leżącym
wewnątrzotrzewnowo, o objętości 6
wewnątrzotrzewnowo, o objętości 6
-
-
8 ml,
8 ml,
zbudowanym z kory i rdzenia
zbudowanym z kory i rdzenia
•
•
Kora zawiera pęcherzyki, stanowiące środowisko
Kora zawiera pęcherzyki, stanowiące środowisko
komórek jajowych oraz zrąb.
komórek jajowych oraz zrąb.
•
•
Rdzeń jest utworzony z luźnej tkanki łącznej,
Rdzeń jest utworzony z luźnej tkanki łącznej,
zawierającej naczynia, nerwy oraz komórki
zawierającej naczynia, nerwy oraz komórki
wnękowe.
wnękowe.
•
•
Jajniki pełnią funkcję rozrodczą i są gruczołami
Jajniki pełnią funkcję rozrodczą i są gruczołami
wydzielania wewnętrznego.
wydzielania wewnętrznego.
OBJAWY PODMIOTOWE I
OBJAWY PODMIOTOWE I
PRZEDMIOTOWE
PRZEDMIOTOWE
•
•
Zaburzenia miesiączkowania:
Zaburzenia miesiączkowania:
-
-
brak miesiączki (
brak miesiączki (
amenorrhoea
amenorrhoea
)
)
-
-
nieprawidłowa częstotliwość miesiączek:
nieprawidłowa częstotliwość miesiączek:
rzadkie >32 dni
rzadkie >32 dni
częste < 21 dni
częste < 21 dni
-
-
nieprawidłowa objętość traconej krwi:
nieprawidłowa objętość traconej krwi:
obfite > 40ml
obfite > 40ml
skąpe
skąpe
-
-
bolesne miesiączkowanie (
bolesne miesiączkowanie (
algomenorrhoea
algomenorrhoea
)
)
Zespół bolesnego miesiączkowania
Zespół bolesnego miesiączkowania
(
(
dysmenorrhoea
dysmenorrhoea
)
)
–
–
bolesne miesiączki +
bolesne miesiączki +
objawy wegetatywne, takie jak wymioty,
objawy wegetatywne, takie jak wymioty,
biegunki, bóle głowy czy zasłabnięcia
biegunki, bóle głowy czy zasłabnięcia
-
-
pierwotny
pierwotny
–
–
pojawia się wraz z pierwszymi
pojawia się wraz z pierwszymi
cyklami owulacyjnymi
cyklami owulacyjnymi
-
-
wtórny
wtórny
–
–
na podłożu zmian organicznych
na podłożu zmian organicznych
BADANIA LABORATORYJNE
BADANIA LABORATORYJNE
•
•
Estradiol
Estradiol
•
•
Progesteron
Progesteron
•
•
LH, FSH i prolaktyna
LH, FSH i prolaktyna
•
•
Testosteron,
Testosteron,
androstendion
androstendion
, siarczan
, siarczan
dehydroepiandrosteronu
dehydroepiandrosteronu
(DHEA
(DHEA
-
-
S) i 17
S) i 17
-
-
OH
OH
-
-
progesteron
progesteron
•
•
Gonadotropina kosmówkowa (
Gonadotropina kosmówkowa (
hCG
hCG
) <3 j.m./l.
) <3 j.m./l.
[ciąża
[ciąża
-
-
>25
>25
-
-
100 j.m./l]
100 j.m./l]
•
•
Globulina wiążąca hormony płciowe (SHBG)
Globulina wiążąca hormony płciowe (SHBG)
–
–
poza okresem ciąży: 30
poza okresem ciąży: 30
-
-
90 nmol/l
90 nmol/l
PRÓBY CZYNNOŚCIOWE
PRÓBY CZYNNOŚCIOWE
•
•
Próba
Próba
progesteronowa
progesteronowa
:
:
-
-
wykonywana w stanach braku miesiączki, po wykluczeniu
wykonywana w stanach braku miesiączki, po wykluczeniu
ciąży
ciąży
-
-
polega na wstrzyknięciu
polega na wstrzyknięciu
i.m
i.m
. 25
. 25
-
-
50 mg progesteronu przez
50 mg progesteronu przez
3 kolejne dni lub podawaniu
3 kolejne dni lub podawaniu
medroksyprogesteronu
medroksyprogesteronu
10 mg
10 mg
p.o. przez 10 dni
p.o. przez 10 dni
•
•
wynik dodatni
wynik dodatni
–
–
jeśli po kilku dniach przyjmowania
jeśli po kilku dniach przyjmowania
progestagenu
progestagenu
wystąpi krwawienie [zachowana produkcja
wystąpi krwawienie [zachowana produkcja
estrogenów w jajniku i brak czynności
estrogenów w jajniku i brak czynności
lutealnej
lutealnej
]
]
•
•
wynik ujemny
wynik ujemny
–
–
brak krwawienia [dowodzi niewydolności
brak krwawienia [dowodzi niewydolności
jajników lub braku miesiączki pochodzenia macicznego]
jajników lub braku miesiączki pochodzenia macicznego]
•
•
Próba
Próba
estrogenowo
estrogenowo
-
-
progesteronowa
progesteronowa
:
:
-
-
wykonywana w stanach braku miesiączki, po
wykonywana w stanach braku miesiączki, po
wykluczeniu ciąży, gdy wynik próby
wykluczeniu ciąży, gdy wynik próby
progesteronowej
progesteronowej
był ujemny
był ujemny
-
-
przez 20 dni podaje się estrogeny w dawce
przez 20 dni podaje się estrogeny w dawce
substytucyjnej np. estradiol 2 mg/d p.o. dodając
substytucyjnej np. estradiol 2 mg/d p.o. dodając
progestagen
progestagen
w ciągu ostatnich 10 dni np.
w ciągu ostatnich 10 dni np.
medroksyprogesteron
medroksyprogesteron
10 mg/d
10 mg/d
•
•
wynik dodatni
wynik dodatni
–
–
jeżeli po odstawieniu
jeżeli po odstawieniu
progestagenu
progestagenu
wystąpi krwawienie [świadczy o niewydolności
wystąpi krwawienie [świadczy o niewydolności
hormonalnej jajników i zachowanej reaktywności błony
hormonalnej jajników i zachowanej reaktywności błony
śluzowej macicy]
śluzowej macicy]
•
•
wynik ujemny
wynik ujemny
–
–
brak krwawienia [przemawia za
brak krwawienia [przemawia za
maciczną przyczyną braku miesiączki]
maciczną przyczyną braku miesiączki]
•
•
Test z
Test z
GnRH
GnRH
-
-
wykonywany w celu oceny rezerwy
wykonywany w celu oceny rezerwy
wydzielniczej LH i FSH
wydzielniczej LH i FSH
•
•
Test z
Test z
metoklopramidem
metoklopramidem
-
-
wykonywany w celu oceny zaburzeń
wykonywany w celu oceny zaburzeń
wydzielania prolaktyny
wydzielania prolaktyny
Zespół
Zespół
wielotorbielowatych
wielotorbielowatych
jajników
jajników
(PCOS)
(PCOS)
•
•
PCOS obejmuje liczne zaburzenia
PCOS obejmuje liczne zaburzenia
endokrynologiczno
endokrynologiczno
-
-
metaboliczne, wśród których
metaboliczne, wśród których
centralną pozycję zajmuje dysfunkcja jajników.
centralną pozycję zajmuje dysfunkcja jajników.
-
-
charakteryzuje się zaburzeniami miesiączkowania,
charakteryzuje się zaburzeniami miesiączkowania,
niepłodnością i androgenizacją z często
niepłodnością i androgenizacją z często
występującym nadmiernym owłosieniem i otyłością,
występującym nadmiernym owłosieniem i otyłością,
zwykle u kobiet z powiększeniem i
zwykle u kobiet z powiększeniem i
wielotorbielowatością jajników oraz
wielotorbielowatością jajników oraz
hiperinsulinizmem
hiperinsulinizmem
Etiologia i patogeneza
Etiologia i patogeneza
•
•
wykazuje tendencję do występowania
wykazuje tendencję do występowania
rodzinnego i ma prawdopodobnie podłoże
rodzinnego i ma prawdopodobnie podłoże
wielogenowe
wielogenowe
Obraz kliniczny
Obraz kliniczny
•
•
objawy ujawniają się po pokwitaniu i trwają
objawy ujawniają się po pokwitaniu i trwają
przewlekle do okresu przekwitania
przewlekle do okresu przekwitania
-
-
u większości kobiet występują zaburzenia
u większości kobiet występują zaburzenia
miesiączkowania (rzadkie miesiączki lub wtórny brak
miesiączkowania (rzadkie miesiączki lub wtórny brak
miesiączki)
miesiączki)
-
-
skórne objawy androgenizmu (hirsutyzm i trądzik)
skórne objawy androgenizmu (hirsutyzm i trądzik)
-
-
otyłość u ok. 50% chorych
otyłość u ok. 50% chorych
•
•
PCOS może występować również u kobiet regularnie
PCOS może występować również u kobiet regularnie
miesiączkujących z hiperandrogenizmem lub
miesiączkujących z hiperandrogenizmem lub
wielotorbielowatością jajników.
wielotorbielowatością jajników.
Badania laboratoryjne
Badania laboratoryjne
•
•
zwiększone stężenie androgenów: testosteronu,
zwiększone stężenie androgenów: testosteronu,
androstendionu
androstendionu
, w części przypadków DHEA
, w części przypadków DHEA
-
-
S
S
•
•
zwiększone stężenie LH we krwi oraz stosunek
zwiększone stężenie LH we krwi oraz stosunek
LH/FSH >2 (60% przypadków)
LH/FSH >2 (60% przypadków)
•
•
hiperglikemia na czczo lub po obciążeniu glukozą
hiperglikemia na czczo lub po obciążeniu glukozą
•
•
oporność na insulinę występuje u 10
oporność na insulinę występuje u 10
-
-
25% młodych
25% młodych
kobiet i w 50% przypadków PCOS
kobiet i w 50% przypadków PCOS
•
•
upośledzona tolerancja glukozy występuje u 35%
upośledzona tolerancja glukozy występuje u 35%
kobiet z PCOS, cukrzyca u 7,5%
kobiet z PCOS, cukrzyca u 7,5%
Kryteria rozpoznania PCOS
Kryteria rozpoznania PCOS
•
•
Do rozpoznania PCOS muszą być wykluczone
Do rozpoznania PCOS muszą być wykluczone
inne przyczyny zaburzeń oraz spełnione 2 spośród
inne przyczyny zaburzeń oraz spełnione 2 spośród
3 kryteriów (tzw. Rotterdamskich)
3 kryteriów (tzw. Rotterdamskich)
1. rzadkie jajeczkowanie lub jego brak
1. rzadkie jajeczkowanie lub jego brak
2. kliniczne lub biochemiczne objawy
2. kliniczne lub biochemiczne objawy
hiperandrogenizmu
hiperandrogenizmu
3.
3.
wielotorbielowatość
wielotorbielowatość
jajników (w obrazie USG
jajników (w obrazie USG
obecność ≥12 pęcherzyków o średnicy 2
obecność ≥12 pęcherzyków o średnicy 2
-
-
9 mm,
9 mm,
przynajmniej w jednym jajniku o objętości >10ml)
przynajmniej w jednym jajniku o objętości >10ml)
–
–
kryterium to nie odnosi się do kobiet
kryterium to nie odnosi się do kobiet
przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne,
przyjmujących doustne środki antykoncepcyjne,
gdyż zmieniają one morfologię jajników,
gdyż zmieniają one morfologię jajników,
zwłaszcza w PCOS.
zwłaszcza w PCOS.
•
•
Badanie USG należy wykonać w
Badanie USG należy wykonać w
pierwszych dniach cyklu (2
pierwszych dniach cyklu (2
-
-
5dzień)
5dzień)
-
-
jeżeli stwierdzi się dominujący pęcherzyk (o
jeżeli stwierdzi się dominujący pęcherzyk (o
średnicy >10mm) lub ciałko żółte, to należy
średnicy >10mm) lub ciałko żółte, to należy
powtórzyć USG w następnym cyklu
powtórzyć USG w następnym cyklu
-
-
jeżeli obrazowi USG wielotorbielowatości
jeżeli obrazowi USG wielotorbielowatości
jajników nie towarzyszą zaburzenia
jajników nie towarzyszą zaburzenia
owulacji i hiperandrogenizm, to nie
owulacji i hiperandrogenizm, to nie
rozpoznaje się PCOS, lecz bezobjawową
rozpoznaje się PCOS, lecz bezobjawową
wielotorbielowatośc jajników (jajnik
wielotorbielowatośc jajników (jajnik
wielopęcherzykowy
wielopęcherzykowy
–
–
MFO)
MFO)
Postępowanie diagnostyczne
Postępowanie diagnostyczne
•
•
zaleca się oznaczenie wolnego testosteronu we krwi
zaleca się oznaczenie wolnego testosteronu we krwi
lub wskaźnika wolnego testosteronu
lub wskaźnika wolnego testosteronu
•
•
oznaczenia całkowitego testosteronu wraz z
oznaczenia całkowitego testosteronu wraz z
oznaczeniem DHEA
oznaczeniem DHEA
-
-
S mogą pomóc w odróżnieniu
S mogą pomóc w odróżnieniu
PCOS od nowotworów wydzielających androgeny
PCOS od nowotworów wydzielających androgeny
Rozpoznanie różnicowe
Rozpoznanie różnicowe
•
•
Zespół Cushinga
Zespół Cushinga
•
•
nowotwory wydzielające androgeny
nowotwory wydzielające androgeny
•
•
nieklasyczny przerost nadnerczy
nieklasyczny przerost nadnerczy
•
•
zaburzenia czynności tarczycy
zaburzenia czynności tarczycy
•
•
pierwotna i wtórna niedoczynność jajników
pierwotna i wtórna niedoczynność jajników
•
•
choroby przebiegające z hiperprolaktynemią
choroby przebiegające z hiperprolaktynemią
•
•
choroby z insulinoopornością tkankową (zespół
choroby z insulinoopornością tkankową (zespół
metaboliczny, stan
metaboliczny, stan
przedcukrzycowy
przedcukrzycowy
, cukrzyca
, cukrzyca
typu 2)
typu 2)
Leczenie
Leczenie
•
•
jest objawowe i zależy od aktualnego celu
jest objawowe i zależy od aktualnego celu
•
•
jest długie i praktycznie obejmuje cały okres
jest długie i praktycznie obejmuje cały okres
rozrodczy
rozrodczy
•
•
leki zmniejszające wytwarzanie lub hamujące
leki zmniejszające wytwarzanie lub hamujące
działanie androgenów
działanie androgenów
•
•
dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne
dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne
•
•
leki pobudzające jajeczkowanie
leki pobudzające jajeczkowanie
•
•
Metformina
Metformina
•
•
leczenie składowych zespołu metabolicznego
leczenie składowych zespołu metabolicznego
PYTANIA TESTOWE
PYTANIA TESTOWE
Pytanie 1
Pytanie 1
•
•
Wybierz poprawną odpowiedź:
Wybierz poprawną odpowiedź:
A. warstwa
A. warstwa
kłębkowata
kłębkowata
wydziela
wydziela
mineralokortykoidy
mineralokortykoidy
, a
, a
warstwa siatkowata
warstwa siatkowata
glikokortykosteroidy
glikokortykosteroidy
B. warstwa
B. warstwa
kłębkowata
kłębkowata
wydziela aldosteron, a warstwa
wydziela aldosteron, a warstwa
pasmowata
pasmowata
kortyzol
kortyzol
C. warstwa
C. warstwa
pasmowata
pasmowata
wydziela
wydziela
glikokortykosteroidy
glikokortykosteroidy
, a
, a
siatkowata
siatkowata
mineralokortykoidy
mineralokortykoidy
D. warstwa siatkowata wydziela DHEA, a warstwa
D. warstwa siatkowata wydziela DHEA, a warstwa
pasmowata
pasmowata
aldosteron
aldosteron
E. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe
E. wszystkie odpowiedzi są prawidłowe
Pytanie 2
Pytanie 2
•
•
Najczęstszą przyczyną choroby Addisona
Najczęstszą przyczyną choroby Addisona
jest:
jest:
A. gruźlica
A. gruźlica
B. nowotwory
B. nowotwory
C. autoimmunizacja
C. autoimmunizacja
D. skrobiawica
D. skrobiawica
E. zespół Allgrove’a
E. zespół Allgrove’a
Pytanie 3
Pytanie 3
•
•
Jakie objawy
Jakie objawy
nie są
nie są
charakterystyczne dla
charakterystyczne dla
guza chromochłonnego:
guza chromochłonnego:
A. napadowe nadciśnienie tętnicze, ból głowy
A. napadowe nadciśnienie tętnicze, ból głowy
B. nadmierne pocenie się, kołatanie serca
B. nadmierne pocenie się, kołatanie serca
C. drżenie mięśniowe, bladość skóry
C. drżenie mięśniowe, bladość skóry
D. uczucie niepokoju, hipotonia ortostatyczna
D. uczucie niepokoju, hipotonia ortostatyczna
E. wszystkie objawy są charakterystyczne dla guza
E. wszystkie objawy są charakterystyczne dla guza
chromochłonnego
chromochłonnego
Pytanie 4
Pytanie 4
•
•
Do objawów zespołu Cushinga
Do objawów zespołu Cushinga
nie należy:
nie należy:
A. osłabienie siły mięśni
A. osłabienie siły mięśni
B. hipotonia ortostatyczna
B. hipotonia ortostatyczna
C. skłonność do zakażeń
C. skłonność do zakażeń
D. hirsutyzm
D. hirsutyzm
E. upośledzona tolerancja glukozy
E. upośledzona tolerancja glukozy
Pytanie 5
Pytanie 5
•
•
Najczęstszą przyczyną pierwotnej
Najczęstszą przyczyną pierwotnej
nadczynności nadnerczy jest:
nadczynności nadnerczy jest:
A. guz nadnerczy
A. guz nadnerczy
B. zespół
B. zespół
ektopowego
ektopowego
wydzielania ACTH przez
wydzielania ACTH przez
guz o lokalizacji
guz o lokalizacji
pozaprzysadkowej
pozaprzysadkowej
C. zespół
C. zespół
ektopowego
ektopowego
wydzialnia
wydzialnia
CRH
CRH
D. nadmierne wytwarzanie ACTH przez przysadkę
D. nadmierne wytwarzanie ACTH przez przysadkę
E. obustronny przerost nadnerczy
E. obustronny przerost nadnerczy