442

PEDAGOGIKA   ZABAWY



JEŚLI MYŚLISZ ROK NAPRZÓD
- SADŹ RYś
JEŚLI MYŚLISZ DZIESIĘĆ LAT NAPRZÓD
- SADŹ DRZEWA
LECZ JEŚLI MYŚLISZ STO LAT NAPRZÓD
- UCZ LUDZI

                                                              PRZYSŁOWIE CHIŃSKIE

          Gwałtowny rozwój nauk społecznych, jaki dokonał się w ostatnich latach,
zwracający naszą uwagę na człowieka jako podmiot wszelkich oddziaływań
społecznych sprawia, Ŝe ciągle poszukujemy nowych form i metod do naszej pracy
wychowawczo - dydaktycznej.
          Mamy zawsze na uwadze dobro dziecka. Patrzymy na naszych wychowanków
z troską, aby nie przeszkadzać im w rozwoju, ale być tuŜ obok, tworzyć sytuacje
umoŜliwiające im ciągły wzrost ich umiejętności, wiedzy, poczucia własnej wartości.
          Pracując w przedszkolu mamy tę swobodę działań, Ŝe same decydujemy, które
formy i metody pracy są najkorzystniejsze, a dzięki swobodzie programowej chętnie
wybieramy i wprowadzamy mądre propozycje róŜnych innowacji pedagogicznych.
          Pedagogika zabawy od dawna gości w naszym programie pracy z grupą.
Z sukcesem wykorzystujemy tę metodę, pamietając, Ŝe dla dziecka naturalną drogą
zaspokajania jego zainteresowań i potrzeb (ruchowych, poznawczych, emocjonalnych
i społecznych) jest zabawa. Mamy więc satysfakcję z właściwie podejmowanych
działań; rodzice naszych wychowanków mają poczucie i pewność, Ŝe dzieci są pod
fachową i troskliwą opieką; a przede wszystkim one same czują się doceniane,
zauwaŜone, mają naturalną dla ich wieku swobodę działań.
          Otaczającą rzeczywistość dziecko poznaje dzięki zabawie. Ten z pozoru fikcyjny
ś

wiat pozostawia jednak ślady będące źródłem doświadczeń Ŝyciowych i wpływa na

późniejszy emocjonalny stosunek dziecka do świata i ludzi.
Pedagogika zabawy przychodzi nam z pomocą zaproponowania czegoś
naprawdę interesującego, dostarcza wielu inspiracji do nowego spojrzenia na dziecko,
dostarcza równieŜ wielu narzędzi ułatwiających ich realizację. Zasadniczo wszystkie
reguły obowiązujące w pedagogice zabawy pokrywają się z istotnymi, stosowanymi
przez nas zasadami, których realizacja w bezpośredniej pracy z dziećmi w wieku
przedszkolnym daje jak najlepsze efekty. NaleŜy do nich przede wszystkim:
- Zasada dobrowolności, gdzie szanujemy prawo dziecka do odmówienia przez

     nie wzięcia udziału w zajęciach. Jeśli nasze działania są atrakcyjne i nie występują
     przeszkody związane np.. ze złym samopoczuciem, to najprawdopodobniej dziecko
     i tak włączy się do tego, co robi grupa. Widocznie na podjęcie decyzji potrzebuje
     ono więcej czasu.
  - Zasada wykorzystania szeroko rozumianej zabawy do pobudzania twórczej
     aktywności dziecka. Istotna jest tu zmiana postawy nauczyciela ze stojącego
     wyŜej pedagoga, wiedzącego wszystko i nakazującego wykonywanie określonych
     czynności, do kogoś, kto jest przyjacielem dziecka pomagającym mu odnaleźć
     drogę do zrozumienia zjawisk i zdarzeń.
  - Zasada dokładnego określenia ram czasowo - przestrzennych, w których
     dziecko ma prawo do dokonywania własnych, indywidualnych
     i zespołowych wyborów w ramach nie pozbawionej spontanicznej zabawy.
     Pamiętamy o tym, Ŝe wspaniała zabawa angaŜująca emocjonalnie dziecko,
     jest jednocześnie bardzo wyczerpująca, stąd dostarczane bodźce pobudzające
     dobieramy tak, by były one wprost proporcjonalne do jego indywidualnych
     moŜliwości percepcyjnych.
  - Zasada zawierania kontraktów z dziećmi. UwaŜamy, Ŝe spontaniczność,
     wolność, twórcze działanie, bezstresowe wychowanie - to hasła, które mogą
     wpłynąć zarówno pozytywnie, jak i negatywnie na rozwój małego dziecka. Dlatego
     wspólnie zawieramy umowy, określamy reguły dotyczące postępowania w grupie
     podczas realizacji danego zadania. Pilnujemy, aby zasady ustalone w kontrakcie
     były przestrzegane. Następnie omawiamy zrealizowane zadania i wspólnie
     wyciągamy wnioski na przyszłość. Dodatkowo stwarzamy okazje do zabaw
     spontanicznych, wypływających z inicjatywy samego dziecka.
  - Zasada przeŜycia jako wartości samej w sobie, czyli zdobycia pozytywnego
     doznania lub doświadczenia w trakcie pracy w grupie. Zdecydowane unikamy
     zbędnej rywalizacji, przypadkowych zwycięstw, konkurencji. Przez pedagogikę
     zabawy uczymy się współdziałania, współpracy, dostrzegania róŜnych mocnych
     stron uczesników grupy. Dzięki temu łagodzony jest niepokój przed oceną, lęk
     przed przegraną i wzmacniana motywacja do wysiłku.
  - Stosujemy teŜ zasadę wykorzystania róŜnorodnych środków wyrazu tak,
     aby oddziaływać na róŜne zmysły. Włączamy do pracy w grupie ruch, gest, dotyk,
     taniec, dźwięk, malowanie, grę ról czy pantomimę - wzbogacamy nimi tradycyjne
     słowo mówione i pisane. DąŜymy do stosowania moŜliwie prostych technik
     plastycznych i ogólnie dostępnych materiałów tj. krepiny, makulatury, kłębków
     wełny itp. A przez tworzenie warunków do twórczej działalności dziecka zaczynamy
     budzić szacunek zarówno do autora, jak równieŜ dla stworzonego dzieła.
          Elementy pedagogiki zabawy, wdraŜane do dnia codziennego naszego
przedszkola niewątpliwie oddziałują na podnoszenie jakości wykonywanej przez nas
pracy. W dzieciach kształtowane jest poczucie odpowiedzialności nie tylko za siebie,
ale i za całą grupę. A przestrzeganie zasad uwzględniających indywidualne cechy
jednostki nadaje właściwy wymiar stosunkom w relacjach dziecko - nauczyciel,
dziecko - dzieci.
          Wśród zadań wychowawczo - dydaktycznych, które sobie stawiamy jest ciągła
i owocna współpraca z rodzicami oraz integracja dzieci, rodziców i nauczycieli.
I tutaj pedagogika zabawy przychodzi nam z pomocą. Organizujemy uroczystości
przedszkolne, w których rodzice angaŜują się we wspólną zabawę.
          Ambicją kaŜdej z nas jest pomaganie dziecku w odnalezieniu jego własnej drogi,
na miarę moŜliwości i zdolności; ciągłe doskonalenie warsztatu pracy i dzielenie się
swoim doświadczeniami z innymi.

Katarzyna Tokarska

          Zapraszamy na kolejne spotkania na stronach Internetu, gdzie pragniemy
pokazać sprawdzone pomysły i zabawy, przedstawić gotowe, przystosowane do
określonego wieku dzieci scenariusze zajęć oraz wiele innych ciekawych propozycji.
Jedną z nich jest zabawa fabularyzowana integrująca nauczycieli, dzieci i rodziców
zatytułowana KOLOROWA KRAINA

KOLOROWA   KRAINA

          SCENARIUSZ DLA DZIECI CZTEROLETNICH - opracowany na podstawie
          zabawy "Ćwierćland" proponowanej przez PSPZ "KLANZA"

  1. Wejście
          Znaczki:
          - wybór znaczków przez dzieci i rodziców (serce, kwiat, kółko, kwadrat, trójkąt...),
dzieci
          wyszukują znaczek ze swoim imieniem, rodzice zapisują imię na wybranym znaczku.
          Tasiemki:
          - wybranie koloru tasiemki lub krepiny w określonym kolorze, przejście do swojego
landu,
          zawieszenie tasiemki na sznurku.
  2. W krainie
          Dekorowanie krainy:
          - narysowanie przez dzieci jednokolorowej krainy na duŜym białym kartonie,
          - naklejenie na szarym arkusz papieru, wyciętych przez dorosłych elementów
uzupełniających
          tę krainę,
          - zawieszenie na sznurze przygotowanych wcześniej proporczyków,
          - twórcze wykorzystanie przez uczestników materiałowych chusteczek, krepiny,
patyczków itp.
  3. Powitanie
          Pozdrowienie:
          - prowadzący pozdrawia, np.:
          niech pomacha kaŜdy, kto jest dziewczyną,
          niech pomacha kaŜdy, kto jest chłopakiem
          niech podskoczy ten, kto ma kotylion w kształcie serca... , koła..., kwiatka...,
          niech dmuchnie z całej siły ten, kto lubi lody,
          niech się uśmiechnie ten, kto jest teraz w przedszkolu.
          Imię:
          - kaŜdy wykrzykuje jeden raz swoje imię,
          "Idziemy i stop" (zabawa przy muzyce "Le bastringlo" - [w] "Tańce"- KLANZA)
          - spacer po sali, muzyka milknie, wszyscy witają się podając sobie dłonie lub machając
do siebie.
  4. Bajka cz. I (siadamy swobodnie)
          Bajkę opowiada prowadzący wykorzystując podkład muzyczny
          "Sally gardens" - [w] ,,Tańce"- KLANZA)

          Wyobraźmy sobie, Ŝe przenosimy się do krainy w bardzo dawne czasy.
          Było wtedy wielkie, okrągłe jak piłka królestwo, składające się z czterech krain.
          W pierwszym kraju wszystko było czerwone: domy, ulice, samochody, psy i ludzie.
          W drugim kraju wszystko było zielone: drzewa, kwiaty, dorośli i dzieci.
          W trzecim kraju wszystko było Ŝółte: słońce, rowery, huśtawki, dorośli i dzieci.
          W czwartym kraju wszystko było niebieskie: lampy, meble, plecaki, dorośli i dzieci.
          Dzieci, które się rodzą w tych krainach są kolorowe, ale rodzice głaszczą je swoimi
rękami
          i wtedy... nadają im kolor czerwony, zielony, Ŝółty lub niebieski.
          W krainie czerwonej dzieci chodzą do czerwonych przedszkoli, bawią się czerwonymi
klockami,
          samochodami... Jedzą czerwone jabłka, lody. Piją czerwony sok...
          Wszyscy krzyczą, Ŝe najlepszym kolorem jest kolor czerwony!
          W krainie zielonej podobnie, lecz wszystko jest w kolorze zielonym.
          Zielone przedszkole, zielone lalki, zielone cukierki..., zielona jest nawet pasta do
zębów.
          Tu wszyscy wołają, Ŝe najpiękniejszy jest kolor zielony!
          W krainie Ŝółtej chwalą oczywiście kolor Ŝółty!
          A w krainie niebieskiej uwaŜają, Ŝe nie ma piękniejszego koloru od niebieskiego!
  5. Zadania dla krain
          Podzielenie liną terytorium zabawy na cztery landy (prowadzący),
          Zbudowanie przez mieszkańców kaŜdego landu zamku, domu lub innych budowli
          (wykorzystanie plastikowych klocków róŜnych kształtów) - prezentacja,
          "Pieczemy ciasto" - (ruch przy melodii "Ciasto"- KLANZA),
          "Lustrzane odbicie" - zabawa w parach - naśladowanie gestów, min,
          "Mosty i koty" - zabawa w landach (dorośli ustawiają się w szeregu i robią koci grzbiet
          - pod nimi przechodzą dzieci; później dzieci robią koci grzbiet, a rodzice przechodzą
nad nimi),
          "Bibułki" - w nagrodę za poprawnie wykonane zadanie krainy otrzymują kolorową
krepinę,
          kaŜdy uczestnik trzyma w dłoniach dość długi pasek krepiny w kolorze swojego landu i
tańczy,
          "Taniec motyli" - przy melodii "Carnevalito" [w] ,,Tańce" - Klanza; w trakcie tańca
granice
          między krainami znikają (prowadzący zwija linę).
  6. Pomieszanie kolorów
          Wrzucamy bibułki do worka, worek wkładamy do skrzyni - czarujemy:
                "Czary mary, czary mary
                tak bym czarowała
                abym tutaj, abym tutaj
                Sto cukierków miała".
          Następnie wyjmujemy ze skrzyni drugi identyczny, wcześniej przygotowany worek
          z cukierkami, wysypujemy je do koszyczka - częstujemy.
  7. Bajka cz. II
          Zobaczcie nasze krainy w przedszkolu pomieszały się.
          Wyobraźcie sobie, Ŝe w baśniowej krainie było podobnie.
          Dzieciom bardzo szybko znudziły się jednokolorowe zabawki, ubrania...
          Jedzenie w jednym kolorze.
          Postanowiły uczynić świat róŜnokolorowym.