328
328
328
podaje siÚ doustnie (300-800 mg/dobÚ). Z wy-
jÈtkiem rzadkich objawów alergicznych jest
dobrze tolerowany i stanowi lek z wyboru
w zapobieganiu napa dom dny. W poczÈtko-
wym okresie leczenia moĝe dojĂÊ do wystÈ-
pienia ostrego napadu dny, któremu moĝna
zapobiec przez równoczesne podawa nie kol-
chicyny (1-1,5 mg/24 godz.).
Leki uryko zuryczne, takie jak probenecid lub
benzbromaron (100 mg/dobÚ), uïatwiajÈ wyda-
lanie kwasu moczowego z moczem. WysycajÈ
ukïad transportujÈcy kwasy organiczne w kanaliku
bliĝszym, czyniÈc go niedostÚpnym dla zwrotnego
wchïaniania kwasu moczowe go. Jeĝeli dawki sÈ
zbyt maïe, zahamowaniu ulega tylko ukïad wydzie-
lajÈcy kwas moczowy. Zmniejsza siÚ wówczas wy-
dalanie kwasu moczowego, co moĝe uïatwiÊ napad
dny. U chorych z kamicÈ moczanowÈ leki urykozu-
ryczne sÈ przeciw wskazane.
Leki urykolityczne. ZwierzÚta (poza naleĝÈcymi
do rzÚdu naczelnych) mogÈ metabolizowaÊ kwas
moczowy za pomocÈ enzymu urykazy (oksydaza
moczanowa) do lepiej rozpuszczalnej w wodzie,
a tym samym ïatwiej eliminowanej przez nerki –
alantoiny. Rasburykaza jest uzyskiwanÈ dziÚki in-
ĝynierii genetycznej oksydazÈ moczanowÈ i moĝe
byÊ stosowana (we wlewie doĝylnym) u pacjentów
z nowotworem zïoĂliwym, u których podczas che-
mioterapii dochodzi do masywnego uwalniania
kwasu moczowego.
Dna moczanowa i jej leczenie
U podïoĝa metabolicznej choroby, jakÈ jest dna,
leĝy zwiÚkszenie stÚĝenia produktu rozpadu pu-
ryn – kwasu moczowego (hiperurykemia). Kwas
moczowy nie rozpuszcza siÚ w wodzie i w nieğ -
zjologicznych wysokich stÚĝeniach zaczyna kry-
stalizowaÊ, przede wszystkim w bradytroğ cznych
tkankach (tak jak w stawach Ăródstopno-paliczko-
wych).
Krysztaïki kwasu moczowego, tak jak i inne
krysztaïy, pobudzajÈ silnie neutroğ le oraz makro-
fagi. Neutroğ le otaczajÈ i fagocytujÈ (1) te nieroz-
puszczalne struktury (2), a jednoczeĂnie uwalniajÈ
cytokiny prozapalne (3). Jednak ulegajÈc uszkodze-
niu, uwalniajÈ enzymy lizosomalne, które równieĝ
dziaïajÈ prozapalnie i agresywnie na tkanki. Tak
dochodzi do ostrego, bardzo bolesnego napadu dny
moczanowej (4).
Terapia dny moczanowej jest róĝna w: 1) lecze-
niu ostrych napadów; 2) przewlekïym obniĝaniu
hiperurykemii.
Ad 1. Ostry napad dny wymaga szybkiego po-
stÚpowania w celu uĂmierzenia silnych dolegliwo-
Ăci bólowych. Klasycznym Ărodkiem (uĝywanym
juĝ przez Hipokratesa) jest alkaloid z zimowitu
jesiennego (Col chicum autumnale) – kolchicyna.
Substancja ta wiÈĝe siÚ z duĝym powinowactwem
do biaïek mikrotubul i upoĂledza ich funkcje, co
m.in. prowadzi do zatrzymania mitozy (truci zna
wrzeciona podziaïowego). Jej dziaïanie w ostrym
napadzie hamuje reakcjÚ neutroğ lów i makrofa-
gów. Nie dochodzi do uwalniania prozapalnych
cytokin, chociaĝ mechanizm tej inferencji nie jest
do koñca wyjaĂniony.
KolchicynÚ podaje siÚ doustnie w dawce 0,5 mg
do dawki maksymalnej 8 mg. Ograniczenie terapii
kolchicynÈ zaleĝne jest od uszkodzenia nabïonka
jelit, który szybko siÚ dzieli i jest bardzo wraĝliwy
na dziaïanie trucizny wrzeciona. Równieĝ nieste-
roidowe leki przeciwzapalne, takie jak diklofenak
i indometacyna, sÈ skuteczne. Ewentualnie w ciÚĝ-
kich przypadkach mogÈ byÊ stosowane dodatkowo
glikokortykosteroidy.
Ad 2. Przewlekïe obniĝenie stÚĝenia kwasu mo-
czowego – proğ laktyka napadów (poniĝej wartoĂci
6 mg/100 m1 krwi) moĝna uzyskaÊ za pomocÈ:
diety
a. :
naleĝy unikaÊ bogatych w puryny (jÈd-
ra komórkowe) pokarmów, np. miÚsa,
leków urykostatycznych
b. – zmniejszajÈ wy-
twarzanie kwasu moczowego. Allopurynol,
jak teĝ jego podlegajÈcy kumulacji metabolit
– oksypurynol (alloksanty na), hamuje two-
rzenie kwasu moczowego przez wpïyw na
oksydazÚ ksan tynowÈ, która katalizuje przej-
Ăcie hipoksantyny w ksan tynÚ. Substancje te
sÈ ïatwo eliminowane z moczem. Allopurynol
Terapia wybranych jednostek chorobowych
60608-02_book.indb 328
2008-07-29 11:55:50
