plik

Kierunki użytkowania drobiu

. nieśne

. mięsne

drób

grzebiący

•

kury

•

indyki

ptactwo

wodne

•

kaczki

•

gęsi

. rozpłodowe

Kury

ogólnoużykowe popularne w małych

gospodarstwach,

w chowie

przyzagrodowym

Spożycia

jaj:

Polska

: śr. 200 szt / os./ rok

Europa

: 200-220 szt / os./ rok

USA

: 300-360 szt / os./ rok

Izrael

: 300 szt / os./ rok

Systemy chowu kur nieśnych

. ekstensywny

‣

mało

efektywny

‣

małe

stada

‣

wyniki

max. 200 jaj od nioski

. półintensywny

‣

coraz

popularniejszy

‣

ograniczone

wybiegi

‣

preferowany

przez konsumentów

. intensywny

‣

zamknięte,

bezokienne pomieszczenia

‣

chów

ściółkowy lub klatkowy

Nioski

są lekkie 1,3-1,5 kg - pobierają mało paszy (110-120 g / dziennie).

Pasza

stanowi 70% kosztów produkcji.

Przekarmianie

prowadzi do nadmiernego otłuszczenia i spadku nieśności.

Kury

ogólnoużytkowe są cięższe (ok. 2 kg), pobierają ok. 150 g paszy

dziennie,

ale odznaczają się także walorami mięsnymi.

Chów

ściółkowy

‣

ściółka

nie jest zmieniana w czasie produkcji

‣

ściółką

najlepiej chłonącą wilgoć jest torf

‣

najgorzej

chłonącą wilgoć ściółką są wióry i trociny

‣

najczęściej

stosuje się słomę o właściwościach pośrednich

‣

mokra

ściółka = wzrost stężenia amoniaku

‣

mniej

higieniczny od chowu klatkowego

‣

podnosi

koszty produkcji

‣

konieczne

jest skracanie dziobów

‣

większe

zużycie paszy

produkcji drobiarskiej nie operuje się pojęciem “rasy”.

Używane

terminy to “rody” i “linie”

Ród

- stado zamknięte przed dopływem obcej krwi przez minimum

- 5 lat; podlega selekcji na określone cechy użytkowe; mają lepszą

jakość

produkcyjną od ras

‣

Hy-line

White & Brown

‣

Hisex

Brown

‣

Tetra

‣

Saver

579

‣

ISA

Brown

Linia - powstaje

w obrębie rodu

Odmiany

krajowe są lepiej przystosowane do polskich warunków

chowu

. Zagraniczne są delikatniejsze i bardziej wymagające .

hodowli drobiu unika się chowu wsobnego. Kojarzone osobniki nie

mogą

mieć wspólnych korzeni minimum 2 pokolenia do tyłu

‣

powinien

uwzględniać naturę i potrzeby ptaków

‣

zapewnienie

opieki weterynaryjnej

‣

temperatura

16-18 stopni

‣

wentylacja

pomieszczeń

‣

wilgotność

55-70%

‣

dopuszczalne

stężenia gazów:

•

do 0,25%

•

do 0,001%

•

do 0,0026

‣

oświetlenie

(naturalne lub sztuczne)

Dobrostan w chowie kur

Warunki

zbioru jaj

‣

gniazdo

(minimum 1 na 7 kur)

‣

zbiór

minimum 1 x dziennie

‣

kontrola

stanu skorupy

‣

jaja

przenoszone do chłodnego,

przewiewnego

pomieszczenia

Rozród

naturalny

•

ptaki

wysiadujące jaja

•

okres

wiosenno - letni

sztuczny

•

duże

inkubatory (pojemność do

kilkuset

tysięcy jaj)

•

- 40 mln piskląt rocznie

•

komora

lęgowa - 1. etap inkubacji,

trwa

18 dni

•

komora

klujnikowa - 3 dni +

wyklucie

Lęgi

indywidualne

•

selekcja

w stadach zarodowych 0 znane pochodzenie

piskląt

•

stadka

- kury (10-12) + kogut

•

jajach - numer skrzydłowy kury - do inkubatora jaja po

poszczególnych

kurach, po kluciu - znaczek pisklęcy

•

wybór

piskląt po najlepszych rodzicach

masowe

•

pozyskanie

jak największej ilości zdrowych piskląt

Stada

reprodukcyjne

•

produkcja

jaj wylęgowych

Czynniki wpływające na zdolność wylęgową jaj

czynniki

hodowlane

•

wiek

ptaków

•

pokrewieństwo

(geny letalne)

•

żywienie

•

stan

zdrowia

•

warunki

utrzymania

jakość

jaja

•

masa

•

kształt

•

stan

skorupy

•

świeżość

(przechowywanie jaj wylęgowych maksymalnie do 7. dni)

warunki

przechowywania i transportu jaj

•

temperatura

(12-14 stopni C)

•

wilgotność

(65-70%)

•

wentylacja

•

dezynfekcja

•

wstrząsy

warunki

inkubacji

•

temperatura

•

wilgotność

•

skład

powietrza

•

obracanie

jaj

•

dezynfekcja

Wybór jaj do lęgu

masa

•

optymalna

54 - 63 g

•

dopuszczalna

52 - 75 g

kształt

•

typowy

- owalny (indeks 1,19 - 1,36)

•

jaja

wydłużone i koliste nie nadają się do wylęgu

czystość

•

jaja

nie mogą być zabrudzone kałem ani krwią

•

jaj

wylęgowych nie wolno myć ! ! !

skorupa

•

mocna,

gładka, nieuszkodzona

•

należy

eliminować widoczne pęknięcia i ubytki w skorupie oraz jaja o zbyt

cienkiej

lub szorstkiej skorupie

•

skorupa

nie może być pofałdowana, nie może mieć żadnych pierścieni ani

zgrubień

komora

powietrzna

•

tępym końcu jaja

•

głębokości nie większej niż 5 mm

treść

jaja

•

białko

przezroczyste, bez obcych ciał, plam ani zgrubień

•

żółtko

pojedyncze, słabo widoczne, centralnie położone

świeżość

•

jajo

wylęgowe przechowywane max. przez 7 dni

Warunki

inkubacji

Komora

lęgowa

Komora

klujnikowa

DNI

INKUBACJI

TEMPERATURA

WILGOTNOŚĆ

WZGLĘDNA

ZAWARTOŚĆ

WENTYLACJA

OBRACANIE

JAJ

- 17

37,6

- 38

- 60%

21%

MAX

0,2 - 0,3%

/ godz. / 1000 jaj

godzinę

- 21

37,0

- 37,5

- 80% *

21%

MAX

0,2 - 0,3%

/ godz. / 1000 jaj

---

- w trakcie klucia wilgotność jak w komorze lęgowej

zero

fizjologiczne - 20 - 21 stopni - minimalna temperatura, w której może rozwijać się zarodek

temperatura

< 20 stopni - zarodek żyje, ale się nie rozwija

temperatura

letalna - + 42 stopnie

Warunki przechowywania jaj

okres

przechowywania - max. 3 - 7 dni od zniesienia

magazynowanie

- jaja układane tępym końcem do góry

temperatura

przechowywania 13 - 15 stopni

wilgotność

powietrza 70 - 80%

dezynfekcja

- dwukrotna

•

parami

formaliny w komorze dezynfekcyjnej (w fermie bezpośrednio po

zbiorze

i w zakładzie wylęgowym)

•

parametry

✓

temperatura

22 - 26 stopni

✓

wilgotność

> 75%

•

proporcje

(skład mieszanki na 1m

komory dezynfekcyjnej)

✓

woda

21 cm

✓

40%

formalina

✓

KMnO

17g

•

czas

: 30 minut

wstępne

ogrzewanie jaj

•

6 godzin przed włożeniem do inkubatora

Błony płodowe

Owodnia

(przezroczysta)

•

ochrona zarodka (środowisko wodne, chroni zarodek przed wstrząsami, urazami

mechanicznymi

i wyschnięciem)

•

płyn owodniowy zawiera cukry proste, tłuszcze oraz enzymy rozkładające złuszczony

nabłonek

Kosmówka

(biała, matowa)

•

ochrona zarodka - najbardziej zewnętrznie położona błona

•

odżywianie zarodka - pobiera substancje odżywcze z białka i składniki mineralne ze skorupy

Pęcherzyk

żółtkowy (ukrwiony)

•

odżywianie zarodka, pobiera substancje odżywcze z żółtka

•

do 13. dnia inkubacji magazynuje glikogen

Omocznia

(ukrwiona)

•

oddychanie - 6. - 18. dzień inkubacji

•

odżywianie - tworząc kosmówkę omocznia pośredniczy w wykorzystaniu składników

pokarmowych

z białka i przekazywaniu składników mineralnych ze skorupy

•

płyn omoczniowy - magazynuje metabolity

Rozwój zarodka

. doba inkubacji

•

tworzą się listki zarodkowe

•

z listków zarodkowych zaczynają tworzyć się narządy

2 doba inkubacji

•

powstanie błon płodowych

6 doba inkubacji

•

omocznia zaczyna spełniać rolę układu oddechowego

=11 doba inkubacji

•

całkowite zamknięcie się kosmówki omoczniowej

=17 doba inkubacji

•

zmiana położenia zarodka z poprzecznego na podłużne

18 doba inkubacji

•

omocznia przestaje spełniać rolę układu oddechowego

•

zarodek zaczyna oddychać płucami, czerpiąc tlen z komory

powietrznej

20 = 21 doba inkubacji

•

klucie

momenty krytyczne

Biologiczna analiza lęgów

określenie,

czy przebieg lęgów odbywa się w optymalnych warunkach

określenie

przyczyn zamierania zarodków

sprawdzanie

poprawności rozwoju zarodka

ogólne

właściwości stada

obejmuje

•

prześwietlanie

jaj - eliminowanie jaj niepłodnych oraz z zamarłymi zarodkami

•

terminy

świetleń

✓

. doby inkubacji

✓

jaja

niezapłodnione - zupełnie przejrzyste

✓

zamarłe

zarodki - zmętniała treść jaja, czerwone smugi, obręcze lub krwiste plamy

✓

rozwijające

się zarodki - wyraźna sieć naczyń krwionośnych, o charakterystycznym

układzie

pajęczyny

•

. doba - przy przenoszeniu jaj do klujnika

•

lęgi

indywidualne - prześwietlanie zwykle dwukrotnie w obu terminach

•

lęgi

masowe - jaja prześwietlane zwykle raz, ok 6. - 8. doby inkubacji

ważenie

jaj podczas lęgu - umożliwia ocenę ubytku masy jaja w określonym czasie

•

jaja

powinny w ciągu doby tracić 0,65 - 0,7% masy początkowej

•

masa

wyklutego pisklęcia stanowi 64 - 67% masy jaja

sekcja

zamarłych zarodków - umożliwia określenie przyczyny zamierania embrionów

badanie

bakteriologiczne - umożliwia określenie przyczyny zamierania embrionów oraz warunków, w

jakich

wylęgają się pisklęta

Obserwacja

klucia

•

początek

i długość trwania wylęgu

•

czy

są trudności z kluciem

•

zachowanie

klutych piskląt

•

wygląd

skorupek

Ocena

piskląt

•

żywotność

i ruchliwość

•

stopień

obeschnięcia i wygląd puchu

•

wchłonięcie

pęcherzyka żółtkowego i zasklepienie pępowiny

•

występowanie

deformacji i wad rozwojowych

Obliczanie

wyników lęgów

•

zapłodnienia

•

wylęgów z jaj zapłodnionych

•

wylęgu z jaj nałożonych

Wady

położenia

•

głowa

na prawym skrzydle

•

głowa

pod lewym skrzydłem

•

dziób

nie w stronę komory powietrznej

•

noga

nad głową

•

głowa

w ostrym końcu jaja

•

głowa

między nogami

liczba

jaj zapłodnionych

zapłodnienia = x 100 %

liczba

jaj nałożonych

liczba zdrowych piskląt

wylęgu z jaj zapłodnionych = x 100 %

liczba jaj zapłodnionych

liczba zdrowych piskląt

wylęgu z jaj nałożonych = x 100 %

liczba jaj nałożonych

prawidłowe uważa się lęgi, w których wysokość strat nie przekracza:

•

jaj niezapłodnionych 5%

•

zamarłych zarodków 10%

•

piskląt kalekich 1 - 2%

Pisklęta

przeznaczone do chowu

•

zdrowe,

silne, ruchliwe, z gęstym, suchym puchem, bez przyschniętych resztek skorupy

•

zagojoną pępowiną

•

pewnie

stojące na nogach

•

bez

deformacji i wad rozwojowych

Pisklęta

do wybrakowania

•

niewciągniętym pęcherzykiem żółtkowym

•

niezasklepioną pępowiną

•

widocznym kalectwem, np. brak gałek ocznych, skrzywienie dzioba, deformacje kończyn

•

słabe,

mało ruchliwe

•

przyschniętymi resztkami białka i skorupy

•

bardzo

drobne

•

późno

wyklute

•

wilgotnym puchu

•

rozdętym brzuchem

•

mające

problemy z wykluciem

seksowanie

•

metoda

japońska - rozpoznawanie płci na podstawie różnic w budowie steku (samice - okrągły,

samce

- dwa grube fałdy)

•

autoseksing

- rozpoznawanie płci na podstawie różnic w barwie puchu, szybkości opierzania

(cechy

warunkowane przez geny sprzężone z płcią)

szczepienia

ochronne

•

przeciw

chorobie Mareka - iniekcja

•

przeciw

rzekomemu pomorowi drobiu - zraszanie

•

przeciw

zakaźnemu zapaleniu oskrzeli

dodatkowe

zabiegi

•

przycinanie

dzioba

•

amputacja

grzebienia

•

skracanie

paznokci

•

skracanie

tylnego palca kogutom

znakowanie

piskląt

Postępowanie z pisklętami po wykluciu

Czynniki wpływające na nieśność

czynniki

środowiskowe (zależne od hodowcy)

•

żywienie

•

utrzymanie

•

technologia

produkcji

czynniki

genetyczne

•

dojrzałość

płciowa (ok. 5 miesięcy)

•

początkowe

tempo nieśności - liczba jaj zniesionych przez kurę w pierwszych 100 dniach

nieśności

✓

seria

znoszonych jaj

✓

przerwy

między seriami

•

wytrwałość

nieśności - okres od zniesienia pierwszego jaja do pierwszego pierzenia (w tym

okresie

kury nie znoszą jaj, trw 4 - 6 tyg)

•

pauza

zimowa - przerwa w nieśności trwająca kilka dni

•

kwoczenie

- instynkt wysiadywania jaj i wodzenia piskląt

rytm

nieśności

Mieszańce

kierunku nieśnego:

•

Messa

•

Issa

•

-Line

•

Lahmann

Kury

nieśne

•

nieśność

: 300 - 315 jaj

•

pochodzą

od kury Bankiva

Kury

nioski

•

masa

ciała 1,3 - 2 kg

•

wiek

rozpoczęcia nieśności 18 - 19 tyg.

•

długość

okresu produkcji nieśności 53 - 60 tyg.

•

wiek

likwidacji stada 72 - 80 tyg.

•

liczba

jaj od nioski w stosunku do stanu średniego stada 290 - 320

•

liczba

jaj od nioski stosunku do stanu początkowego stada 280 - 310

•

średnia

masa jaja 63 - 65 g

•

zużycie

paszy na 1 kg jaj 2,2 - 2,4 kg

•

upadków w okresie produkcyjnym do 70 %

•

dzienne

spożycie wody 250 - 300 ml

•

dzienne

spożycia paszy 115 - 125 g

•

barwa

skorupy jest cechą genetyczną

•

barwa

żółtka zależy od ilości zawartego

w paszy karotenu

Rasy

ogólnoużytkowe

Rodzime

rasy kur objęte programem ochrony bioróżnorodności

RASA

SYMBOL

MASA

CIAŁA [g]

NIEŚNOŚĆ

[szt] MASA JAJA [g]

Rhode

Island Red

RIR

2300

220

New

Hampshire

2200

230

Sassex

2300

200

Plymouth

Rock

2500

190

RASA

SYMBOL

MASA

CIAŁA [g]

NIEŚNOŚĆ

[szt] MASA JAJA [g]

Zielononóżka

kuropatwiana

Z11

1700

200

Żółtonóżka

kuropatwiana

Ż33

1700

190

Polbar

PBL

1600

200

obsada

•

ściółce 6 7 szt. / m

•

ruszcie 10 szt. / m

•

klatkach (3 poziomy) 16 szt. /m

temperatura

14 - 21 stopni

wilgotność

względna 75 %

oświetlenie

•

natężenie

światła 2,5W / m

(10 - 20 Lx)

•

długość

dnia 14 - 16 godzin

wentylacja

•

zimą

0,5 m

/ 1h / 1 kg masy ciała

•

latem

6 m

/ 1h / 1 kg masy ciała

wyposażenie

kurnika w sprzęt

•

pojenia

•

zadawania paszy

•

wentylacji

•

ogrzewania

•

oświetlania

•

gniazda

do znoszenia jaj (1 gniazdo na 4 - 5 niosek)

Warunki utrzymania stada towarowego kur niosek

Programy świetlne

‣

zastąpienie

światła naturalnego sztucznym

‣

kurniki

bez okien

‣

brak

wahań produkcyjnych wynikających ze zmian pór roku

‣

celem

programu światła jest wprowadzenie stada w nieśność możliwie

wcześnie,

ale po uzyskaniu dojrzałości somatycznej (18 - 19 tyg.)

‣

najczęstszym

błędem jest nadmierne przyspieszanie dojrzałości płciowej

‣

następstwa

przedwczesnej dojrzałości płciowej

•

ptaki

nie osiągają maximum produkcji

•

niska

masa jaja

•

duża

częstotliwość znoszenia jaj dwużółtkowych

•

duża

częstotliwość znoszenia jaj ze zniekształconą skorupą

•

wypadanie

jajowodu i zaparcie jaja

•

kanibalizm

•

większe

upadki (norma max. 7%)

Schemat programu światła

okresie

odchowu

długi

dzień w okresie nieśności

krzywa

nieśności

DZIEŃ

NOC

wydłużanie

dnia w

okresie

przednieśnym i

początkowej

nieśności

tyg

‣

okres

wychowu - od wyklucia do 15 - 16 tyg. (długość dnia 8 godzin)

‣

stado

się niesie, gdy nieśność wynosi 10%

‣

50%

nieśności gdy zakończony wzrost

‣

stopniowe

wydłużanie długości dnia do 16 godzin

‣

nie

wolno zmieniać długości dnia w okresie produkcyjnym

Zalety

wynikające z zastosowania programów świetlnych

•

wszystkie

kury w tym samym okresie rozpoczynają nieśność

•

uzyskanie

maximum nieśności w tym samym czasie

•

powolny

spadek nieśności spowodowany czynnikami fizjologicznymi

•

kury

od początku znoszą jaja o masie charakterystycznej dla danego mieszańca

•

zakończenie

cyklu produkcyjnego tego samego dnia

Wskaźniki nieśności w stadach produkcyjnych

liczba zniesionych jaj

nieśności = x 100

liczba kur x liczba dni produkcji

liczba zniesionych jaj

średnia

produkcyjna =

średnia liczba niosek

liczba

jaj od nioski w stosunku do

stanu

średniego stada [szt]

liczba zniesionych jaj

początkowa liczba niosek

liczba

jaj od nioski w stosunku do

stanu

początkowego stada [szt]

liczba niosek padłych

śmiertelności = x 100

liczba niosek stanu początkowego

liczba niosek stanu końcowego

przeżywalności = x 100

liczba

niosek stanu początkowego

Wpływ

doboru kurcząt na przebieg nieśności (złe wyrównanie masy ciała w stadzie w okresie odchowu)

•

nierównomierne

wchodzenie stada w nieśność (dłuższy okres rozniesienia stada)

•

duża

zmienność masy znoszonych jaj

•

niższa

nieśność

•

krótszy

czas użytkowania stada

•

kanibalizm

•

większe

brakowanie i upadki

podstawowy

cel - uzyskanie jak najlepszych niosek

•

utrzymanie

masy ciała kurek w całym okresie odchowu zgodnie ze standardem dla danego

rodu

lub linii

•

uzyskanie

w momencie osiągnięcia dojrzałości płciowej masy ciała zgodnej ze standardem

dla

danego rodu lub linii

•

dobre

wyrównanie stada pod względem masy ciała

✓

stado

uważa się za bardzo dobrze wyrównane, gdy masa ciała 80% ptaków zważonych

mieści

się w przedziale: średnia arytmetyczna +/- 10% średniej masy ciała

✓

dobrze

wyrównane 75 - 80%

✓

średnio

wyrównane 70 - 75%

✓

źle

wyrównane < 70%

metody

kontroli

•

cotygodniowe

ważenie indywidualne lub grupowe (próba minimum 100 szt.)

•

obliczenie

średniej masy ciała i zmienności tej cechy

•

porównanie

uzyskanych wyników z krzywą wzrostu

czynniki

wpływające na wyniki odchowu kurcząt hodowlanych

•

zła

jakość kurcząt przeznaczonych do odchowu

•

złe

wyrównanie stada

•

nieprawidłowa

profilaktyka

✓

źle

dobrany program profilaktyczny

✓

wadliwie

wykonane szczepienia

Odchów kurcząt hodowlanych

Przyczyny

złego wyrównania stada

•

zbyt

gęsta obsada

•

niedostateczna

długość linii karmideł (brak swobodnego dostępu do paszy)

•

źle

zbilansowana dawka pokarmowa (zły bilans aminokwasów: lizyny, metioniny, cystyny,

tryptofanu,

niedobór białka)

•

nieprawidłowe

skrócenie dzioba

•

wolne

opierzanie się kurcząt

•

złe

warunki klimatyczne w pomieszczeniu

✓

zbyt

niska lub zbyt wysoka temperatura

✓

zła

wentylacja (nagromadzenie szkodliwych gazów)

stada

z programem światła

stada

z bez programu światła

wiek

w tyg.

nie

śno

ści

KRZYWA

NIEŚNOŚCI

•

wolniejsze osiąganie max. nieśności

•

mniejsza wartość max. nieśności

•

gwałtowny spadek nieśności na skutek skrócenia dnia

masa

jaja

wiek

ptaków

55 - 60

- 55

> 50

Kura

dziennie może

znieść

jedno jajo

Rozkład

zniesień jaj w ciągu dnia

Liczba

godzin od

rozpoczęcia

dnia

zniesień

- 3

- 5

- 7

- 9

- 12

mało

40
30
20
10

mało

Wskaźniki produkcyjne liczone w stadach

towarowych kur nieśnych

masa spożytej paszy

masa zniesionych jaj

zużycie

paszy na produkcję 1 kg jaj

[ kg

/ 1 kg jaj ]

masa spożytej paszy

liczba zniesionych jaj

zużycie

paszy na produkcję 1 jaja

[ g

/ jajo ]

zużycie

paszy decyduje o

opłacalności

produkcji ! ! !

(stanowi

60 - 65 % kosztów)

Zużycie

paszy zależy od:

‣

nieśności (z wiekiem nieśność maleje)

‣

masy

ciała nioski

‣

masy

jaja

‣

jakości

i formy paszy

‣

warunków

utrzymania

Wynosi

średnio

2,2

- 2,4 kg / 1 kg jaj

Użytkowanie

mięsne

•

chów

i hodowla brojlerów kurzych, kaczych, gęsich, strusi, perlic, przepiórek...

Drób

typu mięsnego

‣

indyki

‣

kaczki

‣

gęsi

‣

kury

‣

perlice

‣

przepiórki

‣

strusie

Indyk

biały szerokopierśny

•

materiał

importowy

•

mieszańce

BIUT i BIG

Kaczka

biała pekin

Kaczka

piżmowa

•

różne

opierzenie

•

narośla

wokół oczu i

dzioba

•

bardzo

dobra jakość

mięsa

(mało otłuszczone)

Gęś

biała kołudzka

•

najlepsza

gęś w Europie

•

produkcja

mięsa prawie w całości na

eksport

(18 tys. ton rocznie), głównie

Niemiec

•

tuczona

2 - 3 tyg. śrutą owsianą i

marchwianą

po osiągnięciu dojrzałości

Regionalne

rasy gęsi

•

gęś

suwalska

•

gęś

kielecka

•

gęś

podkarpacka

•

gęś

zatorska

•

gęś

pomorska

Kury

White

Cornish x White Rock (kura ogólnoużytkowa)

•

typ

mięsny wywodzi się od bojowców

•

bardzo

dobrze rozwinięte mięśnie piersiowe oraz mięśnie ud i podudzia

•

korpusów - masa mechanicznie odkostniona [ MOM ]

(dodawana do parówek, kiełbas krótkotrwałych, karm dla zwierząt)

Stada

rodzicielskie brojlerów

Cechy

użytkowości rozpłodowej

KURY

INDYKI

KACZKI

PEKIN KACZKI PIŻMOWE

masa

ciała

dojrzałość

płciowa [tyg]

okres

nieśności [tyg]

liczba

jaj zniesionych [szt]

wylęg

z jaj nałożonych [%]

liczba

piskląt [szt]

25
41

185

144

22,5

8,5

33
24

100

3,5
3,0

23
41

200

150

5,0
2,6

180

140

cykle po 22 tyg. nieśności

tyg. przerwy między nimi na wymianę piór

inseminacja - bardzo duża masa ciała samców, niechętnie

kryją,

mogą powodować uszkodzenia ciała samic

Charakterystyka

rodów gęsi

• najbardziej zaznaczona sezonowość

Gęś

kołudzka

Genotyp

WD-3

Genotyp

WD-1

Genotyp

WD-31

masa

ciała w wieku 17 tyg. [kg]

masa

mięśni piersiowych [g] i

zużycie

paszy treściwiej na 1 kg przyrostu

liczba

jaj od nioski [szt]

liczba

gąsiąt od nioski [szt]

6900
6600

740

4,7

- 68

- 43

6500
6200

650

4,9

- 70

- 48

6900
6600

730

4,7

Schemat

reprodukcji dwustopniowej

RÓD

MĘSKI

Dominante

White Cornishe

RÓD

ŻEŃSKI

White

Rock

linia

ojcowska

A11

linia

matczyna

B22

linia

matczyna

D44

linia

ojcowska

C33

D44

A11

B22

AB12

CD34

ABCD1234

hodowlane albo i brojlery

FERMA

ZARODOWA

[selekcja,

prace hodowlane]

FERMA

PRARODZICIELSKA

FERMA

RODZICIELSKA

[produkcja

jaj wylęgowych]

Brojler

• młody ptak, szybko tuczony, mieszaniec międzyrasowy i międzylinowy
• ptak, którego mięso ma właściwości dietetyczne, charakteryzujące się dużą

wartością odżywczą, łatwo przyswajalne przez organizm

szybkie

tempo wzrostu

•

niższe

zużycie paszy

•

krótszy

czas produkcji (normalnie 5 - 6 tyg.)

•

lepsze

wyrównanie stada

dobre

wykorzystanie paszy

•

niskie

zużycie paszy na 1 kg przyrostu ( ok. 1,8 - 2,2 kg paszy / 1 kg przyrostu masy ciała)

szybkie

opierzanie

•

zapobiega

kanibalizmowi

•

łatwiejsza

obróbka w czasie rzezi

•

niższe

zużycie paszy

białe

upierzenie i jasna skóra (względy estetyczne)

prawidłowa

budowa ciała

•

szeroka

klatka piersiowa

•

dobrze

wypełnione uda i podudzia

wysoka

wydajność rzeźna

Wymagania

stawiane brojlerom

masa końcowa - masa początkowa

tempo

wzrostu = x 100

x (masa końcowa + masa początkowa)

masa tuszki patroszonej

wydajność

rzeźna [%] = x 100

masa ciała przed ubojem

Największe

problemy w hodowli brojlerów

• zbytnie otłuszczenie (4 x większe zużycie paszy na wytworzenie 1 g tłuszczu niż 1 g mięsa)

WYDAJNOŚĆ

RZEŹNA

MASA

CIAŁA PRZED

UBOJEM

[100%]

PODROBY

JADALNE

- 2%

5,5%

TUSZKA

PATROSZONA

71%

- 84%

67%

ODPADY

NIEJADALNE

25%

- 19%

27,5%

SKÓRA

I TŁUSZCZ

16%

- 20%

23,3%

MIĘŚNIE

42%

- 62%

31,5%

KOŚCI

13%

- 11,5%

10,7%

MIĘŚNIE

NÓG

- 20%

7,7%

MIĘŚNIE

PIERSIOWE

- 20%

- 25%

11,3%

MIĘŚNIE

POZOSTAŁE

13%

- 17%

12,4%

✦

KURCZĘTA 7 tyg.

✦

INDYKI

tyg.

✦

KACZKI 8 tyg.

kilogramy

tygodnie

zużycie

paszy

masa

ciała

tempo

wzrostu

DŁUGOŚĆ

CHOWU MASA CIAŁA

ZUŻYCIE

PASZY

[kg

/ kg m.c.]

UPADKI

[%]

dni

2,2

- 2,5

2,5

- 3

1,9

- 2,0

2,0

- 2,2

Orientacyjne

wyniki produkcji w chowie brojlerów kurzych

Europejski

indeks produkcyjny

• pozwala na porównanie wyników odchowu w różnych fermach
• w Europie zachodniej EIP równe:
• 240 - wynik bardzo dobry
• 220 - wynik dobry
• w Polsce EIP = 210 - wynik bardzo dobry

średnia

masa ciała [kg] x przeżywalność [%]

EIP

= x 100

zużycie

paszy na 1 kg przyrostu x liczba dni odchowu

masa spożytej paszy [kg]

masa uzyskanego przyrostu [kg]

zużycie

paszy na 1 kg przyrostu

zużycie

paszy na 1 kg przyrostu

• 1,8 - 1,9 kg paszy / kg przyrostu w wieku 6 tyg.
• 2,0 - 2,2 kg paszy / kg przyrostu w wieku 7 tyg.

Zużycie

paszy zależy od:

• tempa wzrostu
• jakości i formy paszy

‣

składniki paszy:

✴

śruta zbożowa: kukurydziana (+), pszeniczna (+), jęczmienna (-)

‣

formy: granulowana / sypka

‣

cechy granulatu: mniej rozsypywany, szybciej zjadany, brak

możliwości wyboru śruty

• warunków utrzymania

‣

temperatura

✴

zbyt wysoka

✴

zbyt niska

obsada

•

- 5 tyg. 15 - 20 szt. / m

•

- 7 tyg. 12 - 15 szt. / m

temperatura

•

1. tyg. życia

✓

pomieszczeniach 20 - 24 stopnie

✓

przy

źródle ciepła 32 stopnie

•

następnych tygodniach życia

✓

pomieszczeniach 18 stopni

✓

przy

źródle ciepła 30 - 18 stopni (obniżanie o 2 stopnie tygodniowo)

natężenie

światła

•

1. tyg. życia 4 W / m

•

następnie

1,4 W / m

oświetlenie

•

godzin światła / 12 godzin ciemności

•

możliwość

stosowania cyklicznie światła przerywanego

wentylacja

•

zimą

0,5 m

/ 1h / 1

kg masy ciała

•

latem

6 m

/ 1h / 1

kg masy ciała

ściółka

•

głębokość

10 - 15 cm

•

wióry

lub trociny z drzew liściastych

•

cięta

słoma (pszenna, żytnia)

Warunki odchowu kurcząt brojlerów na

wyposażenie

kurników w sprzęt

•

pojenia

•

zadawania paszy

•

wentylacji

•

ogrzewania

•

oświetlenia

Problemy w hodowli brojlerów

Syndrom

nagłej śmierci

•

dotyczy

młodych brojlerów w wieku na ogół do 4 tyg., zwykle

•

niewydolność

ukł. krążenia wynikająca ze zbyt dużej masy ciała

zwierząt

•

przyczyna

8% upadków

•

może

być skutkiem nieprawidłowego zbilansowania paszy

➡

niedobów

Schorzenia

nóg

•

wynika

z ekstremalnej

specjalizacji

brojlerów

•

prak

siedzi opierając się na

klatce

piersiowej - pęcherze

•

złamania

kończyn

•

sińce

(stłuczenia mięśni)

•

mogą

być efektem złego

obchodzenia

się z ptakami

nadmierne

otłuszczenie

•

niekorzystne

dla hodowcy

•

niekorzystne

dla zakładu

mięsnego

•

niekorzystne

na konsumenta -

obniżenie

jakości mięsa

‣

problemy

wynikają z nadmiernej selekcji w kierunku jak najwyższej produkcyjności

‣

obecnie

ważna też jakość produktu

“Wszystko pełne - wszystko puste”

‣

podstawowa

zasada w chowie drobiu

‣

wieku 42. dni kończy się produkcja brojlerów i masie ciała ok 1100 g

‣

ptaki

trzeba wyłapać i przetransportować do rzeźni

‣

masa

tuszki ok 600 - 700 g

‣

usunięcie

obsady

‣

dezynfekcja

pomieszczeń

‣

przygotowanie

pomieszczeń

‣

wsad

nowych zwierząt

‣

cykl

produkcyjny

‣

zwierzęta

z krajowych stad zarodowych (oprócz kaczki piżmowej)

‣

kaczka

piżmowa

•

mniej

otłuszczona

•

mięso

przypomina mięso dzikiej kaczki

‣

kaczka

pekin przypomina gęś

Produkcja kaczek

Produkcja indyków

‣

oparta

na materiale z importu

‣

indyki

typu ciężkiego

•

Hybriol

Converter

•

Euro

•

BIG

•

Nicholas

700

•

Hybrid

Grade Marker

•

BUT

•

BUT

‣

czas

produkcji 12 tyg

‣

masa

ciała 6 - 7 kg

‣

wymagają karmy bogatszej w
białko

i w witaminy niż kury

‣

problem

w hodowli - słabe nogi

Produkcja gęsi

‣

Polsce jedna ferma zarodowa

‣

gęś

kołudzka

•

dwie

linie

➡

W11

ojcowska

➡

W33

mareczna

‣

ubój

w wieku 17 tyg.

‣

tucz

owsem

‣

tłuszcz

bardzo dobrej jakości

Hodowla drobiu ozdobnego

Drób

ozdobny

‣

bażanty

‣

kuropatwy

‣

przepiórki

‣

indyki

‣

kaczki

‣

gęsi

‣

strusie

Cele

hodowli

‣

element

urozmaicenia gospodarstwa

‣

agroturystyka

‣

hobby

‣

niektóre

ptaki posiadają także walory użytkowe

‣

Polsce - głównie Śląsk

‣

charakterystyczną

cecha chowu drobiu ozdobnego jest duże rozdrobnienie

mało

liczebnych kolekcji ras

Kury
•  zielononóżka kuropatwiana
•  wyandotte
•  cochiny
•  brahmy
•  araucany
•  bantamki
•  wąsacze antwerpskie
•  bojowce

Bażanty
bażanty

łowne

bażanty

królewskie

bażanty

złociste

bażanty

diamentowe

bażanty

srebrzyste

Kaczki

•  biegusy indyjskie
•  mandarynki
•  karolinki
•  czernice
•  cyraneczki
•  kaczki czubate

Gęsi
•  gęsi garbonose
•  gęsi tuluskie
•  landesy
•  bernikle rdzawoszyje
•  berlinkle białolice

Inne
•  Pawie
•  Przepiórki
•  Kuropatwy
•  Perlice

Hodowla strusi

Strusie

Afrykańskie

•  największe ptaki świata
•  wzrost od 250 do 270 cm
•  masa ciała od 100 do 150 kg
•  prędkość w biegu do 60 km/godzinę
•  dożywają nawet 70-ciu lat
•  kury zaczynają się nieść po 24-tym miesiącu
życia

i średnio od lutego do października

danego

roku produkują 50 - 80 jaj

Emu

•  pochodzi z Australii
•  wzrost ok. 140 cm
•  masa ciała od 100 do 150 kg
•  dojrzałość płciowa w wieku 3. lat
•  Kura znosi jaja od końca grudnia do  maja,
średnio

40 - 50 jaj w sezonie

• na wolności kogut wysiaduje jaja i opiekuje
się

młodymi

• łagodniejsze od strusi afrykańskich

Strusie

Nandu

•  pochodzenie: Ameryka Południowa
•  wzrost ok 170 cm
• szybkość ruchu do 50 km/h
• postrzępione lotki służą im jako ster przy szybkim biegu
•  dobrze pływają
•  żyją w małych grupach złożonych z 20-30 osobników
• żywią się roślinami, nasionami, owadami i małymi
zwierzętami
•  masa jaja 550 - 700 g

cele

hodowlane

mięso

• wysokie walory smakowe, kruche i smaczne
• stosunkowo niska kaloryczność
• niewielka zawartość cholesterolu i tłuszczu
• kolor czerwony

tłuszcz

• do wyrobu kosmetyków
• dodatek do karm dla psów i kotów

pióra

• najcenniejsze są pióra białe (wyrastają tylko u kogutów
na

skrzydłach i w ogonie)

• wykorzystywane w plastyce, zdobnictwie, w optyce i
elektronice
• od jednego ptaka po uboju otrzymuje się ok. 1 kg piór
długich

o ok. 0,5 kg piór krótkich

skóra

• produkcja galanterii skórzanej

jaja

• cele spożywcze
• cele ozdobne

atrakcja agroturystyczna